what...+like+

- naprawdę nie wiem I really a. honestly don’t know

- naprawdę tani/duży really cheap/large

- naprawdę? really?

- naprawdę tak sądzisz? do you really think so?

- tak naprawdę actually, strictly speaking

- tak naprawdę to duchów nie ma actually a. in actual fact ghosts don’t exist

- tak naprawdę zapłacili mi 1000 złotych, a nie 900 they paid me 1,000 zlotys, not 900

- tak mówią, ale jak było naprawdę, tego nikt nie wie that’s what they say, but who knows a. nobody knows what really happened

* * *

* * *

1. (= rzeczywiście, bardzo, zgodnie z prawdą) really, truly, genuinely; naprawdę piękny dzień a really fine day; co o tym naprawdę myślisz? what do you really think about it?; czyś ty naprawdę oszalał? have you really gone crazy?; ja ją naprawdę lubię I really like her; on jest naprawdę chory he is really sick.

2. (= prawdę mówiąc, w rzeczywistości) in (actual) fact, as a matter of fact, actually, to tell the truth; tak naprawdę nie nazywam się Brown in actual fact, my name isn't Brown; tak naprawdę to po prostu nie chce mi się tego robić to tell the truth, I simply don't feel like doing it.

3. (= w samej rzeczy) indeed; naprawdę? ( niedowierzanie) oh, really?, indeed?; byłem naprawdę zadowolony I was very happy indeed; on naprawdę dobrze gotuje he cooks very well indeed; to naprawdę dziwne that is indeed strange.

- nic się nie zmieniło nothing has changed

- nic a. niczego nam nie brakuje we have everything we need

- nic a. niczego nie zapomniałeś? have you forgotten anything?

- nie dostał nic a. niczego do zjedzenia he wasn’t given anything to eat

- niczym się nie przejmował he didn’t worry about a thing

- nie znalazła nic, co mogłoby ją zainteresować she didn’t find anything that might be of interest to her

- nic nowego/szczególnego nothing new/special

- nic ważnego się nie stało nothing important happened

- nic podobnego nothing of the kind a. sort

- nic dziwnego, że… it’s no wonder that…, no wonder…

- nie ma nic łatwiejszego nothing could be simpler a. easier

- błagałem go, a on nic I begged him, but he didn’t say a word

- szukaliśmy cały dzień, i nic we were searching all day, all for nothing

- nic ci/mu do mnie a. do moich spraw it’s got nothing to do with you/him

- nic mi po takim starym rowerze an old bike like that is no use to me pot.

- nic tu po tobie you have no business being here

- nic innego nothing else

- to nic innego jak gra na zwłokę it’s just playing for time, it’s nothing other than playing for time

- nic takiego nothing important/serious

- to nic takiego, zwykłe przeziębienie it’s nothing serious, just an ordinary cold

- nic takiego się nie stało nothing really happened

- to nic never mind, it doesn’t matter

- to nic, nie martw się it’s nothing, don’t worry

- nic, nic, to tylko lekkie zadrapanie it’s nothing (at all), just a scratch

- mieć kogoś/coś za nic to not care about sb/sth

- zrobić coś z niczego to make something out of nothing

- on w niczym nie potrafi jej dorównać she outshines a. surpasses książk. him in any way

- Anna w niczym nie przypomina swojej siostry Anna is quite a. totally unlike her sister

- z niczym [przyjść, odejść] empty-handed

- odprawiono go z niczym he was sent back empty-handed

- nic nie lepszy/gorszy not a bit better/worse

- „boisz się?” – „nic a nic” a. „nic, ale to nic” ‘are you afraid?’ – ‘not a bit’ a. ‘not at all’

- całą noc nic nie spał he didn’t sleep at all the whole night

- czemu ty nic nie tańczysz? why aren’t you dancing at all?

- łzy nic tu nie pomogą it’s no use crying

- być niczym to be a nobody

- takie nic, a śmie mnie pouczać a nonentity like him telling me what to do!

- twoje dochody to kompletne nic what you earn is absolutely nothing

- „co?” – „nic, nieważne” ‘what?’ – ‘nothing, it doesn’t matter a. it’s not important’

■ być do niczego pot. [osoba] (o samopoczuciu) to be under the weather pot.; (o umiejętnościach) to be hopeless a. lousy GB pot., to be useless pot.; [film, książka] to be hopeless GB pot.; [pomysł, projekt] to be half-baked pot.

- jak nic pot. (na pewno) (as) sure as anything pot.

- jak nic się spóźni he’s bound a. sure to be late

- na nic (zbędny, niepotrzebny) fit for nothing pot.

- cała robota na nic all that work for nothing a. down the drain pot.

- „smaczne, prawda?” – „nic dodać, nic ująć” ‘tasty, isn’t it?’ – ‘you’re right there’

- mieszkanie duże, jasne, nic dodać, nic ująć a large, bright flat – just right a. perfect

- wokół nic, tylko lasy there’s nothing but forest all around

- ona nic, tylko narzeka she does nothing but complain

- nic, tylko płakać it’s enough to make you weep

- nic z tego (nie uda się) it’s no use; (nie ma mowy) nothing doing! pot., no way! pot.

- nic z tego, telefon zepsuty nothing doing, the phone’s out of order

- „chcę iść do kina” – „nic z tego, musisz odrobić lekcje” ‘I want to go to the cinema’ – ‘nothing doing, you’ve got (your) homework to do’

- niczego sobie pot. not bad (at all)

- niczego sobie facet not a bad-looking guy pot.

- niczego sobie piwo not bad beer; pretty good beer pot.

- za nic not for anything

- za nic na a. w świecie not for (all) the world; not for all the tea in China pot.

* * *

* * *

Ins.pl. -mi

1. (= włókno do szycia) thread; (coś jest) szyte grubymi nićmi (sth is) perfectly obvious, (sth is) thinly disguised; trzymać nici czegoś pull the strings of sth; nici z czegoś pot. nothing will come of it, it will all go up in smoke; nić opowieści thread of the story.

2. ( wydzielina pająków) thread, cobweb.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

- zadzwoń do mnie, żeby uzgodnić termin call me to fix a date

- zrobiłam ci zakupy, żebyś nie musiał wychodzić z domu I did the shopping for you so (that) you wouldn’t have to go out

- żeby zdjąć z półki wazon, musiał wejść na stołek he had to use a stool to take the vase off the shelf

- żeby nie lest książk.

- żeby nie było żadnych nieporozumień lest there should be any misunderstanding, in order to avoid any misunderstanding(s)

- prosiłem, żeby zaśpiewała I asked her to sing

- chcę, żebyś mi pomógł I want you to help me

- zrobiłby wszystko, żeby dostać tę pracę he’d do anything to get that job

- wątpię, żeby to był przypadek I doubt if it was an accident

- spłacił pożyczkę, żeby na nowo się zadłużyć he repaid the loan, only to run into debt again

- był zbyt dumny, żeby prosić o pomoc he was too proud to ask for help

- nie żeby not that, not because

- nie żeby się bała not because/that she was afraid

- nie żebym miał coś przeciwko temu not that I have anything against it

- żeby ją błagał na klęczkach, nie wróci do niego even if he were to go down on bended knees, she wouldn’t go back to him

- skończę tłumaczenie, nawet żebym miał siedzieć całą noc I’ll finish the translation, even if I have to stay up all night

- żeby nie wiem co come hell or high water pot.

