things+seen

- ma niejedno na sumieniu he has a few things on his conscience iron.

- niejednego się od niej dowiedziałam na ten temat she told me a few things about it

- niejedno już w życiu widział he’s seen a thing or two in his life iron.

- niejedno miałabym do powiedzenia na jego temat I could tell you a thing or two about him iron.

- na wojnie przeżył niejedno he lived through a thing or two during the war iron.

- miłość niejedno ma imię love has many names

- świeży/czerstwy chleb fresh/stale bread

- bochenek chleba a loaf (of bread)

- kromka/pajda chleba a slice/thick slice of bread

- kup dwa chleby buy two loaves

- skórka (od) chleba the crust

- piętka a. przylepka chleba the (end) crust a. heel (of a loaf)

- chleb z miodem bread and honey

- smarować chleb masłem to butter some bread

- robić coś dla chleba to do something for money

- zarabiać/pracować na chleb to work for one’s living, to earn one’s daily bread

- być a. żyć na czyimś/własnym chlebie to live off sb else’s/one’s earnings

- wyjechał z kraju za chlebem he left the country to work abroad

- odbierać komuś chleb to take the bread out of sb’s mouth

- dziennikarski chleb the work of a journalist

- nauczycielski chleb the job of teaching

- □ biały chleb white bread

- chleb pszenny wheat bread

- chleb pytlowy a type of white bread

- chleb razowy wholemeal bread

- chleb świętojański Bot. (drzewo) carob (tree), locust tree; (strąk) carob (bean)

- chleb chrupki crispbread, diet bread

- czarny chleb black bread

- chleb żytni rye bread

■ chleba i igrzysk bread and circuses

- chleb powszedni (jedzenie) one’s daily bread; (środki do życia) one’s daily bread, bread and butter; (codzienna rzecz) quite a normal thing, nothing unusual

- lekki chleb (lekka praca) easy money, money for jam a. old rope pot.; euf. (prostytuowanie się) prostitution

- łaskawy a. gotowy chleb living on sb’s charity

- być u kogoś na łaskawym chlebie to live on sb’s charity

- suchy chleb dry bread; przen. a diet of bread and water

- ciężki a. trudny kawałek chleba a hard way to earn a living

- łamanie chleba Relig. the breaking of bread

- łamać z kimś chleb to break bread with sb daw., to be on close terms with sb

- być potrzebnym jak chleb to be as vital as the air we breathe

- chodzić po proszonym chlebie to lead the life of a beggar; to beg one’s bread daw.

- darmo jeść czyjś chleb to live off sb

- pójść na swój chleb to start earning one’s own living

- żyć o chlebie i wodzie to live on bread and water

- chleb go/ich bodzie riches make him/them proud

- z niejednego pieca chleb jadł he’s seen quite a few things (in his time); he’s knocked around (the world) a bit pot.

- czapką, chlebem i solą ludzie ludzi niewolą przysł. kindness wins hearts

- głodnemu chleb na myśli przysł. well, we all know what’s on your mind a. what you’re thinking

- kto na ciebie kamieniem, ty na niego chlebem przysł. to turn the other cheek, to answer a. meet insult with kindness

- nie samym chlebem żyje człowiek Bibl. man does not live a. one cannot live by bread alone

