Перевод: с латинского на все языки

со всех языков на латинский

solutionis

  • 1 dies

    1. diēs, ēī (арх. gen. diē P, Sl, V и diī V) m., f.pl. тк. m.)
    m.
    postero die C, postera die Sl, altero die и postridie ejus diei Cs надругой день
    multo die Cs (ad multum diem C или ad multum diei L) — до позднего дневного часа
    rogare aliquid in diem L — попросить что-л. на один день
    diem noctemque Cs, dies noctesque C и nocte dieque M — день и ночь (круглые сутки, беспрерывно); d. ( или d. natalis C и d. natalicius M) день рождения (d. meus C)
    plurium dierum hiems PJ — буря, длившаяся (длящаяся) ряд дней
    obire diem supremum Nep (suum C), obire diem Nep или diem fungi Justумереть
    2) время (d. levat luctum C; тж. d. adĭmit aegritudinem Ter)
    ante (suam) diem V — прежде времени, безвременно или O до срока
    paucis illis diebus C — на этих днях, несколько дней тому назад
    die aliquid vendere Cato — продать что-л. вовремя
    3) погода (d. tranquillus PM); климатические условия (sub quocumque die Lcn)
    6) дата, число ( epistulae C)
    2. f. преим.C всегда)
    diem dare (dicere) C, Cs — назначить день, срок
    emere aliquid in diem Nep или die caecā Pl — покупать что-л. в кредит
    d. pecuniae C, L и d. solutionis Digсрок платежа
    aliquā die Pt — в какой-л. день, когда-нибудь
    2) отсрочка, передышка ( postulare perexiguam diem C)

    Латинско-русский словарь > dies

  • 2 dies

    diēs, ēi, c. (doch bei Cic. als fem. nur vom Termine u. Zeitraume u. wenn es das Datum des Briefes), im Plur. nur masc. (vgl. indogerm. *ddiesēus zu dediesedieso, leuchtend, u. altind. div ¾, am Tage), der Tag, I) im allg.: 1) eig.: dies antemeridianus, postmeridianus, Sen.: dies fastus, nefastus, dies festus, profestus, feriatus, s. 1. fāstususw.: dies laetitiae destinatus, Iustin.: dies foedus, Iustin.: dies lunares, Varro: dies dedicationis, Plin. ep.: comitiorum dies, Liv.: plurium dierum hiems (Sturm), Plin. ep.: quinque dierum disputationes, Cic.: dies nullus erat Antii cum essem, quo die non scirem, Cic.: perpotare totos dies, Cic.: disputatio hesterni et hodierni diei, Cic.: ludorum Romanorum secundo die, Liv.: extremo ludorum scaenicorum die, Cic.: primo imperii die, Suet.: hesterno, hodierno, crastino die, Cic.: hodierno et crastino die, Liv.: ante hodiernum diem, Cic.: ad hunc diem anni, bis heutigentags, Gell. – postero die, Cic., posterā die, Sall.: in posterum diem, Caes. – diem de die, Liv., od. diem ex die, Caes. u. Cic., einen Tag nach dem andern, Tag für Tag. – in dies, von Tag zu Tag, täglich, Caes., Cic., Liv. u.a. (vgl. für Liv. Wölffl. Liv. Krit. S. 23). – cotidie aut potius in dies singulos (von Tag zu Tag), Cic. – in diem, s. 1. inno. I, B, 2. – ad diem, auf den Tag, ad certam diem, zu dem bestimmten Tag, Caes. (s. Schneider zu Caes. b. G. 2, 5, 1). – multo die, hoch-, spät am Tage, Caes.: ad multum diem, Cic., od. ad multum diei, Liv., bis spät am Tage, spät in den Tag hinein: de die, am (hellen) Tage, Plaut. u.a. – bis in die (des Tages), Cic.: u. so in die deciens, deni, Plaut.: ebenso bis die (des Tages), Cels.: quinquies, saepius die, Plin. – die et (od. ac) nocte, einen Tag u. eine Nacht, Cic. u. Plin.: so nocte dieque, Ov. – noctes et dies, noctes diesque, et dies et noctes, dies noctesque u. (mehr poet.) diesque noctesque, Tag u. Nacht, Cic. (vgl. Madvig Cic. de fin. 1, 16, 51), u. so diem noctemque, Nep., diem noctem, Cic. u. Liv.: noctesque et dies, Ter.: diebus ac noctibus, Plin. pan., noctibus atque diebus, Sen., noctibus diebusque, Ps. Quint. decl. – omni die, Gell.: omnibus tricenis diebus, Plin. – paucis diebus, paucis ante od. post diebus, s. paucus. – 2) meton.: a) wie unser Tag, für die Ereignisse, Geschäfte des Tags, diei poenas dare, Cic.: in disponendo die, bei der Einteilung des Tags, Suet.: ut possint sole reducto exercere diem (Tagewerk), Verg. – b) = das Tageslicht, Verg., Plin. u. Plin. ep.: übtr., Tageslicht od. Leben, videre diem, das Licht der Welt erblicken, Ov.: diem proicere, Stat. – c) die Witterung des Tages, dies mitis, tranquillus, Plin. – d) die Tagereise, dierum plus triginta in longitudinem patēre, Liv. – 3) personif., Dies, der Gott des Tages, Cic. de nat. deor. 3, 44. – II) prägn.: A) ein bestimmter, festgesetzter Tag, der Termin, Zahlungstermin, die Verfallzeit, die Frist, 1) im allg.: dies operis, Corp. inscr. Lat. 1, 577, 3, 13: dies solutionis, Zahlungstag, -termin, Verfallzeit, Ulp. dig. 2, 13, 1. § 2: u. so dies solvendi, Iavol. dig. 17, 1, 51: dies solvendae pecuniae, Tryph. dig. 3, 5, 38. Amm. 18, 5, 2: dies praestandae pecuniae, Papin. dig. 5, 1, 41: u. bl. dies pecuniae, Cic. ad Att. 10, 5, 3. Liv. 34, 6, 13. Corp. inscr. Lat. 1, 577, 3, 13: Plur., dies pecuniarum, Col. 1, 7, 2: dies iudicii, Gerichtstag, Liv.: dies annua, Jahresfrist (zur Bezahlung), Cic.: in diem emere, Cic.: diem praestituere od. dicere, Cic.: diem statuere ante quam, einen Termin, eine Frist bestimmen, bis zu w., Sall.: alci dare diem, Frist geben, Plin. ep. 3, 9, 32: prodicere diem, den Termin verlängern, Liv.: aliquot dies proferre, Ter.: nuptiis prodere dies, Ter.: diem ex die ducere, den Termin von einem Tag zum andern hinziehen, -hinausschieben, Caes.: diem perexiguam postulavi, Cic.: diem obire (abwarten), Cic.: alios non solvere, aliorum diem (Termin der Zahlung) nondum esse, Cic. – 2) insbes.: a) der Geburtstag (gew. vollst. dies natalis, Cic., od. natalicius, Mart.), dies meus, Cic. ad Att. 13, 42, 2 (vgl. unten no. d). – b) der Todestag, obire diem supremum, Nep., od. diem suum, Sulp. in Cic. ep., od. diem, Nep., od. diem fungi, Iustin., d.i. sterben: dies suus admonet omnes, Val. Flacc. – c) der Tag des Verhängnisses, -des Untergangs, diem proferet Ilio, Hor. carm. 1, 15, 33. – d) der Fiebertag, dies tuus, Cic. ad Att. 7, 8, 2; 9, 2 in.; 9, 4, 3 (vgl. oben no. a). – e) das Datum des Briefes, zB. earum (epistularum) in altera dies erat ascripta Nonarum Aprilium, in altera, quae mihi recentior videbatur, dies non erat, Cic. ep. 3, 11, 1: habet diem epistula, hat ein D., ist datiert, Paulin, vit. S. Ambros. 49. – B) die Zeit (als Reihe der Veränderungen endlicher Dinge), quod est dies allatura, Cic.: dies levat luctum, Cic.: negat summo bono afferre incrementum diem, Cic.: dies tempusque leniturum iras, Liv. – / Archaist. Genet.-Formen dies, Ven. Fort. vita S. Mart. 4, 100: die, Plaut. Men. 1156 (die septimi) u. most. 881 (die crastini). Cato origg. 4. fr. 12 (die quinti). Coel. Antip. 2. fr. 25 (die quinti; vgl. Gell. 10, 24). Sall. Iug. 52, 3; 97, 3. Verg. georg. 1, 208. Auson. app. II (de rosis). p. 244, 6 Schenkl: dii, Verg. Aen. 1, 636; vgl. Gell. 9, 14, 4. Prisc. 7, 93 u. Ribbeck zu den Stellen aus Verg. – alter Dativ die, Plaut. Amph. 276 u. 546 a. Sisenn. u. Sall. nach Cynthius in Verg. Aen. 1, 636 (in Class. auct. ed. Mai 7, 359). Vgl. übh. Neue-Wagener Formenl.3 Bd. 1. S. 572 f. u. Georges Lexik. der lat. Wortf. S. 214.