- żebyś nie wiem co mówił, i tak nikt ci nie uwierzy whatever you say, no one is going to believe you

- żebym wiedział jak, to bym wam pomógł I’d help you if I knew how

- żeby żyła jego matka, nie trafiłby do domu dziecka if his mother had been alive, he wouldn’t have ended up in an orphanage

- żeby nie… if it hadn’t been for…

- żeby nie przypadek, wszystko potoczyłoby się inaczej if it hadn’t been for an accident, things would have taken a different course

- żeby nie ty/twoja pomoc if it hadn’t been for you/your help, but for you/your help

- poradzę sobie z tym, żeby tylko zdrowie dopisywało I’ll manage, as long as I don’t fall ill

- żeby tylko nie padało! let’s hope it doesn’t rain!

- żeby to szlag! pot. damn (it)! pot., goddammit! US pot.

- żeby się takimi głupstwami zajmować! why do we have to waste our time on stupid things like this/that?

- żeby też tak się upić! to get that drunk though!

- żebyś wiedział, co przeżyłem! if only you knew what I’ve been through!

- żebyście słyszeli, jak on się do mnie odzywa! if only you’d heard what he said to me!

- żeby mi to było ostatni raz! don’t let it ever happen again!

- żebyś nie oberwał! you’ll catch it if you’re not careful! pot.

- a żebyś wiedział! I’m not joking a. kidding either! pot.

* * *

* * *

1. ( wprowadza zdanie podrzędne wyrażające cel) to, so as to, in order to; żeby nie... (so as) not to...; spotkali się, żeby porozmawiać they met to talk; usunięto wszystkich, żeby zapobiec panice everyone was removed to l. so as to l. in order to prevent panic.

2. (wyraża konsekwencje, warunek) to; on jest zbyt taktowny, żeby to zrobić he is too polite to do it; zrobiliby wszystko, żeby tylko być razem they would do everything to be together.

3. (rozwijające, dopełniające treść) chciał, żebyśmy już sobie poszli he wanted us to leave; trzeba, żeby się wziął do pracy he ought to get down to work; zażądał/nalegał, żebyśmy zostali he demanded/insisted that we (should) stay.

4. (= gdyby) if; żebyś wiedziała, co ludzie mówią if only you knew what they say; żeby nie on/ona... if it weren't for him/her...; nie, żebym miał coś przeciwko temu not that I mind.

5. (= choćby) if; chyba żeby unless; żeby się świat walił (even) if the world fell apart; żebym miał paść trupem if it killed me, if I were to fall dead.

1. (= oby) may; żeby go diabli wzięli may he go to hell, let him go to hell; żebyśmy tylko zdrowi byli let us all stay in good health; żeby go pokręciło bad luck to him.

2. (wyraża nacisk l. żądanie) a żebyś wiedział (you) bet your life; żeby mi tu było cicho! I demand silence!

- bardzo kochany/szanowany/potrzebny much-loved/-respected/-needed

- być bardzo zakochanym to be very much in love

- jest bardzo podobna do matki she’s very much like her mother

- w bardzo podobny sposób in very much the same way

- bardzo dobrze very well

- bardzo dobrze poinformowany very well-informed

- bardzo nienawidzić to very much a. profoundly hate

- bardzo zachwalać to praise (very) highly

- bardzo starać się to try very hard

- bardzo płakał he cried a lot pot.

- czy bardzo boli? does it hurt much?

- koncert/obiad bardzo się udał the concert/dinner went (off) very well

- bardzo potrzebować pomocy to be badly in need of help

- bardzo proszę o spokój/ciszę could you/everyone please be quiet

- bardzo dziękuję thank you very much

- przepraszam bardzo, która godzina? excuse me, what time is it?, I’m sorry to bother you, but what time is it?

- „czy mogę otworzyć okno?” – „proszę bardzo” ‘can I open the window?’ – ‘by all means’

- jak bardzo za nim tęsknię how much I miss him

- tak bardzo so much

- tak bardzo boli it hurts so much

- tak bardzo chciałem I wanted so much

- tak bardzo jak przedtem as much as before

- za bardzo too much

- za bardzo zmęczony/śpiący/najedzony, żeby… too tired/sleepy/full-up to…

- za bardzo się tym przejmujesz you worry about it too much

- nie bardzo not much, not really

- nie (za) bardzo o nich dba/martwi się tym he is not very a. much concerned about them/worried about it

- nie za bardzo podobało mi się to, co widziałem I didn’t much like what I saw

- nie bardzo rozumiem I don’t quite understand

- nie bardzo rozumiem, o co ci chodzi I don’t quite grasp a. get your meaning

- nie bardzo zrozumiałem jej ostatnią książkę I didn’t really understand a. couldn’t make much of her last book

- „interesujesz się samochodami?” – „nie za bardzo” ‘are you interested in cars?’ – ‘not really’

- „zimno ci?” – „zimno, nawet bardzo” ‘are you cold?‘ – ‘yes, I am, very (cold)’

- „znasz go?” – „znam, nawet bardzo dobrze” ‘do you know him?’ – ‘yes, in fact I know him very well’

- najbardziej lubi banany/matematykę s/he likes bananas/mathematics most of all

- najbardziej interesujący/kontrowersyjny/znany twórca młodego pokolenia the most interesting/controversial/famous artist among the younger generation

- obawy te uważam za jak najbardziej uzasadnione I think those fears are very well founded książk.

- „chcesz z nami pójść?” – „jak najbardziej” pot. ‘do you want to go with us?’ – ‘of course I do!’

- bardziej interesujący niż… more interesting than…

- dużo bardziej interesujący much more interesting

- coraz bardziej more and more

- tym bardziej all the more

- tym bardziej, że… (all) the more so because…

- a tym bardziej much less

- nigdy go nie widziałem, a tym bardziej nie rozmawiałem z nim I’ve never seen him, much less spoken to him

- im bardziej nalegali, tym bardziej… the more they insisted, the more…

- książka o kimś/czymś a book about a. on sb/sth

- ustawa o pornografii the law on pornography

- o czym jest ten film? what is the film about?

- mówić/myśleć o kimś/czymś to talk/think about a. of sb/sth

- dyskutować o czymś to discuss sth

- zapytać o kogoś/coś to ask about sb/sth

- zapytaj kogoś o godzinę/drogę ask somebody the time/way

- zapytała go o cenę she asked him about the price

- wiedzieć o kimś/czymś to know about sb/sth

- nic mi o tym nie wiadomo I know nothing about it

- nie zapomnij o jej urodzinach don’t forget (about) her birthday

- nie miała pojęcia o poezji she knew nothing about poetry

- co sądzisz o tej książce? what do you think of this book?

- był przekonany o swojej racji he was convinced he was right

- proces o zabójstwo a murder trial

- oskarżony o zdradę stanu accused of high treason

- martwić się o kogoś/coś to worry about sb/sth

- gniewać się o coś to be angry a. cross GB about sth

- być zazdrosnym o kogoś/coś to be jealous of sb/sth

- o co masz do mnie żal? what have I done to upset you?

- prosić o coś to ask for sth

- poproś go o kawałek chleba ask him for a piece of bread

- poprosimy go o zmianę decyzji we’ll ask him to change the decision

- chciałbym cię o coś poprosić I’d like to ask you something, there’s something I’d like to ask you

- dbać o zęby/włosy to care for one’s teeth/hair

- dbać o figurę to watch one’s figure a. weight

- wystąpić o stypendium to apply for a grant/scholarship

- zabiegać o poparcie to seek support

- walczyć o przetrwanie to fight for survival

- rywalizować o pierwsze miejsce to compete for first place

- proszę o spokój! quiet, please!

