-
1 servit
m círk. servita -
2 Ímperat áut servít collécta pecúnia cúique
Деньги бывают царем иль рабом для того, кто скопил их.(Перевод Н. Гинцбурга).Гораций, "Послания", I, 10, 47.Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Ímperat áut servít collécta pecúnia cúique
-
3 primul venit, primul servit
first come, first served.Română-Engleză dicționar expresii > primul venit, primul servit
-
4 sunteţi servit?
is anyone attending to you? are you being attended to? are you being served? what can I do for you? -
5 Un matin, l'un de nous manquant de noir, se servit de bleu, l'impressionnisme était né.
сущ.общ. Когда однажды утром у одного из нас закончилась чёрная краска, он использовал вместо неё голу (Auguste Renoir (1841-1919), õæäîæíîû.)Французско-русский универсальный словарь > Un matin, l'un de nous manquant de noir, se servit de bleu, l'impressionnisme était né.
-
6 Nemo liber est qui corpori servit
Latin Quotes (Latin to English) > Nemo liber est qui corpori servit
-
7 servizievole agg
[servit'tsjevole]obliging, helpful, willing to help -
8 servio
servĭo, īvi and ii, ītum, 4 ( imperf. servibas, Plaut. Capt. 2, 1, 50; fut. servibo, id. Men. 5, 9, 42; id. Merc. 3, 2, 3; Ter. Hec. 3, 5, 45:I.servibit,
Plaut. Pers. 4, 4, 76; id. Trin. 2, 2, 27), v. n. (once pass., v. I. B. infra) [servus], to be a servant or slave, to serve, be in service (freq. and class.).Lit.(α).Absol.: Ha. Quid tu, servusne es, an liber? Ps. Nunc quidem etiam servio, Plaut. Ps. 2, 2, 16:(β).nunc qui minus servio, quam si forem serva nata?
id. Rud. 1, 3, 37:in liberatā terrā liberatores ejus servire,
Liv. 34, 50:per centum annos,
id. 39, 37, 5:an addictus, quem lex servire, donec solverit, jubet, servus sit,
Quint. 7, 3, 26:qui Libertate caret, Serviet aeternum,
Hor. Ep. 1, 10, 41:servire liberaliter,
Ter. And. 1, 1, 11:serviet utiliter (captivus),
Hor. Ep. 1, 16, 70 et saep.:servire juste (opp. injuste imperare),
Cic. Rep. 3, 18, 28; id. Phil. 6, 7, 19:vincti per centum annos servistis,
Liv. 39, 37:servit vetus hostis Cantaber, serā domitus catenā,
Hor. C. 3, 8, 21.—With dat. of the person to whom service is rendered, to be enslaved to, to serve:(γ).justum est, tuos tibi servos tuo arbitratu serviat,
Plaut. Bacch. 4, 9, 71:lenoni,
Ter. Phorm. 1, 2, 33:servitum tibi me abducito, ni fecero,
Plaut. Ps. 1, 5, 105:venire in eum locum, ubi parendum alteri et serviendum sit,
Cic. Rab. Post. 8, 22; cf.:sive regi sive optimatibus serviant,
id. Rep. 1, 35, 55:ut hoc populorum intersit, utrum comi domino an aspero serviant, etc.,
id. ib. 1, 33, 50:Athenas victas Lacedaemoniis servire pati,
Nep. Alcib. 9, 4:minata, Servitura suo Capitolia nostra Canopo,
Ov. M. 15, 827.—With apud:(δ).tam ille apud nos servit, quam ego nunc hic apud te servio,
Plaut. Capt. 2, 2, 62:filius meus illi apud vos servit captus in Alide,
id. ib. 2, 2, 80:hoc pacto apud te serviam,
id. Aul. 1, 1, 12:apud lenonem,
id. Poen. 4, 2, 87:si quis apud nos servisset, etc.,
Cic. de Or. 1, 40, 182.—With homogeneous object:B.servitutem: qui in servitute est eo jure, quo servus, aut, ut antiqui dixerunt, qui servitutem servit,
Quint. 7, 3, 26:tu usque a puero servitutem servivisti in Alide,
Plaut. Capt. 3, 4, 12:quorum majorum nemo servitutem servivit,
Cic. Top. 6, 29; id. Mur. 29, 61:qui (cives) servitutem servissent,
Liv. 40, 18, 7; 45, 15, 5: neque erile negotium plus curat quam si non servitutem [p. 1683] serviat, Plaut. Mil. 2, 6, 2; 3, 1, 150 (not servitute, v. Ritschl ad h. l.).—So with dat. of person:me servitutem servire huic homini optumo,
Plaut. Capt. 2, 3, 31; id. Aul. 4, 1, 6; id. Rud. 3, 4, 42; cf.:sed is privatam servitutem servit illi an publicam?
