Перевод: с исландского на английский

с английского на исландский

empty

  • 1 auîur, mannlaus

    Íslensk-ensk orðabók > auîur, mannlaus

  • 2 detta úr

    Íslensk-ensk orðabók > detta úr

  • 3 hella(st)

    Íslensk-ensk orðabók > hella(st)

  • 4 innantómur, merkingarlaus

    Íslensk-ensk orðabók > innantómur, merkingarlaus

  • 5 tóm flaska

    Íslensk-ensk orðabók > tóm flaska

  • 6 tómur

    Íslensk-ensk orðabók > tómur

  • 7 tómur, auîur

    Íslensk-ensk orðabók > tómur, auîur

  • 8 tæma(st)

    Íslensk-ensk orðabók > tæma(st)

  • 9 hugsunarlaus

    Íslensk-ensk orðabók > hugsunarlaus

  • 10 tómhentur

    Íslensk-ensk orðabók > tómhentur

  • 11 AUÐR

    I)
    a. empty, void, desolate; húsin voru auð, uninhabited; auð skip (= hroðin), empty ships, all the crew being slain or put to flight; a. af mönnum, void of people; a. at yndi, devoid of pleasure, cheerless.
    m. riches, wealth; auðr fjár, great wealth; auðr er valtastr vina, wealth is the ficklest of friends.
    * * *
    1.
    f. [Swed. ôde, fatum], fate, destiny, only used in poetry in the phrase, fá auðar, to die, Ísl. ii. 389 (in a verse); haga til auðar, to avail towards one’s happiness, Gísl. 59 (in a verse). Auðr is also a fem. pr. name.
    2.
    adj. [Ulf. auþs = ερημος; O. H. G. odi; Hel. odi = inanis: cp. A. S. ydan and édan, vastare; Germ, öde and öden: the root is rare in A. S. and lost in Engl.]:—empty, void, desert, desolate; húsin voru auð, uninhabited, Ld. 96; koma at auðu landi, of the first colonists when coming to Iceland, Landn. 316, opp. to ‘koma at bygðu landi,’ or ‘land numið;’ auð búð, Eg. 727; auð borð, void of defenders, of ships that have lost their men in fight, Fms. ii. 329; auð skip (= hroðin), all the crew being slain or put to flight, Hkr. iii. 126.
    β. metaph., auðr at yndi, cheerless, distressed, Stj. 421; sitja auðum höndum, now used of being idle: in the Ad. 22, með a. hendr means empty-handed, without gifts; so also in Stj. 437. I Sam. vi. 3, answering to ‘empty’ in the Engl. text.
    3.
    s, and poët. ar, m. [Goth. auds = μακαρία is suggested; it only appears in Ulf. in compds or derivatives, audags adj. beatus, audagei f. beatitudo, audagian, beare; A. S. eâd, n. means opes; Hel. od = bonum, possessio: it is probably akin to óðal; cp. also feudal (A. S. feoh = fee), alodial]:—riches, wealth, opulence; auð fjár (only in acc.), abundance, is a freq. phrase; also, auð landa ok fjár, Edda 15; oss er þar mikit af sagt auð þeim, Band. 8, Fms. ii. 80, 623. 21; draga saman auð, id. In proverbs, margan hefir auðr apat; auðrinn er valtastr vina, wealth is the ficklest of friends, Hm. 77 etc.

    Íslensk-ensk orðabók > AUÐR

  • 12 tómr

    a.
    1) empty; með tvær hendr tómar, empty-handed;
    2) vain, mere, idle (vera kann at þetta sé eigi tóm orð, er þú talar nú).
    * * *
    adj. [Dan. tom; North. E. and Scot. toom], empty; tómr laupr, Gþl. 524; it tóma haf, Sks. 199: empty-handed, missir hann ok ferr nú tómr aptr at landi, Hom.; með tvær hendr tómar, empty-handed, Sturl. iii. 258: slovenly, tómr maðr = ‘homo otiosus,’ Hom. 26: vain, vera kann, at þetta sé eigi tóm orð, Ld. 254; tóm er lækning sú er eigi græðir sjúkan, 623. 19; tóm dýrð, vain-glory, 655 xvi. 3.

