-
21 Crastinus
1.crastĭnus, a, um, adj. [cras].I.Of to-morrow; to-morrow's (freq. and class. in prose and poetry):b.dies,
Plaut. Stich. 4, 2, 55; Cic. Att. 15, 8, 2; Prop. 2 (3), 15, 54 al.:Titan,
Verg. A. 4, 118:Cynthius,
Ov. F. 3, 345:Aurora,
Verg. A. 12, 76:lux,
id. ib. 10, 244; cf.:stella diurna,
Plaut. Men. 1, 2, 62: hora. Verg. G. 1, 425: tempora, * Hor. C. 4, 7, 17:dapes,
Mart. 3, 58, 42:egestas,
id. 3, 10, 3:quies,
Luc. 7, 26 al. —In Gr. constr., of the person:crastinus aspicis Triobrem ( = cras),
Sid. Carm. 24, 21.— Absol.: crastĭ-num, i, n., to-morrow, the morrow:sibi polliceri,
Sen. Thyest. 620.—Die crastini, old abl. of time (ante- and post-class.), Plaut. Most. 4, 1, 25 (34) Lorenz ad loc.; Gell. 2, 29, 7; cf. id. 10, 24, 1 sqq.; Macr. S. 1, 3, 16; Claud. Quadrig. ap. Macr. S. 1, 4, 20 sq.; and v. pristinus, proximus, quartus, quintus, nonus, etc.—c.Absol.(α).In crastinum, to-morrow, on the morrow:(β).vos vocabo,
Plaut. Ps. 5, 2, 55; id. Cas. 3, 5, 60; cf.differre,
Cic. de Or. 2, 90, 367:pervenire,
Nep. Pelop. 3, 2; Quint. 5, 10, 16 al.—Crastino = cras, to-morrow:II.seges non metetur,
Gell. 2, 29, 9.—(Acc. to cras, C.) Future (very rare):2.quid crastina volveret aetas Scire nefas homini,
Stat. Th. 3, 562; cf. Mart. 1, 15, 12.Crastĭnus, i, m., a Roman surname, Caes. B. C. 3, 91; 3, 99; Luc. 7, 471; Flor. 4, 2, 46 al. -
22 crastinus
1.crastĭnus, a, um, adj. [cras].I.Of to-morrow; to-morrow's (freq. and class. in prose and poetry):b.dies,
Plaut. Stich. 4, 2, 55; Cic. Att. 15, 8, 2; Prop. 2 (3), 15, 54 al.:Titan,
Verg. A. 4, 118:Cynthius,
Ov. F. 3, 345:Aurora,
Verg. A. 12, 76:lux,
id. ib. 10, 244; cf.:stella diurna,
Plaut. Men. 1, 2, 62: hora. Verg. G. 1, 425: tempora, * Hor. C. 4, 7, 17:dapes,
Mart. 3, 58, 42:egestas,
id. 3, 10, 3:quies,
Luc. 7, 26 al. —In Gr. constr., of the person:crastinus aspicis Triobrem ( = cras),
Sid. Carm. 24, 21.— Absol.: crastĭ-num, i, n., to-morrow, the morrow:sibi polliceri,
Sen. Thyest. 620.—Die crastini, old abl. of time (ante- and post-class.), Plaut. Most. 4, 1, 25 (34) Lorenz ad loc.; Gell. 2, 29, 7; cf. id. 10, 24, 1 sqq.; Macr. S. 1, 3, 16; Claud. Quadrig. ap. Macr. S. 1, 4, 20 sq.; and v. pristinus, proximus, quartus, quintus, nonus, etc.—c.Absol.(α).In crastinum, to-morrow, on the morrow:(β).vos vocabo,
Plaut. Ps. 5, 2, 55; id. Cas. 3, 5, 60; cf.differre,
Cic. de Or. 2, 90, 367:pervenire,
Nep. Pelop. 3, 2; Quint. 5, 10, 16 al.—Crastino = cras, to-morrow:II.seges non metetur,
Gell. 2, 29, 9.—(Acc. to cras, C.) Future (very rare):2.quid crastina volveret aetas Scire nefas homini,
Stat. Th. 3, 562; cf. Mart. 1, 15, 12.Crastĭnus, i, m., a Roman surname, Caes. B. C. 3, 91; 3, 99; Luc. 7, 471; Flor. 4, 2, 46 al. -
23 dies
dĭes (dīes, Liv. Andron. Fragm. Odys. 7), ēi ([etilde]ī, Verg. A. 4, 156; Hor. S. 1, 8, 35 et saep.;I.dissyl.: di-ei,
Ter. Eun. 4, 7, 31; also gen. dies, die, and dii—dies, as in acies, facies, pernicies, etc., Enn. ap. Gell. 9, 14; Ann. v. 401 Vahl.; Cic. Sest. 12, 28 ap. Gell. l. l.:die,
Prisc. p. 780 P.; even in Verg. G. 1, 208, where Gellius reads dies, v. Wagner ad loc., nearly all MSS. have die; cf. Rib. and Forbig. ad loc.; so,die,
Plaut. Ps. 4, 7, 59; id. Capt. 4, 2, 20; Caes. B. G. 7, 11, 5; id. B. C. 1, 14, 3; 3, 76, 2; Just. 2, 11, 17; cf. Oud. ad B. G. 2, 23, 1. Die appears to be certain in Sall. J. 52, 3; 97, 3. Also in Cic. Sest. 12, 28, Gellius reads dies, where our MSS., except the Cod. Lamb., have diei;perh. those words do not belong to Cicero himself. Form dii,
Verg. A. 1, 636, Rib. and Forbig. after Serv. and Gell. l. l.— Dat., diēī, saep. die, Plaut. Am. 1, 1, 120, acc. to Serv. Verg. G. 1, 208; Plaut. Am. 1, 3, 48; id. Capt. 3, 1, 4; id. Trin. 4, 2, 1;once dii,
id. Merc. 1, Prol. 13; cf. Roby, Gram. 1, 121 sq.); m. (in sing. sometimes f., esp. in the signif. no. I. B. 1.) [root Sanscr. dī, gleam: dinas, day; Gr. dios, heavenly; cf. Lat. Jovis (Diovis), Diana, deus, dīvus, etc. Old form, dius (for divus); cf.: nudius, diu, etc. The word also appears in composition in many particles, as pridem, hodie, diu, etc., v. Corss. Auspr. 2, 855 sq.], a day (cf.: tempus, tempestas, aetas, aevum, spatium, intervallum).Lit.A.In gen., the civil day of twenty-four hours.(α).Masc.:(β).dies primus est veris in Aquario... dies tertius... dies civiles nostros, etc.,
Varr. R. R. 1, 28, 1; cf. Plin. 2, 77, 79, § 188; Macr. S. 1, 3; Gell. 3, 2: REBVS IVRE IVDICATIS TRIGINTA DIES IVSTI SVNTO, XII. Tab. ap. Gell. 20, 1, 45; and 15, 13 fin.; for which;per dies continuos XXX., etc.,
Gai. Inst. 3, 78: multa dies in bello conficit unus, Enn. ap. Macr. S. 6, 2 (Ann. v. 297 ed. Vahl.); cf.:non uno absolvam die,
Plaut. Capt. 3, 5, 73:hic dies,
id. Aul. 4, 9, 11:hic ille est dies,
id. Capt. 3, 3, 3:ante hunc diem,
id. ib. 3, 4, 101:illo die impransus fui,
id. Am. 1, 1, 98; cf.:eo die,
Caes. B. G. 1, 22 fin.; 2, 6; 2, 32 fin.; 4, 11, 4; 5, 15 fin. et saep.:postero die,
id. ib. 1, 15, 1; 3, 6, 3 et saep.; Cic. Verr. 2, 2, 17; Sall. J. 29, 5; 38, 9 et saep.:in posterum diem,
Caes. B. G. 7, 41 fin.; id. B. C. 1, 65 fin. et saep.:diem scito esse nullum, quo die non dicam pro reo,
Cic. Q. Fr. 3, 3:domi sedet totos dies,
Plaut. Aul. 1, 1, 34:paucos dies ibi morati,
Caes. B. G. 7, 5, 4:dies continuos XXX. sub bruma esse noctem,
id. ib. 5, 13, 3:hosce aliquot dies,
Ter. Heaut. 4, 5, 4; cf. id. Eun. 1, 2, 71 et saep.:festo die si quid prodegeris,
Plaut. Aul. 2, 8, 10; so,festus,
id. Cas. 1, 49; id. Poen. 3, 5, 13; 4, 2, 26 et saep.—Fem. (freq. in poetry metri gratiā; rare in prose), postrema, Enn. ap. Gell. 9, 14:b.omnia ademit Una dies,
Lucr. 3, 912; cf. id. 3, 921; 5, 96 and 998: homines, qui ex media nocte ad proximam mediam noctem in his horis XXIV. nati sunt, una die nati dicuntur, Varr. ap. Gell. 3, 2, 2 (uno die, Macr. S. 1, 3):quibus effectis armatisque diebus XXX., a qua die materia caesa est,
Caes. B. C. 1, 36 fin.:Varronem profiteri, se altera die ad colloquium venturum,
id. ib. 3, 19, 4 (for which, shortly before: quo cum esset postero die ventum); cf.:postera die,
Sall. J. 68, 2 (for which, in the same author, more freq.:postero die): pulchra,
Hor. Od. 1, 36, 10:suprema,
id. ib. 1, 13, 20:atra,
Verg. A. 6, 429:tarda,
Ov. M. 15, 868 et saep.—(But Caes. B. C. 3, 26, 1; 3, 37, 1, read altero, tertio.)—Connections:B.postridie ejus diei, a favorite expression of Caesar,
Caes. B. G. 1, 23, 1: 1, 47, 2; 1, 48, 2 et saep., v. postridie;and cf.: post diem tertium ejus diei,
Cic. Att. 3, 7; Sulpic. ap. Cic. Fam. 4, 12, 2; Liv. 27, 35:diem ex die exspectabam,
from day to day, id. ib. 7, 26 fin.; cf.:diem ex die ducere,
Caes. B. G. 1, 16, 5; for which also: diem de die prospectans, Liv. 5, 48; and: diem de die differre, id. 25, 25: LIBRAS FARRIS ENDO DIES DATO, for every day, day by day, daily, XII. Tab. ap. Gell. 20, 1, 45; cf.:affatim est hominum, in dies qui singulas escas edunt,
Plaut. Men. 3, 1, 10; so,in dies,
every day, Cic. Top. 16, 62; Caes. B. G. 3, 23, 7; 5, 58, 1; 7, 30, 4; Vell. 2, 52, 2; Liv. 21, 11 Drak.; 34, 11 al.; less freq. in sing.:nihil usquam sui videt: in diem rapto vivit,
Liv. 22, 39; cf.:mutabilibus in diem causis (opp. natura perpetua),
id. 31, 29 (in another signif. v. the foll., no. II. A. 3); and: cui licet in diem ( = singulis diebus, daily) dixisse Vixi, etc., Hor. Od. 3, 29, 42. And still more rarely: ad diem, Treb. Gallien. 17; Vop. Firm. 4:ante diem, v. ante.—Die = quotidie or in diem,
daily, Verg. E. 2, 42; 3, 34:quos mille die victor sub Tartara misi,
id. A. 11, 397:paucissimos die composuisse versus,
Quint. 10, 3, 8:saepius die,
Plin. 15, 6, 6, § 22: die crastini, noni, pristini, quinti, for die crastino, nono, etc., v. h. vv. crastinus, nonus, etc.; and cf. Gell. 10, 24; Macr. S. 1, 4.—In partic.1.A set day, appointed time, term in the widest sense of the word (for appearing before court, in the army, making a payment, etc.).(α).Masc.: MORBVS SONTICVS... STATVS DIES CVM HOSTE... QVID HORVM FVIT VNVM IVDICI ARBITROVE REOVE DIES DIFFISVS ESTO, XII. Tab. ap. Cic. Off. 1, 12; Fest. p. 273, 26 Müll.; for which: STATVS CONDICTVSVE DIES CVM HOSTE, acc. to Cincius ap. Gell. 16, 4, 4;(β).and with comic reference to the words of this law,
Plaut. Curc. 1, 1, 5 (found also in Macr. S. 1, 16);and freq.: status dies,