- pasażerów uprasza się o niepalenie passengers are kindly requested not to smoke

- kłótnia o coś a quarrel about a. over sth

- wojna o granice a war over the borders

- sprzeczać się o drobiazgi to quarrel over trifles

- uderzyć głową/kolanem o coś to hit a. bang one’s head/knee on a. against sth

- fale uderzały o skały the waves beat against the cliffs

- odbijali piłkę o ścianę they were bouncing the ball against the wall

- koła stukały o szyny the wheels clattered on the rails

- rozerwał marynarkę o gwóźdź he tore his jacket on a nail

- oparł drabinę o ścianę he leant the ladder against the wall

- o (godzinie) czwartej at four (o’clock)

- o wpół do dziewiątej at half past eight

- o świcie/zmroku at dawn/dusk

- o północy at midnight

- wstał o zwykłej godzinie he got up at his usual hour

- wzrosnąć/obniżyć się o 10% to rise/fall by 10 per cent

- wzrost/spadek zatrudnienia o 2% a two per cent rise/fall a. drop in employment

- o dwa centymetry dłuższy/krótszy two centimetres longer/shorter

- o połowę krótszy/tańszy half the length/price

- o dziesięć lat starszy/młodszy ten years older/younger

- jest ode mnie wyższy o pół głowy he’s half a head taller than me

- o wiele lepszy/większy far better/bigger

- te buty są o dwa numery za duże these shoes are two sizes too big

- mieszkamy o trzy domy dalej we live three houses further on a. down the road

- wyprzedzał ich o trzy metry/sekundy he was three metres/seconds ahead of them

- spóźniła się o godzinę she was an hour late

- spałeś o godzinę dłużej ode mnie you slept an hour longer than me

- może się pan pomylić o dziesięć lat your answer must be correct to within ten years

- dziewczyna o niebieskich oczach i jasnych włosach a girl with blue eyes and fair hair

- mydło o zapachu cytryny lemon-scented soap

- film o żywej akcji a well-paced film

- koło o średnicy/promieniu metra a circle one metre in diameter/with a one-metre radius

- odcinek drogi o długości ośmiu kilometrów an eight-kilometre stretch of the road

- poruszać się o kulach to walk on crutches

- wstać o własnych siłach to get up on one’s own a. unaided

- żyć o chlebie i wodzie to live on bread and water

* * *

1. (= podobny) such; taki a taki such and such, so-and-so; taki czy owaki such and such, so-and-so; taki sam same; taki już jestem that's just me; w taki czy inny sposób by hook or by crook; w takim razie (if so,) then; taki bohater, jak ty a hero like you; tacy piłkarze, jak Deyna czy Boniek players like Deyna or Boniek; słońce jako takie the Sun as such; taki jakiś l. jakiś taki (osowiały) sort of (glum), kind of (glum); taki sobie pot. so-so; taki tam pot. never mind; nic takiego (= nic podobnego) nothing of the sort; (= nic się nie stało) no big deal; co takiego? what's that?; coś takiego! no way!, no kidding!

2. ( łączy zdania) so; jest taki upał, że... it's so hot that...

- czynić hałas to make a noise

- czynić honory domu to do the honours pot.

- czynić komuś krzywdę to harm sb, to do sb harm

- czynić postępy to make progress

- czynić przygotowania do czegoś to make a. carry out preparations for sth

- czynić spostrzeżenia/uwagi na temat czegoś to make observations/comments about sth

- czynić z czegoś użytek to make use of sth

- czynić komuś wstręty (trudności) to put obstacles in sb’s way a. path; (przykrości) to make things uncomfortable for sb

- czynić dla kogoś/czegoś wyjątek to make an exception for sb/sth

- czynić wrażenie na kimś to make an impression on sb

- ich przechwałki nie czyniły na niej żadnego wrażenia their bragging made no impression on her whatsoever

- czynił wrażenie niedorozwiniętego he seemed retarded a. gave the impression of being retarded

- pałac czynił wrażenie ruiny the palace looked like a ruin

- czynić wszystko, co możliwe to do everything possible a. everything one possibly can

- czynić zamęt to stir up trouble

- wysiłki czynione na rzecz pokoju efforts towards peace

- odsunął się trochę, czyniąc mi miejsce he moved up a little to make room for me

- nie czynił tajemnicy ze swych zamiarów he made no secret of his intentions

- czynili, co mogli they did what they could

- nie czyń mu nic złego don’t do him any harm

- przebacz im, Boże, bo nie wiedzą, co czynią Bibl. forgive them, Lord, for they know not what they do

- propozycje te czynią zadość naszym żądaniom these proposals satisfy our demands

- nie powinnaś mu czynić próżnych nadziei you shouldn’t raise his hopes like that

- czynić komuś awanse przest. to bestow one’s attentions a. favours on sb przest.

- czynić cuda [osoba] to work a. perform miracles także przen.; [lek, kuracja, osoba] to do a. work wonders

- wiara czyi cuda faith works miracles ⇒ uczynić

- czynić coś bezużytecznym to render sth useless a. worthless

- kłopoty czyniły go odpornym na trudy życia his troubles made a. rendered him impervious to life’s hardships

- głód czynił zwierzęta odważnymi hunger made the animals more daring

- czynili z nich posłuszne sobie narzędzia they turned them into mere tools in their hands ⇒ uczynić

- czynił tak zawsze he always did that

- słusznie pan czyni, że dba pan tak o swoje zdrowie you’re quite right to be so health conscious

- to czyni razem dwieście złotych that makes a. comes to 200 zlotys altogether

- wrzask czynił się coraz donioślejszy the scream became louder and louder

- czyniło się coraz ciemniej it was getting darker and darker ⇒ uczynić się

- i nagle z kaczki czyni się królewna and all of a sudden the duck turns into a princess ⇒ uczynić się

■ nie czyń drugiemu, co tobie niemiło przysł. do as you would be done by przysł.; treat others as you would like to be treated yourself przysł.

- ty psie parszywy! you dirty dog!

- bezdomny a. bezpański pies a stray dog

- rasowy pies a pedigree dog

- wściekły/zły pies a rabid/a vicious dog

- psy myśliwskie hunting dogs, coursers

- psy obronne watchdogs

- psy szkolone/zaprzęgowe working/sled dogs

- spuścić psa ze smyczy to let a dog loose

- wyprowadzać psa na spacer to walk a dog, to take a dog for a walk

- poszczuć kogoś psem to set a dog on sb

- „uwaga, zły pies!” (napis przy wejściu) ‘beware of the dog’

- jestem głodny jak pies I’m hungry as a hunter

- zmarzłem jak pies I’m/I was chilled to the marrow

- był zły jak pies he was like a bear with a sore head

- być wiernym (komuś) jak pies to be dedicated a. loyal (to sb)

- służyć komuś jak pies to serve sb faithfully

- czuć się jak zbity pies to feel miserable

- łgać jak pies książk. to lie through one’s teeth

- traktować kogoś jak psa to treat sb like a dog

- zbić kogoś jak psa to beat sb mercilessly a. black and blue

- czy to pies, czy suka? is this a dog or a bitch?

□ pies dingo Zool. dingo

- pies gończy Myślis. hound, hunting dog

- pies latający Zool. flying fox, kalong

- pies legawy Myślis. gun dog

- pies morski Zool. common seal

- pies pasterski sheepdog, shepherd dog

- pies podwórzowy a. łańcuchowy watchdog, guard dog

- pies pokojowy lapdog

- pies policyjny police dog

- pies przewodnik guide dog

- pies tropiciel tracker dog

■ zejść/schodzić na psy (podupaść) to go to the dogs pot., to go to pot pot.; (moralnie) to sink low

- a ja to pies? and what about me?

- a prawo budowlane to pies? and what about the building regulations?

- pies ogrodnika pejor. dog in the manger

- z niego jest pies na baby pot. he’s a wolf przest. a. womanizer pot.

- Adam to pies na pieniądze Adam is obsessed with money

- nasz wychowawca był pies na palaczy our teacher came down hard on smokers

- dbać o coś jak pies o piątą nogę not to give a damn about sth pot.

