-
1 complecti
1) обнимать, окружать (1. 1 § 1 D. 2, 13. 1. 21 § 1 D. 4, 6. 1. 45 D. 24, 3. 1. 178 D. 50, 16). 2) схватить: radicibus terram complexa planta (Gai. II. 74).Латинско-русский словарь к источникам римского права > complecti
-
2 memoria
ae f. [ memor I ]1) память, способность запоминания (bona, acris, hebes C)memoriā complecti (tenēre, custodire) C — хранить в памяти, запоминать, помнитьmemoriā repetĕre C — восстанавливать в памяти, вспоминать3) память, воспоминание ( alicujus rei memoriam amittere C)memoriā dignus Sl, C — замечательный, достопамятныйut mea est m. C — насколько мне помнитсяpost hominum memoriam C — насколько хватает человеческой памяти, т. е. испокон вековad memoriam alicujus rei C — для увековечения памяти (на память) о чём-л.redire in memoriam или recordari memoriam alicujus rei C — вспоминать о чём-л.4) мысль, помысел ( belli inferendi L)5) сознание ( sceleris T)6) время, пора, эпоха7) происшествие случай, событие (recordatio veteris cujusdam memoriae C)8) предание, повествование, рассказ, тж. сообщение, весть (alicujus rei или de aliquā re C, Nep, L etc.)m. exstat Ap — (как) гласит предание9) записьm. rerum gestarum или m. rerum veterum C — историографияmemoriae prodĕre C, Nep (tradĕre L) aliquid — увековечивать что-л. в записи (передавать потомству)vitae m. Su — жизнеописание10) история, летопись, хроника ( memoriam rerum Graecarum uno libro complecti C)omnis rerum m. C — история человечества11) памятник ( martyrum Aug) -
3 arte
I abl. к ars II artē [ artus I \]1) тесно, узко, плотно (colligare manus Pl; complecti C; collocare signa Sl; contineri Cs)aciem a. statuere Sl — расположить войско сомкнутым строемa. habere Pl — сдерживать, ограничивать3) искренно, глубоко ( diligere aliquem PJ)4) строго, сурово ( aliquem colere Sl)5) кратко ( appellare aliquem O) -
4 circumscripte
circumscrīptē [ circumscriptus ]1) чётко, отчётливоc. complecti res singulas C — отчётливо познавать каждую вещь в отдельности2) рит. в форме периодов, округлённо ( dicere C)3) обобщённо, сжато (c. et breviter Amm, Lact) -
5 cogitatio
cōgitātio, ōnis f. [ cogito I ]1) мышление, размышление, обдумывание, рассуждениеcogitatione aliquid complecti (или percipere) C — охватить что-л. мыслью (т. е. постичь что-л.)c. rei alicujus C etc. — мысль (размышление) о чём-л.2) мысль, думаomnes suas cogitationes in aliquam rem conferre C — направить на что-л. все свои помыслыinjicere alicui cogitationem de aliquā re C — внушить кому-л. что-л.suscipere cogitationem C — обдумать, поразмыслить3) намерение, планc. rerum novarum C, T — план переворота -
6 complector
com-plector, plexus sum, plectī depon.1)а) обхватывать, обнимать, обвивать (aliquem Cs, C etc.; aliquid manibus QC); облегать ( vestis complectitur corpus Ctl); очертить, обвести ( spatium Cs); осадить ( urbem obsidione VP); схватывать, ловить (dextram alicujus QC, V)omnes horas c. Sen — использовать каждый часб) опоясывать, окаймлять ( mare terram complexum O); иметь в окружности ( arx ambitu XX stadia complexe QC)inter se complecti C, L, Nep — обняться или схватиться (в борьбе)2) улавливать, постигать, понимать (aliquid cogitatione, mente C; animo aliquid Sen); удерживать ( memoriā C); охватить, изложить, выразить, описать ( aliquid oratione C)pauca paucis c. Q — изложить немногое в немногих словахquattuor genera principiorum complexus C — (Аристотель), изложивший учение о четырех стихиях3) вывести заключение, сделать вывод C4) окружать (aliquem honoribus, beneficiis, benevolentiā C)aliquem absentem cogitatione c. C — думать о ком-л., находящемся в отсутствии6) предаваться, посвящать себя, усиленно заниматься (c. philosophiam, causam alicujus C)artes ingenuas c. O — посвятить себя свободным искусствам7) достигать, приобретать, получать ( facultatem aliquam C)8) pass. содержаться, заключатьсяeo uno maleficio omnia scelera complexa sunt C — в этом одном злодеянии содержатся все преступления (т. е. оно равняется всем остальным, вместе взятым) -