    Íslensk-ensk orðabók > tómr

  • 13 RYÐJA

    (ryð, rudda, ruddr), v.
    1) to clear, free (land) from trees (ryðja markir; hann ruddi lönd í Haukadal);
    ryðja götu gegnum skóg, to clear, open a road through a forest;
    2) to clear, empty;
    ryðja búrit, to empty the pantry;
    ryðja skip, to unload a ship;
    ryðja höfn, to clear the harbour, leave the haven;
    impers., hvernig skjótt ruddi samnaðinn, how the flock dispersed;
    3) as a law term, to challenge;
    ryðja kvið, dóm, to challenge neighbours, jurors, out of the kviðr, dómr;
    4) with preps.:
    ryðja e-u á e-t, to throw, toss upon (þeir ruddu viðinum á hurðina);
    ryðja e-m í brott, to drive away, sweep off;
    ryðja sér til ríkis, to clear the way to a kingdom, obtain it by conquest;
    ryðja til e-s, to clear the way for a thing, prepare for (ok ruddu þeir til likgraptarins);
    ryðja e-u upp, to tear up (þeir ruddu upp jörðu ok grjóti);
    5) refl., ryðjast um, to clear one’s way, make great havoc.
    * * *
    ryð, ruddi, rutt, [this word has lost the initial h (qs. hryðja), being derived from hrjóða, denoting ‘to clear, rid of,’ cp. also hroði, hryðja, sweepings, offal; and is altogether different from rjóða = to redden; the h remains in hruðning, q. v.; see hrjóða; Engl. rid; Scot. red or redde; Dan. rydde.]
    B. To clear; taka at ryðja mörkina ok brenna, ok byggja síðan … en er spurðisk til Ólafs at hann ryðr markir, kölluðu þeir hann Trételgju, Hkr. i. 55; hann ruddi lönd í Haukadal, Landn. 103; Önundr konungr lagði á þat kapp mikit ok kostnað at ryðja markir ok byggja eptir ruðin, Hkr. i. 45; sumir konungar ruddu marklönd stór ok bygðu þar, 48; þeir ruddu markir ok bygðu stór héruð, 137; sú bygð var mjök sundrlaus, bygð við vötn en rudd í skógum, Ó. H. 174; hann lét húsa ok r. Ekreyjar, Fms. x. 154; hér eptir ruddisk landit ok siðaðisl, Fb. i. 575; hann lét r. viða í skógum ok byggja, Landn. 68; r. götu gegnum skóg, Fb. i. 72; r. land fyrir sér, to clear it, N. G. L. i. 173; r. götu, to open a road, Eb. 46 new Ed.; r. veg, stíg, to clear the way, Fms. x. 15, Eg. 293:—ryðja sér til rúms, to make oneself room, Fms. viii. 93; þar sem ek gæta rutt mér til rúms ok kippt manni ór sæti, Fb. i. 136; r. sér til ríkis. to clear the way to a kingdom, conquer it, Fms. iv. 60; r. sér til landa, Glúm, (in a verse):—r. skip, to clear, unload a ship, Fs. 182, Gullþ. 55, Eg. 100, Nj. 10, Fb. i.496, ii. 229: ryðja búrit, to empty it, Háv. 41–43 new Ed.:—to strip, disable, in fighting, Eg. 123:—r. höfn, to clear the harbour, leave the haven, Fms. ix. 45; ryðja lögréttu, to clear the court of strangers, Grág. i. 7; munu halir allir heimstöð ryðja, to clear, make empty the homestead, Vsp.; Valhöll ryðja fyr vegnu fólki, to clear Valhalla, make it ready for receiving slain heroes, Em. 1:—with dat., ryðja e-u brott, to drive away, 544. 38, Fms. iv. 231; ryðja herklæðum af sér, to strip off one’s armour, El. 102, cp. Hkm. 4:—to heap, pile, þeir ruddu viðinum á hurðina, they blocked up the door, Gullþ. 60:—r. til e-s, to clear the way for a thing; at r. til þeirra atburða er Ólafr konungr verðr við staddr, Fms.ii. 89; ok mundi þat r. til landauðnar, Bs. i. 24; ok ruddu þeir til líkagraptarins við Sléttu-karla, Fbr. 58; Þorlákr biskup ruddi til þess á sínum dögum, at þá var settr ok ritaðr Kristinna-laga þáttr, Bs. i. 73; ok ryði hvárr-tveggi sín vitni til bókar, K. Á. 184:—impers., hvernig skjótt ruddi samnaðinn, how the flock dispersed, Ó. H. 220.
    II. as a law term; ryðja kvið, dóm, or also ryðja mann ór kvið, dómi, to challenge a neighbour, juror, out of the kviðr or dómr, Grág. i. 7, 17, 34, 49, Nj. 110, 235; ef hann ryðr kvið at frændsemi, … hann skal ryðja við sjálfan sik at frændsemi ok at mægðum, skalat maðr ryðja við sjálfan sik at guðsifjum, hann skal r. við sóknar aðilja eða varnar, … ok er honum rett at r. þann upp, Grág. i. 50; sá er ór er ruddr, 31; þá er hann ruddi hann ór dómi, 31, and passim.
    III. reflex., ryðjask um, to clear one’s way, make great havoc; Atli hleypr upp á skip at Rúti ok ryðsk um fast, Nj. 9, Fb. ii. 219; eu þeir ruddusk um ágæta vel, Fas. ii. 492; andask ómaginn, ok ryðsk svá til ( it turns out) at ómaginn átti fé eptir, Grág. i. 224:—to throng, crowd, ryðjask að.

    Íslensk-ensk orðabók > RYÐJA

  • 14 al-eyða

    1.
    n, f. devastation, esp. by fire and sword; göra aleyðu, to turn into a wilderness, Fms. xi. 42, Hkr. iii. 141.
    2.
    adj. ind. altogether waste, empty, void of people; a. af mönnum, Hkr. i. 98, ii. 197; brennir ok görir a. landit, burns and makes the land an utter waste, Hkr. i. 39; sumir lágu úti á fjöllum, svá at a. vóru bæirnir eptir, some lay out on the fells, so that the dwellings were utterly empty and wasted behind them, Sturl. iii. 75.
    3.
    dd, to devastate, Karl. 370.