- potrzebne mu to jak psu piąta noga he could well do without it

- podchodzić/zabierać się do czegoś jak pies do jeża to approach/get down to sth with trepidation

- jak psu z gardła wyjęty [część garderoby] all rumpled a. crumpled

- koszula na nim wyglądała jak psu z gardła wyjęta the shirt he was wearing was all rumpled a. crumpled

- żyją ze sobą jak pies z kotem they fight like cat and dog

- goiło się a. przysychało na nim jak na psie he healed fast

- wieszać psy na kimś to bad-mouth sb

- pogoda była/jedzenie było pod (zdechłym) psem the weather/food was rotten

- czuć się pod psem to be under the weather

- pogoda taka, że psa by z domu nie wygnał you wouldn’t put a dog out in this weather

- wszystkie jego obietnice są a. zdadzą się psu na budę a. buty his promises aren’t worth a brass farthing a. a button

- moja cała praca (zdała się) psu na budę all my work went down the drain

- to dla niego znaczy tyle, co dla psa mucha it cuts no ice with him

- ni pies, ni wydra (coś na kształt świdra) neither fish nor fowl (nor good red herring)

- pies z kulawą nogą not a soul, no-one at all

- pies z kulawą nogą nie zainteresował się, skąd ma pieniądze not a single person wondered where his money came from

- dzisiaj nie spotkasz tam psa z kulawą nogą you won’t meet a soul there nowadays

- tu jest pies pogrzebany! here’s the rub!

- całuj a. pocałuj psa w nos! get stuffed! pot., go jump in a a. the lake! pot.

- zdechł pies! it’s (a) no-go! pot.

- nie dla psa kiełbasa it’s too good for you/him/them

- tfu, na psa urok! touch wood! GB, knock on wood! US

- pies z nim tańcował! a. pies go trącał! a. pies mu mordę lizał! posp., obraźl. to hell with him! pot.

- pies cię jebał! wulg. fuck a. bugger you! wulg.

- kto chce psa uderzyć, ten kij zawsze znajdzie przysł. it is easy to find a stick to beat a dog przysł.

- pies szczeka, a karawana idzie dalej przysł. the moon doesn’t care for barking dogs

- wyglądać elegancko/interesująco/ładnie to look smart/interesting/pretty

- wyglądać podejrzanie to look suspicious

- wyglądać źle/dobrze/świetnie to look bad/good/great

- wyglądać jak ktoś/coś (przypominać) to look like sb/sth, to resemble sb/sth

- wreszcie wyglądasz jak człowiek! now you look like a (normal) human being!

- wyglądał jak jakiś menel a. trochę jak menel pot. he looked like some sort of bum a. like a bit of a bum pot.

- pokój wyglądał jak po bombardowaniu the room looked as if a bomb had hit it

- wyglądać jak śmierć to look like death (warmed up)

- wyglądać jak z żurnala [osoba] to be a real a fashion plate przen.

- to nie jego wina, że wygląda jak wygląda it’s not his fault he looks the way he looks

- wygląda, jakby był zakochany he looks as if a. as though he were in love

- wygląda na to, że będzie padać (deszcz) it looks like (it’s going to) rain, it looks as if a. as though it will rain

- wygląda na to, że będzie pracowity dzień it looks like being a busy day

- to mi wygląda na podróbkę pot. it looks like a fake to me

- mówią, że zima będzie łagodna i wszystko na to wygląda they say this winter is going to be mild and it certainly looks it

- „czy mam rację?” – „na to wygląda” ‘am I right?’ – ‘so it seems a. apparently so’

- wyglądać na swój wiek a. na swoje lata to look one’s age

- on nie wygląda na swój wiek he doesn’t look his age

- wyglądał młodo jak na swój wiek he looked young for his age

- wyglądała na młodszą niż jest she looked younger than she was

- wygląda na jakieś 40 lat s/he looks about 40

- ma 35 lat, ale nie wygląda na tyle s/he’s 35, but s/he doesn’t look it

- jak wyglądam? how do I look?

- jak on wygląda? what does he look like?

- wyglądasz na zmęczonego you look tired

- ładnie wyglądasz w tej sukience you look nice in that dress, that dress looks nice on you

- młodo/dziwnie wyglądający człowiek young-/odd-looking man

- sprawy wyglądają dobrze/źle things are looking good/bad

- przyszłość wygląda obiecująco/nie wygląda zbyt różowo the future looks promising/doesn’t look very bright

- wyglądać słońca to long for sunshine

- wyglądała listu od narzeczonego she was anxiously awaiting a letter from her fiancé

■ jak to wygląda! I ask you!, the very idea!

- jak to wygląda, żeby uczniowie klęli przy nauczycielach! pupils swearing in front of teachers? whoever heard of such a thing! a. did you ever hear of such a thing!

- ładnie bym/byś wyglądał I/you would be in a real a. fine mess

* * *

1. ( wyraża pytanie) which; o której godzinie? at what time?; który to? which one is it?; którego dzisiaj mamy? what's the date today?

2. ( rozpoczyna zdanie podrzędne) ( odnosząc się do osoby) who; ( czasem w przypadkach zależnych) whom; ( odnosząc się do rzeczy) which; ( w zdaniu przydawkowym definiującym) that; dziewczyna, którą spotkałem the girl who I met, the girl I met, the girl that I met, the girl whom I met; książka, którą czytam the book I'm reading, the book that I'm reading, the book which I'm reading; John, który widział mnie wcześniej, od razu mnie poznał John, who had seen me before, recognized me at once.

- z Polski/ze Szkocji from Poland/Scotland

- pamiątka z Japonii a souvenir from Japan

- św. Franciszek z Asyżu St Francis of Assisi

- jechać z Berlina do Warszawy to go from Berlin to Warsaw

- wyszedł z domu o trzeciej he left home at three

- wyjął pieniądze z portfela he took some money out of his wallet

- zjechał na sankach z górki he went down the hill on a sledge

- gwóźdź wystający z deski a nail sticking out of a plank

- zdjął obraz ze ściany he took the picture off the wall

- sprzątnęła brudne naczynia ze stołu she cleared the dirty dishes off the table

- podniósł coś z podłogi he picked something up off the floor

- zsiadł z konia he got off the horse

- hałasy dochodzące z góry noises coming from upstairs

- widok z wieży kościoła the view from the church tower

- z każdej strony a. ze wszystkich stron from all sides, from every side

- z lewej/prawej strony (znajdować się) on a. to the left/right; (zbliżać się) from the left/right

- z mojej lewej/prawej strony (tuż obok) by my left/right side; (nieco dalej) to my left/right

- z tamtej strony brzeg jest bagnisty on the other side the shore is marshy

- z przodu/tyłu at the front/back

- informacje pochodzące z dziennika telewizyjnego information from the TV News

- dane z rocznika statystycznego data from a statistical yearbook

- wiadomość z pewnej gazety information from a certain newspaper

- znał jej adres z książki telefonicznej he knew her address from the telephone directory

- wiem o tym z doświadczenia I know it from experience

- z badań rynkowych wynika, że… from market research it emerges that…

- dyrektor z wyboru/nominacji an elected/a nominated director

- towary z importu imported goods

- odrzuty z eksportu export rejects

- znalazł sobie pracę z ogłoszenia he found a job through an ad

- zamek z XV wieku a castle (dating) from the 15th century

- fotografie z lat szkolnych photographs from one’s school days

- jego list z 12 maja his letter of 12 May

- to jest rachunek za telefon z ubiegłego miesiąca this is the phone bill for a. from last month

- z rana in the morning

- z samego rana first thing in the morning

- rysunek z natury a drawing from nature

- odpis z oryginału a duplicate of the original

- wyrecytować coś z pamięci to recite sth from memory

- przepisał dane z tablicy he copied down the data from the board

- z drzewa/ze stali of a. from wood/steel

- zasmażka z mąki i wywaru a roux of a. from flour and stock

- z czego to jest zrobione? what is it made of a. from?

