choc

* * *

conj; = chociaż

* * *

= chociaż; ciemno choć oko wykol it's pitch dark.

chociaż

- tu jest ciemno it’s dark (in) here

- robi się ciemno it’s getting dark

- w pokoju było ciemno od dymu the room was thick with (cigarette) smoke

- zrobiło mu się ciemno przed oczami he felt dizzy

- ciemno widzę przyszłość przen. the future looks bleak to me

- ciemno zabarwiony dark-coloured

- ciemno ubarwiony ptak a darkcoloured bird

- farbować coś na ciemno to dye sth a dark colour

- była zawsze ciemno ubrana she always wore dark clothes

- ciemno opalona skóra deeply-tanned skin

- ciemnobrązowy dark-brown

- ciemnooki dark-eyed

■ ciemno, choć oko wykol a. ciemno jak w grobie a. ciemno, choć w pysk daj (as) dark as pitch, pitch-dark

- było ciemno, choć oko wykol it was pitch-dark

- strzał w ciemno a shot in the dark

- randka w ciemno a blind date pot.

- kupować coś w ciemno to buy sth on spec pot.

- jechałem tam zupełnie w ciemno I went there without any idea of what to expect

- można w ciemno założyć, że… you can bet your life that…

- ściana działowa a partition wall

- ściana nośna a load-bearing wall

- ściana szczytowa a gable end

- ślepa ściana a blank wall

- ściana komórkowa cell wall

- ściana żołądka stomach wall

- północna ściana Giewontu the northern face of Giewont

- □ Ściana Płaczu Relig. Wailing Wall

■ w czterech ścianach within four walls

- być a. mieszkać z kimś przez ścianę pot. to live next door to sb

- mówić do ciebie to mówić jak do ściany pot. talking to you it’s like talking to a brick wall

- podpierać ścianę a. ściany pot. to be a wallflower

- postawić kogoś pod ścianą (skazać na rozstrzelanie) to place sb before the firing squad; (nie dać wyboru) not to give sb a choice

- pójść pod ścianę pot. to face the firing squad

- zblednąć jak ściana pot. to become a. go as white as a sheet

- choć bij a. tłucz łbem o ścianę a. w ścianę pot. you can knock your head against the wall, it won’t work

- (choć wbij zęby w ścianę) pot. grin and bear it

- ściany mają uszy przysł. walls have ears przysł.

- widziałem go bodaj trzy tygodnie temu I saw him maybe three weeks ago

- to bodaj najlepszy jego film I think it’s probably a. I think perhaps it’s his best film

- spotkali się bodaj w Paryżu they met in Paris, I think a. believe

- miał bodaj(że) jakieś kłopoty it seems he had some problems

- był wtedy bodaj(że) nauczycielem I think he was a teacher at the time

- czy ona bodaj wyszła za bogatego? did she at least marry someone wealthy?

- pożycz mi trochę, bodaj sto złotych lend me some money, will you? – even if it’s only a hundred zlotys

- bodaj go cholera wzięła! damn him! pot.

- bodajby to piorun strzelił! blast and bugger it! GB pot.

- bodajby/bodajbyście zdechli! I wish they’d/you’d just drop dead! pot.

- bodajbyś kark skręcił! obraźl. I hope you break your neck! obraźl.

- bodaj go tam nikt nie skrzywdził! as long as a. just so long as no one there harms him!

- bodajby odpocząć choć przez tydzień! I wish I could have a rest, even for just a week! a. even if only for a week!

- odwiedź mnie kiedyś, bodajby w przyszłym tygodniu come and see me some time, next week say a. say next week

- masz coś do czytania, bodaj gazetę have you got anything to read, a newspaper say? a. like a newspaper?

* * *

* * *

przest. ( wzmacnia życzenie) (I) would that...; bodajś tu nigdy więcej nie wrócił would that you never returned; bodajby każdy urzędnik był tak miły jak pan would that every official was as nice as you; bodajbym się nigdy nie urodził! would that I had never been born.