Plin. Ep. 9, 39, 1; Suet. Claud. 1; Flor. 1, 13, 16 et saep.:hic nuptiis dictus est dies,
Ter. And. 1, 1, 75; cf.:dies colloquio dictus est ex eo die quintus,
Caes. B. G. 1, 42, 4; so,dictus,
id. ib. 5, 27, 5:iis certum diem conveniendi dicit,
id. ib. 5, 57, 2:die certo,
Sall. J. 79, 4; cf.constituto,
id. ib. 13 fin.:decretus colloquio,
id. ib. 113, 3:praestitutus,
Liv. 3, 22:praefinitus,
Plin. 35, 10, 36, § 109; Gell. 16, 4, 3:ascriptus,
Phaedr. 4, 11, 8 et saep.:quoniam advesperascit, dabis diem nobis aliquem, ut contra ista dicamus,
Cic. N. D. 3, 40; Caes. B. G. 1, 16, 5; id. B. C. 1, 11, 2; Sall. J. 109, 3; Liv. 35, 35 et saep.:dies ater,
an unlucky day, Sen. Vit. Beat. 25.—Fem. (so commonly in this sense in class. prose, but only in sing., v. Mützell ad Curt. 3, 1, 8):(γ).ut quasi dies si dicta sit,
Plaut. As. 5, 1, 11; so,dicta,
Cic. Fam. 16, 10 fin.; cf.:edicta ad conveniendum,
Liv. 41, 10 fin.:praestituta,
Plaut. Ps. 1, 3, 140; 2, 2, 28; Ter. Ph. 3, 2, 38; Cic. Verr. 2, 3, 14 fin.; id. Vatin. 15, 37; id. Tusc. 1, 39; Liv. 45, 11 et saep.; cf.constituta,
Cic. Caecin. 11, 32; Caes. B. G. 1, 4, 2; 1, 8, 3: certa eius rei constituta, id. B. C. 3, 33, 1:pacta et constituta,
Cic. Cat. 1, 9, 24:statuta,
Liv. 31, 29:stata,
id. 27, 23 fin.:certa,
Caes. B. G. 1, 30, 4, 5, 1, 8; id. B. C. 1, 2, 6; Nep. Chabr. 3 et saep.:annua,
Cic. Fam. 7, 23; id. Att. 12, 3 fin.; cf.longa,
Plaut. Ep. 4, 1, 18:die caecā emere, oculatā vendere,
i. e. to buy on credit and sell for cash, id. Ps. 1, 3, 67, v. caecus, no. II. B.:haec dies summa hodie est, mea amica sitne libera, an, etc.,
id. Pers. 1, 1, 34:puto fore istam etiam a praecone diem,
Cic. Att. 13, 3:ubi ea dies venit (preceded by tempore ejus rei constituto),
Caes. B. G. 7, 3:praeterita die, qua suorum auxilia exspectaverant,
id. ib. 7, 77, 1; cf. id. ib. 6, 33, 4:esse in lege, quam ad diem proscriptiones fiant,
Cic. Rosc. Am. 44, 128 et saep.—Both genders together:b.diem dicunt, qua die ad ripam Rhodani omnes conveniant: is dies erat a. d. V. Kal. Apr., etc.,
Caes. B. G. 1, 6 fin.; Cic. Att. 2, 11; id. Q. Fr. 3, 1, 3; Liv. 34, 35 al.—Hence: dicere diem alicui, to impeach, lay an accusation against:2.diem mihi, credo, dixerat,
Cic. Mil. 14, 36:Domitium Silano diem dixisse scimus,
id. Div. in Caec. 20, 67.—A natural day, a day, as opp. to night: ut vel, quia est aliquid, aliud non sit, ut Dies est, nox non est; vel, quia est aliquid, et aliud sit: Sol est super terram, dies est, Quint. 5, 8, 7: pro di immortales, quis hic illuxit dies, Cic. Fragm. ap. Quint. 9, 4, 76:3.credibile non est, quantum scribam die, quin etiam noctibus,
in the daytime, id. Att. 13, 26:negat ullum esse cibum tam gravem, quin is die et nocte concoquatur,
in a single day and night, id. N. D. 2, 9, 24; cf.in this signif.: die ac nocte,
Plin. 29, 6, 36, § 113:nocte et die,
Liv. 25, 39;and simply die,
Hor. S. 2, 1, 4; Quint. 10, 3, 8; cf.also: currus rogat ille paternos, Inque diem alipedum jus et moderamen equorum,
Ov. M. 2, 48; and, connected with nox:(Themistocles) diem noctemque procul ab insula in salo navem tenuit in ancoris,
Nep. Them. 8 fin.; cf. Cic. Div. 2, 27, 59; Liv. 22, 1 fin. —But more freq.: diem noctemque, like our day and night, i. q. without ceasing, uninterruptedly; Caes. B. G. 7, 77, 11; 7, 42 fin.; id. B. C. 1, 62;for which less freq.: diem et noctem,
Hirt. B. Hisp. 38, 1;diem ac noctem,
Liv. 27, 4 and 45:noctemque diemque,
Verg. A. 8, 94; cf. Quint. 9, 4, 23:continuate nocte ac die itinere,
Caes. B. C. 3, 11, 1; 3, 36, 8; and in plur.:dies noctesque,
Plaut. Rud. 2, 3, 49; Ter. Eun. 1, 2, 113; Cic. Att. 7, 9 fin.; Nep. Dat. 4, 4 et saep.; also, reversing the order: noctesque diesque, Enn. ap. Cic. de Sen. 1, 1 (Ann. v. 338 ed. Vahl.); Hor. S. 1, 1, 76:noctesque et dies,
Ter. And. 4, 1, 52; id. Eun. 5, 8, 49:noctes atque dies,
Lucr. 2, 12; 3, 62; Cic. Fin. 1, 16, 51; Verg. A. 6, 127 al.:noctes diesque,
id. ib. 9, 488:noctes ac dies,
Cic. Arch. 11, 29:noctes et dies,
id. Brut. 90, 308; id. de Or. 1, 61, 260; id. Tusc. 5, 25 and 39; Ter. Eun. 5, 8, 49; cf.also: neque noctem neque diem intermittit,
Caes. B. G. 5, 38:Galli dies... sic observant, ut noctem dies subsequatur,
id. ib. 6, 18, 2 Herz ad loc. So, too, in gen.:qui nocte dieque frequentat Limina,
Mart. 10, 58, 11:cum die,
at break of day, Ov. M. 13, 677:orto die ( = orta luce),
Tac. A. 1, 20; 1, 68; id. H. 2, 21:ante diem ( = ante lucem),
Hor. Ep. 1, 2, 35:dies fit, late Lat. for lucescit,
Vulg. Luc. 22, 66: de die, in open day, broad day; v. de.—Dies alicujus (like the Heb. ; v. Gesen. Lex. s. h. v.).a.I. q. dies natalis, a birthday:b.diem meum scis esse III. Non. Jan. Aderis igitur,
Cic. Att. 13, 42, 2; cf.in full: natali die tuo,
id. ib. 9, 5 al. So the anniversary day of the foundation of a city is, dies natalis urbis, Cic. Div. 2, 47, 98.—I. q. dies mortis, dying-day:c.quandocumque fatalis et meus dies veniet statuarque tumulo,
Tac. Or. 13 fin. Called, also: supremus dies. Suet. Aug. 99; id. Tib. 67; cf.:supremus vitae dies,
Cic. de Sen. 21, 78; Suet. Aug. 61. Hence:diem suum obire,
to die, Sulp. in Cic. Fam. 4, 12, 2;and in the same sense: obire diem supremum,
Nep. Milt. 7 fin.; id. Dion. 2 fin.; Suet. Claud. 1:exigere diem supremum,
Tac. A. 3, 16:explere supremum diem,
id. ib. 1, 6; 3, 76;and simply: obire diem,
Plin. 2, 109, 112, § 248; Suet. Tib. 4; id. Vesp. 1; id. Gr. 3; cf.also: fungi diem,
Just. 19, 1, 1.—I. q. dies febris, fever-day: etsi Non. Mart., [p. 574] die tuo, ut opinor, exspectabam epistolam a te longiorem, Cic. Att. 9, 2 init.; 7, 8, 2 al.II.Transf.A.In gen. (from no. I. A.).1.A day, for that which is done in it (cf. the Hebr., the Gr. eleutheron êmar, etc.):2.is dies honestissimus nobis fuerat in senatu,
Cic. Fam. 1, 2, 3:non tam dirus ille dies Sullanus C. Mario,
id. Att. 10, 8, 7:equites Romanos daturos illius diei poenas,
id. Sest. 12, 28:hic dies et Romanis refecit animos et Persea perculit,
Liv. 42, 67 Drak.; cf. id. 9, 39 fin.; Vell. 2, 35 Ruhnk.; 2, 86; Just. 9, 3 fin.; Flor. 2, 6, 58 Duker.:imponite quinquaginta annis magnum diem,
Tac. Agr. 34:quid pulchrius hac consuetudine excutiendi totum diem?... totum diem mecum scrutor, facta ac dicta mea remetior, etc., Sen. de Ira, 3, 36: dies Alliensis, i. q. pugna Alliensis,
Liv. 6, 1; Suet. Vit. 11:Cannensis,
Flor. 4, 12, 35 al. And so even of one's state of mind on any particular day:qualem diem Tiberius induisset,
what humor, temper, Tac. A. 6, 20. —A day's journey:3.hanc regionem, dierum plus triginta in longitudinem, decem inter duo maria in latitudinem patentem,
Liv. 38, 59; Just. 36, 2, 14 al.—In gen. (like, hêmera, and our day, for) time, space of time, period:B.diem tempusque forsitan ipsum leniturum iras,
Liv. 2, 45;so with tempus,
id. 22, 39; 42, 50: amorem intercapedine ipse lenivit dies, Turp. ap. Non. 522, 7;so in the masc. gender: longus,
Stat. Th. 1, 638; Luc. 3, 139;but also longa,
Plaut. Epid. 4, 1, 18; Plin. Ep. 8, 5 fin.; cf.perexigua,
a brief respite, Cic. Verr. 1, 2 fin.:nulla,
Ov. M. 4, 372 al.:ex ea die ad hanc diem quae fecisti, in judicium voco,
Cic. Verr. 2, 1, 12 fin.:ut infringatur hominum improbitas ipsa die, quae debilitat cogitationes, etc.,
id. Fam. 1, 6; cf. id. ib. 7, 28 fin.; id. Tusc. 3, 22, 53 al.: indutiae inde, non pax facta;quarum et dies exierat, et ante diem rebellaverant,
i. e. the term of the truce, Liv. 4, 30 fin.; 30, 24; 42, 47 fin. (for which: quia tempus indutiarum cum Veienti populo exierat, id. 4, 58).—Prov.:dies adimit aegritudinem,
Ter. Heaut. 3, 1, 13: dies festus, festival-time, festival:—diem festum Dianae per triduum agi, Liv. 25, 23 et saep.:die lanam et agnos vendat,
at the right time, Cato R. R. 150, 2:praesens quod fuerat malum, in diem abiit,
to a future time, Ter. Ph. 5, 2, 16; so in diem, opp. statim, Q. Cic. Pet. cons. 12, 48;and simply in diem,
Plaut. Mil. 3, 2, 48; Ter. Eun. 5, 7, 19; Cic. Cael. 24.—Esp. freq. in diem vivere, to live on from day to day, regardless of the future, Cic. de Or. 2, 40, 169; id. Tusc. 5, 11, 33; Plin. Ep. 5, 5, 4 et saep; cf. the equivoque with de die, under de.—In partic. (acc. to no. I. B. 2— poet., and in postAug. prose).1.Light of day, daylight:2.contraque diem radiosque micantes Obliquantem oculos,
Ov. M. 7, 411; 5, 444; 13, 602:multis mensibus non cernitur dies,