7 lacertus
I ī m. преим. pl.3) наиболее мускулистая часть руки ( от плеча до локтя) ( brachia et lacertos auro colere QC); (вся) рука ( lacertis colla complecti O)lacertum excutere O, Sen — занести руку, размахнуться5) удар ( letalis Sil)II lacertus, ī m.1) = lacerta2) макрель (разновидность) CC, PM, M, J -
8 medius
I a, um1) находящийся посреди, средний ( digitus Q); срединный, центральный (pars urbis, locus C)insula media (media insula) C etc. — остров, находящийся посреди или центральная часть островаmedia per moenia V — среди (городских) стен, т. е. по городуmedia aetas Pl, C etc. — средние годы, зрелый возраст(in) mediā aestate C etc. и mediis caloribus L — в середине (в разгаре знойного) летаmedio sermone V — посреди, т. е. не закончив речиubique m. caelus est погов. Pt — всюду (над нами) центр небаmediā in voce resistere V — прервать свою речь, запнутьсяaliquem medium complecti Ter, L и arripere Ter — обхватить кого л. поперёк тела (за талию)populus m. inter Latinos et Tuscos Fl — народ, обитающий между Латием и Этруриейm. Pollūce et Castore poni O — оказаться между Поллуксом и Кастором, т. е. быть вознесенным на небоpacis mediusque belli H — активный участник как мирной жизни, так и войны2) промежуточный (medii dies L; medium inter aequum et utile L)medio tempore Su, Just — между темvix quinque horis mediis Eutr — не прошло и пяти часов3)а) существенный, относящийся к сущности ( hoc est ex mediā philosophiā C)б) глубокий ( in medio dolore VF)4) посредственный, заурядный, обыкновенный, неважный (orator C; ingenium T)5) умеренный ( magnitudo Scr)non m. C — чрезвычайный6) беспристрастный, нейтральный7) общий, общественный ( officium C), общедоступный ( mediae telluris opes VF)8) двусмысленный, неопределённый (responsum L; vocabula AG)9) посредничающий, выступающий посредником ( medium paci se offerre V)10) рядовой, простой (vulgus, plebs O)11) половинный (sc. pars Vr, Pall; aurum medium alicui reddere Capit)12) мешающий, путающийся (aliquis m. occurrit V)II mēdius Fidius (из me dius Fidius, sc. juvet) C, Pt — см. Fidius -
9 mens
mēns, mentis f.1) (тж. m. animi Lcr) ум, мышление, рассудокm. et ratio C — рассудок и разумm. et animus C — ум и сердцеet mente et animo Cs, тж. totā mente Treb — и умом и сердцем (всей душой)mente comprehendere (complecti) aliquid C — понимать (постигать) что-л.mentis captus C (inops O), тж. mente lapsus Su — помешанный, слабоумный2) благоразумие, рассудительность ( mentem amittere C)3) образ мыслей, тж. настроение, характер, душевный склад, душа (bona Pers; prava C; mollis Cs, C)m. cujusque is est quisque C — личность каждого человека заключается в образе его мыслей4) сознание, совесть (m. sibi conscia recti V)bona m. — честность, порядочность (bonae mentis soror est paupertas Pt), но тж. душевное здоровье ( bonam mentem aut bonam valetudinem petere Pt)5) мужество, бодрость (mentem alicui addere H; demittere mentes V)6) гнев (m. furorque Ctl); страсть ( mentem satiare C)7) мысль, представление или воспоминаниеmentem injicere C (dare Ter, C; mittere V) — внушить мысльin mentem venire Pl, C, L etc. — приходить на ум (в голову)8) мнение, взгляд, воззрение (m. publica C, Treb, eādem mente esse Nep)9) намерение, решение, план, желание ( alicujus mentem accipere V)mihi m. fuit et erit O — (таково) было моё намерение, и я от него не отступлюсь -