( osłabia treść) I think; było to bodaj w maju it was in May, I think; miała bodaj jakieś kłopoty ze zdrowiem I think she had some health problems; daj mi czas bodaj do jutra at least give me until tomorrow; to bodaj dobra książka it's a good book, I think.

* * *

1. (= mroczno) darkly, dark; ciemno jak w grobie l. ciemno, choć oko wykol pitch black; robi się ciemno it's getting dark.

2. (= niezrozumiale, niejasno) obscurely.

3. w ciemno blind, blindly; randka w ciemno blind date; strzał w ciemno shot in the dark; kupić coś w ciemno buy sth sight unseen.

- pies, choć jeszcze młodziak, był wyga the dog, though still a pup, was as sly as a fox

* * *

pl. -i

1. pot. youngster, shaver.

2. (= młode zwierzę) youngster, young.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

* * *

pl. -i l. -e

1. (= kształt, wygląd) shape, form; postać stała/ciekła/gazowa zwł. fiz. solid/liquid/gaseous state; to zmienia postać rzeczy it puts a different l. new complexion on things l. the matter, it changes l. alters the complexion of things l. the matter; pod postacią czegoś l. w postaci czegoś in the form of sth; komunia pod dwiema postaciami rel. wafer and wine ( holy communion in the form of consecrated bread and wine).

2. (= sylwetka, figura) figure; barczysta postać broad-shouldered figure.

3. (= osobowość; osobistość) personality, personage, figure; Adam to znana postać w kręgu literatów Adam is a well-known figure among men of letters; ciekawa postać interesting personality; wybitna l. znakomita postać celebrity, celebrated personality; psychologia postaci psych. Gestalt psychology.

4. (= bohater utworu literackiego, filmu) character, protagonist; postać pierwszoplanowa leading character; postać drugoplanowa supporting character; postać historyczna/legendarna historical/legendary figure; odtwarzać/kreować/grać postać play a character.

- stoję -stoisz, - stój (= przetrwać jakiś czas, wytrwać, nie ustawać) stand ( for some time); ten dom, choć już stary, postoi jeszcze z 50 lat this house will stand about 50 years though it is already old.

postanę, postaniesz (= zjawić się) przest. appear; ta myśl mi ani w głowie nie postała I didn't even think about it, this idea did not even come to my mind, it didn't even occur to me; niech twoja noga już tu nigdy nie postanie! don't you dare set your foot in here again!

* * *

1. pl. blows.

2. (sytuacja, okoliczność) time; raz po raz l. za razem time after time; innym razem some other time; pewnego razu once; tym razem this time; na drugi raz next time; na razie (= tymczasem) for the time being; na razie! pot. see you!; na razie nie not yet; w każdym razie in any case, at any rate; w najlepszym razie at best; w najgorszym razie at worst; w przeciwnym razie otherwise, or else; w takim razie so, well then, in that case; w żadnym razie no way, by no means; w razie czego just in case; w razie pożaru in the event l. case of fire; w razie potrzeby if need be; w sam raz just fine l. right; przejść od razu do rzeczy get straight to the point; tak od razu offhand, just like that; trzeba było tak od razu mówić! why didn't you say so in the first place?!.

3. ( wielokrotność) time; (jeden) raz once; dwa razy twice; dwa razy dwa two times two; dwa razy więcej ( policzalne) two times more; ( niepoliczalne) twice as much; pierwszy raz first time; za pierwszym razem on the first go, at the first attempt; pierwszy raz słyszę I've never heard that before; raz na jakiś czas from time to time; raz na miesiąc/rok once a month/year, monthly/annually; po raz pierwszy for the first time; raz na zawsze for good, once and for all; raz czy dwa once or twice; raz w życiu once in a lifetime; ani razu not a single time; choć raz just once, just for once; ile razy? how many times?; jeszcze raz once again, once more; na raz at once; zerknij na to jeszcze raz take another look at it; nie raz, nie dwa many a time, more than once; od razu straightaway, at once; za każdym razem every time, each time, whenever.