Plin. 33, 4, 21, § 70; Plin. Ep. 6, 20, 6; 9, 36, 2 al.; also of the eyesight, Stat. Th. 1, 237;and trop. of the conscience: saeva dies animi scelerumque in pectore Dirae,
id. ib. 1, 52.—For caelum, the sky, the heavens:b.sub quocumque die, quocumque est sidere mundi,
Luc. 7, 189; 1, 153:incendere diem nubes oriente remotae,
id. 4, 68; 8, 217; Stat. Th. 1, 201.—Hence, like caelum,The weather:3.totumque per annum Durat aprica dies,
Val. Fl. 1, 845:tranquillus,
Plin. 2, 45, 44, § 115:mitis,
id. 11, 10, 10, § 20:pestilens,
id. 22, 23, 49, § 104.—The air:III.nigrique volumina fumi Infecere diem,
Ov. M. 13, 600:cupio flatu violare diem,
Claud. in Ruf. 1, 63.Dies personified.A.I. q. Sol, opp. Luna, Plaut. Bacch. 2, 3, 21;B.coupled with Mensis and Annus,
Ov. M. 2, 25.—As fem., the daughter of Chaos, and mother of Heaven and Earth, Hyg. Fab. praef.; of the first Venus, Cic. N. D. 3, 23, 59. -
24 diffindo
dif-findo, fĭdi, fissum (also diffīsum), 3, v. a., to cleave asunder, to divide (rare but class.).I.Lit.:2.vitem mediam per medullam,
Cato R. R. 41, 2: malos, Enn. ap. Non. 114, 7 (Ann. v. 389 ed. Vahl., where the read. is, as in Non., defindunt):ramum,
Varr. R. R. 1, 40 fin.:terram,
Lucr. 6, 584:saxum,
Cic. Div. 1, 13 fin.:semen compressu suo (terra),
id. de Sen. 15, 51:natem,
Hor. S. 1, 8, 47:tempora plumbo,
Verg. A. 9, 589; Suet. Gram. 11 et saep.— Poet.:urbium portas muneribus,
i. e. to open, Hor. C. 3, 16, 13.—Transf., with an abstr. object:II.conjunctionem duplicem in longitudinem,
Cic. Univ. 7.—Trop.A.In gen.: equidem nihil hinc diffindere possum, I cannot cut off aught of this, i. e. I can refute or deny no part of it, Hor. S. 2, 1, 79:B.cuneus rigentem servi tenacitatem violenter diffinderet,
to break by a bribe, App. M. 9, p. 225.—Esp. freq.,Diem, jurid. t. t., lit., to break off a matter, i. e. to put off to the following day, to defer (cf. differre), Dig. 2, 11, 2, § 3: triste [p. 576] omen diem diffidit, Liv. 9, 38, 15; Gell. 14, 2, 11.—* 2.Transf.:diem somno,
to divide by taking a nap, Varr. R. R. 1, 2, 5. -
25 eisdem
īdem, ĕădem, ĭdem ( masc. eidem, freq. in MSS. and inscrr.; v. Lachm. ad Lucr. 1, 120; rarely isdem or eisdem; plur. nom. eidem; dat. and abl. eisdem; usu. contr. idem, isdem; not iidem, iisdem; v. Neue, Formenl. 2, 198 sqq.), pron. [from the pronom. root I, whence is, and the demonstr. suff. dem; root of dies, day, time; hence, just, exactly, Corss. Aussp. 2, 855], the same.I.In gen.:II.deinde quod nos eadem Asia atque idem iste Mithridates initio belli Asiatici docuit,
Cic. de Imp. Pomp. 7, 19:quam (sphaeram) ab eodem Archimede factam posuerat in templo Virtutis Marcellus idem,
id. Rep. 1, 14:id, quod eidem Ciceroni placet,
Quint. 10, 7, 28:jure erat semper idem vultus (Socratis),
Cic. Tusc. 3, 15, 31:idem semper vultus eademque frons,
id. Off. 1, 26, 90:tu autem eodem modo omnes causas ages? aut in iisdem causis perpetuum et eundem spiritum sine ulla commutatione obtinebis?
id. Or. 31, 110:non quod alia res esset: immo eadem,
id. Clu. 29, 80:etiam si verbo differre videbitur, re tamen erit unum et omnibus in causis idem valebit,
id. Caecin. 21, 59:ad causas simillimas inter se vel potius easdem,
id. Brut. 94, 324. —In partic., idem is used,A.When two predicates are referred to the same subject.1.When the predicates are of the same kind it may often be rendered, at the same time, likewise, also, etc., or = is (ea, id) with quoque, etiam, simul, etc.:2.cum Academico et eodem rhetore congredi conatus sum,
Cic. N. D. 2, 1, 1; cf.:oratio splendida et grandis et eadem in primis faceta,
id. Brut. 79, 273:avunculus meus, vir innocentissimus idemque doctissimus,
id. N. D. 3, 32, 80:jam M. Marcellus ille quinquies consul totum (auspicium) omisit, idem imperator, idem augur optimus,
id. Div. 2, 36, 77:ubi Xenocrates, ubi Aristoteles ista tetigit? hos enim quasi eosdem esse vultis,
id. Ac. 2, 44, 136; cf.:viros fortes, magnanimos, eosdem bonos et simplices esse volumus,
id. Off. 1, 19, 63:Caninius idem et idem noster cum ad me pervesperi venisset, etc.,
id. Fam. 9, 2, 1:amicus est tamquam alter idem,
a second self, id. Lael. 21, 80:ad idem semper exspectandum paratior,
id. Off. 2, 15, 53:nam idem velle atque idem nolle, ea demum firma amicitia est,
Sall. C. 20, 5; cf.:quos omnes eadem odisse, eadem metuere in unum coeëgit,
id. J. 31, 14:Hisdem diebus, for eisdem,
Pall. 10, 13:hic finis belli,... idemque finis regni,
Liv. 45, 9, 2; 2, 12, 2:quae ab condita urbe Roma ad captam urbem eandem Romani... gessere,
id. 6, 1, 1:ut pars militum gladiatores, qui e servitio Blaesi erant, pars ceteram ejusdem familiam vincirent,
Tac. A. 1, 23:erepta mihi prius eorundem matre,
Quint. 6 prooem. 4:fervida aestas, longinqua itinera sola ducis patientia mitigabantur, eodem plura quam gregario milite tolerante,
Tac. A. 14, 24.—When the predicates are in contrast with one another it may be rendered, nevertheless, yet, on the contrary:B.(Epicurus) cum optimam et praestantissimam naturam dei dicat esse, negat idem esse in deo gratiam,
Cic. N. D. 1, 43, § 121; cf. Curt. 5, 1, 14.—Esp.1.Connected or corresp. with the pronouns ego, tu, hic, ille, iste, qui, and with unus:2.idem ego ille (non enim mihi videor insolenter gloriari, etc.) idem inquam ego recreavi afflictos animos, etc.,
Cic. Att. 1, 16, 8:ego idem, qui, etc.,
id. Or. 7, 23; cf.:habitae sunt multae de me contiones... habuit de eodem me P. Lentulus consul contionem,
id. Sest. 50, 107:cedo nunc ejusdem illius inimici mei de me eodem contionem,
id. ib. §108: de me eodem,
id. ib. 51, 109:quin tu igitur concedis idem, etc.,
id. Rep. 1, 39 fin. Mos.; cf.:cognoram te in custodia salutis meae diligentem: eundemque te, etc.,
id. Att. 4, 1, 1:Sopater quidam fuit, etc.... huic eidem Sopatro eidem inimici ad C. Verrem ejusdem rei nomen detulerunt,
id. Verr. 2, 2, 28, § 68:cum est idem hic Sopater absolutus,
id. ib. 2, 2, 29, §70: hoc idem facere,
id. Rep. 1, 35:ab hisce eisdem permotionibus,
id. de Or. 1, 12, 53:idem ille tyrannus,
id. Rep. 1, 42:in eisdem illis locis,
id. Verr. 2, 1, 21, § 56:eandem illam (sphaeram),
id. Rep. 1, 14:eum et idem qui consuerunt et idem illud alii desiderent,
id. Off. 2, 15 fin.:idem iste Mithridates,
id. de Imp. Pomp. 7, 19 (Klotz, Orell., B. and K.;older edd., idem ipse): musici qui erant quondam idem poëtae,
id. de Or. 3, 44, 174; cf.:beneficentia, quam eandem benignitatem appellari licet,
id. Off. 1, 7, 20:quod idem in ceteris artibus non fit,
id. Fin. 3, 7, 24 fin.:exitus quidem omnium unus et idem fuit,
id. Div. 2, 47, 97:in qua (causa) omnes sentirent unum atque idem,
id. Cat. 4, 7, 14; cf.in an inverted order: ut verset saepe multis modis eandem et unam rem,
id. Or. 40, 137:neque ego aliter accepi: intellexi tamen idem, non existimasse te, etc.,
id. Fam. 9, 15, 3; id. Att. 3, 12, 1; 8, 3, 3.—As a word of comparison, with et, ac, que, ut, qui ( quae, quod), quam, quasi, cum, or (mostly poet.) with the dat., the same as, identical with, of the same meaning as, etc.:si quaeratur, idemne sit pertinacia et perseverantia,
Cic. Top. 23, 87: videmus fuisse quosdam, qui idem ornate ac graviter, idem versute et subtiliter dicerent, at the same time and as well as, id. Or. 7, 22; cf. id. Sull. 18, 51:imperii nostri terrarumque idem est extremum,
id. Prov. Cons. 13, 33; cf. id. Cael. 28, 67:disputationem habitam non quasi narrantes exponimus, sed eisdem fere verbis, ut actum disputatumque est,
id. Tusc. 2, 3, 9:idem abeunt, qui venerant,
id. Fin. 4, 3, 7:quoniam earum rerum quas ego gessi, non est eadem fortuna atque condicio, quae illorum qui, etc.,
id. Cat. 3, 12, 27:non quo idem sit servulus quod familia,
id. Caecin. 20, 58:qui (servi) et moribus eisdem essent, quibus dominus, et eodem genere ac loco nati,
id. Verr. 2, 3, 25, § 62:eandem constituit potestatem quam si, etc.,
id. Agr. 2, 12, 30:eodem loco res est, quasi ea pecunia legata non esset,
id. Leg. 2, 21, 53; cf.:sensu amisso fit idem, quasi natus non esset omnino,
id. Lael. 4, 14.—With cum:tibi mecum in eodem est pistrino vivendum,
Cic. de Or. 2, 33, 144:hunc eodem mecum patre genitum, etc.,
Tac. A. 15, 2:in eadem mecum Africa geniti fides,
Liv. 30, 12, 15; 28, 28, 14.—With dat.:(Homerus) Sceptra potitus, eadem aliis sopitu' quiete est,