10 nodus
nōdus, ī m.1) узел (nodum conectere C, solvere H)n. Hercŭlis погов. PM (Herculaneus Sen) — геркулесов узелnodum in scirpo quaerere погов. Pl, Ter — искать узлов в тростнике, т. е. трудностей там, где их нет4) пояс (sinum nodo colligere V, QC)n. anni Lcr — годовой узел, т. е. место пересечения эклиптики с экватором7) шишка, бугорок, узловатость ( bacŭlum sine nodo L); затвердение, желвак ( articulorum nodi PM)8) поэт. суковатая палица ( Herculis SenT)9) клуб(ок), извив (n. viperinus H)10) связь ( continuationis C); узы ( amicitiae C); оковы ( leti St); pl. путы ( nodi religionum Lcr); pl. рыболовная сеть ( luctantur corpora — sc. piscium — nodis Man); скованностьnodum linguae rumpere AG и nodos linguae solvere Just — нарушить молчание11) обязанность, обязательство, клятва ( nodos imponere O)12) трудность, осложнение, препятствие, помеха ( in difficĭlem nodum incĭdĕre C)nodum alicujus rei expedire C (exsolvere L) — устранить какое-л. препятствие13) затяжка, промедление ( pugnae nodusque moraque V)14) завязка (в драматургическом произведении) H -
11 nuncupatio
nūncupātio, ōnis f. [ nuncupo ]aliquid nuncupatione alicujus rei complecti Ap — прилагать к чему-л. название чего-л.2) торжественное обещание, обет ( votorum Su); произнесение ( sollemnium verborum VM)3) назначение наследника Su, Dig4) о книге посвящение PM -
12 dies
1) день, а) 12 часов дня, от восхода солнца до его заката (1. 2 § 1 1). 50, 16): hora sexta diei, полдень противоп. hora sexta noctis, полночь (1. 7 D. 41, 3), или mane, albescente caelo (1. 25 § 1 D. 28, 2. 1. 2 D. 33, 1);b) сутки, 24 часа, а) от полуночи до полуночи (1. 8 D. 2, 12);
b) когда часы и начало времени не брались во внимание, annus qui ex continuis diebus CCCLXV constat (1. 4 § 5 D. 40, 7. cf. 1. 51 § 2 D. 9, 2);
dies utiles (1. 2 pr. § 1 D. 38. 15. cf. utilis);
prior. posterior dies (bissexti);
extremus dies mensis (1. 98 D. 50, 16);
tertio quoque die (1. 1 pr. D. 43, 28);
alternis diebus (см. alternus); (1, 8 § 3 D. 2, 15);
et diem et horam denunciatione complecti (1. 5 § 1 D. 43, 24);
2) момент а) cpoк, как ограничение действия юридического акта. Такое ограничение может касаться или начала (ех die), или конца действия акта (ad diem) (l. 44 § 1 D. 44, 7);adiecto die et consule (см consul); (Gai IV. 15. 29. III. 790.
dies certus s. certa, dies incertus s. incerta (1. 16 § 1 D. 12, 6. 1. 30 § 4 D. 30. 1. 1 D. 35, 1. 1. 21 pr. D. 36, 2. 1. 13 § 3 D. 38, 4. 1. 70 D. 46, 3); (1. 77 D. 50, 17); (1. 41 § 1 D. 45, 1); (1. 10 D. 12, 6);
ex die, in diem accipere, dare (1. 9 § 17 seq. D. 28, 5); (1. 14 eod.);
posse usumfr. ex die legari, et in diem constat (1. 1 § 3 D. 7, 3);
dies cedit, venit, pendet (см.);
b) срок для совершения известного действия: dies (sc. bon. poss. agnoscendae) alicui non procedit (1. 9 D. 37, 1);
diem (compromissi) proferre;
si dies exitura est (1. 16 § 1. 1. 27 pr. 1. 33 D. 4, 8);
dies actionis exit (1. 4 pr. D. 2, 7. 1. 3 D. 2, 12. 1. 1 § 1. 1. 21 pr. D. 4, 6. 1. 49 pr. D. 36. 1): dies iudicii, судебный срок (1. 2§ 3 D. 2, 11);
in s. ad diem addicere (см addicere s. 2);
c) cpoк уплаты, dies solvendae pecuniae, usurarum, operarum (см. cedere s. 7. b); (1. 8 § 3 D. 13,7);
nisi sua quaque die usarae exsolverentur (1. 12 D. 22, 1); (1. 1 § 2 D. 2, 13);
d) день смерти, diem suum s. ultimum obire;
diem fungi, умереть (см. obire s. 2 и fungi s. 5).