1. (= kiedyś) once; raz go widziałem I saw him once.

2. (= wreszcie) at last.

3. (= ostatecznie) eventually, finally.

indecl. pot. (= jeden) one; raz, dwa, trzy... one, two, three...; raz dwa (= błyskawicznie) in no time.

wykłuwać ipf.

1. (= wyłupić) gouge out; ciemno, choć oko wykol pitch dark; kruk krukowi oka nie wykole dog does not eat dog.

2. (= wytatuować) tatoo.

- chłostać kogoś (batem) to lash a. flog sb (with a whip)

- chłostać kogoś (rózgą) to flog sb (with a birch rod), to birch sb ⇒ wychłostać

- wiatr chłostał żagle the wind whipped the sails

- choć chłostała ich ulewa, nie przerwali pracy though they were pelted a. lashed by the rain, they didn’t stop work ⇒ wychłostać

- chłostać biczem satyry to lampoon, to satirize

- dzielić wyraz to divide a word

- dzielenie wyrazów syllabification, word division

- dzielić tort na 8 kawałków to cut a (layer) cake into 8 pieces

- dzielić pieniądze między pracowników to divide a. split (up) the money among the employees

- spróbujmy racjonalnie dzielić między siebie pracę let’s try to divide (up) the work between us in a reasonable manner

- dzielić czas pomiędzy pracę a obowiązki domowe to divide one’s time between work and running the household ⇒ podzielić

- dzielić ludzi na dobrych i złych to divide people into good and evil ⇒ podzielić

- dzielić coś przez coś to divide sth by sth

- 56 dzielone przez 7 jest 8 56 divided by 7 is 8 ⇒ podzielić

- rów dzielący szosę od zbocza góry a ditch separating the road from the hillside

- widział wyraźnie jej twarz, choć dzieliła ich scena he could see her face clearly although they were separated by the stage

- ściany dzielą lokal na kilka pokoi the walls divide the place into several rooms

- 90 mil dzielących Kubę od Florydy the 90 miles separating Cuba from Florida

- w tym momencie dzieliło ich trzysta metrów at that moment they were 300 metres apart

- dzieliły ich oceany they were thousands of miles apart

- te dwie daty dzieli zaledwie 17 dni these two dates are only 17 days apart

- Homera od Wergilisza dzieli okres siedmiuset lat there’s a gap of seven hundred years between Homer and Virgil

- dzielić z kimś mieszkanie/pokój to share a flat/room with sb

- nie potrafił dzielić z nami radości he wasn’t able to share (in) our joy

- rzeka dzieli się tu na dwie odnogi the river divides a. splits into two branches at this point

- pień dzieli się na liczne gałęzie the trunk splits a. divides into many branches ⇒ podzielić się

- obszar państwa dzieli się na 17 województw the country is divided into a. composed of 17 provinces

- denar dzielił się na cztery sestercje a denarius was worth four sesterces

- ludzie dzielą się na dobrych i złych there are good and evil people

- rzeczowniki dzielą się na klasy nouns are divided into classes

- dzielić się czymś z kimś to share sth with sb

- dzieci dzielą się cukierkami the children are sharing the sweets (amongs themselves a. with each other)

- dzielił się z biednym ostatnim groszem he shared everything he had with the poor

- dzielić się z kimś opłatkiem to share the holy wafer with sb (a Polish Christmas-Eve custom)

- dzielić się z kimś jajkiem to exchange Easter eggs with sb

- dzielić się z kimś wrażeniami/refleksjami przen. to share one’s impressions/reflections with sb ⇒ podzielić się

- osiem dzieli się przez dwa i przez cztery eight is divisible by two and four ⇒ podzielić się