Lucr. 3, 1038; cf.:invitum qui servat idem facit occidenti,
Hor. A. P. 467; so Ov. M. 13, 50; id. Am. 1, 4, 1 al.:quod non idem illis censuissemus,
Cic. Fam. 9, 6, 3; Just. 2, 4, 10:ille eadem nobis juratus in arma,
Ov. M. 13, 50.—In neutr. with gen.:si idem nos juris haberemus quod ceteri,
Cic. Balb. 12, 29:tibi idem consilii do, quod, etc.,
id. Fam. 9, 2, 2:omnes qui ubique idem operis efficiunt,
Lact. 5, 4, 1:non habet officii lucifer omnis idem,
Ov. F. 1, 46.— Advv.: eādem, eodem, v. h. v. -
26 favilla
făvilla, ae, f. [Sanscr. root bhā-, to shine; Gr. pha-, phôs, etc., cf. Lat. fax], hot cinders or ashes, glowing ashes, embers (cf. cinis).I.Lit. ( poet. and in post-Aug. prose): ibi favillae plena coquendo sit faxo (psaltria). Ter. Ad. 5, 3, 60:2.scintillas agere ac late differre favillam,
Lucr. 2, 675; cf. Ov. M. 7, 80; and:cum contectus ignis ex se favillam discutit scintillamque emittit,
Plin. 18, 35, 84, § 358:candens,
Verg. A. 3, 573:cana,
Ov. M. 8, 525:e carbone restincto favilla digito sublata,
Plin. 26, 11, 72, § 118:cinis e favilla et carbonibus ad calefaciendum triclinium illatus,
Suet. Tib. 74:nihil invenit praeter tepidam in ara favillam,
id. Galb. 18: vi pulveris ae favillae oppressus est. (Plinius), Suet. Fragm. Hist., ed. Roth, p. 301.—In partic., the ashes of the dead still glowing:B.corporis favillam ab reliquo separant cinere,
Plin. 19, 11, 4, § 19:ibi tu calentem Debita sparges lacrima favillam Vatis amici,
Hor. C. 2, 6, 23; Tib. 3, 2, 10; Prop. 1, 19, 19; Verg. A. 6, 227; Ov. F. 3, 561.—Transf.:* II.salis,
powder of salt, Plin. 31, 7, 42, § 90.—Trop., a glimmering spark, i. e. beginning, origin:haec est venturi prima favilla mali,
Prop. 1, 9, 18. -
27 fere
fĕrē and fermē ( fĕrĕ, Aus. Epigr. 10, 5, 5), adv. [Sanscr. dhar-, dhar-ami, to bear, support; Gr. root, thra-, in thrênus, stool, thronos, seat; Lat. firmus; cf.: forma, forum. Ferme is perh. a sup. form for ferime, v. Rib. Lat. Part. p. 6 sq. Erroneously, Varr.: ferme dicitur quod nunc fere: utrumque dictum a ferendo, quod id quod fertur est in motu atque adventat, L. L. 7, § 92 Müll.], approximately, closely, in two senses.I.With the idea of approach predominant, nearly, almost, well-nigh, within a little, for the most part, about (esp. with words of number, quantity, multitude; cf.: plerumque, vulgo).a.Form fere:b.fere sexennis,
Plaut. Poen. 4, 2, 80:abhinc menses decem fere,
Ter. Hec. 5, 3, 24; cf.:fere abhinc annos quindecim,
id. Phorm. 5, 8, 28:fere in diebus paucis, quibus haec acta sunt, Chrysis vicina haec moritur,
soon, only a few days after, id. And. 1, 1, 77:quinta fere hora,
about the fifth hour, Cic. Pis. 6, 13:hora fere tertia,
id. Att. 14, 20, 1:tertia fere vigilia,
Caes. B. G. 4, 23, 1:sexcentos fere annos,
Cic. Rep. 1, 48:sexto decimo fere anno,
id. ib. 2, 33:anno fere ante, quam consul est declaratus,
id. ib. 1, 5:anno fere centesimo et quadragesimo post mortem Numae,
id. ib. 2, 15; cf.:anno trecentesimo et quinquagesimo fere post Romam conditam,
id. ib. 1, 16:decem fere annis post primos consules,
id. ib. 2, 32; cf.also: decessit fere post annum quartum quam, etc.,
Nep. Arist. 3 fin.:meus fere aequalis,
Cic. Brut. 48, 179; cf. id. Off. 3, 1, 1:ipsa Peloponnesus fere tota in mari est,
id. Rep. 2, 4, 8; cf.:totius fere Galliae legati ad Caesarem gratulatum convenerunt,
Caes. B. G. 1, 30, 1:totis fere a fronte et ab sinistra parte nudatis castris,
id. ib. 2, 23, 4:rerum omnium fere modus,
Cic. Rep. 6, 18; cf.:quam fere omnium constans et moderata ratio vitae,
id. Clu. 16, 46:ex omnibus fere partibus,
Caes. B. G. 7, 19:in reliquis fere rebus,
id. ib. 6, 13, 3:omnes fere,
Cic. Fam. 6, 10, 3; Caes. B. G. 2, 25, 1; 4, 20, 1; Nep. Arist. 2, 3; id. Chabr. 3, 4; Liv. 21, 60, 9; Suet. Caes. 87;and in the order fere omnes,
Caes. B. G. 5, 13, 1; 5, 23, 4:cujus disputationis fuit extremum fere de immortalitate animorum,
Cic. Lael. 4, 14; cf.: Phalereus ille Demetrius ultimus est fere ex Atticis. Quint. 10, 1, 80: cum fere e regione castris castra poneret, Caes. B. G. 7, 35, 1; id. ib. 3, 12, 1:plus fere,
Plaut. Truc. 1, 1, 45:semper fere,
Cic. de Or. 2, 6, 22:satis fere diximus,
id. Off. 1, 18, 60:tantum fere,
almost only, id. Rep. 2, 18 fin.:Lycurgus eadem vidit fere,
id. ib. 2, 23:haec fere,
id. ib. 1, 34 fin.; cf.:hoc fere ab reliquis differunt, quod,
in this chiefly, Caes. B. G. 6, 18, 3:haec fere dicere habui,
Cic. N. D. 3, 39, 93:haec erant fere, quae, etc.,
id. Fam. 12, 5 fin.; 12, 30 fin.; id. Att. 2, 16, 1; id. Or. 54, 182; id. Ac. 2, 32, 102:exposui fere non philosophorum judicia, sed, etc.,
id. N. D. 1, 16, 42; cf.:sic fere componendum, quomodo pronuntiandum erit,
Quint. 9, 4, 138:fere eodem pacto, quo,
Hor. Ep. 1, 6, 10:et fere apparet, quid in invidiam, etc.... dicendum sit,
Quint. 5, 12, 16.—Form ferme:II. a.hoc factum est ferme abhinc biennium,
Plaut. Bacch. 3, 2, 4; so,abhinc annos ferme L.,
Vell. 2, 90 fin.:nam ferme ante annos DCCCCL. floruit,
id. 1, 5, 3:intra XII. ferme annos,
id. 2, 11 fin.:duodequadragesimo ferme anno, ex quo regnare coeperat Tarquinius,
Liv. 1, 40:mille ferme delecti propugnatores onerariis imponuntur,
id. 30, 10; cf.:pars ferme dimidia,
id. 42, 51:a quo (flumine) aberat mons ferme milia viginti,
Sall. J. 48, 3; cf.:in tumulo quatuor ferme milia distante ab castris regiis consedit,
Liv. 30, 8:abest ab Carthagine quindecim milia ferme passuum locus,
id. 30, 9:ferme eadem omnia, quae, etc.,
Ter. Phorm. 5, 7, 21:cum ferme cunctos proceres cum honore nominavisset,
Tac. A. 3, 76:mihi quidem aetas acta est ferme,
for the most part, about, Plaut. Trin. 2, 2, 38.Form fere:b.domum revortor maestus atque animo fere conturbato,
quite distracted, Ter. Heaut. 1, 1, 69:quod statuas quoque videmus ornatu fere militari,
quite military, Cic. Off. 1, 18, 61:paria esse fere peccata,
quite equal, Hor. S. 1, 3, 96:etsi nobis, qui id aetatis sumus, evigilatum fere est, tamen, etc.,
entirely, sufficiently, Cic. Rep. 3, 29:cum circa hanc fere consultationem disceptatio omnis verteretur,
just on this debated point, Liv. 36, 7, 1: jamque fere, just now, Enn. ap. Non. 217, 11; and ap. Charis. p. 114 P. (Ann. v. 286 and 580 ed. Vahl.); Verg. A. 3, 135; 5, 327; 835; cf.: jam fere, Enn. ap. Non. 355, 17 (Trag. v. 201 ed. Vahl.); and: jam... fere, id. ap. Varr. L. L. 7, § 46 Müll. (Ann. v. 447 ed. Vahl.):sermo qui tum fere multis erat in ore,
just then, Cic. Lael. 1, 2.—Form ferme: circumvenire video ferme injuria, altogether wrong, Naev. ap. Varr. L. L. 7, § 92 Müll. (Rib. Trag. Fragm. p. 12); cf.: ferme aderant ratibus, just, Enn. ib. § 23 Müll. (Ann. v. 602 ed. Vahl.); so, quod ferme dirum in tempus cecidere Latinae, Cic. Poët. Div. 1, 11, 18; and:B.sed eum constabat virum esse ferme bonum,
Gell. 14, 2, 5:ferme ut quisque rem accurat suam, Sic ei procedunt post principia denique,
Plaut. Pers. 4, 1, 4; so,ferme ut pueri,
Ter. Hec. 3, 1, 32:jam ferme moriens me vocat,
just dying, id. And. 1, 5, 49.—In partic.1.With negatives, scarcely, hardly.a.(= vix, non facile.) Form fere:b.nihil aut non fere multum differre,
Cic. Brut. 40, 150:nemo fere saltat sobrius,
id. Mur. 6; id. de Or. 1, 25, 116:nihil fere intelligit,
id. Off. 3, 3, 15:non fere labitur,
id. Fin. 1, 6, 18:quod non fere ante auctumnum Elaver vado transiri solet,
Caes. B. G. 7, 35, 1:duo spondei non fere jungi patiuntur,
Quint. 9, 4, 101:in se dicere non est fere nisi scurrarum,
id. 6, 3, 82:denique ex bellica victoria non fere quemquam est invidia civium consecuta,
hardly any one, Cic. Sest. 23, 51:rationem sententiae suae non fere reddere,
id. Tusc. 1, 17, 38:nec adhuc fere inveni, qui, etc.,
id. Att. 7, 6, 1; cf.:quod non fere contingit, nisi, etc.,
id. Lael. 20, 72:nec rei fere sane amplius quicquam fuit,
Ter. Heaut. 1, 1, 3:in qua (disputatione) nihil fere, quod magno opere ad rationes omnium rerum pertineret, praetermissum puto,
Cic. Rep. 1, 8 fin.: tum est Cato locutus;quo erat nemo fere senior temporibus illis, nemo prudentior,
id. Lael. 1, 5:dixit, hunc ne in convivio quidem ullo fere interfuisse,
id. Rosc. Am. 14:neque ullum fere totius hiemis tempus sine sollicitudine Caesaris intercessit,
Caes. B. G. 5, 53, 5: neque enim [p. 736] fere iam est ullus dies occupatus, ut nihil, etc., Quint. 10, 7, 27.—With a neg. interrog.:nam quid fere undique placet?