    lateinisch-deutsches > dies

  • 3 invitus

    invītus, a, um, I) wider Willen, ungern, a) v. Pers. (Ggstz. cupiens, volens, libenter, voluntate), verb. invitus et coactus, Cic., coactus invitusque, Lact.: volens seu invitus, er mochte wollen od. nicht, Liv.: invitus istic sum, Cic.: ut nihil faciat invitus, Cic.: invitus facio, ut etc., Cic.: non invitus feci, ut etc., Cic.: nam delectus adhuc quidem invitorum est et a pugna abhorrentium, Cic.: invito et repugnanti (unwillkürlich) per genas lacrimae fluunt, Sen.: invito despondet ei filiam suam, dringt zur Verlobten auf, Cic.: quocumque istinc loco seu volens seu invitus constitisti, Liv.: rem publicam, si a volentibus nequeat, ab invitis ius expedituram, Liv.: invitos cogens tremere, Lucr.: invitos consistere cogunt, Caes.: quod vos inviti secuti estis, wozu ihr gedrängt wurdet, Cic.: hic ordo, qui decrevit invitus, zu diesem Beschlusse gedrängt wurde, Cic.: nam sola nulla invitior solet esse, Plaut. cist. fr. VI. v. 309. p. 36, 4 Schoell: eum invitissimum dimisi, Cic.: a me invitissimo decessit, Cic. – dah. me, te, se etc. invito, »wider meinen, deinen usw. Willen«, si, se invito, conarentur, Caes.: dis hominibusque invitis, Cic.: me invitissimo, Cic.: invitissimis Stoicis, trotz des heftigsten Widerstrebens der Stoiker, Cic. – m. Genet., non invitum fore solutionis, die Zahlung nicht ungern sehen werde, ICt. – b) v. Lebl.: invita in hoc loco versatur oratio, Cic.: invita verba sequentur, Hor.: invitā lege agere, Cic.: invitis oculis aspicere, Ov. – II) poet. übtr., ungern geleistet, unfreiwillig, invitā ope, Ov. ex Pont. 2, 1, 16: invito sanguine, Val. Flacc. 3, 391. – / arch. Neutrum inveitum, Corp. inscr. Lat. 1, 206, 93.

    lateinisch-deutsches > invitus

  • 4 solutio

    solūtio, ōnis, f. (solvo), das Lösen, I) das Ablösen, A) eig.: a) aktiv, das Losbinden, de eius (Promethei alligati) solutione haec memoriā prodita est causa, Hyg. astr. 2, 15. – b) passiv = das Gelöstsein, linguae solutio, eine wohlgelöste (d.i. geläufige) Zunge, Cic. de or. 1, 114. – B) übtr.: 1) die Ablösung, Abtragung = Abzahlung, Bezahlung, dies solutionis, ICt.: sol. rerum creditarum, Cic.: aeris alieni, Liv.: iusti crediti, Liv.: solutione impeditā, Cic.: non est quod exspectes, ut solutionem tibi ostendam, Sen.: Plur., Caes. b.c. 3, 20, 1. Dig. 46. tit. 3. – 2) passiv, das Gelöstsein = das Ledigsein, alligatio (das Gebundensein, eheliche Band) solutioni contraria est, Hieron. epist. 145, 1. – II) die Auflösung, A) eig. u. zwar passiv = das Aufgelöstsein, ex quo ipsam aegritudinem λύπην Chrysippus quasi solutionem totius hominis appellatam putat, Cic. Tusc. 3, 61. – dah. auch das Erschlafftsein, die Erschlaffung, solutiones stomachi, Plin. 23, 112. – B) übtr., die Auflösung, a) übh.: spondei in dactylum, Serv. Verg. Aen. 1, 16: quaedam in oblectamentum ac iocum sic illigantur, ut eorum solutio imperito difficilis sit, Sen. de ben. 5, 12, 2. – b) = Erklärung, sol. captionis sophisticae, Gell. 18, 2, 6: sol. huius sophismatis, Gell. 18, 2, 10.