    Íslensk-ensk orðabók > al-eyða

  • 15 AUSA

    * * *
    I)
    (eys, jós, jósum, ausinn), v.
    1) to sprinkle, pour, with dat.;
    þær taka hvern dag vatn í brunninum ok ausa (viz. því) upp yfir askinn, pour it over the ash-tree;
    ausa síld ór netjum, to empty the nets of the herrings;
    fig., ausa sauri á e-n, to bespatter with abuse;
    ausa e-m e-u í augu upp, to throw … in one’s face;
    2) ausa e-n (or e-t) e-u, to besprinkle with a thing;
    ausa e-n moldu, to sprinkle with earth, to bury;
    ausa barn vatni, a sort of baptism in the heathen age (Sigurðr jarl jós sveininn vatni ok kallaði Hákon);
    3) with acc., to bale;
    ausa skip upp, to bale the ship out;
    fig., ausa bát sinn, to make wetter;
    f. ladle;
    ekki er enn sopit, þó í ausuna sé komit, there’s many a slip ‘twixt the cup and lip.
    * * *
    jós, josu (mod. jusu), ausit; pres. ind. eyss; subj. eysi or ysi, mod. jysi (hauriret), cp. Lat. haurio, haus-it; not found in Goth. or in Germ.
    I. to sprinkle, with dat. of the liquid, and the object in acc. or with a prep.; þær taka hvern dag vatn í brunninum, ok ausa (viz. Því) upp yfir askinn, …pour it over the ash-boughs, Edda 11; ef maðr eyss eldi (fire, embers,) Grág. ii. 128; a. síld ór netjum, to empty the nets of the herrings, GÞl. 427: a. út, to pour out, fé, Grett. 126.
    2. ausa moldu, to sprinkle with mould, bury; hlóðu Þeir at grjóti ok jósu at moldu, Eg. 300; er hann höfðu moldu ausit, Bjarn. II; salr ausinn moldu, his chamber sprinkled with mould (poët.), Hervar. S.; ausinn haugi, Ýt. 26.
    β. ausa vatni is a standing phrase for a sort of baptism used in the last centuries, at least, of the heathen age. The child when born was sprinkled with water and named, yet without the intervention of a priest; this rite is mentioned as early as in the Hávamál, one of the very oldest mythological didactic poems on record, where it is attributed even to Odin; ef ek skal Þegn ungan verpa vatni á, if I am to throw water on a young thane, 159; Jósu vatni Jarl létu heita, Jóð ól Edda jósu vatni, hörvi svartan, hétu Þræl, Rm. 7, 31; sá var siðr göfigra manna, at vanda menn mjök til at ausa vatni ok gefa nafn; …Sigurðr jarl jós sveininn vatni ok kallaði Hákon, Hkr. i. 118; Eiríkr ok Gunnhildr áttu son er Haraldr konungr jós vatni ok gaf nafn sitt, 122; eptir um daginn jós Hákon konungr Þann svein vatni ok gaf nafn sitt, 135, Fms. i. 66, xi. 2; fæddi Þóra sveinbarn ok var Grimr nefndr er vatni var ausinn, Eb. 26; enn áttu Þau Skallagrímr son, sá var vatni ausinn ok nafn gefit ok kallaðr Egill, Eg. 146, 147, 166, Ld. 108, Gísl. 32 (of Snorre Gode); and so in many instances from Icel., Norway, and the Orkneys, all of them of the heathen age. The Christian term is skíra, q. v. 3. metaph. of scolding or abuse; hrópi ok rógi ef Þú eyss á holl regin, Ls. 4; ausa sauri á e-n, to bespatter with foul language, ausask sauri á (recipr.), Bjarn. 33; a. e-m e-u í augu upp, to throw in one’s face, Eg. 576; hann jós upp ( poured out) Þar fyrir alÞýðu öllum glæpum föður síns, Mart. 80; um verka Þann er hverr jós á annan, Bjarn. 42.
    II. of a horse, to kick or lash out with his hinder feet, opp. to prjóna, to rear up and strike with the fore feet; hestrinn tók at frýsa, blása ok ausa, Greg. 49; at merrin eysi, Sturl. ii. 40 C.
    III. to pump, esp. a ship, with the ship in acc.; Hallfreðr jós at sínum hlut, Fs. 113, Grett. 95 A, Fbr. 173, N. G. L. i. 102: a. bát sinn, to make water, Fms. vii. 331.

    Íslensk-ensk orðabók > AUSA

  • 16 eyði-ligr

    adj. empty, in metaph. sense, sad, cheerless; veikligr ok e., weakly and cheerless, Fas. ii. 30; e. veraldar riki, v. 343; ýmislegt né e., 677. 2: medic., e-m er eyðiligt, one feels empty (hollow) and uneasy: also in the phrase, e-t er eyðiligt, strange, unpleasant.

    Íslensk-ensk orðabók > eyði-ligr

  • 17 GAP

    n.
    1) gap, empty space;
    2) shouting, crying (háreysti ok gap).
    * * *
    n. [A. S. geap; Engl. gap; Dan. gab; cp. gapa], prop. a gap, empty space, whence Ginnunga-gap, the Chaos of the Scandin. mythol., Edda, Vsp.
    2. metaph. gab, gibes; óp ok gap, háreysti ok gap, Fb. iii. 425, cp. Nj. 220. gaps-maðr, m. a gaping fool, a gaby, Fbr. 12.