Quint. 1, 2, 15.—Form ferme:2.hoc non ferme sine magnis principum vitiis evenit,
Cic. Rep. 1, 45 fin.; id. Tusc. 5, 38, 111:quod non ferme decernitur, nisi, etc.,
Liv. 22, 9, 8; 24, 25, 9:voluptatibus erant inferiores, nec pecuniis ferme superiores,
Cic. Rep. 2, 34 fin.; so,nec ferme res antiqua alia est nobilior,
Liv. 1, 24:facio, quod manifesto moechi haud ferme solent,
Plaut. Poen. 4, 2, 40; so Ter. And. 3, 1, 2:haud ferme,
Liv. 21, 7, 9; 27, 28, 14:ut eo nihil ferme quisquam addere posset,
Cic. Brut. 43, 161:quia nemo ferme huc sine damno devortitur,
Plaut. Men. 2, 1, 39:non ferme facilius aliquid tenere,
Cic. Rep. 2, 5 fin.; 1, 45, 69.—Of time (in the usual course of things; opp. to sometimes, now and then), in general, generally, usually, commonly.a.Form fere:b.Fit fere, ut, etc.,
Cic. Rep. 6, 10; cf.:jam hoc fere sic fieri solere accepimus,
id. de Imp. Pomp. 9, 24:quod fere solet fieri,
id. Inv. 1, 29, 46; cf.also: ut fere fit,
id. ib. 2, 4, 14:nam fere maxima pars morem hunc homines habent,
Plaut. Capt. 2, 1, 36:quod fere libenter homines id, quod volunt, credunt,
Caes. B. G. 3, 18, 6:aedificio circumdato silva (ut sunt fere domicilia Gallorum, etc.),
id. ib. 6, 30, 3:ruri fere se continebat,
Ter. Ph. 2, 3, 16:nam fere non difficile est invenire, quid, etc.,
Auct. Her. 2, 18, 27:in eum fere est voluntas nostra propensior,
Cic. Off. 2, 20, 69:sic omnia nimia in contraria fere convertuntur,
id. Rep. 1, 44:quod in illis singuli fuissent fere, qui, etc.,
id. ib. 2, 1:nominatim fere referri, quid, etc.,
id. de Or. 2, 33, 142:nigra fere terra,
commonly black, Verg. G. 2, 203:qui timet his adversa, fere miratur eodem quo cupiens pacto,
Hor. Ep. 1, 6, 9.—Strengthened by plerumque or plerique:hic solebamus fere Plerumque eam operiri,
Ter. Ph. 1, 2, 39; cf.corresp. to plerumque: fortuna eos plerumque efficit caecos, quos complexa est: itaque efferuntur fere fastidio et contumacia,
Cic. Lael. 15, 54:adducto fere vultu, plerumque tacitus,
Suet. Tib. 68:non sunt vitiosiores, quam fere plerique, qui avari avaros... reprehendunt,
Cic. Tusc. 3, 30, 73.—Opp. raro, interdum, saepe:fere praedicta aetas laeto solo truncoque tres materias, raro quatuor desiderat,
Col. 4, 17, 5; cf.:fereque id in capillo fit, rarius in barba,
Cels. 6, 2:ipse Circenses ex amicorum fere libertinorumque cenaculis spectabat, interdum e pulvinari,
Suet. Aug. 15:in consulatu pedibus fere, extra consulatum saepe adaperta sella per publicum incessit,
id. ib. 53.—Form ferme:quod ferme evenit,
Cic. Rep. 1, 42:nam ferme apud Numidas in omnibus proeliis magis pedes quam arma tuta sunt,
Sall. J. 74 fin.:inculta ferme vestiuntur virgultis vepribusque,
Liv. 21, 54:intacta invidia media sunt: ad summa ferme tendit,
id. 45, 35; cf.:mobilis et varia est ferme natura malorum,
Juv. 13, 236:ceterum parva quoque (ut ferme principia omnia),
Liv. 7, 2:ut ferme ad nova imperia,
Tac. A. 2, 2:quae antea dictatorum et consulum ferme fuerant beneficia,
Liv. 9, 30, 3:nocte ferme proficiscebantur,
id. 34, 13, 3. -
28 frustror
frustror, ātus, 1, v. dep.; also: fru-stro, āre, 1, v. a. [frustra], to deceive, disappoint, trick, frustrate (syn.: decipio, deludo, fraudo, fallo, etc.).I.Lit. (class.).(α).In the dep. form:(β).nescio quis praestigiator hanc frustratur mulierem,
Plaut. Am. 2, 2, 200:aut certare cum aliis pugnaciter aut frustrari cum alios, tum etiam me ipsum velim,
Cic. Ac. 2, 20, 65:ne frustretur ipse se,
Ter. Eun. prol. 14:se ipsum,
Nep. Hann. 2, 6: o bone, ne te Frustrere;insanis et tu,
Hor. S. 2, 3, 32:Tarquinios spe auxilii,
Liv. 2, 15, 5:Cloelia frustrata custodes,
id. 2, 13, 6:saepe jam me spes frustrata est,
Ter. And. 2, 2, 37; Lentul. ap. Cic. Fam. 12, 14, 1; cf.:sat adhuc tua nos frustrata est fides,
Ter. Ad. 4, 4, 11:exspectationem frustrari et differre,
Plin. Ep. 2, 10, 2:improbas spes hominum,
id. ib. 8, 18, 3:spem mercantium (opp. explere),
Suet. Aug. 75:frustratus vincula,
i. e. escaped from them, Sol. 1.— Poet.:o numquam frustrata vocatus hasta meos,
hast never deceived me invoking thee, Verg. A. 12, 95; cf. Stat. S. 1, 2, 62: inceptus clamor frustratur hiantes, deceives, i. e. dies away from their lips, Verg. A. 6, 493.— Absol.:Cocceius vide ne frustretur,
Cic. Att. 12, 18, 3; Lucr. 4, 571.—In the act. form:II.non frustrabo vos, milites, Caes. Fragm. ap. Diomed. p. 395 P.: atque i se quom frustrant, frustrari alios stolidi existumant,
Plaut. Bacch. 3, 6, 19; Liv. 7, 38, 9; cf.: qui ventrem frustrarunt suum, Pompon. ap. Non. 473, 18:frustrantia dona,
fruitless, bootless, Prud. Apoth. 640. — Pass.: frustramur, irridemur, Laber. ap. Prisc. p. 793 P.: ignavissimi quique tenuissima spe frustrantur, Sall. Or. Licin. med.; so,frustratus spe continuandi consulatus,
Vell. 2, 21, 2; for which: frustratus a spe, Fenest. ap. Prisc. p. 793 P.:variis dilationibus frustratus,
Just. 8, 3, 9.—With gen.:captionis versutae et excogitatae frustratus,
Gell. 5, 10, 16.—Transf., to make vain, of no effect, or useless (post-Aug. and very rare):imprudenter facta opera frustrantur impensas,
Col. 1, 1, 2; cf.laborem, id. praef. § 22: in se implicati arborum rami lento vimine frustrabantur ictus,
Curt. 6, 5, 8. -
29 Harmonia
1.harmŏnĭa, ae (archaic gen. sing. harmoniaï, Lucr. 3, 131), f., = harmonia, an agreement of sounds, consonance, concord, harmony; pure Lat. concentus.I.Lit.:II.velut in cantu et fidibus, quae harmonia dicitur,
Cic. Tusc. 1, 10, 20; cf.:harmoniam ex intervallis sonorum nosse possumus: quorum varia compositio etiam harmonias efficit plures,
id. ib. 1, 18, 41:ad harmoniam canere mundum,
id. N. D. 3, 11, 27:numeros et geometriam et harmoniam conjungere,
id. Rep. 1, 10; Vitr. 5, 4, 6.—Transf.A.Concord, harmony; in gen., Lucr. 3, 131:B. 2.neque harmoniā corpus sentire solere,
id. 3, 118:nam multum harmoniae Veneris differre videntur,
id. 4, 1248.—Harmŏnĭa, ae, f., daughter of Mars and Venus, the wife of Cadmus, and mother of Semele, Ino, Agave, and Polydorus, Hyg. Fab. 6; 148; 159.— Acc.:Harmonien,
Ov. A. A. 3, 86. -
30 harmonia
1.harmŏnĭa, ae (archaic gen. sing. harmoniaï, Lucr. 3, 131), f., = harmonia, an agreement of sounds, consonance, concord, harmony; pure Lat. concentus.I.Lit.:II.velut in cantu et fidibus, quae harmonia dicitur,
Cic. Tusc. 1, 10, 20; cf.:harmoniam ex intervallis sonorum nosse possumus: quorum varia compositio etiam harmonias efficit plures,
id. ib. 1, 18, 41:ad harmoniam canere mundum,
id. N. D. 3, 11, 27:numeros et geometriam et harmoniam conjungere,
id. Rep. 1, 10; Vitr. 5, 4, 6.—Transf.A.Concord, harmony; in gen., Lucr. 3, 131:B. 2.neque harmoniā corpus sentire solere,
id. 3, 118:nam multum harmoniae Veneris differre videntur,
id. 4, 1248.—Harmŏnĭa, ae, f., daughter of Mars and Venus, the wife of Cadmus, and mother of Semele, Ino, Agave, and Polydorus, Hyg. Fab. 6; 148; 159.— Acc.:Harmonien,
Ov. A. A. 3, 86. -
31 idem
īdem, ĕădem, ĭdem ( masc. eidem, freq. in MSS. and inscrr.; v. Lachm. ad Lucr. 1, 120; rarely isdem or eisdem; plur. nom. eidem; dat. and abl. eisdem; usu. contr. idem, isdem; not iidem, iisdem; v. Neue, Formenl. 2, 198 sqq.), pron. [from the pronom. root I, whence is, and the demonstr. suff. dem; root of dies, day, time; hence, just, exactly, Corss. Aussp. 2, 855], the same.I.In gen.:II.deinde quod nos eadem Asia atque idem iste Mithridates initio belli Asiatici docuit,
Cic. de Imp. Pomp. 7, 19:quam (sphaeram) ab eodem Archimede factam posuerat in templo Virtutis Marcellus idem,
id. Rep. 1, 14:id, quod eidem Ciceroni placet,
Quint. 10, 7, 28:jure erat semper idem vultus (Socratis),
Cic. Tusc. 3, 15, 31:idem semper vultus eademque frons,
id. Off. 1, 26, 90:tu autem eodem modo omnes causas ages? aut in iisdem causis perpetuum et eundem spiritum sine ulla commutatione obtinebis?
id. Or. 31, 110:non quod alia res esset: immo eadem,
id. Clu. 29, 80:etiam si verbo differre videbitur, re tamen erit unum et omnibus in causis idem valebit,
id. Caecin. 21, 59:ad causas simillimas inter se vel potius easdem,
id. Brut. 94, 324. —In partic., idem is used,A.When two predicates are referred to the same subject.1.When the predicates are of the same kind it may often be rendered, at the same time, likewise, also, etc., or = is (ea, id) with quoque, etiam, simul, etc.:2.cum Academico et eodem rhetore congredi conatus sum,
Cic. N. D. 2, 1, 1; cf.:oratio splendida et grandis et eadem in primis faceta,
id. Brut. 79, 273:avunculus meus, vir innocentissimus idemque doctissimus,
id. N. D. 3, 32, 80:jam M. Marcellus ille quinquies consul totum (auspicium) omisit, idem imperator, idem augur optimus,
id. Div. 2, 36, 77:ubi Xenocrates, ubi Aristoteles ista tetigit? hos enim quasi eosdem esse vultis,
id. Ac. 2, 44, 136; cf.:viros fortes, magnanimos, eosdem bonos et simplices esse volumus,
id. Off. 1, 19, 63:Caninius idem et idem noster cum ad me pervesperi venisset, etc.,
id. Fam. 9, 2, 1:amicus est tamquam alter idem,
a second self, id. Lael. 21, 80:ad idem semper exspectandum paratior,
id. Off. 2, 15, 53:nam idem velle atque idem nolle, ea demum firma amicitia est,