- wiązanka z czerwonych róż a bunch of red roses

- sok z wiśni/malin cherry/raspberry juice

- sałatka z pomidorów/selera a tomato/celery salad

- dom wybudowany z cegieł a brick-built house

- któryś z nich/nas one of them/us

- jeden z uczniów one of the pupils

- żaden z nauczycieli none of the teachers

- najstarszy/najmłodszy z nich the oldest/youngest of them

- czy któryś z was go zna? do any of you know him?

- czy coś z tego rozumiesz? do you understand any of that?

- z radości/ze strachu out of joy/fear

- z konieczności (out) of necessity

- zemdleć z wyczerpania to faint from exhaustion

- umrzeć z głodu die of starvation

- wyszła za mąż z miłości she married for love a. out of love

- udusił się z braku powietrza he suffocated through lack of air

- z nasion/pąków from seeds/buds

- wyrosła z niej śliczna dziewczyna she grew into a very pretty girl

- z majora awansował na pułkownika he was promoted from major to colonel

- inflacja spadła z 10 do 8 procent inflation went down from 10 to 8 per cent

- z niewinnej sprzeczki zrobiła się wielka awantura an innocent tiff turned into a big row pot.

- miasto słynie z zabytkowych budowli the town is famous for its historic buildings

- z oczu jest podobna do matki her eyes are like her mother’s

- ze sposobu bycia przypominał ojca he resembled his father in manner

- ze wszystkich sił with all one’s might

- z całą dokładnością with the utmost accuracy

- podkreślić z całą mocą to emphasize most strongly

- z grubsza roughly

- z lekka lightly

- z rzadka rarely, seldom

- z uwagą attentively

- z wysiłkiem with (an) effort

- kawa z mlekiem coffee with milk

- dom z ogrodem a house with a garden

- dziewczyna z niebieskimi oczami a girl with blue eyes

- matka z dzieckiem na ręku a mother carrying a. with a baby in her arms

- samolot ze stu osobami na pokładzie a plane with a hundred people on board

- chleb z masłem bread and butter

- mieszkanie z umeblowaniem a furnished flat

- sklep z używaną odzieżą a second-hand clothes shop

- deszcz ze śniegiem sleet

- podróżowała z mężem i dwojgiem dzieci she travelled with her husband and two children

- dyskutował z synem he was arguing with his son

- rozstał się ze swą przyjaciółką he parted with his girlfriend

- zaprzyjaźniła się z nim dwa lata temu she became friendly with him two years ago

- pójdziesz z nami do kina? are you going to the cinema with us?

- wyszedł na spacer z psem he took the dog for a walk

- porozmawiam z nim o tym jutro I’ll talk to him about it tomorrow

- z niedowierzaniem/ze zdumieniem in a. with disbelief/astonishment

- okno zamknęło się z trzaskiem the window closed with a bang

- obudził się z bólem głowy he woke up with a headache

- leżał na trawie z rękami pod głową he was lying on the grass with his hands behind his head

- płynąć z wiatrem/prądem to sail with the wind/current

- pośpieszyć komuś z pomocą to go to sb’s aid

- pojechał do Niemiec z wykładami he went to Germany on a lecture tour

- z wiekiem with age

- wraz ze wzrostem ciśnienia with the growth of a. in pressure

- z czasem with a. in time

- z upływem czasu with the passing of time

- z każdym dniem/rokiem with each passing day/year

- z końcem/początkiem sierpnia at the end/beginning of August

- z nadejściem lata with the approach of summer

- co z artykułem? what about the article?

- co się z tobą działo? what have you been doing with yourself?

- co zrobić z tymi szmatami? what shall I do with these rags?

- z babcią jest źle, znowu miała atak Granny’s not well, she’s had another seizure

- ubrany z niemiecka dressed in German style

- mówił trochę z cudzoziemska he spoke with a slight foreign accent

- zajęło mi to z godzinę it took me around an hour

- miał ze czterdzieści lat he was around forty

* * *

inv ( litera) Z, z

* * *

+ Gen.

1. ( punkt wyjścia) from; z domu from home.

2. ( źródło informacji) from; z gazet/książki/doświadczenia from newspapers/the book/experience.

3. ( czas) from, of; z dziesiątego wieku from the 10th century; z rana in the morning; list z drugiego maja a letter of 2nd May.

4. (surowiec, składnik) of, from; zrobiony z drewna made of wood; stół z drewna wooden table.

5. (przynależność, zbiorowość) of, from; jeden z nas one of us; kolega ze szkoły a friend from school, school friend; z domu Janowska née l. nee Janowska.

6. ( przyczyna) (out) of; z bólu/nudów/radości (out) of pain/boredom/joy; z jakiej racji? for what reason?, how come?; ni z tego, ni z owego all of a sudden.

7. ( zmiana stanu) of; co z nami będzie? what's going to become of us?

8. ( nasilenie) with; z całych sił with all one's might; z całego serca with all one's heart, wholeheartedly.

9. (wzór, model) from; wyrecytować z pamięci recite from memory.

10. ( ograniczenie zakresu) at, by, in; podobny z wyglądu similar-looking; egzamin z angielskiego examination in English; ona jest dobra z biologii she's good at biology; on jest z zawodu leksykografem he's a lexicographer by profession.

11. ( tworzy wyrażenia przysłówkowe) z grubsza roughly; z lekka lightly, delicately; z rzadka rarely.

12. + Ins. ( towarzyszenie) with; jedź z nami come with us; deszcz ze śniegiem sleet.

13. + Ins. (element, składnik) and, with; chleb z masłem bread and butter; bułka z dżemem bread roll with jam; kawa ze śmietanką/mlekiem coffee with cream/milk; sklep z zabawkami toy store l. shop.

14. + Ins. ( stan) with; z wysiłkiem with effort; z uwagą attentively.

15. + Ins. (obiekt podlegający działaniu, stanowi) co z nim? how is he?

16. + Ins. ( cel) przyjść z pomocą come to sb's aid; przyjść do kogoś z wizytą pay sb a visit.

17. + Ins. ( skutek) with; z dobrym skutkiem with a good result; z powodzeniem successfully.

pot. (= około) about; z godzinę about an hour.

( litera) Z, z; Z jak Zygmunt Z is for Zulu; Z as in Zulu.