- z tej mąki chleba nie będzie przysł. nothing (good) will come of it

* * *

* * *

Gen. -a ( pieczywo) bread; chleb biały white bread; chleb ciemny l. czarny brown bread; chleb pszenny wheat bread; chleb razowy wholewheat bread; chleb żytni rye bread; czerstwy chleb stale bread; świeży chleb fresh bread; wiejski chleb Br. cob, cobloaf; bochenek chleba loaf of bread; chleb z masłem bread and butter; chleb z szynką bread and ham; kromka chleba slice of bread; skórka od chleba crust; suchy chleb dry bread; chleb powszedni daily bread; lekki chleb easy living; łaskawy chleb charity; rozczyniać l. miesić chleb knead bread; piec chleb bake bread; Chleb Pański l. Eucharystyczny rel. the Eucharist, the Host; chleb i wino rel. bread and wine; łamanie chleba rel. fraction, breaking of the bread; chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj Bibl. give us our daily bread; chleb świętojański bot. ( drzewo) carob ( Caretonia siliqua); ( strąk) carob; Br. t. Saint John's bread; to dla mnie chleb z masłem it's a piece of cake for me; zwykły zjadacz chleba an average mortal; z niejednego pieca chleb jadał he's seen life; żyć o chlebie i wodzie subsist on bread and water; dzielić się z kimś ostatnim kawałkiem chleba share one's last crust with sb; pracować (ciężko) na chleb work hard for one's bread and cheese; robić coś dla chleba do sth to earn a living; odebrać komuś chleb l. pozbawić kogoś chleba take the bread out of sb's mouth; być bez chleba be jobless; wędrować za chlebem seek livelihood; być na cudzym chlebie live on sb's charity; ciężki kawałek chleba hard bread; zarabiać na kawałek chleba earn one's daily bread; chodzić po proszonym chlebie be a beggar; nie jem chleba za darmo I earn my living; nie samym chlebem człowiek żyje man does not live on bread alone; z tej mąki chleba nie będzie it's no use; przyjąć kogoś chlebem i solą greet sb with bread and salt ( according to an old Polish tradition); głodnemu chleb na myśli the tongue always l. ever turns to the aching tooth.

- dużo pływać/czytać to swim/read a lot

- za dużo jeść/gadać to eat/talk too much

- trochę za dużo zapłaciłeś you paid a bit too much

- powinieneś więcej pracować you should work harder

- im więcej o tym myślę, tym mniej rozumiem the more I think about it, the less I understand

- coraz więcej wiemy we know more and more

- najwięcej pracowałem po nocach I worked mostly at night

- dużo więcej osób/samochodów/domów far a. many more people/cars/houses

- dużo więcej czasu/miejsca/pieniędzy far a. much more time/space/money

- dużo mniej osób/samochodów/domów far fewer people/cars/houses

- dużo mniej czasu/miejsca/pieniędzy far a. much less time/space/money

- dużo bardziej/mniej skomplikowany far a. much more/less complicated

- dużo lepszy/gorszy far a. much better/worse

- tutaj czuję się dużo bezpieczniejsza I feel much safer here

- dużo więcej się tu nauczyłem I learnt far more here

- ty akurat dużo wiesz! a fat lot you know!

- dużo mi możesz zrobić! a fat lot you can do to me!

- dużo osób/samochodów/domów a lot of a. many people/cars/houses

- dużo czasu/miejsca/pieniędzy a lot of time/space/money

- przyszło dużo ludzi a lot of people came

- mamy jeszcze dużo czasu we still have a lot of time

- dużo się od tej pory zmieniło a lot has changed since then

- dużo się od niego nauczyłem I learnt a lot from him

- mamy jeszcze dużo do roboty pot. a. do zrobienia we still have a lot to do

- (on) zawsze ma dużo do powiedzenia (jest gadatliwy) he always has a great deal a. a lot to say

- on ma tu dużo/najwięcej do powiedzenia (jest wpływowy) he has a big/the biggest say around here

- w jabłkach jest dużo witamin apples are rich in vitamins

- nie ma tu zbyt dużo miejsca there isn’t too much room here

- coraz więcej osób uczy się angielskiego more and more people are learning English

- przynieś trochę więcej drewna bring some more firewood

- zarabiam więcej niż ona I earn more than she does

- najwięcej kosztują mieszkania w centrum flats in the city centre are the most expensive

- „ile masz książek?” – „dużo” ‘how many books have you got?’ – ‘lots’

- „ile mamy czasu?” – „dużo” ‘how much time have we got?’ – ‘a lot’

- mieć za dużo pracy/zmartwień to have too much work/too many problems

- zostało nam nie więcej niż sto złotych we have no more than 100 zlotys left

- jest więcej niż ładna she’s more than pretty

- już jej nigdy więcej nie zobaczyłem I haven’t seen her since

- lubię ją i nic więcej I like her and that’s all

- Słońce jest tylko gazową kulą i niczym więcej the Sun is nothing more than a gaseous sphere

- to doskonałe, więcej, genialne! that’s great – no, it’s downright brilliant!