    Íslensk-ensk orðabók > GAP

  • 18 HÖND

    * * *
    (gen. handar, dat. hendi; pl. hendr), f.
    1) hand;
    taka hendi á e-u, to touch with the hand;
    hafa e-t í hendi, to hold in the hand;
    drepa hendi við e-u, to refuse;
    halda hendi yfir e-m, to protect one;
    taka e-n höndum, to seize, capture;
    bera hönd fyrir höfuð sér, to defend oneself;
    eiga hendr sínar at verja, to act in self defence;
    láta e-t hendi firr, to let go out of one’s hands, to lose;
    taka í hönd e-m, to join hands with one;
    eiga e-t jöfnum höndum, to own in equal shares;
    sverja sér af hendi, to forswear;
    af hendi e-s, on one’s behalf, on the part of (af hendi landsmanna);
    at hendi, as adv. in turn;
    hverr at hendi, each in turn;
    felast á hendi e-m, to be under one’s protection;
    hvat er þér á höndum, what hast thou in hand?;
    ef honum væri ekki á höndum, if he had nothing in hand, if his hands were free;
    eiga e-t fyrir hendi (höndum), to have in hand (duty, business, engagement);
    vera í hendi, to be at hand, at one’s disposal;
    hafa vel (illa) í höndum, to behave well (badly);
    hafa e-t með höndum, to have in hand, manage, discharge;
    hljóta e-t undan hendi e-s, from one, at one’s hand;
    á hönd, á hendr, against (lýsa vígi á hönd e-m);
    snúa vanda á hendr e-m, to throw the responsibility on one;
    fœrast e-t á hendr, to undertake;
    ganga (drífa) á hönd e-m, to submit to one;
    bjargast á sínar hendr, by one’s own handiwork;
    selja, gefa, fá e-t í hönd (hendr) e-m, to give into one’s hands, hand over;
    búa e-t í hendr e-m, to make it ready for one;
    þá sömu nótt, er fór í hönd, the following night;
    veðr óx í hönd, the wind rose higher and higher;
    vera hœgt um hönd, to be easy in hand;
    til handa e-m, into one’s hands;
    ganga til handa e-m, to put oneself in another’s hands, submit to him;
    ef þat berr þér til handa, if it befalls thee;
    þá skömrn kýs ek mér eigi til handa, I will not have that shame at my door;
    biðja konu til handa e-m, on one’s behalf, for him;
    2) the arm and hand, the arm (höndin gekk af axlarliðnum; hann hefir á hœgri hendi hring fyrir ofan ölnboga);
    var eigi djúpara en þeim tók undir hendr, the water just reached to their armpits;
    3) hand, side;
    á hœgri (vinstri) hönd, on the right (left) hand, side;
    á hvára hönd, on either hand;
    minnar (yðvarrar) handar, for my (your) part;
    4) kind, sort;
    allra handa árgœzka, great abundance of all things.
    * * *
    f., gen. handar, dat. hendi, acc. hönd, pl. hendr, mod. proncd. höndur, gen. handa; [Goth. handus; A. S. and Engl. hand; O. H. G. hant; Germ. hand; Dan. haand; Swed. hand]:—a hand; beit höndina þar er nú heitir úlfliðr, Edda 17; armleggir, handleggir ok hendr, Anecd. 6; kné eðr hendi, Grág. ii. 8; ganga á höndum, Fms. vi. 5; með hendi sinni, K. Þ. K. 5 new Ed.; taka hendi á e-u, to touch with the hand, Fms. x. 110; taka höndum um háls e-m, Nj. 10; hvítri hendi, Hallfred; hafa e-t í hendi, to hold in hand, wield, Eg. 297, Nj. 84, 97, 255; hrjóta ór hendi e-m, Fms. xi. 141; hafa fingrgull á hendi, Nj. 146; handar-högg, Fms. xi. 126, Fas. ii. 459; sjá ekki handa sinna skil (deili), not to be able to see one’s hands, of a dense fog.
    2. the arm and hand, the arm, like Gr. χείρ, Nj. 160, 253; á hendi heitir alnbogi, Edda 110; hendr til axla, Fas. i. 160; leggir handa ok fóta, Magn. 532; hönd fyrir ofan úlnlið, Nj. 84; hafa hring á hendi, of an arm-ring, Nj. 131; hring á hægri hendi fyrir ofan ölnboga, Fms. iv. 383:—the arm and arm-pit, ná, taka undir hönd ( arm-pit) e-m, Gþl. 380; var eigi djúpara en þeim tók undir hendr, the water reached to their arm-pits, Ld. 78; taka undir hönd sér, to take hold under one’s arms, Eg. 237, Nj. 200; sjá undir hönd e-m, Fas. ii. 558; renna undir hendr e-m, to backspan one, Háv. 40, 41; þykkr undir hönd, stout, Ld. 272.
    3. metaph. handwriting, hand; rita góða hönd, to write a good hand; snar-hönd, running hand, italics.
    II. the hand, side; hægri hönd, the right hand; vinstri hönd, the left hand; á hvára hönd, on either hand, each side, Landn. 215; á vinstri hönd, Nj. 196; á hægri hönd; á tvær hendr, on both hands or sides, Ísl. ii. 368, Fas. i. 384; á báðar hendr, Grág.; hvat sem á aðra hönd ber, whatsoever may happen; á aðra hönd … en á aðra, Ld. 46; til hvárigrar handara, Fms. x. 313; til annarrar handar, Nj. 50, 97; til sinnar handar hvárr, 140; til beggja handa, Eg. 65; til ýmsa handa, Bs. i. 750; þver-hönd, a hand’s breadth; örv-hönd.
    III. sayings and phrases referring to the hand:
    1. sayings; sjálfs hönd er hollust, one’s own hand is best, i. e. if you want to have a thing well done, do it yourself, Glúm. 332, Ó. H. 157; blíð er bætandi hönd, blessed is the mending hand; gjörn er hönd á venju, Grett. 150, Nj. (in a verse), and Edda (Ht. 26); margar hendr vinna létt verk; fiplar hönd á feigu tafli; betri ein kráka í hendi en tvær á skógi, Ld. 96; skamma stund verðr hönd höggvi fegin, see högg.
    2. phrases; drepa hendi við, to refuse, Nj. 71; halda hendi yfir e-m, to hold one’s hand over, protect, 266, Fbr. 22, Anecd. 14; taka e-n höndum, to take hold with the hands, seize, capture, Fms. x. 314, Nj. 265, passim; eiga hendr sínar at verja, to act in self-defence, 84, 223; hefja handa, to lift the hands, stir for action, 65, Ld. 262; bera hönd fyrir höfuð sér, to put one’s hand before one’s head, stand on one’s guard, defend oneself; vera í hers höndum, óvina höndum, to be in a state of war, exposed to rapine; vera í góðum höndum, vina-höndum, góðra manna höndum, to be in good hands, among friends.