- z Polski/ze Szkocji from Poland/Scotland

- pamiątka z Japonii a souvenir from Japan

- św. Franciszek z Asyżu St Francis of Assisi

- jechać z Berlina do Warszawy to go from Berlin to Warsaw

- wyszedł z domu o trzeciej he left home at three

- wyjął pieniądze z portfela he took some money out of his wallet

- zjechał na sankach z górki he went down the hill on a sledge

- gwóźdź wystający z deski a nail sticking out of a plank

- zdjął obraz ze ściany he took the picture off the wall

- sprzątnęła brudne naczynia ze stołu she cleared the dirty dishes off the table

- podniósł coś z podłogi he picked something up off the floor

- zsiadł z konia he got off the horse

- hałasy dochodzące z góry noises coming from upstairs

- widok z wieży kościoła the view from the church tower

- z każdej strony a. ze wszystkich stron from all sides, from every side

- z lewej/prawej strony (znajdować się) on a. to the left/right; (zbliżać się) from the left/right

- z mojej lewej/prawej strony (tuż obok) by my left/right side; (nieco dalej) to my left/right

- z tamtej strony brzeg jest bagnisty on the other side the shore is marshy

- z przodu/tyłu at the front/back

- informacje pochodzące z dziennika telewizyjnego information from the TV News

- dane z rocznika statystycznego data from a statistical yearbook

- wiadomość z pewnej gazety information from a certain newspaper

- znał jej adres z książki telefonicznej he knew her address from the telephone directory

- wiem o tym z doświadczenia I know it from experience

- z badań rynkowych wynika, że… from market research it emerges that…

- dyrektor z wyboru/nominacji an elected/a nominated director

- towary z importu imported goods

- odrzuty z eksportu export rejects

- znalazł sobie pracę z ogłoszenia he found a job through an ad

- zamek z XV wieku a castle (dating) from the 15th century

- fotografie z lat szkolnych photographs from one’s school days

- jego list z 12 maja his letter of 12 May

- to jest rachunek za telefon z ubiegłego miesiąca this is the phone bill for a. from last month

- z rana in the morning

- z samego rana first thing in the morning

- rysunek z natury a drawing from nature

- odpis z oryginału a duplicate of the original

- wyrecytować coś z pamięci to recite sth from memory

- przepisał dane z tablicy he copied down the data from the board

- z drzewa/ze stali of a. from wood/steel

- zasmażka z mąki i wywaru a roux of a. from flour and stock

- z czego to jest zrobione? what is it made of a. from?

- wiązanka z czerwonych róż a bunch of red roses

- sok z wiśni/malin cherry/raspberry juice

- sałatka z pomidorów/selera a tomato/celery salad

- dom wybudowany z cegieł a brick-built house

- któryś z nich/nas one of them/us

- jeden z uczniów one of the pupils

- żaden z nauczycieli none of the teachers

- najstarszy/najmłodszy z nich the oldest/youngest of them

- czy któryś z was go zna? do any of you know him?

- czy coś z tego rozumiesz? do you understand any of that?

- z radości/ze strachu out of joy/fear

- z konieczności (out) of necessity

- zemdleć z wyczerpania to faint from exhaustion

- umrzeć z głodu die of starvation

- wyszła za mąż z miłości she married for love a. out of love

- udusił się z braku powietrza he suffocated through lack of air

- z nasion/pąków from seeds/buds

- wyrosła z niej śliczna dziewczyna she grew into a very pretty girl

- z majora awansował na pułkownika he was promoted from major to colonel

- inflacja spadła z 10 do 8 procent inflation went down from 10 to 8 per cent

- z niewinnej sprzeczki zrobiła się wielka awantura an innocent tiff turned into a big row pot.

- miasto słynie z zabytkowych budowli the town is famous for its historic buildings

- z oczu jest podobna do matki her eyes are like her mother’s

- ze sposobu bycia przypominał ojca he resembled his father in manner

- ze wszystkich sił with all one’s might

- z całą dokładnością with the utmost accuracy

- podkreślić z całą mocą to emphasize most strongly

- z grubsza roughly

- z lekka lightly

- z rzadka rarely, seldom

- z uwagą attentively

- z wysiłkiem with (an) effort

- kawa z mlekiem coffee with milk

- dom z ogrodem a house with a garden

- dziewczyna z niebieskimi oczami a girl with blue eyes

- matka z dzieckiem na ręku a mother carrying a. with a baby in her arms

- samolot ze stu osobami na pokładzie a plane with a hundred people on board

- chleb z masłem bread and butter

- mieszkanie z umeblowaniem a furnished flat

- sklep z używaną odzieżą a second-hand clothes shop

- deszcz ze śniegiem sleet

- podróżowała z mężem i dwojgiem dzieci she travelled with her husband and two children

- dyskutował z synem he was arguing with his son

- rozstał się ze swą przyjaciółką he parted with his girlfriend

- zaprzyjaźniła się z nim dwa lata temu she became friendly with him two years ago

- pójdziesz z nami do kina? are you going to the cinema with us?

- wyszedł na spacer z psem he took the dog for a walk

- porozmawiam z nim o tym jutro I’ll talk to him about it tomorrow

- z niedowierzaniem/ze zdumieniem in a. with disbelief/astonishment

- okno zamknęło się z trzaskiem the window closed with a bang

- obudził się z bólem głowy he woke up with a headache

- leżał na trawie z rękami pod głową he was lying on the grass with his hands behind his head

- płynąć z wiatrem/prądem to sail with the wind/current

- pośpieszyć komuś z pomocą to go to sb’s aid

- pojechał do Niemiec z wykładami he went to Germany on a lecture tour

- z wiekiem with age

- wraz ze wzrostem ciśnienia with the growth of a. in pressure

- z czasem with a. in time

- z upływem czasu with the passing of time

- z każdym dniem/rokiem with each passing day/year

- z końcem/początkiem sierpnia at the end/beginning of August

- z nadejściem lata with the approach of summer

- co z artykułem? what about the article?

- co się z tobą działo? what have you been doing with yourself?

- co zrobić z tymi szmatami? what shall I do with these rags?

- z babcią jest źle, znowu miała atak Granny’s not well, she’s had another seizure

- ubrany z niemiecka dressed in German style

- mówił trochę z cudzoziemska he spoke with a slight foreign accent

- zajęło mi to z godzinę it took me around an hour

- miał ze czterdzieści lat he was around forty

* * *

prep; = z

* * *

+ Gen.

1. ( punkt wyjścia) from; z domu from home.

2. ( źródło informacji) from; z gazet/książki/doświadczenia from newspapers/the book/experience.

3. ( czas) from, of; z dziesiątego wieku from the 10th century; z rana in the morning; list z drugiego maja a letter of 2nd May.

4. (surowiec, składnik) of, from; zrobiony z drewna made of wood; stół z drewna wooden table.

5. (przynależność, zbiorowość) of, from; jeden z nas one of us; kolega ze szkoły a friend from school, school friend; z domu Janowska née l. nee Janowska.

6. ( przyczyna) (out) of; z bólu/nudów/radości (out) of pain/boredom/joy; z jakiej racji? for what reason?, how come?; ni z tego, ni z owego all of a sudden.

7. ( zmiana stanu) of; co z nami będzie? what's going to become of us?

8. ( nasilenie) with; z całych sił with all one's might; z całego serca with all one's heart, wholeheartedly.

9. (wzór, model) from; wyrecytować z pamięci recite from memory.

10. ( ograniczenie zakresu) at, by, in; podobny z wyglądu similar-looking; egzamin z angielskiego examination in English; ona jest dobra z biologii she's good at biology; on jest z zawodu leksykografem he's a lexicographer by profession.

11. ( tworzy wyrażenia przysłówkowe) z grubsza roughly; z lekka lightly, delicately; z rzadka rarely.

12. + Ins. ( towarzyszenie) with; jedź z nami come with us; deszcz ze śniegiem sleet.

13. + Ins. (element, składnik) and, with; chleb z masłem bread and butter; bułka z dżemem bread roll with jam; kawa ze śmietanką/mlekiem coffee with cream/milk; sklep z zabawkami toy store l. shop.

14. + Ins. ( stan) with; z wysiłkiem with effort; z uwagą attentively.

15. + Ins. (obiekt podlegający działaniu, stanowi) co z nim? how is he?

16. + Ins. ( cel) przyjść z pomocą come to sb's aid; przyjść do kogoś z wizytą pay sb a visit.

17. + Ins. ( skutek) with; z dobrym skutkiem with a good result; z powodzeniem successfully.

pot. (= około) about; z godzinę about an hour.

( litera) Z, z; Z jak Zygmunt Z is for Zulu; Z as in Zulu.