    lateinisch-deutsches > solutio

  • 5 fides

    [st1]1 [-] fĭdēs, ĕi, f.:    - gén. fidēī avec ē long, Lucr. 5, 102 ; gén. et dat. arch. fidē Plaut., Ter.; Hor. O. 3, 7, 4; S. 1, 3, 95. ; gén. fidi CIL 2, 5042. a - foi, croyance, confiance.    - fidem magnam, parvam, majorem, maximam habere alicui ou alicui rei: avoir une grande, une petite, une plus grande, la plus grande confiance en qqn, en qqch.    - cf. Cic. Off. 2, 33; Fam. 5, 20, 2; Rep. 2, 18, etc.    - alicui summam omnium rerum fidem habere, Caes. BG. 1,19, 3: avoir en qqn la plus haute confiance pour toutes choses. --- cf. Cic. Verr. 2, 131.    - fidem adjungere, tribuere, Cic. Div. 2, 113; fidem adjungere, Sull. 10: ajouter foi.    - fidem facere [habere Cic. Fam. 6, 6, 7] Cic. Br. 142: inspirer confiance.    - fidei causā, Sall. J. 85, 29: pour inspirer confiance.    - (ei) aliquamdiu fides fieri non poterat, Caes. BC. 2, 31, 1: pendant un assez long temps il ne pouvait se décider à croire.    - res quae ad fidem faciendam valent, Cic. de Or. 2, 121: les ressorts qui servent à emporter l'adhésion (persuader).    - fidem facere alicujus rei: faire croire à qqch. --- Sen. Ir. 1, 20, 7.    - (alicui) fidem facere av. prop. inf.: faire croire (à qqn) que... --- Cic. Q. 2, 5, 3; Caes. BG. 6, 41, 2; Liv. 25, 8, 6.    - vix fides fit av. prop. inf. Liv. 30, 28, 5: on a peine à croire que.    - his miraculis fides, Liv. 26, 19, 8: la croyance à ces miracles.    - alicui abrogare fidem jurisjurandi, Cic. Com. 44: enlever la confiance dans le serment de qqn. --- cf. Cic. Ac. 2, 36.    - imminuere orationis fidem, Cic. de Or. 2, 156: affaiblir la (confiance dans un discours) force persuasive d'un discours. b - crédit.    - fides concidit, Cic. Pomp. 19; sublata est, Cic. Agr. 2, 8: le crédit est tombé, a disparu. --- cf. Cic. Cat. 2, 10; Caes. BC. 3, 1, 2.    - fidem revocare, Cic. Marc. 23: ramener le crédit.    - res fidesque, Sall. J. 73, 6: les biens et le crédit.    - sine re, sine fide: sans avoir, sans crédit.    - mercator sine fide: commerçant insolvable. c - au fig. confiance.    - segetis certa fides, Hor. O. 3, 16, 30: confiance assurée dans la récolte d'un champ. d - ce qui produit la confiance, bonne foi, loyauté, droiture, conscience.    - fides, id est dictorum conventorumque constantia et veritas, Cic. Off. 1, 23: la bonne foi, c.-à-d. la fidélité et la franchise dans les paroles et les conventions.    - hinc fides, illinc fraudatio, Cic. Cat. 2, 25: d'un côté la loyauté, de l'autre la fourberie.    - fides erga populum Romanum, Caes. BG. 5, 54, 4: fidélité envers le peuple romain.    - fidem praestare, Cic. Top. 42: observer la bonne foi.    - mea fides perspecta est, Cic. Verr. 5, 177: ma droiture s'est montrée pleinement.    - qqf fidem habere: avoir de la droiture. --- cf. Cic. Att. 4, 5, 1; Sen. Ep. 81, 12.    - ex bona fide, ex fide bona, Cic. Top. 66; Off. 3, 61; 3, 70, etc.: en toute bonne foi, consciencieusement.    - optima fide, Cic. Amer. 144: avec une parfaite bonne foi.    - fides mala, Cic. Nat. 3, 74: mauvaise foi.    - dans dialogue dic bona fide, Plaut. Aul. 772, dis-moi, en conscience, sincèrement. --- cf. Plaut. Capt. 890; Truc. 586. e - en parl. de choses vérité, authenticité, sincérité.    - tabularum fides, Cic. Arch. 9: authenticité, autorité des registres. --- cf. Cic. Flac. 21; Ac. 2, 58.    - fides reconciliatae gratiae, Cic. Mil. 21: sincérité d'une réconciliation.    - non speciem, sed fidem quaerit, Quint.: ce n'est pas l'éclat, mais la vraisemblance qu'il cherche (dans un récit).    - certa fides facti, Ov. F. 6: le fait est authentique.    - manifesta fides: preuve évidente.    - fides fit: [la conviction est faite que] = on est sûr que, on croit que.    - manifesta fides Volscos adjutos, Liv.: une preuve manifeste qu'on avait aidé les Volsques. g - poét. réalité, réalisation.    - vota fides sequitur, Ov. M. 8, 711: leurs voeux sont exaucés.    - cf. Ov. M. 3, 527; 7, 323. h - promesse, assurance, parole donnée.    - fidem hosti datam fallere, Cic. Off. 1, 39: trahir la parole donnée à l'ennemi.    - si fides Saturnino data est, eam C. Marius dedit idemque violavit, si in fide non stetit, Cic. R. perd. 28: si une assurance (sauvegarde) a été donnée à Saturninus, c'est Marius qui l'a donnée, et c'est lui aussi qui l'a violée, s'il n'a pas tenu parole.    - suam fidem in rem interponere, Caes. BG. 5, 36, 2: engager sa parole pour garantir une chose.    - fide indutiarum interposita, Liv. 42, 43, 4: sur la foi de l'armistice.    - de aliqua re fidem servare, Caes. BG. 6, 36, 1: tenir sa parole relativement à qqch.    - fidem publicam tueri, Liv. 29, 1, 17: observer les engagements de l'état, la parole de l'état.    - fide alicujus pecuniam sumere, Cic. Fl. 47: emprunter sur la parole (la caution) de qqn.    - libera fide, Liv. 30, 4, 10: la parole étant dégagée.    - fide data fore ut... Sall. J. 61, 5: engagement étant pris qu'il arriverait que...    - fidem suam liberare, Cic. Fl. 47; fidem exsolvere, Liv. 3, 19, 1; 22, 23, 8: remplir ses engagements.    - velim fidem meam liberes, Cic. Fam. 12, 7, 2: je voudrais que tu acquittes ma promesse.    - suam fidem alicui praestare, Cic. Att. 5, 21, 11: tenir parole à qqn. --- cf. Div. 2, 79. k - sauvegarde.    - fidem publicam alicui dare, Cic. Cat. 3, 8: donner à qqn une sauvegarde officielle [promesse d'impunité, de vie sauve].    - cf. Sall. C. 47, 1; 48, 4; J. 32, 1; 35, 7 m - en part. fidélité envers son général, respect du serment militaire.    - Caes. BC. 1, 84, 3; Liv. 30, 35, 7, etc. n - protection, patronage, assistance.    - in fide alicujus esse, Cic. Fam. 13, 65, 2: être sous la protection de qqn.    - in fidem et clientelam alicujus se conferre, Cic. Amer. 106: se placer sous la protection et le patronage de qqn.    - in fidem ac potestatem alicujus venire, Caes. BG. 2, 13, 2: se mettre sous la protection et le pouvoir de qqn.    - in fidem recipere, Caes. BG. 2, 15, 1: prendre sous sa protection.    - fidem alicujus sequi, Caes. BG. 4, 21, 8; 5, 20, 1: se mettre sous la protection de qqn. p - formules.    - fidem vestram obtestatur, judices, Cic. Mur. 86: il implore votre assistance, juges.    - deum atque hominum fidem implorabis, Cic. Verr. 1, 25: tu imploreras l'appui des dieux et des hommes, tu les prendras à témoin.    - di vostram fidem ! Plaut. Capt. 418: les dieux m'en soient témoins!    - pro deum (deorum) atque hominum fidem: j'en atteste les dieux et les hommes, au nom des dieux et des hommes. [st1]2 [-] Fĭdēs, ĕi, f.: la Bonne Foi (divinité).    - Cic. Off. 3, 104, etc. [st1]3 [-] fĭdēs (fĭdis), is (surtout au plur. fĭdēs, ium), f.: lyre, luth, instrument à cordes.    - fidibus canere, Cic. Tusc. 1, 4: jouer de la lyre.    - fidibus discere Cic. CM 26: apprendre à jouer de la lyre.    - fidibus docere, Cic. Fam. 9, 22, 3: enseigner à jouer de la lyre.    - fidibus scire, Ter. Eun. 133: savoir jouer de la lyre.    - sing. fides, is [poét]: Hor. O. 1, 17, 18 ; 1, 24, 14 ; Ov. H. 15, 23 --- Fides, Varr. R. 2, 5, 12; Fidis Col. 11, 2, 14, la Lyre, constellation.
    * * *
    [st1]1 [-] fĭdēs, ĕi, f.:    - gén. fidēī avec ē long, Lucr. 5, 102 ; gén. et dat. arch. fidē Plaut., Ter.; Hor. O. 3, 7, 4; S. 1, 3, 95. ; gén. fidi CIL 2, 5042. a - foi, croyance, confiance.    - fidem magnam, parvam, majorem, maximam habere alicui ou alicui rei: avoir une grande, une petite, une plus grande, la plus grande confiance en qqn, en qqch.    - cf. Cic. Off. 2, 33; Fam. 5, 20, 2; Rep. 2, 18, etc.    - alicui summam omnium rerum fidem habere, Caes. BG. 1,19, 3: avoir en qqn la plus haute confiance pour toutes choses. --- cf. Cic. Verr. 2, 131.    - fidem adjungere, tribuere, Cic. Div. 2, 113; fidem adjungere, Sull. 10: ajouter foi.    - fidem facere [habere Cic. Fam. 6, 6, 7] Cic. Br. 142: inspirer confiance.    - fidei causā, Sall. J. 85, 29: pour inspirer confiance.    - (ei) aliquamdiu fides fieri non poterat, Caes. BC. 2, 31, 1: pendant un assez long temps il ne pouvait se décider à croire.    - res quae ad fidem faciendam valent, Cic. de Or. 2, 121: les ressorts qui servent à emporter l'adhésion (persuader).    - fidem facere alicujus rei: faire croire à qqch. --- Sen. Ir. 1, 20, 7.    - (alicui) fidem facere av. prop. inf.: faire croire (à qqn) que... --- Cic. Q. 2, 5, 3; Caes. BG. 6, 41, 2; Liv. 25, 8, 6.    - vix fides fit av. prop. inf. Liv. 30, 28, 5: on a peine à croire que.    - his miraculis fides, Liv. 26, 19, 8: la croyance à ces miracles.    - alicui abrogare fidem jurisjurandi, Cic. Com. 44: enlever la confiance dans le serment de qqn. --- cf. Cic. Ac. 2, 36.    - imminuere orationis fidem, Cic. de Or. 2, 156: affaiblir la (confiance dans un discours) force persuasive d'un discours. b - crédit.    - fides concidit, Cic. Pomp. 19; sublata est, Cic. Agr. 2, 8: le crédit est tombé, a disparu. --- cf. Cic. Cat. 2, 10; Caes. BC. 3, 1, 2.    - fidem revocare, Cic. Marc. 23: ramener le crédit.    - res fidesque, Sall. J. 73, 6: les biens et le crédit.    - sine re, sine fide: sans avoir, sans crédit.    - mercator sine fide: commerçant insolvable. c - au fig. confiance.    - segetis certa fides, Hor. O. 3, 16, 30: confiance assurée dans la récolte d'un champ. d - ce qui produit la confiance, bonne foi, loyauté, droiture, conscience.    - fides, id est dictorum conventorumque constantia et veritas, Cic. Off. 1, 23: la bonne foi, c.-à-d. la fidélité et la franchise dans les paroles et les conventions.    - hinc fides, illinc fraudatio, Cic. Cat. 2, 25: d'un côté la loyauté, de l'autre la fourberie.    - fides erga populum Romanum, Caes. BG. 5, 54, 4: fidélité envers le peuple romain.    - fidem praestare, Cic. Top. 42: observer la bonne foi.    - mea fides perspecta est, Cic. Verr. 5, 177: ma droiture s'est montrée pleinement.    - qqf fidem habere: avoir de la droiture. --- cf. Cic. Att. 4, 5, 1; Sen. Ep. 81, 12.    - ex bona fide, ex fide bona, Cic. Top. 66; Off. 3, 61; 3, 70, etc.: en toute bonne foi, consciencieusement.    - optima fide, Cic. Amer. 144: avec une parfaite bonne foi.    - fides mala, Cic. Nat. 3, 74: mauvaise foi.    - dans dialogue dic bona fide, Plaut. Aul. 772, dis-moi, en conscience, sincèrement. --- cf. Plaut. Capt. 890; Truc. 586. e - en parl. de choses vérité, authenticité, sincérité.    - tabularum fides, Cic. Arch. 9: authenticité, autorité des registres. --- cf. Cic. Flac. 21; Ac. 2, 58.    - fides reconciliatae gratiae, Cic. Mil. 21: sincérité d'une réconciliation.    - non speciem, sed fidem quaerit, Quint.: ce n'est pas l'éclat, mais la vraisemblance qu'il cherche (dans un récit).    - certa fides facti, Ov. F. 6: le fait est authentique.    - manifesta fides: preuve évidente.    - fides fit: [la conviction est faite que] = on est sûr que, on croit que.    - manifesta fides Volscos adjutos, Liv.: une preuve manifeste qu'on avait aidé les Volsques. g - poét. réalité, réalisation.    - vota fides sequitur, Ov. M. 8, 711: leurs voeux sont exaucés.    - cf. Ov. M. 3, 527; 7, 323. h - promesse, assurance, parole donnée.    - fidem hosti datam fallere, Cic. Off. 1, 39: trahir la parole donnée à l'ennemi.    - si fides Saturnino data est, eam C. Marius dedit idemque violavit, si in fide non stetit, Cic. R. perd. 28: si une assurance (sauvegarde) a été donnée à Saturninus, c'est Marius qui l'a donnée, et c'est lui aussi qui l'a violée, s'il n'a pas tenu parole.    - suam fidem in rem interponere, Caes. BG. 5, 36, 2: engager sa parole pour garantir une chose.    - fide indutiarum interposita, Liv. 42, 43, 4: sur la foi de l'armistice.    - de aliqua re fidem servare, Caes. BG. 6, 36, 1: tenir sa parole relativement à qqch.    - fidem publicam tueri, Liv. 29, 1, 17: observer les engagements de l'état, la parole de l'état.    - fide alicujus pecuniam sumere, Cic. Fl. 47: emprunter sur la parole (la caution) de qqn.    - libera fide, Liv. 30, 4, 10: la parole étant dégagée.    - fide data fore ut... Sall. J. 61, 5: engagement étant pris qu'il arriverait que...    - fidem suam liberare, Cic. Fl. 47; fidem exsolvere, Liv. 3, 19, 1; 22, 23, 8: remplir ses engagements.    - velim fidem meam liberes, Cic. Fam. 12, 7, 2: je voudrais que tu acquittes ma promesse.    - suam fidem alicui praestare, Cic. Att. 5, 21, 11: tenir parole à qqn. --- cf. Div. 2, 79. k - sauvegarde.    - fidem publicam alicui dare, Cic. Cat. 3, 8: donner à qqn une sauvegarde officielle [promesse d'impunité, de vie sauve].    - cf. Sall. C. 47, 1; 48, 4; J. 32, 1; 35, 7 m - en part. fidélité envers son général, respect du serment militaire.    - Caes. BC. 1, 84, 3; Liv. 30, 35, 7, etc. n - protection, patronage, assistance.    - in fide alicujus esse, Cic. Fam. 13, 65, 2: être sous la protection de qqn.    - in fidem et clientelam alicujus se conferre, Cic. Amer. 106: se placer sous la protection et le patronage de qqn.    - in fidem ac potestatem alicujus venire, Caes. BG. 2, 13, 2: se mettre sous la protection et le pouvoir de qqn.    - in fidem recipere, Caes. BG. 2, 15, 1: prendre sous sa protection.    - fidem alicujus sequi, Caes. BG. 4, 21, 8; 5, 20, 1: se mettre sous la protection de qqn. p - formules.    - fidem vestram obtestatur, judices, Cic. Mur. 86: il implore votre assistance, juges.    - deum atque hominum fidem implorabis, Cic. Verr. 1, 25: tu imploreras l'appui des dieux et des hommes, tu les prendras à témoin.    - di vostram fidem ! Plaut. Capt. 418: les dieux m'en soient témoins!    - pro deum (deorum) atque hominum fidem: j'en atteste les dieux et les hommes, au nom des dieux et des hommes. [st1]2 [-] Fĭdēs, ĕi, f.: la Bonne Foi (divinité).    - Cic. Off. 3, 104, etc. [st1]3 [-] fĭdēs (fĭdis), is (surtout au plur. fĭdēs, ium), f.: lyre, luth, instrument à cordes.    - fidibus canere, Cic. Tusc. 1, 4: jouer de la lyre.    - fidibus discere Cic. CM 26: apprendre à jouer de la lyre.    - fidibus docere, Cic. Fam. 9, 22, 3: enseigner à jouer de la lyre.    - fidibus scire, Ter. Eun. 133: savoir jouer de la lyre.    - sing. fides, is [poét]: Hor. O. 1, 17, 18 ; 1, 24, 14 ; Ov. H. 15, 23 --- Fides, Varr. R. 2, 5, 12; Fidis Col. 11, 2, 14, la Lyre, constellation.