id. Capt. 2, 2, 84 (v. infra, II.):ego haud diu: ab ineunte adulescentiā tuis servivi servitutem imperiis,
id. Trin. 2, 2, 21; and with apud:apud hunc servitutem servio,
id. Mil. 2, 1, 17.—Pass. (perh. only in the foll. passage):II.adsuescamus... servis paucioribus serviri,
Sen. Tranq. 9, 3.—In gen., with dat. of object (a person or thing), to be devoted or subject to; to be of use or service to; to serve for, be fit or useful for; to do a service to, to comply with, gratify, humor, accommodate; to have respect to, to regard or care for; to consult, aim at, to accommodate one's self to, etc. (so esp. freq. in Cic.; cf.:(β).pareo, appareo, ministro): tibi servio atque audiens sum imperii,
Plaut. Truc. 1, 2, 25; Cic. Div. in Caecil. 15, 48:quoniam sibi (rei publicae) servissem semper, numquam mihi... ut jam mihi servirem, consulerem meis,
id. Planc. 38, 92; cf.:servire populo,
id. ib. 4, 11; id. Fin. 5, 9, 27 et saep.:cum is, qui imperat aliis, servit ipse nulli cupiditati,
id. Rep. 1, 34, 52; cf.:cum homines cupiditatibus iis, quibus ceteri serviunt, imperabunt,
id. Lael. 22, 82:aetati hujus,
id. Fin. 5, 9, 27:mori alicujus,
Nep. Them. 1, 3:semper aut belli aut pacis serviit artibus,
Vell. 1, 13, 3:amori aliorum flagitiosissime,
Cic. Cat. 2, 4, 8:auribus alicujus,
Caes. B. C. 2, 27:bello,
id. B. G. 7, 34:brevitati,
Cic. de Or. 2, 80, 327:commodis alicujus,
id. Rep. 1, 4, 8; id. Q. Fr. 1, 1, 8, § 24; id. Inv. 2, 45, 132:rei publicae commodis,
id. Div. in Caecil. 20, 64; cf.:compendio suo privato,
Caes. B. C. 3, 32:constantiae,
Cic. Fam. 5, 16, 5:dignitati (with consulere rei publicae),
id. Sest. 10, 23:dolori meo,
id. ib. 6, 14:existimationi,
id. Verr. 1, 10, 29; id. Att. 5, 11, 5:famae,
id. ib. 5, 10, 2:gloriae,
id. Tusc. 5, 3, 9:gravitati vocum aut suavitati,
id. Or. 54, 182:vel honori multorum vel periculo (with obedire tempori),
id. Brut. 69, 242:indulgentiae,
id. Cael. 32, 79:iracundiae (with parere dolori),
id. Prov. Cons. 1, 2:laudi et gloriae,
id. Cat. 1, 9, 23:laudi existimationique,
id. Verr. 2, 1, 2, § 5:numeris (orationis),
id. Or. 52, 176:oculis civium,
id. Phil. 8, 10, 29:pecuniae,
id. Tusc. 5, 3, 9:personae,
id. Off. 3, 29, 106:petitioni,
id. Verr. 1, 9, 24:posteritati,
id. Tusc. 1, 15, 35:rei familiari,
id. Rosc. Am. 15, 43; cf.rei,
Ter. Hec. 2, 1, 27:rumori,
Plaut. Trin. 3, 2, 14; Caes. B. G. 4, 5 fin.:tempori,
Cic. Sest. 6, 14; id. Tusc. 3, 27, 66; id. Att. 8, 3, 6; 10, 7, 1:utilitati salutique,
id. Q. Fr. 1, 1, 9, § 27:valetudini,
id. Fam. 16, 18, 1:vectigalibus,
id. de Or. 2, 40, 171:venustati vel maxime,
id. ib. 2, 78, 316;2, 80, 327: verbis praecedentibus,
Quint. 9, 4, 63.— Pass. impers.:ut communi utilitati serviatur,
Cic. Off. 1, 10, 31:concisum est ita, ut non brevitati servitum sit, sed magis venustati,
id. de Or. 2, 80, 327.—With homogeneous object (cf. supra, I. d):B.ab ineunte adulescentiā Tuis servivi servitutem imperiis et praeceptis, pater... Meum animum tibi servitutem servire aequom censui,
Plaut. Trin. 2, 2, 21 sqq.—Transf., of things.1.In gen., to help, assist, be serviceable to, be useful for (post-Aug.):2.ut totus truncus alienigenis surculis serviat,
Col. 4, 29, 14; cf.:tabularia debent servire gallinis,
id. 6, 3, 2:chartis serviunt calami,
Plin. 16, 36, 64, § 157:candelae luminibus et funeribus serviunt,
id. 16, 37, 70, § 178:eademque materia et cibis et probris serviat,
id. 33, 12, 54, § 152:laetor quod domus aliquando C. Cassi, serviet domino non minori,
Plin. Ep. 7, 24, 8.—Esp., jurid. t. t., of buildings, lands, etc., to be subject to a servitude:praedia, quae serviebant,