* * *

* * *

1. (= przybywać) ( o osobie) come; (o liście, pociągu, myśli) arrive, come; przyjść do kogoś visit sb; przyjść po kogoś pick sb up; przyjść do pracy/szkoły come to work/school; przyjść na spotkanie come to a meeting; przyjść za późno na dworzec/na spotkanie be late at the station/for a meeting; przyszła noc night fell; wreszcie przyszła wiosna spring is here at last; przyszła mi ochota na lody I feel like having some ice cream; burza przyszła z północy the storm came from the north; dzisiejsza poczta jeszcze nie przyszła today's mail hasn't arrived yet; przychodziły e-maile z wszystkich stron świata emails were coming from all over the world; co ci przyszło do głowy? where did you get that idea?, what came into your head?

2. (= nastąpić, wyniknąć) come ( z czegoś of sth); przyszła moda na coś sth is in; przyjdzie nam to poprawić we'll have to fix that; zwycięstwo przyszło łatwo victory came easy; co z tego przyjdzie? what good will come of that?; co mi z tego przyjdzie? what do I get out of this?; i na co nam przyszło? pot. what good has it done us?

3. ( w zwrotach) przychodzić do głowy spring to mind; przyjść do równowagi contain o.s.; przyjść do siebie come to; przyjść do zdrowia recover, get better; przyjść na świat be born; przyjść komuś z pomocą come to sb's aid; przyjść do kogoś z czymś ask sb for help on sth; łatwo przyszło, łatwo poszło easy come, easy go; przyjdzie koza do woza I shall catch you some day carrying corn to our mill; you're going to need my help someday; przyszła koza do woza! so you've come (to beg) for my help, haven't you?; kto późno przychodzi, ten sam sobie szkodzi the early bird gets the late one's breakfast; przyszła kryska na Matyska the pitcher goes (once) too often to the well; sb's chickens have come home to roost.

- który plecak jest twój? which rucksack is yours?

- którą sukienkę wolisz? which dress do you like better a. do you prefer?

- z którymi kolegami utrzymujesz kontakty? which of your friends are you in touch with?

- „wzięłam twoją bransoletkę?” – „którą?” ‘I’ve taken your bracelet’ – ‘which one?’

- nie pamiętam, którzy uczniowie dostali nagrody I don’t remember which pupils got prizes

- zgadnij, na którym piętrze mieszkam guess which floor I’m on

- nie wiem, który kolor wybrać I don’t know which a. what colour to choose

- która z was mi pomoże? which of you will help me?

- która godzina? what time is it?, what’s the time?

- o której masz samolot? what time is your plane?

- który dzisiaj ? a. którego dziś mamy? what’s the date today?

- „podaj mi talerz” – „który?” – „obojętnie który” ‘pass me a plate, will you?’ – ‘which one?’ – ‘any one (will do)’

- który to raz obiecujesz poprawę? how many times have you promised to mend your ways?

- który ojciec tak córkę miłował! was there ever a father more devoted to his daughter? książk.

- ci, którzy oddali życie za ojczyznę those who gave their lives for their country

- chłopcy, których spotkałem the boys (that) I met

- samochód, który wynająłem the car (which a. that) I hired

- drabina, na której stałem the ladder (that a. which) I was standing on, the ladder on which I was standing

- autor, którego książka jest na liście bestsellerów an author whose book is on the bestseller list

- wiersz, z którego pochodzą te słowa the poem (that) these words come from

- wszyscy, którzy byli świadkami wypadku, proszeni są o zgłoszenie się na policję anyone who witnessed the accident is asked to contact the police

- dla/do/od którego (osobowy) for/to/from whom; (nieosobowy) for/to/from which

- na którym (osobowy) on whom; (nieosobowy) on which

- o którym (osobowy) about whom; (nieosobowy) about which

- moja sąsiadka, o której ci już opowiadałam... my neighbour, who(m) I’ve already told you about...

- dom/kraj, w którym mieszkam the house/country I live in

- dzień, w którym popełniono zbrodnię the day (when) the crime was committed

- który to which

- urodził się 1 września 1939, w którym to dniu wybuchła wojna he was born on 1 September 1939, the day war broke out

- przeniósł się z powrotem do Krakowa, w którym to mieście urodził się he moved back to Cracow, the city where he was born

- niech no mi się który spóźni, to pożałuje! if any of you are late, you’ll be sorry!

- czy który z was odprowadzi mnie na dworzec? will one of you see me off to the station?

- którą drogę wybierzesz, dojedziesz do wybrzeża whichever road you choose, it’ll take you to the coast

- mało a. rzadko który hardly any

- mało a. rzadko który mężczyzna/samochód hardly any man/car

- obojętnie który whichever (one), no matter which (one)

- posłuchać kogoś/czegoś to listen to sb/sth [muzyki, piosenki, osoby]

- posłuchać pod drzwiami to listen in at the door

- lubię sobie posłuchać muzyki I like listening to music

- proszę posłuchać, co odpowiedział here is what he answered

- posłuchaj/posłuchajcie tego listen to this

- posłuchaj, jak pada deszcz listen to the rain

- posłuchaj mnie chwilę! just listen to me for a second!

- posłuchajcie, musimy coś z tym zrobić listen guys, we have to do something about it ⇒ słuchać

- posłuchać kogoś/czegoś to obey sb/sth

- posłuchała mnie she did what I told her

- posłuchał mojej rady he did what I suggested

- jak nie posłuchasz, to będziesz miał kłopoty you’ll be in trouble if you don’t do what you are told ⇒ słuchać

- nie posłuchał się mnie he didn’t do what I told him ⇒ słuchać się

- to przypominało wielki parasol it resembled a giant umbrella

- z profilu przypominał ojca in profile he looked like his father

- on mi przypomina mojego brata he reminds me of my brother

- co ci to przypomina? what does it remind you of?

- czy to ci coś przypomina? does it remind you of anything?; does it ring any bells with you? pot.

- budynek z wyglądu przypominał koszary the building looked like a barracks

- to w smaku przypominało truskawkę the taste was reminiscent of strawberry

- to raczej przypominało zapasy niż piłkę nożną it was more like wrestling than football

- w niczym nie przypominać czegoś to bear no resemblance to sth

- zwierzę przypominające żyrafę an animal resembling a giraffe

- przypominam sobie, że tu był I remember that he was here, I remember a. recall his being here

- teraz sobie przypominam now I remember

- nie przypominam sobie I don’t a. can’t remember

- nie przypominam sobie, żebym coś takiego powiedział I don’t remember a. recall ever saying anything like that

- nie przypominam sobie takiej osoby/takiego filmu I don’t remember anyone/any film like that

- czy przypominasz sobie, kiedy go ostatnio widziałeś? do you remember when you last saw him?

- tak dobry/energiczny so good/energetic

- tak blisko/często/późno so close/often/late

- tak bardzo so much

- tak mały, że prawie niewidoczny so small that it is/it was almost invisible

- bądź tak dobry i otwórz okno książk. would you mind opening a. be kind enough to open the window?