    * * *
    I.
        Fides, huius fidei, pen. corr. f. g. Cic. Foy, quand on fait ce qu'on dit, et qu'on tient sa promesse.
    \
        Constans fidei. Tacit. Ferme et constant en ses promesses.
    \
        Obstinatio fidei, in bonam partem, pro obfirmatione. Tacit. Fermeté et constance.
    \
        Fidei plenus. Cic. Haud magna cum re, sed fidei plenus. Il n'ha pas grans biens, mais il est loyal, Povre et loyal.
    \
        Sinister fidei. Silius. Desloyal, Qui ne tient ne foy ne promesse.
    \
        Quos non aequasset fides solutionis, hos benignitate remissionis aequari. Plin. iunior. Qui n'avoyent point payé au jour qu'ils avoyent promis.
    \
        Fides. Terent. Loyaulté, Quand on tient secret ce qu'on a ouy, Feaulté.
    \
        Fidei bonae possessor. Budaeus. Possesseur de bonne foy, Qui possede une chose de bonne foy, ou à tiltre de bonne foy, la pensant seure.
    \
        Fide bona dicere. Plaut. A la bonne foy, Sans mentir, A sa conscience, En bonne foy.
    \
        Fide bona emere. Plaut. Acheter sans fraude ne mal engin, Acheter une chose de bonne foy, pensant que celuy qui la vend, ha puissance de la vendre et aliener.
    \
        Bonae fidei se esse respondit. Sueton. Qu'il estoit homme de promesse, et tenant sa foy.
    \
        Propius fidem est. Liu. Il est plus vraysemblable.
    \
        Difficillima est grauissimi cuiusque sceleris fides. Quint. Tous cas griefs et enormes sont difficiles à croire.
    \
        Fluxa. Tacit. De petite duree.
    \
        - fac hoc quod te rogamus Mea fide, si isti formidas credere. Plaut. A mon adveu, A mon asseurance.
    \
        Mea quidem id promitto fide. Plaut. Par ma foy, Sur ma foy.
    \
        Nuda fides. Valer. Flac. Qui n'est point fardee en palliee.
    \
        Obstinata fides. Tacit. Ferme et constante.
    \
        Arcanique fides prodiga, perlucidior vitro. Horat. Qui ne scait taire un secret.
    \
        Fides publica. Sallust. Asseurance que le peuple ou celuy qui ha l'administration de la Republique donne à quelqu'un pour faire ou dire quelque chose, l'asseurant qu'il n'aura nul mal, Saufconduict.
    \
        Fide publica dicere iussus est. Sallust. On luy donna asseurance qu'il n'auroit nul mal, On luy commanda de dire soubs l'asseurance publique, On l'affia, etc.
    \
        Fide accepta a legatis, vim abfuturam, donec causam dixissent. Liu. Apres avoir eu asseurance qu'on ne leur feroit nul oultrage.
    \
        In fidem suam aliquem accipere. Cic. Recevoir aucun qui se vient rendre à nous, en nostre protection et sauvegarde.
    \
        Adhibenda fides somniantium visis non est. Cic. Il ne fault point adjouster de foy aux, etc.
    \
        Fidem afferre alicui rei. Plin. Faire foy de quelque chose, L'asseurer, Faire qu'on le croye.
    \
        Afflicta fides. Tacit. Credit cheut et ruiné, Quand quelqu'un a perdu son credit, Credit abbatu.
    \
        Alternant spesque timorque fidem. Ouid. Font varier, Font tantost croire, tantost descroire.
    \
        Fidem suam astringere. Terent. S'obliger sur sa foy, Promettre quelque chose sur l'asseurance de sa foy, Affier quelque chose.
    \
        Fidem auferre testi. Quintil. Le reprocher, et faire que aucune foy ne luy soit adjoustee.
    \
        Capere in fidem deuictas bello nationes. Cic. Prendre en sa sauvegarde.
    \
        Maiora monstra veris vix capiunt fidem. Senec. A grand peine sont ils creuz, ou les croit on.
    \
        Conferre se in fidem ac clientelam alicuius. Cic. Se donner à quelqu'un, Se mettre en sa sauvegarde et tutelle, ou protection.
    \
        Vbi plurium velut emeritis annorum stipendiis fides surculo constitit. Columel. S'il n'a failli ne menti, S'il s'est tousjours bien porté.
    \
        Cum fide. Columel. Fidelement, Loyaulment, Feablement.
    \
        Fidem debet tutor. Quintil. Il doibt loyaulté à son pupille.
    \
        Fides deficere eos nuper coepit. Cic. Ils ont perdu leur credit.
    \
        Fidem alicuius deferere. Cic. Se retirer de l'alliance faicte avec aucun, Luy faulser sa foy.
    \
        Detrahere fidem alicui. Quintil. Le mettre en mauvaise reputation, en sorte qu'on ne le vueille croire.
    \
        A veri dissidet illa fide. Ouid. Ce bruit est faulx.
    \
        Fidem dare. Terent. Promettre, Asseurer, Jurer, Affier.
    \
        Dare fidem publicam. Cic. Donner saufconduict et asseurance.
    \
        Ducere fidem ex aliquo. Lucret. Quand quelque chose nous attrait et induit à la croire par quelque raisons.
    \
        Eligere fidem alicuius. Callistratus. Choisir un homme qu'on repute feal et loyal, pour luy bailler quelque chose en garde.
    \
        Ex fide scribere. Plin. iunior. Fidelement et à la verité.
    \
        Excessitque fidem meritorum summa tuorum. Ouid. La grandeur des plaisirs que tu m'as faicts est incroyable, On ne scauroit croire combien de plaisirs tu m'as faict.
    \
        Fidem exoluere. Plin. iunior. S'acquicter de sa promesse.
    \
        Exuere fidem. Tacit. Faulser sa foy.
    \
        Facere fidem causis ex sua bonitate. Quintil. Faire qu'on croye.
    \
        Aspectus facit fidem iudicii sui. Cic. Fait foy.
    \
        Fallere fidem hosti datam. Cic. Faulser sa foy.
    \
        Firmare fidem. Tacit. Confermer.
    \
        Frangere. Cic. Rompre sa foy.
    \
        Si fidem habeat, se iri praepositum tibi apud me. Terent. S'il scavoit certainement que, etc.
    \
        Fidem habere alicui. Terent. Cic. Se fier à aucun, Le croire.
    \
        Qui ei fidem non habui argenti. Plaut. A qui je ne me suis point fié de cest argent.
    \
        Res habuit fidem. Ouid. Fut creue, On la creut.
    \
        Fidem non habere dicuntur res. Cic. Choses qu'on ne croit point.
    \
        Quia non est in negando habiturus fidem. Quint. On ne le croira pas.
    \
        Fidem impetrare. Plin. Estre creu.
    \
        Fidem peractae mortis implere. Plin. iunior. Quand quelqu'un navré contrefait si bien le mort, qu'on pense veritablement qu'il soit mort.
    \
        Fidem alicuius implorare. Terent. Luy demander aide et secours.
    \
        Tarda solet magnis rebus inesse fides. Ouid. On ne croit pas legierement choses grandes.
    \
        Contra fidem interpositam interfectus est. Cic. Contre la foy et asseurance qu'on luy avoit donnee.
    \
        Fide publica interposita. Sallust. Avec saufconduict et asseurance publique.
    \
        Fide sua esse iubere. Vlpia. Respondre de quelque argent, ou d'autre chose.
    \
        Quantam pecuniam Titio credidero, fide tua esse iubes? Paulus. De tout l'argent que je presteray à Titius, m'en veuls tu respondre? Prens tu sur ta foy que j'en seray bien payé? En respons tu?
    \
        Fidem labefactare. Suet. Perdre son credit.
    \
        Huius iam labefactata est fides. Sueton. Cestui a perdu son credit.
    \
        Multa fidem promissa leuant. Horat. A grans prometteurs on n'adjouste pas grande foy.
    \
        Fidem liberare. Cic. Tenir sa promesse, Satisfaire à sa promesse.
    \
        In fide populi Romani manere. Cic. En la protection et sauvegarde.
    \
        Fidem mereri. Quint. Meriter d'estre creu.
    \
        Acceptam parce mouere fidem. Ouid. Garde toy de vouloir esbranler et arracher, ou oster et abolir une chose qu'on croit de long temps, Une persuasion de tous receue long temps à.
    \
        Fidem mutare. Sallust. Estre variable et legier, Se desdire.
    \
        Fidem mutare cum altero. Terentius. Ne luy tenir point de promesse.
    \
        Fidem suam obstringere. Plin. Obliger sa foy.
    \
        Fidem perdere. Quint. Perdre son credit, Faire qu'on ne nous croye pas une autre fois.
    \
        Fidem praestare, Tenir sa promesse. Quintil. An tutor fidem praestare debeat tantum, non etiam consilium et euentum. A scavoir mon si le tuteur est quicte, pourveu qu'il ne face aucune fraude en l'administration de son mineur, encore qu'il y ait en luy de la negligence: ou s'il est tenu en cas de negligence, encore qu'il n'y ait point en luy de mauvaise foy.
    \
        In fidem suam aliquem recipere, et commendatum habere. Cic. Le recevoir en sa sauvegarde et protection.
    \
        Redde nunc pactam fidem. Senec. Tien ta promesse.
    \
        Verba fides sequitur. Ouid. Il fut faict comme il fut dict.
    \
        Fidem alicuius sequi. Vlpia. Croire à sa parolle.
    \
        Fidem seruare. Plaut. Tenir sa promesse.
    \
        Pudicam fidem solicitare donis. Ouid. Soliciter par presens une femme de rompre la loyaulté de son mariage.
    \
        Curaui vnum hoc quidem, vt mihi esset fides. Terent. D'estre homme de promesse, et faire ce que j'auroye promis.
    \
        Fidei censebam maximam multo fidem esse. Plaut. J'estimoye la foy estre beaucoup plus loyale, et plus de tenue.
    \
        Mirum quantum illi viro nuntianti haec, fides fuerit. Liu. Combien on le creut.
    \
        Fide nulla es. Plaut. Tu n'as nulle foy, Tu ne tiens rien de ce que tu promets.
    \
        In fide et clientela alicuius esse. Cic. Estre en sa protection et sauvegarde.
    \
        In nullius fide esse. Cic. N'estre soubs l'obeissance et protection de personne.
    \
        Dyrrachium quod erat in fide mea. Cicero. Qui estoit en ma protection.
    \
        At mihi fides apud hunc est, nihil me istius facturum pater. Terent. Il tient tant de moy, Il se fie bien en moy, que je ne vouldroye faire telle chose.
    \
        Itane paruam mihi fidem esse apud te? Terent. Ay je si peu de credit envers toy? Te fie tu si peu en moy?
    \
        Fide alicuius sumere: Sub. Argentum. Cic. Emprunter argent par le moyen d'aucun qui en respond.
    \
        Superesse fide. Tacit. Surmonter en fidelité.
    \
        Sustentare fide amicos. Cic. Par pleigemens, en respondant pour eulx.
    \
        Tribuere fidem testimonio alicuius. Cic. Adjouster foy, Croire son tesmoignage.
    \
        Tribuere fidem rebus. Cic. Donner authorité.
    \
        Fidem suam tueri. Cic. Entretenir son credit.
    \
        Prona venit cupidis in sua vota fides. Ouid. On croit facilement ce qu'on vouldroit qu'il adveint.
    \
        In fidem alicuius venire. Liu. Se rendre à la merci d'aucun, soubs l'asseurance par luy promise, Se soubmettre à son obeissance.
    II.
        Fides, fidis, foe. gen. Cic. Une sorte d'instrument de musique ayant chordes, ou Les chordes de l'instrument.
    \
        Conspicuus fide. Ouid. Qui est congneu de touts et fort renommé, à cause qu'il est bon joueur de tels instruments.
    \
        Adhibere fides epulis. Quintil. Jouer de tels instruments à un banquet.
    \
        Discebant fidibus antiqui. Cic. Apprenoyent à jouer du luc, ou de la harpe, ou de semblables instruments.
    \
        Docere aliquem fidibus. Cic. Luy apprendre et monstrer à jouer, etc.
    \
        Iungere vocem fidibus. Quintil. Chanter une partie et jouer les autres sur l'espinette ou manicordion, ou autre instrument de musique, ayant chordes.
    \
        Mouere fides. Ouid. Remuer, Jouer.