Sall. C. 20, 5; cf.:quos omnes eadem odisse, eadem metuere in unum coeëgit,
id. J. 31, 14:Hisdem diebus, for eisdem,
Pall. 10, 13:hic finis belli,... idemque finis regni,
Liv. 45, 9, 2; 2, 12, 2:quae ab condita urbe Roma ad captam urbem eandem Romani... gessere,
id. 6, 1, 1:ut pars militum gladiatores, qui e servitio Blaesi erant, pars ceteram ejusdem familiam vincirent,
Tac. A. 1, 23:erepta mihi prius eorundem matre,
Quint. 6 prooem. 4:fervida aestas, longinqua itinera sola ducis patientia mitigabantur, eodem plura quam gregario milite tolerante,
Tac. A. 14, 24.—When the predicates are in contrast with one another it may be rendered, nevertheless, yet, on the contrary:B.(Epicurus) cum optimam et praestantissimam naturam dei dicat esse, negat idem esse in deo gratiam,
Cic. N. D. 1, 43, § 121; cf. Curt. 5, 1, 14.—Esp.1.Connected or corresp. with the pronouns ego, tu, hic, ille, iste, qui, and with unus:2.idem ego ille (non enim mihi videor insolenter gloriari, etc.) idem inquam ego recreavi afflictos animos, etc.,
Cic. Att. 1, 16, 8:ego idem, qui, etc.,
id. Or. 7, 23; cf.:habitae sunt multae de me contiones... habuit de eodem me P. Lentulus consul contionem,
id. Sest. 50, 107:cedo nunc ejusdem illius inimici mei de me eodem contionem,
id. ib. §108: de me eodem,
id. ib. 51, 109:quin tu igitur concedis idem, etc.,
id. Rep. 1, 39 fin. Mos.; cf.:cognoram te in custodia salutis meae diligentem: eundemque te, etc.,
id. Att. 4, 1, 1:Sopater quidam fuit, etc.... huic eidem Sopatro eidem inimici ad C. Verrem ejusdem rei nomen detulerunt,
id. Verr. 2, 2, 28, § 68:cum est idem hic Sopater absolutus,
id. ib. 2, 2, 29, §70: hoc idem facere,
id. Rep. 1, 35:ab hisce eisdem permotionibus,
id. de Or. 1, 12, 53:idem ille tyrannus,
id. Rep. 1, 42:in eisdem illis locis,
id. Verr. 2, 1, 21, § 56:eandem illam (sphaeram),
id. Rep. 1, 14:eum et idem qui consuerunt et idem illud alii desiderent,
id. Off. 2, 15 fin.:idem iste Mithridates,
id. de Imp. Pomp. 7, 19 (Klotz, Orell., B. and K.;older edd., idem ipse): musici qui erant quondam idem poëtae,
id. de Or. 3, 44, 174; cf.:beneficentia, quam eandem benignitatem appellari licet,
id. Off. 1, 7, 20:quod idem in ceteris artibus non fit,
id. Fin. 3, 7, 24 fin.:exitus quidem omnium unus et idem fuit,
id. Div. 2, 47, 97:in qua (causa) omnes sentirent unum atque idem,
id. Cat. 4, 7, 14; cf.in an inverted order: ut verset saepe multis modis eandem et unam rem,
id. Or. 40, 137:neque ego aliter accepi: intellexi tamen idem, non existimasse te, etc.,
id. Fam. 9, 15, 3; id. Att. 3, 12, 1; 8, 3, 3.—As a word of comparison, with et, ac, que, ut, qui ( quae, quod), quam, quasi, cum, or (mostly poet.) with the dat., the same as, identical with, of the same meaning as, etc.:si quaeratur, idemne sit pertinacia et perseverantia,
Cic. Top. 23, 87: videmus fuisse quosdam, qui idem ornate ac graviter, idem versute et subtiliter dicerent, at the same time and as well as, id. Or. 7, 22; cf. id. Sull. 18, 51:imperii nostri terrarumque idem est extremum,
id. Prov. Cons. 13, 33; cf. id. Cael. 28, 67:disputationem habitam non quasi narrantes exponimus, sed eisdem fere verbis, ut actum disputatumque est,
id. Tusc. 2, 3, 9:idem abeunt, qui venerant,
id. Fin. 4, 3, 7:quoniam earum rerum quas ego gessi, non est eadem fortuna atque condicio, quae illorum qui, etc.,
id. Cat. 3, 12, 27:non quo idem sit servulus quod familia,
id. Caecin. 20, 58:qui (servi) et moribus eisdem essent, quibus dominus, et eodem genere ac loco nati,
id. Verr. 2, 3, 25, § 62:eandem constituit potestatem quam si, etc.,
id. Agr. 2, 12, 30:eodem loco res est, quasi ea pecunia legata non esset,
id. Leg. 2, 21, 53; cf.:sensu amisso fit idem, quasi natus non esset omnino,
id. Lael. 4, 14.—With cum:tibi mecum in eodem est pistrino vivendum,
Cic. de Or. 2, 33, 144:hunc eodem mecum patre genitum, etc.,
Tac. A. 15, 2:in eadem mecum Africa geniti fides,
Liv. 30, 12, 15; 28, 28, 14.—With dat.:(Homerus) Sceptra potitus, eadem aliis sopitu' quiete est,
Lucr. 3, 1038; cf.:invitum qui servat idem facit occidenti,
Hor. A. P. 467; so Ov. M. 13, 50; id. Am. 1, 4, 1 al.:quod non idem illis censuissemus,
Cic. Fam. 9, 6, 3; Just. 2, 4, 10:ille eadem nobis juratus in arma,
Ov. M. 13, 50.—In neutr. with gen.:si idem nos juris haberemus quod ceteri,
Cic. Balb. 12, 29:tibi idem consilii do, quod, etc.,
id. Fam. 9, 2, 2:omnes qui ubique idem operis efficiunt,
Lact. 5, 4, 1:non habet officii lucifer omnis idem,
Ov. F. 1, 46.— Advv.: eādem, eodem, v. h. v. -
32 inreligiosus
irrĕlĭgĭōsus ( inr-), a, um, adj. [2. inreligiosus], irreligious, impious (not anteAug.):irreligiosum ratus, sacerdotes pedibus ire, etc.,
Liv. 5, 40 fin.:cujus (templi) dedicationem differre longius irreligiosum est,
Plin. Ep. 4, 1, 5; 9, 35, 1:in Caesares,
Tert. ad Nat. 1, 17.— Comp.:potest irreligiosius quidpiam existimari?
Arn. 5, 185. — Sup.:factum irreligiosissimum,
Tert. Or. 12. — Adv.: irrĕlĭgĭōsē, impiously:si qua irreligiose dixisset,
Tac. A. 2, 50. — Comp., Arn. 1, 13; Tert. ad Nat. 1, 10. -
33 irreligiosus
irrĕlĭgĭōsus ( inr-), a, um, adj. [2. inreligiosus], irreligious, impious (not anteAug.):irreligiosum ratus, sacerdotes pedibus ire, etc.,
Liv. 5, 40 fin.:cujus (templi) dedicationem differre longius irreligiosum est,
Plin. Ep. 4, 1, 5; 9, 35, 1:in Caesares,
Tert. ad Nat. 1, 17.— Comp.:potest irreligiosius quidpiam existimari?
Arn. 5, 185. — Sup.:factum irreligiosissimum,
Tert. Or. 12. — Adv.: irrĕlĭgĭōsē, impiously:si qua irreligiose dixisset,
Tac. A. 2, 50. — Comp., Arn. 1, 13; Tert. ad Nat. 1, 10. -
34 necessitudo
nĕcessĭtūdo, ĭnis, f. [necesse], necessity, inevitableness, want, need, distress.I.Lit. (in Cic. less freq. than necessitas; in gen. more antiquated; cf. Gell. 13, 3, 3): calamitatis necessitudine inductus, Sisenn. ap. Non. 354, 6:II.puto hanc esse necessitudinem, cui nullā vi resisti potest: quae neque mutari neque leniri potest,
Cic. Inv. 2, 57, 170; cf.the context: an necessitudine, quod alio modo agi non possit,
id. ib. 2, 20, 61;2, 57, 171: neve eam necessitudinem imponatis, ut, etc.,
Sall. C. 33, 5:non eadem nobis et illis necessitudo impendet,
id. ib. 58, 5:necessitudinem alicui facere,
Tac. A. 3, 64:miserrima,
Vell. 2, 50, 2.—Transf., a close connection, in which one person stands to another as relative or friend, relationship, friendship, intimacy, bond, etc.:2.plerique grammaticorum asseverant, necessitudinem et necessitatem longe differre, ideo, quod necessitas sit vis quaedam premens et cogens: necessitudo autem dicatur jus quoddam et vinculum religiosae conjunctionis idque unum solitarium significet,
Gell. 13, 3, 1:nomina necessitudinum mutare,
Cic. Clu. 70, 199:sancta necessitudinum nomina, Mos. et Rom. Leg. Coll. 6, 4, 2: liberorum necessitudo,
Cic. Fam. 13, 10, 1:etiam antea Jugurthae filia Bocchi nupserat. Verum ea necessitudo apud Numidas Maurosque levis ducitur,
Sall. J. 80, 6:in amicitiae conjunctionisque necessitudine,
Cic. Lael. 20, 71; cf.:sunt mihi cum illo omnes amicitiae necessitudines,
id. Sest. 17, 39:necessitudo et affinitas,
id. Quint. 4, 13:summā necessitudine et summā conjunctione adductus,
id. Fam. 13, 27, 2:bonos viros ad tuam necessitudinem adjungere,
id. ib. 13, 11, 2:cum accusatore tuo satis justam causam conjungendae necessitudinis putant, quod, etc.,
id. Verr. 2, 4, 65, § 145:necessitudinem sancte colere,
id. Fam. 13, 19, 1:familiaritatis necessitudinisque oblitus,
id. Mur. 3, 7:caput illud est ut Lysonem... recipias in necessitudinem tuam,
id. Fam. 13, 19, 3; cf. id. ib. 13, 12, 1; 9, 13, 3.—Trop., a necessary connection:B.numerus autem... neque habebat aliquam necessitudinem aut cognationem cum oratione,
Cic. Or. 56, 186.—Concr.: necessitudines, persons with whom one is closely connected, relatives, connections, friends (post-Aug.):petiit, ut sibi permitteretur revisere necessitudines,
i. e. mother and children, Suet. Tib. 11 fin.:remisit tamen hosti judicato necessitudines amicosque omnes,
id. Aug. 17; id. Tib. 50; Tac. H. 3, 59 fin.:crederes Alexandrum inter suas necessitudines flere,
Curt. 4, 10, 12:relictis obsidum loco necessitudinibus suis,
Amm. 15, 5, 6. -
35 notio
nōtĭo, ōnis, f. [nosco], a becoming acquainted, a making one's self acquainted with a person (syn.: cognitio, perceptio, notitia).I.Lit.* A.In gen.:B.quid tibi hanc aditiost? quid tibi hanc notiost, inquam, amicam meam?
Plaut. Truc. 2, 7, 62.—In partic., a taking cognizance of a thing by a magistrate, an examination, investigation:II.ceteri agri omnes, sine ullo delectu, sine populi Romani notione, sine judicio senatās, decemvirisaddicentur,
Cic. Agr. 2, 21, 57;pontificum,
id. Dom. 13, 34:notionem ejus differre,
id. Att. 11, 20, 2;censoria,
id. Sest. 25, 55; cf. id. Prov. Cons. 19, 46; id. Pis. 5, 10:notiones animadversionesque censoriae,
id. Off. 3, 31, 111:ad censore, non ad senatum, notionem de eo pertinere,
Liv. 27, 25, 5:dilatā notione,
Tac. A. 3, 59:notioni quindecimvirum is liber subicitur,
id. ib. 6, 12:quid denique ad jus civile aut ad actoris notionem atque animadversionem ages injuriarum?