- był wtedy w Londynie, a co więcej mieszkał w tym samym hotelu he was in London then and what’s more he stayed in the same hotel

■ co za dużo – to niezdrowo przysł. everything in moderation przysł.

* * *

comp więcej; adv

* * *

więcej

1. (= wiele) a lot, many l. much; dużo wody upłynie not in the nearest future; mam dużo czasu I have a lot of time; dużo przeszedłem w życiu I've gone through a lot during my life; mam dużo spraw do załatwienia I have a lot (of things) to do l. take care of; mam dużo na głowie I have a lot on my mind; dużo wcześniej much earlier; dużo palę I smoke heavily; powiedziałeś za dużo you said too much; sprzedać dużo samochodów sell a lot of cars; nie tak dużo not so much l. many; tak dużo, jak potrafię as much as I can.

2. iron. (= nic) nothing l. not anything; dużo tam wiesz you don't know anything; dużo by to dało! a fat lot of good that would do!

- gdzie są klucze? where are the keys?

- gdzie byliście na wakacjach? where did you go for your holiday(s)?

- gdzie idziesz? pot. where are you going?

- gdzie by to schować? where can I hide it?

- gdzieście wczoraj były? where were you yesterday?

- gdzie on nie był! w Indiach, Australii… he’s been everywhere – India, Australia…

- nie pamiętam, gdzie położyłem tę książkę I don’t remember where I put that book

- a gdzie kot? (and) where’s the cat?

- miasto, gdzie spędził dzieciństwo the town where he spent his childhood

- miejsce, gdzie ścieżka rozwidla się the point a. place where the path forks

- zgłosił się na posterunek, gdzie natychmiast został aresztowany he went to the police station, where he was immediately arrested

- kryli się, gdzie kto mógł they hid wherever they could

- zostań tam, gdzie jest sucho stay there, where it’s dry

- tam, gdzie teraz mieszkam where I live now

- spotkajmy się tam, gdzie zawsze let’s meet at the usual place

- tam, gdzie będzie to uzasadnione where(ver) it’s appropriate a. justified

- pojedźmy gdzieś, gdzie nie ma ludzi let’s go somewhere where there are no people

- gdzie tylko człowiek pójdzie a. gdzie by człowiek nie poszedł, wszędzie tłumy wherever one goes, there are always crowds of people

- siadajcie, gdzie chcecie sit wherever you like

- wszędzie, gdzie spojrzał wherever he looked

- sytuacje, gdzie może dojść do naruszenia praw człowieka situations that could lead to human rights violations

- pojedźmy gdzie na weekend pot. let’s go somewhere for the weekend

- masz gdzie spać? do you have anywhere a. somewhere to sleep?

- nie mam gdzie się podziać z pracą I have no space where I can work (properly)

- czy jest tam gdzie zaparkować samochód? is there anywhere to park the car there?

- gdzie mi staremu do żeniaczki? (będzie trudno) where’s an old man like me going to get married? pot.; (nie chcę) what would an old man like me want with marriage?

- gdzie mi do niego? I’m not a patch on him pot.

■ gdzie indziej elsewhere, somewhere else

- gdzie spojrzeć… wherever you look a. one looks…

- gdzie tam! pot. what are you talking about!

- mało a. rzadko gdzie hardly anywhere

- mało a. rzadko gdzie zachowały się stare drewniane kaplice the old wooden chapels have hardly survived anywhere

- gdzie Rzym, gdzie Krym they’re two entirely different things

* * *

* * *

indecl.

1. ( zaimek pytajny i względny) where; gdzie jest twój samochód? where's your car?; zaparkuję tam, gdzie znajdę wolne miejsce I'll park where I find a space; gdzie Rzym, gdzie Krym! (as like as) chalk and cheese.