    Dictionarium latinogallicum > fides

  • 6 dies

    diēs, ēi, c. (doch bei Cic. als fem. nur vom Termine u. Zeitraume u. wenn es das Datum des Briefes), im Plur. nur masc. (vgl. indogerm. *dēus zu deeo, leuchtend, u. altind. divȧ, am Tage), der Tag, I) im allg.: 1) eig.: dies antemeridianus, postmeridianus, Sen.: dies fastus, nefastus, dies festus, profestus, feriatus, s. fastus usw.: dies laetitiae destinatus, Iustin.: dies foedus, Iustin.: dies lunares, Varro: dies dedicationis, Plin. ep.: comitiorum dies, Liv.: plurium dierum hiems (Sturm), Plin. ep.: quinque dierum disputationes, Cic.: dies nullus erat Antii cum essem, quo die non scirem, Cic.: perpotare totos dies, Cic.: disputatio hesterni et hodierni diei, Cic.: ludorum Romanorum secundo die, Liv.: extremo ludorum scaenicorum die, Cic.: primo imperii die, Suet.: hesterno, hodierno, crastino die, Cic.: hodierno et crastino die, Liv.: ante hodiernum diem, Cic.: ad hunc diem anni, bis heutigentags, Gell. – postero die, Cic., posterā die, Sall.: in posterum diem, Caes. – diem de die, Liv., od. diem ex die, Caes. u. Cic., einen Tag nach dem andern, Tag für Tag. – in dies, von Tag zu Tag, täglich, Caes., Cic., Liv. u.a. (vgl. für Liv. Wölffl. Liv. Krit. S. 23). – cotidie aut potius in dies singulos (von Tag zu Tag), Cic. – in diem, s. in no. I, B, 2. – ad diem, auf den Tag, ad certam diem, zu dem bestimmten Tag, Caes. (s. Schneider zu Caes. b. G. 2, 5, 1). –
    ————
    multo die, hoch-, spät am Tage, Caes.: ad multum diem, Cic., od. ad multum diei, Liv., bis spät am Tage, spät in den Tag hinein: de die, am (hellen) Tage, Plaut. u.a. – bis in die (des Tages), Cic.: u. so in die deciens, deni, Plaut.: ebenso bis die (des Tages), Cels.: quinquies, saepius die, Plin. – die et (od. ac) nocte, einen Tag u. eine Nacht, Cic. u. Plin.: so nocte dieque, Ov. – noctes et dies, noctes diesque, et dies et noctes, dies noctesque u. (mehr poet.) diesque noctesque, Tag u. Nacht, Cic. (vgl. Madvig Cic. de fin. 1, 16, 51), u. so diem noctemque, Nep., diem noctem, Cic. u. Liv.: noctesque et dies, Ter.: diebus ac noctibus, Plin. pan., noctibus atque diebus, Sen., noctibus diebusque, Ps. Quint. decl. – omni die, Gell.: omnibus tricenis diebus, Plin. – paucis diebus, paucis ante od. post diebus, s. paucus. – 2) meton.: a) wie unser Tag, für die Ereignisse, Geschäfte des Tags, diei poenas dare, Cic.: in disponendo die, bei der Einteilung des Tags, Suet.: ut possint sole reducto exercere diem (Tagewerk), Verg. – b) = das Tageslicht, Verg., Plin. u. Plin. ep.: übtr., Tageslicht od. Leben, videre diem, das Licht der Welt erblicken, Ov.: diem proicere, Stat. – c) die Witterung des Tages, dies mitis, tranquillus, Plin. – d) die Tagereise, dierum plus triginta in longitudinem patēre, Liv. – 3) personif., Dies, der Gott des Tages, Cic. de nat. deor. 3, 44. – II) prägn.: A) ein bestimmter, festge-
    ————
    setzter Tag, der Termin, Zahlungstermin, die Verfallzeit, die Frist, 1) im allg.: dies operis, Corp. inscr. Lat. 1, 577, 3, 13: dies solutionis, Zahlungstag, -termin, Verfallzeit, Ulp. dig. 2, 13, 1. § 2: u. so dies solvendi, Iavol. dig. 17, 1, 51: dies solvendae pecuniae, Tryph. dig. 3, 5, 38. Amm. 18, 5, 2: dies praestandae pecuniae, Papin. dig. 5, 1, 41: u. bl. dies pecuniae, Cic. ad Att. 10, 5, 3. Liv. 34, 6, 13. Corp. inscr. Lat. 1, 577, 3, 13: Plur., dies pecuniarum, Col. 1, 7, 2: dies iudicii, Gerichtstag, Liv.: dies annua, Jahresfrist (zur Bezahlung), Cic.: in diem emere, Cic.: diem praestituere od. dicere, Cic.: diem statuere ante quam, einen Termin, eine Frist bestimmen, bis zu w., Sall.: alci dare diem, Frist geben, Plin. ep. 3, 9, 32: prodicere diem, den Termin verlängern, Liv.: aliquot dies proferre, Ter.: nuptiis prodere dies, Ter.: diem ex die ducere, den Termin von einem Tag zum andern hinziehen, -hinausschieben, Caes.: diem perexiguam postulavi, Cic.: diem obire (abwarten), Cic.: alios non solvere, aliorum diem (Termin der Zahlung) nondum esse, Cic. – 2) insbes.: a) der Geburtstag (gew. vollst. dies natalis, Cic., od. natalicius, Mart.), dies meus, Cic. ad Att. 13, 42, 2 (vgl. unten no. d). – b) der Todestag, obire diem supremum, Nep., od. diem suum, Sulp. in Cic. ep., od. diem, Nep., od. diem fungi, Iustin., d.i. sterben: dies suus admonet omnes, Val. Flacc. – c) der Tag des
    ————
    Verhängnisses, -des Untergangs, diem proferet Ilio, Hor. carm. 1, 15, 33. – d) der Fiebertag, dies tuus, Cic. ad Att. 7, 8, 2; 9, 2 in.; 9, 4, 3 (vgl. oben no. a). – e) das Datum des Briefes, zB. earum (epistularum) in altera dies erat ascripta Nonarum Aprilium, in altera, quae mihi recentior videbatur, dies non erat, Cic. ep. 3, 11, 1: habet diem epistula, hat ein D., ist datiert, Paulin, vit. S. Ambros. 49. – B) die Zeit (als Reihe der Veränderungen endlicher Dinge), quod est dies allatura, Cic.: dies levat luctum, Cic.: negat summo bono afferre incrementum diem, Cic.: dies tempusque leniturum iras, Liv. – Archaist. Genet.-Formen dies, Ven. Fort. vita S. Mart. 4, 100: die, Plaut. Men. 1156 (die septimi) u. most. 881 (die crastini). Cato origg. 4. fr. 12 (die quinti). Coel. Antip. 2. fr. 25 (die quinti; vgl. Gell. 10, 24). Sall. Iug. 52, 3; 97, 3. Verg. georg. 1, 208. Auson. app. II (de rosis). p. 244, 6 Schenkl: dii, Verg. Aen. 1, 636; vgl. Gell. 9, 14, 4. Prisc. 7, 93 u. Ribbeck zu den Stellen aus Verg. – alter Dativ die, Plaut. Amph. 276 u. 546 a. Sisenn. u. Sall. nach Cynthius in Verg. Aen. 1, 636 (in Class. auct. ed. Mai 7, 359). Vgl. übh. Neue-Wagener Formenl.3 Bd. 1. S. 572 f. u. Georges Lexik. der lat. Wortf. S. 214.

    Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > dies

  • 7 invitus

    invītus, a, um, I) wider Willen, ungern, a) v. Pers. (Ggstz. cupiens, volens, libenter, voluntate), verb. invitus et coactus, Cic., coactus invitusque, Lact.: volens seu invitus, er mochte wollen od. nicht, Liv.: invitus istic sum, Cic.: ut nihil faciat invitus, Cic.: invitus facio, ut etc., Cic.: non invitus feci, ut etc., Cic.: nam delectus adhuc quidem invitorum est et a pugna abhorrentium, Cic.: invito et repugnanti (unwillkürlich) per genas lacrimae fluunt, Sen.: invito despondet ei filiam suam, dringt zur Verlobten auf, Cic.: quocumque istinc loco seu volens seu invitus constitisti, Liv.: rem publicam, si a volentibus nequeat, ab invitis ius expedituram, Liv.: invitos cogens tremere, Lucr.: invitos consistere cogunt, Caes.: quod vos inviti secuti estis, wozu ihr gedrängt wurdet, Cic.: hic ordo, qui decrevit invitus, zu diesem Beschlusse gedrängt wurde, Cic.: nam sola nulla invitior solet esse, Plaut. cist. fr. VI. v. 309. p. 36, 4 Schoell: eum invitissimum dimisi, Cic.: a me invitissimo decessit, Cic. – dah. me, te, se etc. invito, »wider meinen, deinen usw. Willen«, si, se invito, conarentur, Caes.: dis hominibusque invitis, Cic.: me invitissimo, Cic.: invitissimis Stoicis, trotz des heftigsten Widerstrebens der Stoiker, Cic. – m. Genet., non invitum fore solutionis, die Zahlung nicht ungern sehen werde, ICt. – b) v. Lebl.: invita in hoc loco versatur oratio, Cic.: invita
    ————
    verba sequentur, Hor.: invitā lege agere, Cic.: invitis oculis aspicere, Ov. – II) poet. übtr., ungern geleistet, unfreiwillig, invitā ope, Ov. ex Pont. 2, 1, 16: invito sanguine, Val. Flacc. 3, 391. – arch. Neutrum inveitum, Corp. inscr. Lat. 1, 206, 93.

    Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > invitus

  • 8 solutio

    solūtio, ōnis, f. (solvo), das Lösen, I) das Ablösen, A) eig.: a) aktiv, das Losbinden, de eius (Promethei alligati) solutione haec memoriā prodita est causa, Hyg. astr. 2, 15. – b) passiv = das Gelöstsein, linguae solutio, eine wohlgelöste (d.i. geläufige) Zunge, Cic. de or. 1, 114. – B) übtr.: 1) die Ablösung, Abtragung = Abzahlung, Bezahlung, dies solutionis, ICt.: sol. rerum creditarum, Cic.: aeris alieni, Liv.: iusti crediti, Liv.: solutione impeditā, Cic.: non est quod exspectes, ut solutionem tibi ostendam, Sen.: Plur., Caes. b.c. 3, 20, 1. Dig. 46. tit. 3. – 2) passiv, das Gelöstsein = das Ledigsein, alligatio (das Gebundensein, eheliche Band) solutioni contraria est, Hieron. epist. 145, 1. – II) die Auflösung, A) eig. u. zwar passiv = das Aufgelöstsein, ex quo ipsam aegritudinem λύπην Chrysippus quasi solutionem totius hominis appellatam putat, Cic. Tusc. 3, 61. – dah. auch das Erschlafftsein, die Erschlaffung, solutiones stomachi, Plin. 23, 112. – B) übtr., die Auflösung, a) übh.: spondei in dactylum, Serv. Verg. Aen. 1, 16: quaedam in oblectamentum ac iocum sic illigantur, ut eorum solutio imperito difficilis sit, Sen. de ben. 5, 12, 2. – b) = Erklärung, sol. captionis sophisticae, Gell. 18, 2, 6: sol. huius sophismatis, Gell. 18, 2, 10.

    Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > solutio

  • 9 adiectio

    1) присоединение, прибавление (1. 30 § 2 D. 41, 3);

    adi. dominii per continuationem possessionis (1. 3 eod.);

    adi. alterius materiae (1. 35 § 2. D. 18, l);

    domicilii (1. 11 D. 1, 9); при словесных договорах обозн. присоединение так наз. solutionis causa adiectus, т. е. представителя кредитора, которому уплата могла быть произведена (1. 12 D. 38, 1. 1. 120 § 2. 1. 141 § 7 D. 45, 1).

    2) приращение, прибыль (1. 4 § 1 D. 18, 2. 1. 7 § 3 D. 48, 20). 3) прибавление к договору, прибавочная условная статья (1. 69 D. 28, 5. 1. 30. 81 § 4. 1. 108 § 8 D. 30). 4) при купле прибавка, наддача, prima, secunda, superior, posterior, sequens adi. (1. 11 pr. 1. 17 0. 18, 2. 1. 50 D. 49, 14);

    adiectione superari (1. 35 D. 4, 4);

    venditori adi. fit (1. 19 D. 18, 2);

    admittere, recipere adiectionem (1. 4 § 1. 1. 10 eod.);

    intra diem adiectionis (1. 15 pr. eod.).

    Латинско-русский словарь к источникам римского права > adiectio

  • 10 adicere

    1) прибавлять, rei suae adi. rem alienam (1. 23 § 2 D, 6, 1);

    quod flumen agro nostro adicit (1. 7 § 1 D. 41, 1);

    coheredem alicui adi. (1. 7 D. 10, 2. 1. 32 D. 28, 6);

    conditionem, diem, tempus adi. hereditati s. legato (1. 14 D. 28, 7. 1. 21 pr. D. 36, 2. 1. 17 D. 50, 1);

    fideiussorem adi. (1. 6 D. 46, 1);

    in stipulatione (solutionis causa) adi. aliquem s. alicuius personam, т. е. назначать лицо, которому уплата долга могла быть произведена как представителю верителя (1. 141 § 8. 9. D. 45, 1. 1. 12. 28 pr. D 45, 3. 1. 23. D. 46. 1. 1. 59. 95. § 5. 1. 98 § 5 D. 46, 3).

    2) (pretio s. pretium) adi. также plus adi., делать надбавку, предлагать высшую цену (1. 7. 8. 17. 18. 19. D. 18, 2). 3) бросать (1. 11 pr. D. 9, 2, если не следует читать deiecto).

    Латинско-русский словарь к источникам римского права > adicere

  • 11 capax

    1) способный: auditus capaces muti (1. 65 § 3 D. 36, 1);

    fluvii cap, naves (1. 1 § 12 D. 14, 1); особ. способность предпринимать что-нб., хотеть: сарах consilii (1. 8 § 1 D. 29, 2), doli, culpae (1. 23 D. 47, 2), injuriae (faciendae), furandi (1. 5 § 2 D. 9, 2. 1. 111 pr. D. 50, 17).

    2) способный к приобретению чего-нибудь, получать что-нибудь: сар. obligationis (требования), solutionis (уплаты) (1. 12 D. 45, 3. 1. 98 § 7 D. 46, 3). 3) способный приобретать что-нб. по завещанию или на основании отказов (1. 29 D. 4, 3. 1. 10 C. 6, 23);

    porlionis сарах (1. 8 C. 6, 59);

    nullius cap. (1. 80 D. 28, 5).

    Латинско-русский словарь к источникам римского права > capax

  • 12 cedere

    1) удаляться, уходить (1. 7 § 4 D. 9, 2); об ответчике: не отвечать на иск, против. ultra contendere (1. 1 pr. D. 2, 13);

    lite cedere, отказываться от предъявления иска, от спора (1. 63 § 2 D. 36, 1), отсюда in jure cedere, in jure cessio, форма приобретения права собственности на вещи, или установления служебности; вся сделка была мнимою виндикацией, где приобретающий выступал в качестве мнимого истца, отчуждающий - в качестве мнимого ответчика, и претор разрешал мнимый спор. Гай упоминает, что в его время редко уже прибегали к этой форме передачи права собственности, а в Юстиниановом праве от in j. c. не осталось более следов (Gai. 11, 54-37. 96. Ulp. XIX, 9-15. Panl III, 6 § 32. Vat § 47, 50);

    cedere, cessio касается особенно установления сервитута, ced. servitutem (1. 39 D. 8, 2), usumfr. (l. 78 § 2 D. 23, 3), jus eundi, agendi, etc. (1. 3 § 3. 1. 10. 11. 14. D. 8, 3. 1. 15 D. 8, 4): cessio aquae (1. 9 pr. D. 39, 3);

    cessio facultatum, утрата имущества (1. 4 C. 1, 3).

    2) уступить, предоставить, ced. loco, fundo (1 7 D. 39, 3). aedibus (1. 13 § 11 D. 39, 2), ced. alicui possessione (1. 16 eod. 1. 1 § 20. 1. 52 § 2 D. 41, 2. 1. 33 § 3 D. 41, 3);

    foro ced., сделаться несостоятельным, в особ. о менялах (1. 7 § 2 D. 16, 3);

    ced. peculio mercibus, rebus peculiaribus (1. 9 D. 10, 3. 1. 7 § 1 D. 14, 4), parte, portione heredit. (1. 8 D. 5, 4. 1. 11 § 3 D. 32), usufr. (1. 17 § 1 D 9. 4), bonis, уступить имущество верителям;

    cessio bonorum, уступка имущества (tit. D. 42, 3. C. 7, 71).

    3) уступать владение, possessionem cedere (1. 1 § 4 D. 41, 2), actionem ced. alicui, уступать право иска (1. 21. 63 D. 6, 1. 1. 7 pr. D. 12, 4. 1. 21 D. 27, 3. 1. 13 § 1. 1. 70 pr. D. 31. 1. 76. 95 § 11 D. 46, 3);

    cessio actionum, уступка иска (1. 76 D. 46, 3. 1. 2 C. 5, 52);

    cessio nominum (1. 30 D. 5, 3);

    ced. auxilium in integr. restitutionis (1. 24 pr. D. 4, 4); (1. 10 D. 8, 3);

    ced. improbilati (1. 9 § 4 D. 1, 16).