the investigation and punishment sought by the plaintiff, Cic. Caecin. 12, 35; Dig. 42, 1, 5; 49, 1, 10; 50, 16, 99.—Transf., an idea, conception, notion of a thing:notio rerum,
Cic. Tusc. 5, 39, 114:cum rerum notiones in animis fiant,
id. Fin. 3, 10, 33: simulac (homo) cepit intelligentiam, vel notionem potius quam appellant ennoian illi, etc., id. ib. 3, 6, 21; cf.: genus est notio ad plures differentias pertinens: Forma est notio, cujus, etc. Notionem appello, quod Graeci tum ennoian, tum prolêpsin dicunt, id. Top. 7, 31; id. Tusc. 1, 24, 57; id. Fin. 5, 21, 59:in omnium animis deorum notionem impressit natura,
id. N. D. 1, 16, 43; 2, 5, 13:intellegentiae nostrae,
id. ib. 1, 11, 26:excute intellegentiam tuam ut videas, quae sit in eā species, forma et notio boni viri,
id. Off. 3, 20, 81:neque alia huic verbo subjecta notio est, nisi, etc.,
id. Tusc. 5, 10, 29:de fortitudine,
id. ib. 4, 24, 53: apud veteres dicebatur, professionem eorum (mathematicorum), non notitiam, esse prohibitam, Mos. et Rom. Leg. Coll. 15, 2, 2. -
36 nubilum
nūbĭlus, a, um, adj. [nubes], cloudy, overcast, lowering ( poet. and in post-Aug. prose).I.Lit.:2.caelum,
Plin. 16, 26, 46, § 109:dies,
id. 2, 35, 35, § 100:annus,
Tib. 2, 5, 76.—Subst.a.nūbĭlum, i, n., a cloudy sky, cloudy weather:b.venti, qui nubilum inducunt,
Plin. Ep. 2, 17, 7:differre aliquid propter nubilum,
Suet. Ner. 13: vitandos soles atque ventos et nubila etiam ac siccitates. Quint. 11, 3, 27.—In abl.:nubilo,
in cloudy weather, Plin. 7, 60, 60, § 215:aranei sereno texunt, nubilo texunt,
id. 11, 24, 28, § 84.—In plur.: nū-bĭla, ōrum, n., the clouds:B.Diespiter lgni corusco nubila dividens,
Hor. C. 1, 34, 5:caput inter nubila condit,
Verg. A. 4, 177:nubila dissicere,
Ov. M. 1, 328:nubila conducere,
id. ib. 1, 572:nubila inducere et pellere,
id. ib. 7, 202; Plin. Pan. 30, 3.—Transf.1.Cloud-bringing, cloudy:2.nubilus Auster,
Ov. P. 2, 1, 26; Plin. 2, 47, 48, § 127; Claud. Laud. Stil. 1, 287.—Dark, gloomy:3.Styx,
Ov. F. 3, 322:via nubila taxo,
id. M. 4, 432:Tibris,
id. ib. 14, 447:Arcas,
dwelling in the infernal regions, Stat. Th. 4, 483.—Dark, of color:II.nubilus color margaritae,
Plin. 9, 35, 54, § 108; Mart. 8, 51, 4.—Trop.A.Beclouded, troubled:B.ita nubilam mentem Animi habeo,
Plaut. Cist. 2, 1, 5:Mars nubilus irā,
Stat. Th. 3, 230.—Gloomy, sad, melancholy:toto nubila vultu,
Ov. M. 5, 512:oculi hilaritate nitescunt et tristitiā quoddam nubilum ducunt,
Quint. 4, 3, 27; cf. Plin. 2, 6, 4, § 13; Stat. S. 5, 3, 13:nubila tempora,
Ov. Tr. 1, 1, 40; 1, 9, 6:nubila nascenti seu mihi Parca fuit,
unfavorable, adverse, id. ib. 5, 3, 14. -
37 nubilus
nūbĭlus, a, um, adj. [nubes], cloudy, overcast, lowering ( poet. and in post-Aug. prose).I.Lit.:2.caelum,
Plin. 16, 26, 46, § 109:dies,
id. 2, 35, 35, § 100:annus,
Tib. 2, 5, 76.—Subst.a.nūbĭlum, i, n., a cloudy sky, cloudy weather:b.venti, qui nubilum inducunt,
Plin. Ep. 2, 17, 7:differre aliquid propter nubilum,
Suet. Ner. 13: vitandos soles atque ventos et nubila etiam ac siccitates. Quint. 11, 3, 27.—In abl.:nubilo,
in cloudy weather, Plin. 7, 60, 60, § 215:aranei sereno texunt, nubilo texunt,
id. 11, 24, 28, § 84.—In plur.: nū-bĭla, ōrum, n., the clouds:B.Diespiter lgni corusco nubila dividens,
Hor. C. 1, 34, 5:caput inter nubila condit,
Verg. A. 4, 177:nubila dissicere,
Ov. M. 1, 328:nubila conducere,
id. ib. 1, 572:nubila inducere et pellere,
id. ib. 7, 202; Plin. Pan. 30, 3.—Transf.1.Cloud-bringing, cloudy:2.nubilus Auster,
Ov. P. 2, 1, 26; Plin. 2, 47, 48, § 127; Claud. Laud. Stil. 1, 287.—Dark, gloomy:3.Styx,
Ov. F. 3, 322:via nubila taxo,
id. M. 4, 432:Tibris,
id. ib. 14, 447:Arcas,
dwelling in the infernal regions, Stat. Th. 4, 483.—Dark, of color:II.nubilus color margaritae,
Plin. 9, 35, 54, § 108; Mart. 8, 51, 4.—Trop.A.Beclouded, troubled:B.ita nubilam mentem Animi habeo,
Plaut. Cist. 2, 1, 5:Mars nubilus irā,
Stat. Th. 3, 230.—Gloomy, sad, melancholy:toto nubila vultu,
Ov. M. 5, 512:oculi hilaritate nitescunt et tristitiā quoddam nubilum ducunt,
Quint. 4, 3, 27; cf. Plin. 2, 6, 4, § 13; Stat. S. 5, 3, 13:nubila tempora,
Ov. Tr. 1, 1, 40; 1, 9, 6:nubila nascenti seu mihi Parca fuit,
unfavorable, adverse, id. ib. 5, 3, 14. -
38 Paulina
1. I.In gen., little, small (anteclass. and poet.):(β).paulo momento huc vel illuc impelli,
Ter. And. 1, 5, 31:paulo sumptu,
id. Ad. 5, 4, 22:pauper a paulo lare,
Varr. L. L. 5, § 92 Müll.: paula trua, Titin. ap. Non. 19, 19.—Subst.: pau-lum, i, n., a little, a trifle: de paulo paululum [p. 1318] hoc tibi dabo, Plaut. Curc. 1, 2, 31:II.quasi vero paulum intersiet,
Ter. Eun. 4, 4, 18:an paulum hoc esse tibi videtur?
id. ib. 5, 2, 18;5, 8, 38: agelli paulum,
id. Ad. 5, 8, 26:supplicī,
id. And. 5, 3, 32; so,negotī,
id. Heaut. 3, 1, 92:lucri,
id. ib. 4, 4, 25:paulum huic Cottae tribuit partium,
allotted a small part of his defence, Cic. de Or. 1, 53, 229:nil Aut paulum abstulerat,
Hor. Ep. 1, 15, 33:ubi paulum nescio quid superest,
Juv. 11, 47: post paulum, v. infra. —Adverb. uses.A. 1.With comp.:2.paulo prius,
Plaut. Men. 4, 3, 7:liberius paulo,
Cic. Or. 24, 82:civis haud paulo melior, quam, etc.,
id. Att. 2, 12, 3:paulo secus,
id. de Or. 3, 30, 119:haud paulo plus,
id. Fam. 7, 1, 3:paulo minus consideratus,
id. Quint. 3, 11:paulo magis affabre factus,
id. Verr. 1, 5, 14:verbis paulo magis priscis uti,
id. Brut. 21, 82:paulo longius processerant,
Caes. B. G. 2, 20:maturius paulo,
id. ib. 1, 54:paulo minus quatuordecim annos,
a little under, Suet. Ner. 40:paulo minus, quam privatum egit,
id. Tib. 26:paulo minus octogesimo aetatis anno decessit,
Plin. Ep. 7, 24, 1:paulo minus quinque millia,
id. Pan. 28, 4.—Esp. with ante, post:3.quae paulo ante praecepta dedimus,
Cic. Part. 39, 137:paulo ante,
id. Verr. 2, 4, 3, § 6; Juv. 6, 227; 9, 114:post paulo,
just after, a little after, Sall. C. 18, 3; Liv. 22, 60. —With words and expressions implying superiority or comparison:4.magnitudine paulo antecedunt,
Caes. B. G. 6, 26:verba paulo nimium redundantia,
Cic. de Or. 2, 21, 88:histrio si paulo se movit extra numerum,
id. Par. 3, 2, 26:paulo ultra eum locum,
Caes. B. C. 3, 66:paulo mox,
Plin. 18, 28, 68, § 268.—Without comparison (rare), a little, somewhat:B.paulo qui est homo tolerabilis,
Ter. Heaut. 1, 2, 31:ut non solum gloriosis consiliis utamur, sed etiam paulo salubribus,
Cic. Att. 8, 12, 5:aut nihil aut paulo cui tum concedere digna, Lux mea, etc.,
Cat. 68, 131.—Hence,Acc.: paulum, a little, somewhat:(β).paulum supra eum locum,
Caes. B. G. 6, 9:epistolae me paulum recreant,
Cic. Att. 9, 6, 5:paulum differre,
id. Agr. 2, 31, 85:requiescere,
id. de Or. 1, 62, 265:commorari,
id. Rosc. Com. 10, 28: scaphae paulum progressae, Sall. ap. Gell. 10, 26, 10 (Hist. 1, 60 Dietsch):paulum aspectu conterritus haesit,
Verg. A. 3, 597.—With adv. of time or place:(γ).post paulum,
a little later, after a short time, Caes. B. G. 7, 50; Quint. 9, 4, 19; 2, 17, 25; 11, 3, 148:ultra paulum,
id. 11, 3, 21; cf.:infra jugulum,
Suet. Caes. 82; cf. also: paulum praelabitur ante, Cic. poët. N. D. 2, 43, 111.—With comp.:2.haud paulum major,
Sil. 15, 21:tardius,
Stat. Th. 10, 938.Paulus ( Paull-), i, m., a Roman surname (not a praenomen; cf. Borghesi Framm. de' Fasti Cons. i. p. 49, and his Dec. Numism. 4, n. 10) of the Æmilian family, Cic. Lael. 6, 21; id. Verr. 2, 5, 6, § 14.I.L. Aemilius Paulus, a consul who fell in the battle near Cannœ, Hor. C. 1, 12, 38; Cic. Sen. 20, 75; id. Div. 2, 33, 71.—II.The son of no. I., the adoptive father of the younger Scipio and the conqueror of Perseus, Cic. Rab. Post. 1, 2; id. Sen. 6, 15. —III.Q. Paulus Fabius Maximus, a consul A. U. C. 743, Front. Aquaed. 100.—IV.Julius Paulus, a celebrated jurist under Alexander Severus, a colleague of Papinian, Lampr. Alex. Sev. 26.—V.Paul, Christian name of Saul of Tarsus, the apostle to the Gentiles, author of many epistles to the Churches, Vulg. Act. passim.—VI.Sergius Paulus, proconsul in Cyprus, Vulg. Act. 13, 7.—Hence,A.Paulĭānus, a, um, adj., of or belonging to a Paulus, Paulian:B.Pauliana victoria,
the victory of L. Æmilius Paulus over Perseus, Val. Max. 8, 11, 1: Pauliana responsa, of the jurist J. Paulus, Dig. praef. ad Antecess. § 5.—Paulī-nus ( Paull-), a, um, adj., of or belonging to a Paulus, Pauline, only as a Roman surname.—Subst.1.Paulīnus, i, m.:2.C. Suetonius Paulinus,
Tac. A. 14, 29.—Paulīna, ae, f.:Lollia Paulina,
wife of the emperor Caligula, Suet. Calig. 25; Tac. A. 12, 1; Plin. 9, 35, 58, § 117. -
39 Paullus
1. I.In gen., little, small (anteclass. and poet.):(β).paulo momento huc vel illuc impelli,
Ter. And. 1, 5, 31:paulo sumptu,
id. Ad. 5, 4, 22:pauper a paulo lare,
Varr. L. L. 5, § 92 Müll.: paula trua, Titin. ap. Non. 19, 19.—Subst.: pau-lum, i, n., a little, a trifle: de paulo paululum [p. 1318] hoc tibi dabo, Plaut. Curc. 1, 2, 31:II.quasi vero paulum intersiet,
Ter. Eun. 4, 4, 18:an paulum hoc esse tibi videtur?