2. gdzie jak gdzie of all places, never mind other places; gdzie jak gdzie, ale w tym pokoju musi być porządek never mind other rooms, we have to keep this one tidy.

3. pot. (= dokąd) where; gdzie idziesz? where are you going?

4. byle gdzie l. gdzie bądź anywhere, any place; połóż to byle gdzie put it anywhere.

5. ( także gdzie tylko) (= wszędzie, gdzie...) wherever; gdzie spojrzysz, wszędzie dookoła widać drzewa wherever you look there are trees all about.

6. przest. l. pot. w pytaniach = gdzieś; nie widzieliście gdzie mojego pióra? haven't you seen my pen somewhere?

( wyraża rezygnację) gdzie mi (tam) myśleć o wakacjach how can I think of the holidays; gdzie mi się (tam) równać z tobą how can I compete with you; gdzie tam! ciągle nic nie wiem sure enough, I still don't know anything.

- zaprzeczył, jakoby krajowi groziła wojna domowa he denied that the country was on the brink of civil war

- jest jakoby bogaty he’s reputed to be rich

- wypróbowany jakoby środek na porost włosów a reputedly reliable hair restorer

* * *

* * *

1. (= że ponoć) mówiono, jakoby zamierzał wyjechać they said he was about to leave; zaprzecza, jakoby go widziała she denies ever having seen him.

2. (= rzekomo, podobno) supposedly, professedly; rzeczy, które jakoby miały się zdarzyć things that supposedly happened.

3. przest. (= tak jakby) as though, as if.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

* * *

Gen. -a Loc. - ecie

1. (= to, co otacza człowieka) world; Nowy Świat the New World, Western Hemisphere; Stary Świat the Old World; Trzeci Świat the Third World; tamten świat the other l. next world; ten świat l. świat doczesny this world; części świata geogr. continents; koniec świata end of the world; koniec świata! this is unbelievable!; mistrz świata world champion; możni l. wielcy tego świata the most influential people in the world; oś świata astron. axis of the Earth; obywatel świata cosmopolitan, cosmopolite; okno na świat window on l. to the world; ósmy cud świata eigth wonder of the world; pępek świata pot. the most important person in the world; rekord świata world record; strony świata geogr. cardinal points; do końca świata till the end of time, till the end of the world; forever; stary jak świat (as) old as the hills l. time; nikt/nic na świecie absolutely nobody/nothing; ktoś/coś nie z tego świata sb/sth unrealistic, sth strange/weird; sb/sth not of this world; ktoś nie wie, po jakim świecie chodzi sb is a daydreamer; bywały w świecie (= obyty) well-mannered; (= taki, który widział świat, dużo podróżował) man of the world, worldling, worldly person; (drań) jakiego świat nie widział unheard-of (villain); błagać l. prosić na wszystko w świecie ask l. beg earnestly; być dla kogoś całym światem mean the world to sb; być jedną nogą na tamtym świecie have one foot in the grave; być na świecie live, exist; być odciętym od świata be cut off from the rest of the world; być l. zostać samym na świecie have no living relatives left; chodzić po świecie exist; kląć na czym świat stoi swear like a trooper; nie wiedzieć o bożym świecie know nothing, have never heard of anything; podbić świat be a success, become world-famous; przyjść na świat lit. come into the world; puścić coś w świat release sth, make sth public; świata nie widzieć poza kimś think the world of sb; świat się nie kończy na kimś/czymś there are people/things more important than sb/sth; there are plenty of fish in the sea; świat stoi przed kimś otworem l. należy do kogoś the world is sb's oyster; umrzeć dla świata isolate o.s. from the rest of the world; używać świata live it up; wydać na świat bring into the world; wyprawić kogoś na tamten świat pot. dispatch sb, do sb in; zachowywać się, jakby świat do kogoś należał be overly self-confident; zapomnieć o całym świecie forget about everything; zejść ze świata leave this world; zobaczyć kawał świata have seen a lot, have travelled a lot; za żadne skarby świata l. za nic w świecie not for the whole world, not for all the world; cholerny świat! pot. life sucks!