    4) касаться до, включать во, переходить, ced. in alimenta (1. 8 § 22 D. 2, 15), in fructum (l. 7 § 12 D. 24, 3), in vicem usurarum (l. 5 § 21 D. 36, 4), usuris (1. 102 § 1 D. 46, 3), in computationem legis Falc. (1. 30 § 8 D. 35, 2) in modum agri (1. 51 D. 18, 1), in numerum (1. 6 § 3 D. 48, 5);

    ced. loco solutionis s. pro solut. (1. 27. 35 § l D. 12. 2), pro petitione (1. 2 D. 22, 2), loco praedae (1. 20 § 1 D. 49, 15);

    ced. legato. instrumento, peculio, penori legato, входить в состав отказа (1. 12 § 35. 1. 17. 18 § 13. 1. 20 § 3. 4 D. 33. 7. 1. 6 § 4 D. 33, 8. 1. 3 § 3. 5 D. 33, 9. 1. 14 D. 33, 10);

    tapeta vesti cedunt (1. 25 § 5 D. 34, 2);

    dolia ia horreis defossa horreorum venditioni cessisse videntur (1. 76 pr. D. 18, 1);

    accessio cedit principali, придаточная вещь следует за главною (1. 19 § 13. D. 34, 2. § 33. 44. J. 2, 1).

    5) доставаться кому, принадлежать: pars thesauri, quae inventori cedit, quae domino soli cedit (1. 63 § 1. 2 D. 41, 1), merces (insulae locatae) emtori cedit (1. 53 pr. D. 19. 1);

    felicitas cessura alicui (1. 2 C. 11, 65);

    bono, commodo, lucro alicujus s. alicui ced. (l. 35 § 1 D. 6, 1. 1. 69 D. 7, 1. 1. 17 D. 23, 5. 1. 17 pr. D. 31. 1. 16 D. 33, 2);

    ad utilitates alicujus ced., пригодиться, быть полезным (1. 16 C. 5, 71).

    6) уходить, уносить, наступать: tempus luctus cedit ex die mortis mariti (1. 8 D. 3, 2);

    tempora cedunt alicui (1. 4 pr. D. 48, 5);

    annus cedit, cedere incipit (1. 6 D. 3, 6. 1. 28 § 4 D. 4, 6. 1. 15 § 4 D. 43, 24);

    dies petendae bon. poss. cessit alicui (1. 14 D. 37, 1), dies vacationis incipit cedere (1. 4 D. 50, 5);

    dies cedit fidejussoribus (1. 13 pr. D. 46, 7); (1. 45 § 1 D. 27, 1); по отношению к требованиям dies cedit означ. а) день с наступлением которого возникает право, прот. dies venit, в котором можно судебным порядком требовать осуществления права, исполнения обязательств (1. 213 pr. D. 50, 16. "Cedere diem significat incipere deberi pecniam, venire diem significat;

    cum diem venisse quo peti possit");

    dies legati cedit, т. е. день смерти завещателя, с наступлением которого отказоприниматель получал право на отказ (tit. D. 36, 2. 1. un. D. 7, 3); отсюда cessio diei прот. petitio (1. 7 pr. D. 36, 2);

    b) наступление срока платежу: cessit dies solvendae pecuniae (1. 27 D. 40, 9), dies usurarum (1. 58 § 2 D. 36, 1);

    cedit dies operarum, т. к. operae cedunt (1. 13 § 2. 1. 23 § 1. 1. 34. D. 38, 1. 1. 73 pr. D. 45, 1).

    Латинско-русский словарь к источникам римского права > cedere

  • 13 delegare

    1) отсылать, отправлять (1. 8 C. 10, 16). 2) препоручать (1. 5 C. 3, 1. 1. 5 § 8 D. 23, 3). 3) передать, вверять, поручать, publici iudicii exercitatio lege vel Scto delegata (1. 1 pr. D. 1, 21);

    delegatum munus (1. 12 § 4 D. 11, 7), publica pecunia delegata (1. 2 D. 48, 13); (1. 2 § 1 D. 11, 6);

    causam (процесс) delegare, delegatio causae (1. un. C. 3, 4); (1. 19 C. 7, 62).

    4) в тесном смысле: подставлять вместо себя другого должника кредитору;

    delegatio, такой переход долга, такая юридическая операция, на основании которой прежний должник (delegans) предлагает новому должнику (delegatus) взять на себя долг с согласия верителя (delegatarius), причем delegans освобождается от обязательства (tit. D. 46, 2. C. 8, 42. - 1. 11 pr. D. cit.); поручение (mandatum-iussus) прежнего должника считается здесь единственною формальностью, к которой также относится выражение delegare (1. 17 eod.: "Delegare scriptura vel nutu, ubi fari non potest, debitorem suum quis potest. "); с другой стороны, перемена обязательств основывалась на формальном соглашении (stipulatio) между delegatus и delegatarius, почему и в источниках stipulatio и одие раз litis contestatio считаются формами делегации (1. 11 § 1 eod.: "Fit autem delegatio vel per stipulationem vel per litis contestationem". 1. 1 C. eod.: Delegatio debiti, nisi consentiente et stipulanti promittente debitore, iure perfici non potest". Замена обязательства другим совершается ipso iure в момент litis contestationis, что новейшие юристы называют необходимым обновлением. Обязательство делегата относительно делегатария считается вполне новым, самостоятельным (1. 19 D. 46, 2. 1. 12. 13. 33. D. eod. 1. 21 § l. D. 39, 5. 1. 5 § 5. D. 44, 4), в том состоит различие между delegatio и novatio (cp. Salpius, Novation и Delegation. р. 118). Для делегации не требуется, чтобы новый должник (delegatus) был должником старого (delegans), таккак источники говорят о делегации в том случае, когда delegatus в качестве дарителя, вступает на место прежнего должника (1. 21 pr. D. 39, 5. 1. 33 § 3 eod. I. 41 pr. D. 42, 1. 1. 5 § 513. 44, 4); также не требуется, чтобы delegatarius был нообходимо верителем старого должника; цель делегации может состоять в том, чтобы, напр., установить дарение или назначить приданое в пользу верителя;

    deltgatio есть вообще форма для передвижения требования (debitum, nomen) от одного лица к другому, средство уплаты (numerare, solvere) не наличными деньгами, а требованием (1. 41 pr. D. 42, 1;-"si non creditori meo, sed ei, cui dare volebam, te delegavero". 1. 11 C. 8, 54. 1. 2 C. 4, 10). Если delegans был должником делегатария и верителем нового должника, то существующие обязательные отношения прекращаются вследствие заключения нового обязательства между delegatus и верителем; в этом случае delegatio равняется уплате долга (1. 8 § 3 D. 16,1: - "solvit et, qui reum delegat. " 1. 37 § 4 D. 38, 1:-"si crertitori suo libertum patronus delegaverit - solutionis vicem continet haec delegatio. " 1. 18 D. 46, 1. 1. 31 § 1 D. 46, 2). Выражение delegare относится не только к лицу нового должника, но также к самому предмету делегации, del. потеп (1. 9 D. 19, 5. 1. 1 § 12 D. 37, 6), legata (1. 41 D. 35, 1);

    delegatio debiti, nominis (см. выше). По отношению к delegatus: se delegare: подставлять себя в качестве должника (1. 4 § 1 D. 40, 1); ср. Gai. III. 130.

    Латинско-русский словарь к источникам римского права > delegare

  • 14 liberatio

    освобождение, напр. из-под отеческой власти: potestatis lib. (1. 50 § 1 D. 32); из-под залога: pignorum lib. (21 D. 49, 14); от обязательства;

    liberationis verbum eandem vim habet, quam solutionis (1. 47 D. 50, 16. 1. 11 D. 16, 3. cf. 1. 96 pr. D. 46, 3. 1. 46 § 1 eod. cf. 1. 25 D. 23, 3. 1. 22 § 8 D. 17, 1);

    acceptilatio vel alia liber. (1. 9 § 4 D. 4, 2. cf. 1. 1. 18 pr. D. 46, 4. 1. 8 C. 5, 51. 1. 1 pr. 1. 5 pr. § 1 seq. 1. 7 § 4 seq. 1. 8 § 7 1. 27. 28 § 1 D. 34, 3. 1. 50. § 6 D. 38, 2. 1. 8 § 2 D. 16, 1. cf. 1. 46 pr. D. 23, 3).

    Латинско-русский словарь к источникам римского права > liberatio

  • 15 Moderare

    1) определять, нормировать (1. 6 § 3 D. 1, 16. 1. 15 D. 3, 5. 1. 72 D. 5, 1. 1. 3 pr. D. 27, 2. 1. 6 pr. D. 48, 13). 2) ограничивать, mod. necessitatem solutionis (1. 6 § 9 D. 1, 18);

    iurisdictionem (1. 11 D. 2, 4).

    Латинско-русский словарь к источникам римского права > Moderare

  • 16 moderari

    1) определять, нормировать (1. 6 § 3 D. 1, 16. 1. 15 D. 3, 5. 1. 72 D. 5, 1. 1. 3 pr. D. 27, 2. 1. 6 pr. D. 48, 13). 2) ограничивать, mod. necessitatem solutionis (1. 6 § 9 D. 1, 18);

    iurisdictionem (1. 11 D. 2, 4).