-
13 plus
1) (adi.) более, servum tanto pluris esse, quo pluris venire potest (1. 63 pr. cit. 1. 26 § 5 D. 12, 6. 1. 37 D. 50, 16. 1. 192. 232 eod. 1. 26 § 2 D. 16, 3);eo plurisve (1. 9 D. 12, 3. 1. 11 § 5 D. 35, 2); слишком многo: plus petere, intendere, intentione complecti;
in condemnatione, in demonstratione plus positum (Gai. IV. 52 - 60. 68. III. 113. Paul. I. 10. § 1. II. 5 § 3);
plures, многие, большая часть, plurium numerus creditorum, прот. numerus par creditorum (1. 8 D. 2, 14);
2) (adv.) более, больше, a) = amplius pl. semel (1. 10 D. 2, 12);plures substituti (1. 13 D. 2, 8. 1. 11 pr. D. 2, 1).
pl. quam manifestum (1. 8 § 16 D. 2, 15). pl. quam iniquum (1. 1 § 30 D. 29, 5);
b) =magis pl. dicere, putare, arbitrari (1. 3 § 10 D. 10, 4. 1. 24 § 7 D. 24, 3. 1. 5 D. 28, 1. 1. 3 § 4 D. 43, 16).
-
14 complector
, complexus, complecti 3обнимать, охватывать
См. также в других словарях:
complecti — index embrace (encircle), encompass (include), include Burton s Legal Thesaurus. William C. Burton. 2006 … Law dictionary
complexe — [ kɔ̃plɛks ] adj. et n. m. • XIVe ; lat. complexus, de complecti « contenir » I ♦ Adj. 1 ♦ Qui contient, qui réunit plusieurs éléments différents. Question, problème complexe. « Hamlet est un personnage parfaitement humain, parce que complexe »… … Encyclopédie Universelle
complexé — complexe [ kɔ̃plɛks ] adj. et n. m. • XIVe ; lat. complexus, de complecti « contenir » I ♦ Adj. 1 ♦ Qui contient, qui réunit plusieurs éléments différents. Question, problème complexe. « Hamlet est un personnage parfaitement humain, parce que… … Encyclopédie Universelle
komplex — umständlich; vigelinsch (plattdt.) (umgangssprachlich); kein Zuckerschlecken (umgangssprachlich); schwer; schwer verständlich; kompliziert; mit Mühe verbunden; verzwickt; umfassend … Universal-Lexikon
Komplex — Menge von Gebäuden * * * Kom|plex [kɔm plɛks], der; es, e: 1. a) geschlossenes, in seinen Teilen vielfältig verknüpftes Ganzes: ein Komplex von Fragen; der große Komplex der Naturwissenschaften. Syn.: ↑ Bereich, ↑ Feld, ↑ Gebiet. Zus.:… … Universal-Lexikon
complex — I. noun Etymology: Late Latin complexus totality, from Latin, embrace, from complecti Date: 1643 1. a whole made up of complicated or interrelated parts < a complex of welfare programs > < the military industrial complex > 2. a. a group of… … New Collegiate Dictionary
complice — [ kɔ̃plis ] adj. et n. • 1320; bas lat. complex, icis, « uni étroitement », de complecti → complexe 1 ♦ Qui participe à l infraction commise par un autre. Être complice d un vol, y avoir part (cf. Prêter la main à, être de mèche, avoir part à).… … Encyclopédie Universelle
complexus — ⇒COMPLEXUS, subst. masc. A. PATHOL., vx. Ensemble des phénomènes qui caractérisent une maladie. Complexus morbide (GARN. DEL. 1958), Complexus inflammatoire, symptomatique. P. ext. Ensemble complexe. Complexus affectif; complexus linguistique… … Encyclopédie Universelle
complectif — complectif, ive (kon plè ktif, kti v ) adj. Terme de botanique. On dit que la préfoliaison est complective, lorsque les feuilles se recouvrent par leurs côtés et leur sommet. REMARQUE Les botanistes devraient supprimer complectif qui est… … Dictionnaire de la Langue Française d'Émile Littré
complesso — 1com·plès·so s.m. 1. AU insieme di elementi, di parti; totalità di persone, di un gruppo: il complesso delle leggi, un complesso di fatti, di circostanze; il complesso degli operai di un fabbrica Sinonimi: aggregato, compagine, generalità,… … Dizionario italiano
complesso — complesso1 /kom plɛs:o/ agg. [dal lat. complexus, part. pass. di complecti stringere, comprendere, abbracciare ]. [di cosa non semplice, dai molteplici risvolti] ▶◀ complicato, difficile, ingarbugliato, intricato, tortuoso. ↑ astruso.… … Enciclopedia Italiana