2. (= środowisko) circles, community; world; świat artystyczny artistic circles; świat literacki literary circles; świat muzułmański the Muslim world; świat naukowy scholarly community.

3. biol. world; świat dzikiej przyrody wildlife; świat fauny i flory animal and plant world, fauna and flora.

4. (= sfera) world.

- nie wierzę w te czary-mary I don’t believe in all that mumbo-jumbo

- wydaje ci się, że powiesz: „czary-mary” i wszystko będzie dobrze you think you can just say ‘hey presto’, and everything will be all right

- czas płynie time passes a. goes by

- kawał czasu pot. a long time

- proces rozłożony w czasie a process continuing over time

- trwonić/marnować czas na coś to waste time on sth

- spędzać czas na czymś to spend time on sth

- czas mijał im na rozmowach o życiu they whiled away the time talking about life

- z czasem a. z biegiem a. upływem czasu with (the passing of) time

- czas odjazdu/przyjazdu arrival/departure time

- spojrzał na słońce, żeby określić czas he looked at the sun to determine the time

- określić przybliżony czas wybuchu to determine the approximate time of the explosion

- od czasu skończenia studiów after graduating

- rok minął od czasu ich ostatniego spotkania a year had/has passed since their last meeting

- co jakiś czas once in a while

- od czasu do czasu from time to time, every now and then, occasionally

- od tego czasu since then a. that time

- do czasu naszego wyjazdu (w przyszłości) before we leave; (w przeszłości) before we left

- do tego czasu nie dowiedzieliśmy się…/nie dowiemy się…/nie wiedzieli we still don’t know even now a. still haven’t learnt…/we won’t know a. find out before then/up to that time they didn’t know

- czas żniw/zbiorów harvest time

- nadszedł czas, żeby stąd wyjechać the time has come to leave this place

- o czasie on time a. schedule

- koncert rozpoczął się o czasie the concert began a. started on time

- przyszliśmy po czasie/przed czasem we arrived late/ahead of time

- do czasu (ostrzeżenie) you’ll/they’ll find out a. see (one day)!

- póki czas while there’s still time

- po jakimś czasie after some time

- w tym czasie at that time

- od dłuższego czasu for a long time

- przez cały czas all the time

- w czasie during

- w czasie wakacji/podróży during a holiday/trip a. journey

- ona będzie pod ścisłą obserwacją na czas leczenia she will be under close observation for the duration of the treatment

- na czas remontu możesz zamieszkać u mnie you can stay with me while the building work is being carried out

- mieć czas na coś/dla kogoś to have time for sth/sb

- nie mieć czasu na coś/dla kogoś to have no time for sth/sb

- mieć mało czasu to be pressed for time

- mieć dużo czasu to have lots of time a. time on one’s hands

- dawać a. dać komuś trzy dni/dwie godziny czasu na coś to give sb three days/two hours to do sth

- przygotowania zajęły mi mnóstwo czasu the preparations took up a lot of my time

- zabrakło nam czasu we ran out of time

- panie pośle, pański czas się skończył Sir, your time’s up

- uzyskał najlepszy czas he had the best time

- jaki masz czas na 100 metrów? what’s your time for the 100 metres?

- trener poprosił o czas the coach asked for a timeout

- czas letni summer time GB, daylight-saving time US

- czas zimowy standard time

- czas miejscowy local time

- czas przeszły/przyszły/teraźniejszy/zaprzeszły past/future/present/pluperfect a. past perfect tense

- czas spać it’s bedtime, it’s time to go to sleep

- czas, żeby poważnie pomyśleć o przyszłości it’s time to do some serious thinking about the future

- taksówka czeka, czas na dworzec the taxi’s waiting, it’s time to go to the station

- czas na mnie/nas it’s time for me/us to go

- najwyższy a. wielki czas iron. (it’s) about time (too) ron.