    Латинско-русский словарь к источникам римского права > moderari

  • 17 mora

    замедление, просрочка a) вооб.напр. m. temporis quod datur iudicatis (1. 51 D. 15, 1): m. modici temp. (1. 21 D. 5, 1. 1. 24 § 4 D. 19, 2);

    inter moras - interim s. 1. (1. 15 D. 3, 5. 1. 49. D. 5, 3. 1. 33 D. 6, 1. 1. 33. 60 § 4 D. 23, 2. 1. 28 pr. D. 26, 7);

    sine (ulla) mora (1. 24 § 1 D. 48, 5. 1. 123 § 1 D. 30. 1. 41 § 2 D. 40, 4. 1. 5 D. 1, 16. cf. l. 2 § 1 D. 50, 7. 1. 2 § 18 D. 38, 17);

    ne manumittatur (1. 13 D. 40, 5. 1. 5 § 4 D. 40, 4);

    depositioni (1. 7 § 10 D. 26, 7. 1. 56 pr. D. 23, 3. 1. 26 § 4 D. 9, 4. 1. 15 pr. D. 36, 3);

    m. iudicii (1. 23 § 4 D. 4, 6. 1. 39 D. 27, 1. 1. 1 D. 49, 10);

    cautionis (1. 8 D. 37, 6. 1. 26 § 3. 4 D. 40, 5. 1. 7 pr. § 6 D. 36, 2. 1. 1 § 1 D. 31. 1. 30 § 1 D. 29, 2); (1. 1 pr. D. 38, 9. 1. 53 D. 5, 3. cf. 1. 7 § 2 D. 26, 10. 1. 5 § 1 D. 28, 8. 1. 2 § 9 D. 37, 6. 1. 27 D. 42, 5, 1. 8 D. 2, 11);

    b) в тесн. смысле разумеется под mora намеренное замедление в исполнении обязательства, которое может быть б) со стороны должника - mora solvendi, mora debitoris, когда он виновен в несвоевременном исполнении обязательства, причем требуется со стороны верителя заявление желания (denuntiatio - interpellatio) получить уплату по обязательству, бб) mora ex persona (1. 32 pr. D. 22, 1. 1. 24 pr. eod. 1. 63 D. 50, 17. cf. 1. 82 § 1 D. 45, 1. 1. 40 D. 12, 1. cf. 1. 53 § 1 D. 2, 14. 1. 21 D. 22, 1);

    m. solutions (1. 22 D. 39, 5. 1. 2 § 3 D. 50, 8. 1. 2 C. 7, 53. 1. 14 pr. D. 22, 1. 1. 92 D. 35, 1. 1. 44 § 1 D. 36, 1. 1. 5 § 16 D. 36, 4);

    in homine reddendo (1. 17 § 1 D. 6, 1. 1. 17 § 3 D. 22, 1);

    moram solutionis facere (Gai. II. 280);

    mora rei et fideiussori nocet (1. 88 D. 45, 1. cf. 1. 58 § 1 D. 46, 1. 1. 24 § 1 D. 22, 1. 1. 54 pr. D. 19, 2. 1. 32 § 4. 5 D. 22, 1. 1. 47 D. 19, 1. 1. 39 § 1 cf. 1. 47 § 6 D. 30. § 3 eod. 1. 51 pr. D. 19, 1. 1. 73 § 2. cf. 1. 91 § 3 D. 45, 1. 1. 8 pr. cf. 1. 14 D. 46, 2); вв) m. ex re, когда не требуется напоминания (interpellatio), когда промедление является в силу обстоятельства, которое рассматривается тождественным с актом интерпелляции (1. 32 pr. D. 22, 1. 1. 23 § 1 eod. 1. 3 C. 2, 41. 1. 26 § 1 D. 40, 5. cf. 1. 3 § 2 D. 34, 4. 1. 17 § 3 D. 22, 1);

    semper moram fur facere videtur, вор считается с самого начала в просрочке (1. 8 § 1. cf. 1. 17. 20 D. 13, 1); - в) со стороны верителя, когда он без законного основания отказывается принять предложенную уплату или препятствует должнику исполнить обязательство, mora accipendi или m. creditoris: pro soluto id, in quo creditor accipiendo moram fecit, oportet esse (1. 72 pr. D. 46, 3. 1. 3 § 4 D. 19, 1. 1. 9 D. 24, 3).

    Латинско-русский словарь к источникам римского права > mora

  • 18 solūtiō

        solūtiō ōnis, f    [solvo], a loosing, relaxation, weakening: totius hominis.— Readiness, fluency: linguae.—Fig., a payment: rerum creditarum: iusti crediti, L.: Romae solutione impeditā fides concidit: explicatā solutione: appellare de solutionibus, Cs.
    * * *
    loosing, relaxation, weakening; payment

    Latin-English dictionary > solūtiō

  • 19 invitus

    invītus, a, um, adj. [perh. for in-vicitus; cf. Sanscr. vaç-, to will; avaças, unwilling; Gr. hekôn, a-ekôn], against one ' s will, unwilling, reluctant (syn. coactus; class.).
    I.
    Of persons:

    invitus me vides,

    Plaut. Cas. 2, 4, 23:

    ut viatores invitos consistere cogant,

    Caes. B. G. 4, 5:

    soli hoc contingit sapienti, ut nihil faciat invitus, nihil dolens, nihil coactus,

    Cic. Par. 5, 1:

    ego eum a me invitissim us dimisi,

    very unwillingly, very much against my will, id. Fam. 13, 63:

    Berenicen ab urbe dimisit (Titus) invitus invitam,

    Suet. Tit. 7:

    trahit invitam nova vis,

    Ov. M. 7, 19.— Abl. absol.: me (te, se, etc.) invito, against my ( your, his, etc.) will, in spite of me, without my consent:

    vobis invitis,

    Plaut. Cas. 2, 5, 7:

    si se invito transire conarentur,

    against his will, Caes. B. G. 1, 8:

    Sequanis invitis,

    id. ib. 1, 9:

    diis hominibusque invitis,

    Cic. Q. Fr. 3, 2:

    invito numine,

    Verg. A. 10, 31:

    invita Diana,

    Ov. M. 8, 395: invitā Minervā, against one ' s natural bent, Hor. A. P. 385:

    invita Minerva, id est adversante et repugnante natura,

    Cic. Off. 1, 31, 110:

    quod et illo et me invitissimo fiet,

    altogether contrary both to his inclination and my own, Cic. Att. 5, 21, 9. — With ut:

    invitus feci, ut L. Flaminium e senatu eicerem,

    Cic. de Sen. 12, 42.—With gen.:

    credidit, dominum non invitum fore hujus solutionis,

    would not be ill pleased with this payment, Dig. 16, 3, 11.—
    II.
    Of things:

    invita in hoc loco versatur oratio,

    Cic. N. D. 3, 35, 85:

    invitae properes anni spem credere terrae,

    Verg. G. 1, 224:

    verbaque provisam rem non invita sequentur,

    Hor. A. P. 311:

    dantur in invitos impia tura focos,

    Ov. H. 14, 26:

    lyra,

    id. Am. 3, 9, 24:

    ignes,

    id. M. 8, 514:

    oculis legere,

    id. H. 18, 4; cf.:

    vultu prospicere,

    Val. Fl. 7, 575:

    ope,

    i. e. furnished involuntarily, Ov. P. 2, 1, 16:

    invito sanguine,

    Val. Fl. 3, 391. — Adv.: invītē, against one ' s will, unwillingly:

    invite cepi Capuam,

    Cic. Att. 8, 3, 4 (dub.).— Comp.:

    invitius,

    Cic. de Or. 2, 89, 364.

    Lewis & Short latin dictionary > invitus

  • 20 liberatio

    lībĕrātĭo, ōnis, f. [libero], a freeing or becoming free, a delivering, releasing, release, liberation.
    I.
    In gen.:

    ipsa liberatione et vacuitate omnis molestiae gaudemus,

    Cic. Fin. 1, 11, 37:

    malorum,

    Quint. 5, 10, 33:

    culpae,

    Cic. Lig. 1, 1:

    rempublicam sub obtentu liberationis invadere,

    of setting it at liberty, Just. 5, 8, 12.—
    II.
    In partic.
    A.
    A discharge in a court of law, an acquittal:

    libidinosissimae liberationes,

    Cic. Pis. 36, 87.—
    B.
    In jurid. Lat., a discharge or release from debt, a payment:

    liberationis verbum eandem vim habet quam solutionis,

    Dig. 50, 16, 47:

    liberationem debitori legare,

    i. e. remission, ib. 34, 3, 3; cf.: de liberatione legata, of releasing from a debt by last will or testament, ib. 34, tit. 3.

    Lewis & Short latin dictionary > liberatio

См. также в других словарях:

  • Lex loci solutionis — The lex loci solutionis is the Latin term for law of the place where relevant performance occurs in the Conflict of Laws. Conflict is the branch of public law regulating all lawsuits involving a foreign law element where a difference in result… …   Wikipedia

  • lex loci solutionis — in private international law, the law of the place where the contract was performed . Collins dictionary of law. W. J. Stewart. 2001 …   Law dictionary

  • lex solutionis — The law of payment,–that is, the law relating to the performance of the contract. See lex loci solutionis …   Ballentine's law dictionary

  • favor solutionis — /feyvar sal(y)uwshiyownas/ In conflicts, a rule of interpretation of a contract in terms of the applicable law governing performance …   Black's law dictionary

  • lex loci solutionis — /leks lowsay sal(y)uwshiyownas/ The law of the place of solution; the law of the place where payment or performance of a contract is to be made …   Black's law dictionary

  • lex solutionis — /leks sal(y)uwshiyownas/ The law of the place in which a contract is to be performed or payment is to be made …   Black's law dictionary

  • morandae solutionis causa — /marsendiy sal(y)uwshiyownas koza/ For the purpose of delaying or postponing payment or performance …   Black's law dictionary

  • favor solutionis — /feyvar sal(y)uwshiyownas/ In conflicts, a rule of interpretation of a contract in terms of the applicable law governing performance …   Black's law dictionary

  • lex loci solutionis — /leks lowsay sal(y)uwshiyownas/ The law of the place of solution; the law of the place where payment or performance of a contract is to be made …   Black's law dictionary

  • lex solutionis — /leks sal(y)uwshiyownas/ The law of the place in which a contract is to be performed or payment is to be made …   Black's law dictionary

  • morandae solutionis causa — /marsendiy sal(y)uwshiyownas koza/ For the purpose of delaying or postponing payment or performance …   Black's law dictionary

Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»