    β. læknis-hendr, ‘leech hands,’ healing hands; pains and sickness were believed to give way to the magical touch of a person gifted with such hands, Sdm. 4, Magn. S. Góða ch. 36 (Fms. vi. 73), cp. Rafns S. ch. 2; hönd full, a handful, Fms. ii. 302, vi. 38, viii. 306; fullar hendr fjár, hands full of gold:—kasta hendinni til e-s, to huddle a thing up; með harðri hendi, with hard hand, harshly, rudely; með hangandi hendi, with drooping hand, slothfully; fegins hendi, with glad hand, joyfully; sitja auðum höndum, to sit with empty hands, sit idle; but með tómar hendr, empty-handed, portionless, Thom.:—láta hendr standa fram úr ermum, to work briskly; víkja hendi til e-s (handar-vik), to move the hand to do a thing; það er ekki í tveim höndum að hafa við e-n, of double handed (i. e. faltering) half measures, when the one hand undoes what the other has done; kann ek þat sjá at ekki má í tveim höndum hafa við slíka menn, Band. 3; láta hönd selja hendi, of a ready bargain; láta e-t ganga hendi firr, to let go out of one’s hands, lose, Ld. 202; ok lét sér eigi hendi firr ganga, and never lost sight of him, 656 ii. 4; e-m fallask hendr, to be discomfited, lose one’s head (see falla); leggja görva hönd á allt, to be a ready hand, adept in everything, Thom. 300 (see göra F. 2); taka í hönd e-m, to join hands, Nj. 3; takask í hendr, to join, shake hands, Grág. ii. 80; leggja hendr saman, id., Gþl. 18,—of shaking hands as symbolical of a bargain, see the compds hand-lag, hand-festi, handa-band; eiga, taka, jöfnum höndum, to own, take with even hands, i. e. in equal shares, Grág. i. 171, ii. 66, Hkr. i. 318; vinna jöfnum höndum, to work even-handed, to help one another; e-m eru mislagðar hendr, one’s hands are amiss, when bad work is done by one from whom better was expected; honum hafa verið mislagðar hendr, etc.
    B. Metaph. usages:
    I. dat., sverja sér af hendi, to forswear, Fms. vii. 176; færa af höndum sér, to dismiss, Grág. i. 248; hefjask af höndum e-m, Fms. xi. 59:—af hendi e-s, on one’s behalf, part, Landn. 154; af hendi Hákonar, Fms. i. 20, iv. 118; af hendi landsmanna, ix. 359; af sinni hendi, of one’s own hand, for one’s own part, Grág. i. 392; reiða, greiða, gjalda, inna af hendi or höndum, to discharge, pay off, Fms. vii. 230, Nj. 146, 190, 232, 239, 257, 281, Grág. i. 82, ii. 374; selja, láta af hendi (höndum), to part with, dismiss, Nj. 186, 231, Fms. vii. 173, Rb. 12; líða af hendi, to pass, of time, Ísl. ii. 144, Fms. iv. 83: koma, bera at hendi, to happen, Nj. 71, 177: at hendi, as adv. in turn; hvern at hendi, each in turn, Fms. i. 150: þar næst Gunnarr, þá Loðinn, þá hverr at hendi, Nj. 140; hverr segir at hendi þat er frá honum hefir stolit verit, Mar.: felask á hendi e-m, to be under one’s charge, protection, Nj. 201, Bs. i. 167, 173. vera e-m á hendi, id., Fms. vii. 243; vera bundinn á hendi e-m, Sturl. i. 57: hafa e-t á höndum (hendi), to have a thing in hand, of duty, business to be done, Grág. i. 38; eiga ferð á höndum, Ld. 72; hvat er þér á höndum, what hast thou in hand? for what art thou concerned, distressed? Nj. 133, Ld. 270; ella eru þér stórir hlutir á höndum, Fms. vii. 30; ef honum væri ekki á höndum, if he had nothing in hand, if his hands were free, Ld. 42: eiga e-t fyrir hendi (höndum), to have in hand (duty, business, engagement), Fas. ii. 557; farvegr langr fyrir hendi, Fms. xi. 316; tveir kostir fyrir höndum, Nj. 264, Grág. i. 279; hafa sýslu fyrir höndum, Ísl. ii. 344; eiga vandræði fyrir höndum, Ld. 4; eiga gott fyrir höndum, Hkr. iii. 254: vera í hendi, to be at hand, within reach, at one’s disposal, in one’s power; hann er eigi í hendi, Fms. vi. 213; þat er eigi í hendi, ‘tis no easy matter, v. l.; hafa raun ( evidence) í hendi, Bs. i. 708; hafa ráð e-s í hendi sér, Ld. 174, Fas. i. 260; hafa vel, ílla í höndum, to behave well, badly, Ísl. ii. 387, Eg. 158; varð honum þat vel í höndum, 50: hafa e-t með höndum (fé, auðæfi, embætti, etc.), to have in hand, manage, discharge, Grág. ii. 389, Greg. 25, Stj. 248, Hkr. iii. 131; to design, hafa ráð, stórræði með höndum, 623. 51: hljóta undan hendi e-s, from one, at one’s hands, Fas. i. 365: undir höndum, eigi lítill undir höndum, not a small man to handle, Fms. vii. 17; vera undir höndum e-m, to be under or in one’s hands, under one’s protection, in one’s power, Sks. 337, Fms. i. 7, 13; sitja undir hendi e-m, Hkr. i. 166,—um hendr, Fms. iv. 71, is prob. an error = undir hendi.
    2. absol., annarri hendi, on the other hand, Fms. vii. 158; en annarri hendi vildu þeir gjarna veita konungi hlýðni, ix. 258.