- najwyższy czas, żebyś się ożenił/żebyśmy poszli do domu it’s high a. about time you got married/we went home

- czas (jest) po temu książk. it’s (high) time; it’s about time pot.

- ciężkie czasy hard times

- od niepamiętnych czasów since time immemorial a. time out of mind

- po wieczne a. wsze a. wszystkie czasy książk. for ever

- to były czasy! those were the days

- w czasach minionych in days gone by

- w dzisiejszych czasach nowadays, in this day and age

- w ostatnich czasach a. ostatnimi czasy lately

- z czasów czegoś dating back to sth

- dziennik/broń z czasów wojny a diary/weapons dating back to the war

- za czyichś czasów in sb’s time a. day

- za dawnych czasów in days of old

- za wszystkie czasy as if there was no tomorrow

- pamiętać lepsze czasy przen. to have seen better days

- wyprzedzić swoje czasy to be ahead of one’s time

- czy nie masz czasem zapalniczki? do you have a lighter by any chance?, do you happen to have a lighter?

- nie zgub czasem tych pieniędzy mind a. be careful you don’t lose that money

- □ czas gwiazdowy Astron. sidereal time

- czas ochronnyMyślis. closed season

- czas strefowy Astron. zone time

- czas uniwersalny Astron. universal time, Greenwich Mean Time, G.M.T.

- średni czas słoneczny Astron. mean (solar) time

■ na czas (punktualnie) on time; (szybko) in a hurry a. rush

- nie róbmy tego na czas, zróbmy to dobrze let’s not rush it, let’s just do it well

- swego a. swojego czasu once, in one’s time a. day

- swego czasu był to ruchliwy port in its time a. day it was a (very) busy port

- w swoim czasie (niegdyś) once, in one’s time a. day; (w odpowiednim momencie) in due time a. course

- w swoim czasie był przystojnym mężczyzną he was a handsome man in his day

- dowiesz się wszystkiego w swoim czasie you’ll learn everything in due course a. when the time comes

- onego czasu przest., książk. in the olden days książk.

- wszech czasów all-time

- aktor/serial wszech czasów an all-time favourite actor/series

- gest był nie na czasie the gesture was ill-timed a. untimely

- kapelusze są teraz na czasie hats are in right now pot.

- narkomania to temat na czasie drug addiction is a very topical issue

- wyścig z czasem a race against time a. against the clock

- czas leczy a. goi rany przysł. time heals all wounds, time cures all things

- czas to pieniądz przysł. time is money

- szkoda czasu i atłasu przysł. it’s a waste of time and money, it’s not worth the trouble

- (bardzo) mało jesz you eat (very) little, you don’t eat (very) much

- ostatnio mało wychodzę z domu I haven’t been out much lately

- mało prawdopodobny unlikely, improbable

- to raczej mało prawdopodobne it’s not very probable a. it’s hardly likely

- mało inteligentny not very intelligent

- mało popularny rather unpopular

- opowiadał o jakiejś mało znanej książce he was talking about some little-known a. obscure book

- będę od dzisiaj mniej palić as from today I’m going to smoke less

- te kolory są za mało intensywne these colours are not vivid enough

- jechał przez kraje mniej lub bardziej ciekawe he travelled through various countries, some more interesting than others

- książkę przyjęto z mniejszym lub większym zainteresowaniem the book was met with varying degrees of interest

- nie mniej niż/od no less than, just as

- nasze psy są nie mniej szybkie od waszych our dogs are just as fast as yours

- jest nie mniej zdenerwowany niż ja he’s no less in a state than I am

- mało słońca/czasu/wdzięku not much sun/time/charm

- mam mało książek I only have a few books, I don’t have many books

- mamy mało czasu we don’t have much time

- jest mało masła there’s not much butter

- mamy mało masła we don’t have much butter, we’re low on butter

- za mało too little/few

- mieć za mało czasu to have too little time

- mieć za mało lat to be too young

- mam za mało ubrań I have too few clothes, I don’t have enough clothes

- mało co hardly anything

- mało co zjadłeś you ate hardly anything a. almost nothing

- mało czego nie widział na tym świecie there are few things in this world he hasn’t seen