■ dziel i rządź divide and conquer

- namówić dziecko do jedzenia to persuade a child to eat

- namówiła przyjaciółkę na spacer she talked her friend into going for a walk

- namawiać kolegę do nauki pływania to encourage a friend to learn swimming

- policja namawiała świadka do współpracy the police urged a. persuaded the witness to cooperate

- rodzice namawiali ją, żeby wyszła za niego za mąż her parents urged her to marry him

- znajomi namówili ją, aby wzięła udział w konkursie piękności her friends talked her into taking part in a beauty contest

- matka próbowała namówić syna przeciw ojcu the mother was trying to prejudice her son against his father

- namówić tekst przemówienia to record a speech

- namawiali się do jedzenia, choć nie mieli apetytu they encouraged each other to eat, even though they weren’t hungry

- namówić się przeciw komuś to plot against sb

- namawiali się za jej plecami they were plotting behind her back

- namówili się, że zrobią Jankowi kawał they conspired to play a trick on John

- mówią to samo, jakby się namówili they’re saying the same thing as if they’d arranged it

- nierówna droga a bumpy road

- nierówne zęby uneven teeth

- była niesłychanie nierówna, miała skłonność do wpadania w zachwyt i zaraz potem w pogardę she was extremely erratic, one moment she would go into raptures and the next she would show contempt

- film artystycznie nierówny a film of variable artistic quality

- pisarz bardzo zdolny, choć nierówny a very talented yet erratic writer

- iść nierównym krokiem to walk at an uneven pace

- cesarz nie mógł się ożenić z osobą nierówną sobie stanem an emperor couldn’t marry a person not equal in status

■ nierówna walka a. nierówny bój książk. an uneven a. unfair fight

- obnosić się ze swoim bogactwem/pochodzeniem to flaunt one’s wealth/ancestry

- obnosić się ze swoją wiedzą/nieszczęściami to parade one’s knowledge/misfortunes

- obnosić się (publicznie) ze swoim cierpieniem to make a (public) display of one’s suffering

- obnosić się ze swoją pobożnością to make a great show of one’s piety

- jest bardzo bogaty, choć nie lubi się z tym obnosić he’s very rich, though not one to flaunt it

- pisał o niej z oględnością i szacunkiem, choć różnili się w poglądach he wrote about her with tact and respect, even though their views differed

- nikomu nawet o tym nie pisnął he didn’t breathe a word to anybody

- jeśli piśniesz choć słowo, to po tobie if you breathe a word of a. about this, you’re finished

- pisnęła coś i wyszła she squealed sth and left

- „nie!” – pisnął ‘no!’, he squealed

- zawsze była poważnym dzieckiem she’s always been a serious child

- coś ty taki poważny? why are you so grave?

- bądź poważny choć przez chwilę why can’t you be serious for a moment?

- bądźmy poważni let’s be serious

- mówić poważnym głosem to speak in a solemn a. grave voice

- patrzeć na kogoś poważnym wzrokiem to look at sb solemnly a. gravely

- ta suknia jest dla ciebie za poważna this dress is too matronly for you

- osoba w poważnym wieku euf. an elderly person

- lekarze oceniają jego stan jako poważny doctors describe his condition as serious a. grave

- wśród uczonych istnieją poważne różnice zdań there’s a serious disagreement among scientists

- mam bardzo poważne wątpliwości, czy… I seriously doubt if…

- to są bardzo poważne zarzuty these are very serious accusations

- mieć poważny problem to have a serious problem

- odgrywać poważną rolę w czymś to play a major role in sth

- mieć wobec kogoś poważne zamiary to intend to marry sb

- nie mieliśmy dotąd poważnego kupca we haven’t found a serious buyer yet

- być poważnym/najpoważniejszym kandydatem do zwycięstwa to be a serious/the leading candidate to win

- muzyka poważna classical music

- opera poważna opera seria spec.; opera

■ być w poważnym stanie książk. to be in a delicate condition przest.

- spodnie były trochę przydługie the trousers were a bit too long

- film był dobry, choć trochę przydługi the film was good though a bit on the long side