    II. acc., with prepp.; á hönd, á hendr, against; höfða sök, lýsa vígi (etc.) á hönd e-m, to make a suit … against, Grág. i. 19, Nj. 86, 87, 98, 99, 101, 110, 120, 230; hyggja e-t á hendr e-m, to lay a thing to a person’s charge, Hom. 115; reynask á hendr e-m, to have a charge brought home to one, Fms. xi. 76; snúa vanda á hendr e-m, to throw the responsibility upon …, Nj. 215; færa, segja stríð á hendr e-m, to wage, declare war against one; fara geystr á hendr e-m, to rage against, Fms. vii. 230; færask e-t á hendr, to undertake, Nj. 126; ganga á hönd e-m, to vex one, 625. 33; sótt elnar á hendr e-m, Eg. 126; leggja e-t á hendr e-m, to lay ( a burden) on one’s hands, Fms. xi. 98; in a good sense, ganga á hönd, to pay homage to, submit, Ó. H. 184; dreif allt fólk á hönd honum, submitted to him, filled his ranks, Fms. i. 21; bjargask á sínar hendr, by one’s own handwork, Vápn. 28; (for at hönd, Grág. i. 135, read á hönd): selja, fá, gefa e-t í hönd, hendr e-m, to give into one’s hands, hand over; selja sök í hönd e-m (handsöl), Grág. ii. 80, Nj. 4, 98, 112, 186; so, halda e-u í hönd e-m, Ísl. ii. 232, Fms. vii. 274; búa í hendr e-m, to make it ready for one, Ld. 130; veiði berr í hendr e-m, Nj. 252; kalla til e-s í hendr e-m, to lay claim to a thing at the hands of another, Ld. 300, Eg. 350, Fms. iv. 222, ix. 424; þegar í hönd, offhand, immediately, Bs. i; þá sömu nótt er fór í hönd, the following night, Fms. viii. 397, Glúm. 341; gjalda í hönd, to pay in cash, Vm. 16; veðr óx í hönd, the wind rose higher and higher, Fb. i. 432: undir jafna hönd, equally, Sturl. iii. 243; standa óbrigðiliga undir jafna hönd, Dipl. v. 26: væra hægt um hönd, to be easy in hand, Nj. 25; þegar eg vil er hægt um hönd, heima á Fróni að vera, Núm. 1. 10; but mér er e-t um hönd, it is awkward, costs trouble: hafa við hönd sér, to keep at hand, Fms. x. 264; tóku konur manna ok dætr ok höfðu við hönd sér viku, Grett. 97; hafa e-t við höndina, to have it at hand.
    III. gen., with prepp.; til handa e-m, into one’s hands; fara Guði til handa, to go into God’s hands, Blas. 51; ganga til handa e-m, to put oneself in another’s hands, submit to him, Rb. 404, Eg. 12, Fms. vii. 234, Fas. ii. 522; ef þat berr þér til handa, if it befalls thee, i. 135; þá skömm kýs ek mér eigi til handa, I will not have that shame at my door, Nj. 191: for one, on one’s behalf, biðja konu til handa e-m, 120, 180, Grág. i. 353; í þeirri bæn er hann orti oss til handa, for its, for our use, our sake, 655 i. 2; hann hélt fénu til handa Þrándi, Landn. 214, Nj. 151; safnar konungr liði (til) handa Oddi, Fas. ii. 553; til handa Þorkatli, Fs.
    β. dropping the prep. til; mikit fé handa honum, Rd. 195 (late MSS.): whence, handa has become an adverb with dat., handa e-m, for one, Lat. alicui, which is freq. in mod. usage.
    2. adverbial; allra handa, Dan. allehaande, of every kind; allra handa árgæzka, Edda (pref.); allra handa ganganda fé, Þórð. 51 new Ed.; fjögurra handa, of a fourfold kind, H. E. i. 525.
    3. absol., minnar handar, for my part, Ísl. ii. 356; yðvarrar handar, for your part, Fms. ix. 498; hvárrar-tveggju handar, on either hand, Skálda 164; innan handar, within one’s hands, easy, Ld. 112; þótti þeim innan handar falla at taka land þetta hjá sér sjálfum, 210.
    C. COMPDS:
    I. plur., handa-afl, n., Edda, = handafl, p. 237. handa-band, n. a joining or shaking of hands, as a law term = handlag, Dipl. i. 11, iv. 2, Vígl. 23; in plur., Bs. (Laur. S.); heilsa, kveðja með handabandi. handa-festi, f. a hold for the hands, Fms. ii. 276. handa-gangr, m. grasping after a thing with all hands, Fas. iii. 345. handa-görvi, f. ‘hand-gear,’ gloves, Sd. 143, Fbr. 139. handa-hóf, n., in the phrase, af handahófi, at random. handa-kenning, f. hand touching, Eluc. 20. handa-klapp, n. a clapping of hands, Skálda 174. handa-læti, n. pl. gestures with the arms, Sks. 116. handar-mál, n., in the phrase, at handarmáli, in heaps; var þá drepit lið hans at handarmáli, Fas. i. 41. handa-saumr, m. tight gloves, Bs. ii. 10. handa-síðr, adj. = handsíðr. handa-skil, n. pl., in the phrase, sjá ekki h., not to see one’s own hands, as in the dark, in a dense fog. handa-skol, n. pl. maladroitness; það er allt í handaskolum. handa-skömm, f. shameful work, a scandal; það er mesta h.! handa-staðr, m. the print of the hands. Fas. i. 285. handa-tak, n., -tekt, f., -tekja, u, f. a taking of hands, as a bargain, Háv. 42, H. E. ii. 194, D. N. i. 398. handa-tæki, n. pl. a laying hold, a fight, Bs. i. (Laur. S.): a pledging of hands, Dipl. ii. 6, D. N. passim. handa-upphald, n. a lifting the arms, Stj. 296. handa-verk, n. pl. one’s handiwork, doings, N. G. L. i. 76, Fms. vii. 295, Stj. 198; í handaverkum eða bókfræði, 46; handaverk manna, men’s handiwork, Blas. 47; Guðs h.; ek em þín h., Sks. 610; hans h., Fms. viii. 406.
    II. sing., handar-bak, n. the back of the hand, Sdm. 7. handar-gagn, n. a being ready to the hand; leggja e-t til handargagns, to lay it so as to be ready at hand, Hkr. ii, 158, 249. handar-grip, n. a measure, = spönn, Karl. 481. handar-hald, proncd. handarald, n. a handle, Fas. ii. 355. handar-jaðarr, m. the hand’s edge; in the phrase, vera undir handar-jaðri e-s, to be in one’s hands, in one’s power, Fær. 201. handar-kriki, a, m. ‘hand’s-creek,’ the arm-pit, Eg. 396, Fms. vi. 348, Sturl. ii. 37. handar-mein, n. a sore in the hand, Bs. i. 115, 187, Sturl. ii. 177. handar-stúfr, m. a ‘hand-stump,’ stump of the arm, the hand being hacked off, Fms. x. 258, xi. 119. handar-vani, a, m. maimed in hand, Hm. 70, Matth. xviii. 8. handar-veif, n., í handarveifi, in a ‘wave of the hand,’ in a moment. handar-vik, n. the hands’ reach, movement, work; lítið handarvik, a small work. handar-væni, a, m. want of hands (?), Hm. 72.
    ☞ For the compds in hand- see pp. 237, 238.