id. ib. 5, 2, 18;5, 8, 38: agelli paulum,
id. Ad. 5, 8, 26:supplicī,
id. And. 5, 3, 32; so,negotī,
id. Heaut. 3, 1, 92:lucri,
id. ib. 4, 4, 25:paulum huic Cottae tribuit partium,
allotted a small part of his defence, Cic. de Or. 1, 53, 229:nil Aut paulum abstulerat,
Hor. Ep. 1, 15, 33:ubi paulum nescio quid superest,
Juv. 11, 47: post paulum, v. infra. —Adverb. uses.A. 1.With comp.:2.paulo prius,
Plaut. Men. 4, 3, 7:liberius paulo,
Cic. Or. 24, 82:civis haud paulo melior, quam, etc.,
id. Att. 2, 12, 3:paulo secus,
id. de Or. 3, 30, 119:haud paulo plus,
id. Fam. 7, 1, 3:paulo minus consideratus,
id. Quint. 3, 11:paulo magis affabre factus,
id. Verr. 1, 5, 14:verbis paulo magis priscis uti,
id. Brut. 21, 82:paulo longius processerant,
Caes. B. G. 2, 20:maturius paulo,
id. ib. 1, 54:paulo minus quatuordecim annos,
a little under, Suet. Ner. 40:paulo minus, quam privatum egit,
id. Tib. 26:paulo minus octogesimo aetatis anno decessit,
Plin. Ep. 7, 24, 1:paulo minus quinque millia,
id. Pan. 28, 4.—Esp. with ante, post:3.quae paulo ante praecepta dedimus,
Cic. Part. 39, 137:paulo ante,
id. Verr. 2, 4, 3, § 6; Juv. 6, 227; 9, 114:post paulo,
just after, a little after, Sall. C. 18, 3; Liv. 22, 60. —With words and expressions implying superiority or comparison:4.magnitudine paulo antecedunt,
Caes. B. G. 6, 26:verba paulo nimium redundantia,
Cic. de Or. 2, 21, 88:histrio si paulo se movit extra numerum,
id. Par. 3, 2, 26:paulo ultra eum locum,
Caes. B. C. 3, 66:paulo mox,
Plin. 18, 28, 68, § 268.—Without comparison (rare), a little, somewhat:B.paulo qui est homo tolerabilis,
Ter. Heaut. 1, 2, 31:ut non solum gloriosis consiliis utamur, sed etiam paulo salubribus,
Cic. Att. 8, 12, 5:aut nihil aut paulo cui tum concedere digna, Lux mea, etc.,
Cat. 68, 131.—Hence,Acc.: paulum, a little, somewhat:(β).paulum supra eum locum,
Caes. B. G. 6, 9:epistolae me paulum recreant,
Cic. Att. 9, 6, 5:paulum differre,
id. Agr. 2, 31, 85:requiescere,
id. de Or. 1, 62, 265:commorari,
id. Rosc. Com. 10, 28: scaphae paulum progressae, Sall. ap. Gell. 10, 26, 10 (Hist. 1, 60 Dietsch):paulum aspectu conterritus haesit,
Verg. A. 3, 597.—With adv. of time or place:(γ).post paulum,
a little later, after a short time, Caes. B. G. 7, 50; Quint. 9, 4, 19; 2, 17, 25; 11, 3, 148:ultra paulum,
id. 11, 3, 21; cf.:infra jugulum,
Suet. Caes. 82; cf. also: paulum praelabitur ante, Cic. poët. N. D. 2, 43, 111.—With comp.:2.haud paulum major,
Sil. 15, 21:tardius,
Stat. Th. 10, 938.Paulus ( Paull-), i, m., a Roman surname (not a praenomen; cf. Borghesi Framm. de' Fasti Cons. i. p. 49, and his Dec. Numism. 4, n. 10) of the Æmilian family, Cic. Lael. 6, 21; id. Verr. 2, 5, 6, § 14.I.L. Aemilius Paulus, a consul who fell in the battle near Cannœ, Hor. C. 1, 12, 38; Cic. Sen. 20, 75; id. Div. 2, 33, 71.—II.The son of no. I., the adoptive father of the younger Scipio and the conqueror of Perseus, Cic. Rab. Post. 1, 2; id. Sen. 6, 15. —III.Q. Paulus Fabius Maximus, a consul A. U. C. 743, Front. Aquaed. 100.—IV.Julius Paulus, a celebrated jurist under Alexander Severus, a colleague of Papinian, Lampr. Alex. Sev. 26.—V.Paul, Christian name of Saul of Tarsus, the apostle to the Gentiles, author of many epistles to the Churches, Vulg. Act. passim.—VI.Sergius Paulus, proconsul in Cyprus, Vulg. Act. 13, 7.—Hence,A.Paulĭānus, a, um, adj., of or belonging to a Paulus, Paulian:B.Pauliana victoria,
the victory of L. Æmilius Paulus over Perseus, Val. Max. 8, 11, 1: Pauliana responsa, of the jurist J. Paulus, Dig. praef. ad Antecess. § 5.—Paulī-nus ( Paull-), a, um, adj., of or belonging to a Paulus, Pauline, only as a Roman surname.—Subst.1.Paulīnus, i, m.:2.C. Suetonius Paulinus,
Tac. A. 14, 29.—Paulīna, ae, f.:Lollia Paulina,
wife of the emperor Caligula, Suet. Calig. 25; Tac. A. 12, 1; Plin. 9, 35, 58, § 117. -
40 paullus
1. I.In gen., little, small (anteclass. and poet.):(β).paulo momento huc vel illuc impelli,
Ter. And. 1, 5, 31:paulo sumptu,
id. Ad. 5, 4, 22:pauper a paulo lare,
Varr. L. L. 5, § 92 Müll.: paula trua, Titin. ap. Non. 19, 19.—Subst.: pau-lum, i, n., a little, a trifle: de paulo paululum [p. 1318] hoc tibi dabo, Plaut. Curc. 1, 2, 31:II.quasi vero paulum intersiet,
Ter. Eun. 4, 4, 18:an paulum hoc esse tibi videtur?
id. ib. 5, 2, 18;5, 8, 38: agelli paulum,
id. Ad. 5, 8, 26:supplicī,
id. And. 5, 3, 32; so,negotī,
id. Heaut. 3, 1, 92:lucri,
id. ib. 4, 4, 25:paulum huic Cottae tribuit partium,
allotted a small part of his defence, Cic. de Or. 1, 53, 229:nil Aut paulum abstulerat,
Hor. Ep. 1, 15, 33:ubi paulum nescio quid superest,
Juv. 11, 47: post paulum, v. infra. —Adverb. uses.A. 1.With comp.:2.paulo prius,
Plaut. Men. 4, 3, 7:liberius paulo,
Cic. Or. 24, 82:civis haud paulo melior, quam, etc.,
id. Att. 2, 12, 3:paulo secus,
id. de Or. 3, 30, 119:haud paulo plus,
id. Fam. 7, 1, 3:paulo minus consideratus,
id. Quint. 3, 11:paulo magis affabre factus,
id. Verr. 1, 5, 14:verbis paulo magis priscis uti,
id. Brut. 21, 82:paulo longius processerant,
Caes. B. G. 2, 20:maturius paulo,
id. ib. 1, 54:paulo minus quatuordecim annos,
a little under, Suet. Ner. 40:paulo minus, quam privatum egit,
id. Tib. 26:paulo minus octogesimo aetatis anno decessit,
Plin. Ep. 7, 24, 1:paulo minus quinque millia,
id. Pan. 28, 4.—Esp. with ante, post:3.quae paulo ante praecepta dedimus,
Cic. Part. 39, 137:paulo ante,
id. Verr. 2, 4, 3, § 6; Juv. 6, 227; 9, 114:post paulo,
just after, a little after, Sall. C. 18, 3; Liv. 22, 60. —With words and expressions implying superiority or comparison:4.magnitudine paulo antecedunt,
Caes. B. G. 6, 26:verba paulo nimium redundantia,
Cic. de Or. 2, 21, 88:histrio si paulo se movit extra numerum,
id. Par. 3, 2, 26:paulo ultra eum locum,
Caes. B. C. 3, 66:paulo mox,
Plin. 18, 28, 68, § 268.—Without comparison (rare), a little, somewhat:B.paulo qui est homo tolerabilis,
Ter. Heaut. 1, 2, 31:ut non solum gloriosis consiliis utamur, sed etiam paulo salubribus,
Cic. Att. 8, 12, 5:aut nihil aut paulo cui tum concedere digna, Lux mea, etc.,
Cat. 68, 131.—Hence,Acc.: paulum, a little, somewhat:(β).paulum supra eum locum,
Caes. B. G. 6, 9:epistolae me paulum recreant,
Cic. Att. 9, 6, 5:paulum differre,
id. Agr. 2, 31, 85:requiescere,
id. de Or. 1, 62, 265:commorari,
id. Rosc. Com. 10, 28: scaphae paulum progressae, Sall. ap. Gell. 10, 26, 10 (Hist. 1, 60 Dietsch):paulum aspectu conterritus haesit,
Verg. A. 3, 597.—With adv. of time or place:(γ).post paulum,
a little later, after a short time, Caes. B. G. 7, 50; Quint. 9, 4, 19; 2, 17, 25; 11, 3, 148:ultra paulum,
id. 11, 3, 21; cf.:infra jugulum,
Suet. Caes. 82; cf. also: paulum praelabitur ante, Cic. poët. N. D. 2, 43, 111.—With comp.:2.haud paulum major,
Sil. 15, 21:tardius,
Stat. Th. 10, 938.Paulus ( Paull-), i, m., a Roman surname (not a praenomen; cf. Borghesi Framm. de' Fasti Cons. i. p. 49, and his Dec. Numism. 4, n. 10) of the Æmilian family, Cic. Lael. 6, 21; id. Verr. 2, 5, 6, § 14.I.L. Aemilius Paulus, a consul who fell in the battle near Cannœ, Hor. C. 1, 12, 38; Cic. Sen. 20, 75; id. Div. 2, 33, 71.—II.The son of no. I., the adoptive father of the younger Scipio and the conqueror of Perseus, Cic. Rab. Post. 1, 2; id. Sen. 6, 15. —III.Q. Paulus Fabius Maximus, a consul A. U. C. 743, Front. Aquaed. 100.—IV.Julius Paulus, a celebrated jurist under Alexander Severus, a colleague of Papinian, Lampr. Alex. Sev. 26.—V.Paul, Christian name of Saul of Tarsus, the apostle to the Gentiles, author of many epistles to the Churches, Vulg. Act. passim.—VI.Sergius Paulus, proconsul in Cyprus, Vulg. Act. 13, 7.—Hence,A.Paulĭānus, a, um, adj., of or belonging to a Paulus, Paulian:B.Pauliana victoria,
the victory of L. Æmilius Paulus over Perseus, Val. Max. 8, 11, 1: Pauliana responsa, of the jurist J. Paulus, Dig. praef. ad Antecess. § 5.—Paulī-nus ( Paull-), a, um, adj., of or belonging to a Paulus, Pauline, only as a Roman surname.—Subst.1.Paulīnus, i, m.:2.C. Suetonius Paulinus,
Tac. A. 14, 29.—Paulīna, ae, f.:Lollia Paulina,
wife of the emperor Caligula, Suet. Calig. 25; Tac. A. 12, 1; Plin. 9, 35, 58, § 117.
См. также в других словарях:
differre — index defer (put off), postpone, procrastinate, suspend Burton s Legal Thesaurus. William C. Burton. 2006 … Law dictionary
Tolle moras, semper nocuit differre paratis. — См. Медлить дела не избыть … Большой толково-фразеологический словарь Михельсона (оригинальная орфография)
différer — 1. différer [ difere ] v. intr. <conjug. : 6> • 1314; lat. differre 1 ♦ Être différent, dissemblable. ⇒ se différencier, se distinguer, s opposer. Ils diffèrent en un point, sur tous les points. Ils ne diffèrent que par ce trait. Mon… … Encyclopédie Universelle
différent — différent, ente [ diferɑ̃, ɑ̃t ] adj. • v. 1394; lat. differens 1 ♦ Qui diffère; qui présente une différence par rapport à une autre personne, une autre chose. ⇒ autre, dissemblable, distinct. Complètement, essentiellement différent; différent à… … Encyclopédie Universelle
différente — ● différent, différente adjectif (latin differens, de differre, être différent) Qui n est pas semblable, identique ; distinct, dissemblable : Elle est très différente de sa sœur. Qui a changé, qui n est plus le même : Après dix ans, j ai trouvé… … Encyclopédie Universelle
diferi — DIFERÍ, difér, vb. IV. intranz. A fi deosebit (de altcineva sau de altceva); a se deosebi. – Din fr. différer, lat. differre. Trimis de claudia, 18.07.2004. Sursa: DEX 98 A diferi ≠ a (se) asemăna Trimis de siveco, 03.08.2004. Sursa: Antonime … Dicționar Român
diferir — (Del lat. differre, ser diferente.) ► verbo intransitivo 1 Ser una cosa diferente de otra en un aspecto o característica: ■ mi libro difiere del tuyo en el número de páginas; sus opiniones difirieren entre sí. SE CONJUGA COMO sentir REG.… … Enciclopedia Universal
dilatoire — [ dilatwar ] adj. • 1283; lat. jurid. dilatorius, de dilatus, p. p. de differre → 2. différer ♦ Dr. Qui tend à retarder par des délais, à prolonger un procès. Action dilatoire. Appel dilatoire. Se servir de moyens dilatoires. ♢ Plus cour. Qui… … Encyclopédie Universelle
differieren — auseinander gehen; divergieren; (sich) unterscheiden; auseinander laufen; auseinander streben; abweichen (von); aberieren; (sich) trennen; … Universal-Lexikon
different — dif|fe|rẹnt 〈Adj.〉 unterschiedlich, verschieden, ungleich [zu lat. differre „verschieden sein“; → Differenz] * * * dif|fe|rẹnt <Adj.> [zu lat. differens (Gen.: differentis), 1. Part. von: differre, ↑ differieren] (bildungsspr.): ungleich … Universal-Lexikon
différer — 1. (di fé ré. La syllabe fé prend l accent grave quand la syllabe qui suit est muette : je diffère ; excepté au futur et au conditionnel, je différerai, je différerais, exception qui n est pas justifiée) v. a. 1° Remettre à un autre temps. Il… … Dictionnaire de la Langue Française d'Émile Littré