- mało kto hardly anyone

- mało kto potrafi tak ładnie śpiewać jak ona hardly anyone can sing as beautifully as she can

- mało kto o tym wie (very) few people know that

- jeździł konno jak mało kto (very) few people could ride as well as he could

- jest pazerny jak mało kto he’s as greedy as they come

- mało który hardly any

- mało które zwierzę jest takie mądre jak mój pies (very) few animals can match my dog’s intelligence

- mało gdzie hardly anywhere

- mało gdzie chodzi bez obstawy he goes almost nowhere without his bodyguards

- mało gdzie potrafię tak wypocząć jak tutaj there are (very) few places I can relax (in) as much as here

- mało kiedy hardly ever

- mało kiedy tam chodzę I hardly ever go there

- mało kiedy ją widuję I hardly ever see her, I don’t see much of her

- jakich mało like no other

- impreza jakich mało a party like no other

- to fachowiec jakich mało he’s a professional in a million

- on jest naprawdę wysoki, mało wysoki – olbrzymi he’s really tall – no, tall is not the word for it, he’s gigantic

- z klasówki dostał trzy mniej he got (a) C minus in the test

- zarabia najmniej trzy tysiące miesięcznie he earns at least three thousand a month

- miał bez mała dwadzieścia lat he was almost a. nearing twenty

- małomiasteczkowe plotki small-town gossip

- małokaloryczna dieta a lowcalorie diet

■ mało brakowało, żeby się utopił he almost drowned

- mało brakowało, a nabiłaby sobie guza she (very) nearly got a bump on her head

- mało tego and a. but that’s not all

- nie odrobił lekcji, mało tego, nie zrobił zakupów he didn’t do his homework and what’s more he didn’t do the shopping

- mało tego, że go okradli, to jeszcze pobili not only was he robbed, (but) he also got beaten up

- przewrócił się, i jakby tego było mało, złamał nogę he fell over and, as if that weren’t enough, he broke his leg

- ma udane małżeństwo i cudowne dzieci, jeszcze jej mało she is happily married and has adorable kids – but she’s still not satisfied

- mało ci tego, że dostałeś dom i samochód? you got the house and the car, what more do you want?

- mniej więcej more or less, approximately

- on wygląda na mniej więcej trzydzieści lat he looks more or less thirty

- wrócę mniej więcej za dwie godziny I’ll be back in approximately two hours

- ona jest mniej więcej mojego wzrostu she’s about my height

- ni mniej, ni więcej, tylko/jak… none other than…

- posądzono go ni mniej, ni więcej, tylko o kradzież he was accused of nothing less than theft

- nie pozostawało jej ni mniej, ni więcej, jak przywitać się she had no other choice but a. than to say hello

- tym mniej much less, let alone

- nie znała się na szyciu, tym mniej na kroju she didn’t know how to sew, let alone how to cut out

- co najmniej (przynajmniej) at least; (prawie) almost; (mówiąc eufemistycznie) to say the least, to put it mildly

- co najmniej raz w tygodniu at least once a week

- jego zachowanie było co najmniej dziwne his behaviour was odd to say the least a. to put it mildly

- o mało co by wpadł pod samochód he almost got run over, he was (very) nearly run over

- o mało nie zemdlałam I almost fainted

- o mało nie zginął he came close to being killed, he narrowly escaped being killed

- naopowiadał o mnie niestworzonych historii he’s been telling all kinds of incredible stories about me

- co mi tu za niestworzone historie opowiadasz? what kind of fantastic stories are you telling me?

- byłem świadkiem niestworzonych rzeczy I’ve seen some amazing things

■ opowiadać a. pleść niestworzone rzeczy pot. to tell tall tales, to make up stories

- ona opowiada niestworzone rzeczy! she’s making up stories!, she’s talking rubbish!