    Íslensk-ensk orðabók > HÖND

  • 19 KJÖLR

    (gen. kjalar, dat. kili; pl. kilir, acc. kjölu), m.
    1) keel (brotnaði kjölrinn undir skipinu); sigla lausum kili, to sail with an empty ship; koma e-m á kjöl, to get one up on the keel (when the boat is capsized); niðr kili, down in the hold;
    2) keel-shaped range of mountains (austr um Kjöl);
    * * *
    m., kjalar, dat. kili, mod. kjöl, plur. kilir, acc. kjölu; [Engl. keel, which seems to be of Norse origin, as the A. S. uses quite a different word for carina; Dan. kjöl; Swed. köl]:— a keel; klökkr k., Lex. Poët.; langir, svalir kilir, id.; rísta kaldan sjá kili, Edda (Ht. 101); brotnaði kjölrinn undir skipinu, Fs. 152; laust skipit svá at þegar horfði upp kjölrinn, Ld. 142; höggva skip í sundr ok auka at kili, Fms. viii. 372; koma e-m or komask á kjöl, to get on the keel when a boat is capsized, ix. 320; þeir létu fallask í kjölinn niðr, vii. 288; ok er niðr hlaupinn drykkr allr í kjöl á skipinu, xi. 233; land Ránar, kjalar, stála …, Edda 66; þeir segjask eigi fá tré svá stórt né gott at heyri til kjalarins, Fb. i. 433; ok hvelfir svá skipinu, at hón ríðr um þveran kjölinn, ii. 26; rifnaði skipit neðan, ok var skjótt undan kjölrinn, Bs, i. 842: phrases, sigla lausum kili, to sail with a loose keel, with an empty ship, Ó. H. 115: in poetry, kjalar-slóð, kjalar stigr, keel-track, keel-path = the sea; kjalar-land, id., Lex. Poët.
    II. metaph. a keel-shaped range of mountains; há fjöll liggja eptir endilangri mörkinni ok eru þat kallaðir Kilir, Eg. 58: esp. as a local name of the mountain Kiölen between Sweden and Norway, Eb. 2, 4, Hkr. i. 137, passim; as also in Iceland, Landn., Sturl.
    2. the back of a book; biskup lét búa ok líma öll blöðin í kjölinn, Ísl. ii. 460; bók gyllt á kjöl, a gilt book, freq. in mod. usage: as also the inner margin of a book when open, whence the phrase, lesa ofan í kjölinn, to read closely; hann hefir ekki lesit ofan í kjölinn, of superficial, loose reading.
    COMPDS: kjalarhæll, kjalarleið, kjalartré.