- tak się za tobą stęskniłem I missed you so (much)

- zmienił się tak, że z trudem go rozpoznałem he’s/he’d changed so much that I hardly recognized him

- tak bym chciała gdzieś wyjechać how I wish I could (just) go away somewhere

- nie mieli tak dużego rozmiaru they didn’t have such a large size

- zróbmy tak: ja pójdę pierwszy, a ty dołączysz za chwilę let’s do it this way: I’ll go first and you’ll join me a bit later

- włóż to do pudełka, o tak put it into the box, like this

- tak wyglądał twój dziadek, kiedy był młody this is what your grandad looked like when he was young

- zrobił tak, jak mu kazano/radzono he did as he was told/advised

- zachowywał się tak, jakby nikogo innego tam nie było he behaved as if nobody else was there

- mało zarabiał, tak jak wszyscy nauczyciele like all teachers, he didn’t earn much

- nic już nie będzie tak jak dawniej nothing’s (ever) going to be like it used to be

- zrób to tak, żeby cię nie zauważył do it so that a. in such a way that he doesn’t notice you

- nigdy nie jest tak, żeby nie mogło być gorzej things are never so bad that they couldn’t get worse

- nie da się tak po prostu zapomnieć you can’t just (go and) forget

- nie obrażaj się tak zaraz there’s no need to take offence like that

- tak Adam, jak i Robert both Adam and Robert; Adam, as well as Robert

- jego dzieła, tak dramaty, jak też powieści… his works – both the dramas and the novels a. the dramas as well as the novels…

- wszystko załatwiłem, tak że się nie martw I’ve arranged everything, so don’t worry

- szpara była duża, tak że mogłem wszystko zobaczyć the crack was large, so I could see everything

■ tak czy inaczej anyway, one way or another

- tak czy owak a. siak in any case

- tak sobie pot. (nie najlepiej) so-so; (bez specjalnego powodu) for no particular reason

- „jak się czujesz?” – „tak sobie” ‘how are you?’ – ‘so-so’

- „dlaczego pytasz?” – „tak sobie” ‘why are you asking?’ – ‘no (particular) reason’

- nic się nie dzieje tak sobie there’s a reason for everything

- i tak dalej and so on a. forth

- i tak dalej, i tak dalej and so on and so forth

- ot tak (bez powodu) for no particular reason

- wiedział o mnie wszystko he knew all about me

- nic o nim nie wiedziała she knew nothing about him

- niewiele wiem na ten temat I don’t know much about this subject

- dokładnie wiem, o co ci chodzi I know exactly what you mean

- wiem o tym z własnego doświadczenia I know that from my own experience

- wiedziała, że to już koniec she knew it was the end

- wiedzieć z góry pot. to know in advance

- wiem, wiem I know

- wiesz (co) pot. you know?, know what?

- choćby nie wiem jak/co/kto pot. no matter how/what/who

- czy ja wiem a. bo ja wiem pot. well, I don’t know

- nie wiedzieć czemu a. dlaczego książk. God only knows why

- o ile wiem pot. as far as I know

■ wiedzieć, co w trawie piszczy pot. to know what’s what

- jak nie wiem co pot. like hell

- sos zrobiony z oliwy, miodu i wina a sauce made of olive oil, honey and wine

- szalik zrobiony z jedwabiu a scarf made from a. of silk

- zrobić sweter/czapkę na drutach to knit a jumper/cap

- zrobić zdjęcie a. fotografię to take a picture a. photo(graph)

- zrobić gniazdo to make a. build a nest

- zrobiłam ci parę kanapek i filiżankę kawy I’ve made some sandwiches and a cup of coffee for you ⇒ robić

- zrobić kilka kroków to take a few steps

- zrobić opatrunek to put on a dressing

- zrobić komuś zastrzyk to give sb an injection

- zrobić wiosenne/gruntowne porządki to do the spring/some thorough cleaning

- zrób porządek w swoim pokoju clean up a. tidy up your room

- doktor mówi, że muszę zrobić badania krwi/prześwietlenie płuc the doctor says I need to have a. do a blood test/a lung X-ray

- zrobić karierę to have a (successful) career

- zrobić pieniądze/majątek to make money/a fortune

- zrobił miliony na handlu bronią he’s made millions from arms trading

- zrobić magisterium/doktorat to do a degree/PhD

- zrobić na kimś wrażenie to make an impression on sb, to impress sb

- jakie on zrobił na tobie wrażenie? what’s your impression of him?

- zrobić siusiu/kupę pot. to have a pee/do a poo pot.

- mały zrobił siusiu do łóżeczka the little one’s wet the bed pot.

- czy coś źle zrobiłem? have I done something wrong?

- nie zrobiła niczego złego she hasn’t done anything wrong

- zrobię dla ciebie wszystko I’ll do everything I can for you

- nie mogłem nic dla niej zrobić there was nothing I could do for her

- zrobię wszystko, co w mojej mocy, aby… I’ll do everything within my power to…

- świetnie to zrobiłeś you’ve done very well, you’ve done a great job

- chciał pójść spać, ale tego nie zrobił he wanted to go to bed, but didn’t

- co mam zrobić z tą kartką/torbą? what should I do with this note/bag?

- trzeba coś zrobić z niepunktualną komunikacją miejską something must be done about the unreliable city transport ⇒ robić

- zrobić komuś przykrość to hurt a. upset sb

- tato zrobił mi awanturę o bałagan w kuchni Dad gave me a rollicking for making a mess in the kitchen ⇒ robić

- zróbmy sobie ognisko let’s have a bonfire ⇒ robić

- zrobić sobie oczy/usta to do one’s eyes/lips

- zrobiła sobie włosy na blond she dyed her hair blond

- zrobić sobie jeszcze paznokcie pot. to do one’s nails as well ⇒ robić

- dobrze zrobiłeś, odrzucając tę ofertę you did well to reject the offer

- źle zrobiła, dając mu pieniądze she was wrong to give him money

- najlepiej zrobisz, jeśli sobie pójdziesz it’ll be best if you leave ⇒ robić

- napij się, to ci dobrze zrobi have a drink, it’ll do you good

- rejs źle mu zrobił the voyage wasn’t good for him ⇒ robić

- zrobić z kogoś bandytę/bohatera to make a criminal/hero out of sb

- zrobić z kogoś głupca to make a fool (out) of sb

- zrobił z siebie pośmiewisko he made a laughing stock of himself ⇒ robić

- zrobiłem się głodny I got hungry

- zrobił się z niego postawny mężczyzna he’s grown into quite a man

- jabłka zrobiły się czerwone the apples turned red

- z robaków zrobiły się muchy the maggots turned into flies

- ze sprzeczki zrobiła się awantura the argument turned into a big row

- co się z niego/niej zrobiło! what’s happened to him/her? ⇒ robić się

- zrobiła się późna godzina it had grown late ⇒ robić się

- zrobiły mu się wrzody/odleżyny he’s developed an ulcer/bedsores

- na ścieżce zrobiła się kałuża there was a puddle a. a puddle had formed on the path

- w autobusie/na ulicy zrobił się tłok the bus/street had become crowded ⇒ robić się

- zrobiła się na Chinkę she made herself up to look like a Chinese

- zrobiła się na bóstwo a. piękność she was dressed to kill a. done up to the nines pot. ⇒ robić się

- niedługo zrobi się ładnie we’ll soon have some sunny weather

- w pokoju zrobiło się cicho/gwarno the room got a. went quiet/got a. grew noisy

- w pokoju zrobiło się duszno the room got a. became stuffy, it got a. became stuffy in the room

- głupio mi/jej się zrobiło I/she felt embarrassed

- jeśli jemu/jej zrobi się niedobrze/gorąco… if he/she feels sick/hot…

- zrobiło mi się go żal I felt sorry for him

- nagle zrobiło mu/jej się ciemno w oczach a. przed oczami he/she suddenly felt faint

■ nie mieć co ze sobą zrobić to have nothing to do

- zrobić coś z niczego to make something out of nothing

- zrobić dobry początek to start off on the right foot, to get off to a good start

- zrobić swoje to do one’s share a. bit

- zrobić z kimś porządek to take sb in hand

- zrobić z kogoś człowieka to make a decent human being out of sb

- co nam zrobią, jeśli nie przyjdziemy nothing will happen if we don’t show up

- co z nim/tobą zrobić he’s/you’re a hopeless case

- co ja zrobię? what can I do?

- co ja bez ciebie/niej zrobię? what will I do without you/her?