    Íslensk-ensk orðabók > KJÖLR

  • 20 LAUSS

    a.
    1) loose, opp. to fastr, ‘bundinn’ (hon hafði laust hárit sem meyjum er títt); verða l., to get loose; eldr varð l., fire broke out; láta e-t laust, to let loose, yield up; liggja laust fyrir, to be easy to seize upon;
    2) free, unimpeded, unencumbered (gakk þú l. yfir brúna); ríða l., to ride without baggage;
    3) disengaged (free) from, with gen. (vit erum lausir allra svardaga);
    4) void, riot binding (nú er laus veðjan okkar);
    5) vacant (viljum vér gefa yðr Ólafskirkju, því at hón er nú laus);
    6) light (l. svefn);
    7) empty, without a cargo (sigla lausum skipum);
    8) movable; lönd ok lausir aurar, lands and movable property;
    10) in compds. mostly suffixed to a subst., often in gen., - less (mein-, sak-, vit-lauss, athuga-, auðnu-, lýta-lauss).
    * * *
    adj., compar. lausari, superl. lausastr; [Ulf. laus = κενός; A. S. leâs; Engl. loose, release; Germ. los; Dan. lös]:—loose, opp. to fast; fast ok laust; steinn, annarr fastr enn annarr lauss, Pm. 106; (fór) utanborðs seglit ok allt þat er laust var á búlkanum nema menn, Bs. i. 422; verða lauss, to get loose; eldr varð lauss, fire broke loose (cp. Dan. ildlös), Fms. x. 29; láta laust, to let loose, let slip, yield up, vi. 203, Nj. 58, Stj. 184; liggja laust fyrir, to sit loose, be easy to seize upon; þótti eigi svá laust fyrir liggja sem þeir ætluðu, Fms. viii. 357.
    II. metaph. free, unimpeded, Germ. ledig; þar var engi maðr lauss at söðla hest konungs, Ó. H. 15; bændr ok lausir menn, Fs. 23; þessa megin skaltú láta hest þinn, ok gakk þú lauss yfir brúna, leave thy horse behind, and walk loose (i. e. unencumbered) across the bridge, Konr.; skal þat lið á móti því er laust er ok eigi er í fylkingu, Eg. 293: ríða laust, to ride (travel) unencumbered, without luggage, Hrafn. 27; lauss hestr, a led horse, Fms. v. 285.
    2. disengaged, with gen.; en ek skal lauss allra mála ef hann kemr eigi svá út, Ísl. ii. 217; vit erum lausir allra svardaga, Fb. i. 232; lauss einka-mála, Ó. H. 194.
    3. void, not binding; nú er laus veðjan okkar, Fms. vi. 370; laus eru öll nýmæli ef eigi verða upp sögð et þriðja hvert sumar, Grág. (Kb.) i. 37; en ef Sigvaldi kemr eigi þessu fram, sem nú var skilt með þeim, þá skulu mál þeirra öll vera laus, Fms. xi. 100; kuggrinn stár á kjölnum fast en kaup er laust, Stef. Ól.
    4. vacant; viljum vér gefa yðr Ólafs kirkju, þvíat hón er nú laus, Bs. i. 800; lauss biskupsdómr, a vacant bishopric, Mar.; laust brauð, a vacant living for a priest.
    5. with the notion of empty; sigla lausum kili, to sail ‘with a loose keel,’ i. e. without a cargo, Ó. H. 115; sigla lausu skipi, id., Bs. i. 518.
    6. light, of sleep; hann var kominn í hvílu sína ok sofnaðr laust, Mar.; þá seig á hann svefn, ok þó svá lauss, at hann þóttisk vaka, Ó. H. 195, Vkv. 29.
    7. dissolved, of a meeting (þing-lausnir); þing skal laust segja á miðjum degi, Grág. i. 116; dag þann er sóknar-þing er laust, 117.
    8. loose, i. e. personal, property; lönd ok lausa aura (see lausafé, lauseyrir), Eg. 34, Js. 62; lausir penningar, loose money, cash, D. N. v. 488.
    9. not lined, of a garment; þrír dúkar með rautt skinn ok enn fjórði lauss, Vm. 47; hökull lauss, stola laus, 15.
    10. absolved from ban; hann söng yfir þeim miserere, ok segir þeim þó, at þá vóru þeir eigi lausari en áðr, Sturl. ii. 11.
    11. loose, dissolute; lauss í sínum framferðum, Mar.: heedless, lauss ok með litlum athuga, id.
    III. as the last part in compds mostly suffixed to a root word, often in gen., in a negative sense, in Icel, almost in endless instances, of which many remain in English, sak-lauss, sackless; auðnu-auss, luckless; athuga-lauss, thoughtless; mein-lauss, guileless; vit-lauss, witless, insane, etc., from which is formed the neut. subst. termination -leysi.

    Íslensk-ensk orðabók > LAUSS

См. также в других словарях:

  • Empty — Emp ty (?; 215), a. [Compar. {Emptier}; superl. {Emptiest}.] [AS. emtig, [ae]mtig, [ae]metig, fr. [ae]mta, [ae]metta, quiet, leisure, rest; of uncertain origin; cf. G. emsig busy.] 1. Containing nothing; not holding or having anything within;… …   The Collaborative International Dictionary of English

  • empty — adj 1 Empty, vacant, blank, void, vacuous mean lacking the contents that could or should be present. Something is empty which has nothing in it; something is vacant which is without an occupant, incumbent, tenant, inmate, or the person or thing… …   New Dictionary of Synonyms

  • empty — [emp′tē] adj. emptier, emptiest [ME emti & (with intrusive p ) empti < OE æmettig, unoccupied, lit., at leisure < æmetta, leisure (< æ , without + base of motan, to have to: see MUST1) + ig, Y2] 1. containing nothing; having nothing in… …   English World dictionary

  • empty — ► ADJECTIVE (emptier, emptiest) 1) containing nothing; not filled or occupied. 2) having no meaning or likelihood of fulfilment: an empty threat. 3) having no value or purpose. ► VERB (empties, emptied) …   English terms dictionary

  • empty — c.1200, from O.E. æmettig at leisure, not occupied, unmarried, from æmetta leisure, from æ not + metta, from motan to have (see MIGHT (Cf. might)). The p is a euphonic insertion. Sense evolution from at leisure to empty is paralleled in several… …   Etymology dictionary

  • Empty — Emp ty, v. t. [imp. & p. p. {Emptied}; p. pr. & vb. n. {Emptying}.] To deprive of the contents; to exhaust; to make void or destitute; to make vacant; to pour out; to discharge; as, to empty a vessel; to empty a well or a cistern. [1913 Webster]… …   The Collaborative International Dictionary of English

  • empty — [adj1] containing nothing abandoned, bare, barren, blank, clear, dead, deflated, depleted, desert, deserted, desolate, despoiled, destitute, devoid, dry, evacuated, exhausted, forsaken, godforsaken*, hollow, lacking, stark, unfilled, unfurnished …   New thesaurus

  • empty of — completely without (something) The arena was empty of spectators. The streets are now empty of traffic. • • • Main Entry: ↑empty …   Useful english dictionary

  • Empty — Emp ty, n.; pl. {Empties}. An empty box, crate, cask, etc.; used in commerce, esp. in transportation of freight; as, special rates for empties. [1913 Webster] …   The Collaborative International Dictionary of English

  • Empty — Emp ty, v. i. 1. To discharge itself; as, a river empties into the ocean. [1913 Webster] 2. To become empty. The chapel empties. B. Jonson. [1913 Webster] …   The Collaborative International Dictionary of English

  • empty — index barren, baseless, consume, deficient, deplete, devoid, diminish, dissipate (expend foolishly), evacuate …   Law dictionary

Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»