Cic. Agr. 3, 2, 9; so,aedes,
id. Off. 3, 16, 67:neque servire quandam earum aedium partem in mancipi lege dixisset,
id. de Or. 1, 39, 178:eodem numero (incorporalium) sunt et jura praediorum urbanorum et rusticorum, quae etiam servitutes vocantur,
Gai. Inst. 2, 14 fin.; Paul. Sent. 1, 17; cf. Dig. 8, 2, 20, §§ 3 and 5; 8, 6, 8, § 1 al.; and v. servitus, II. B., and servus, II. -
9 abdomen
abdōmĕn, ĭnĭs, n. [st2]1 [-] ventre, bas-ventre, abdomen. [st2]2 [-] sensualité, gourmandise, gloutonnerie. [st2]3 [-] ventre de truie, tétine de truie (un mets recherché). - arch. abdumen, Charis. - abdomina thynni, Lucil. ap. Non.: ventres de thon. - avide abdomine devorato spiritum redditit, V.-Max.: après avoir dévoré gloutonnement une tétine de truie, il expira. - abdominis voluptates, Cic.: les plaisirs de la gourmandise. - natus abdomini suo non laudi et gloriae, Cic.: né pour son ventre et non pour la gloire. - alius libidine insanit, alius abdomini servit, Sen. Ben. 7: l'un est furieux de débauche, l'autre est esclave de son ventre.* * *abdōmĕn, ĭnĭs, n. [st2]1 [-] ventre, bas-ventre, abdomen. [st2]2 [-] sensualité, gourmandise, gloutonnerie. [st2]3 [-] ventre de truie, tétine de truie (un mets recherché). - arch. abdumen, Charis. - abdomina thynni, Lucil. ap. Non.: ventres de thon. - avide abdomine devorato spiritum redditit, V.-Max.: après avoir dévoré gloutonnement une tétine de truie, il expira. - abdominis voluptates, Cic.: les plaisirs de la gourmandise. - natus abdomini suo non laudi et gloriae, Cic.: né pour son ventre et non pour la gloire. - alius libidine insanit, alius abdomini servit, Sen. Ben. 7: l'un est furieux de débauche, l'autre est esclave de son ventre.* * *Abdomen, pen. longa, abdominis, penul. cor. n. g. Iuuenalis. Toute celle grande partie de l'homme ou est situé le nombril, contenant tous les intestins.\Abdomen insaturabile. Cic. Goulu, qui n'est jamais saoul. Ventre insatiable. Gourmandise.\Abdomini natus, Id est, ventri et gulae. Cic. Né pour gourmander. Né à gourmandise. -
10 multitudo
multĭtūdo, ĭnis, f. [st2]1 [-] multitude, masse, foule, grand nombre. [st2]2 [-] le public, la foule, le vulgaire. - multitudo imperita, Cic.: le vulgaire. - multitudo aut servit humiliter aut superbe dominatur, Liv.: le peuple obéit en esclave ou commande en tyran. - multitudo aquae, Cic.: une grande quantité d'eau. - duces multitudinum, Sall. C. 50, 1: les chefs de bandes, ceux qui sont à la tête des attroupements.* * *multĭtūdo, ĭnis, f. [st2]1 [-] multitude, masse, foule, grand nombre. [st2]2 [-] le public, la foule, le vulgaire. - multitudo imperita, Cic.: le vulgaire. - multitudo aut servit humiliter aut superbe dominatur, Liv.: le peuple obéit en esclave ou commande en tyran. - multitudo aquae, Cic.: une grande quantité d'eau. - duces multitudinum, Sall. C. 50, 1: les chefs de bandes, ceux qui sont à la tête des attroupements.* * *Multitudo, pen. prod. multitudinis. Cic. Multitude et assemblee de gens.\Multitudinem hominum cogere. Cic. Assembler, Faire assemblee. -
11 paedagogus
[st1]1 [-] paedăgōgus, a, um: qui gouverne, qui sert de guide. - [gr]gr. παιδαγωγός. - lex pedagogus noster fuit in Christo ut ex fide justificemur, Vulg. Gal.: la Loi nous servit de pédagogue jusqu'au Christ, pour que nous obtenions de la foi notre justification. [st1]2 [-] paedăgōgus, i, m.: - [abcl][b]a - pédagogue (au service des enfants, il les accompagne à l'école et les surveille à la maison). - [abcl]b - précepteur, maître, guide, conducteur, mentor. - [abcl]c - sens péj.: pédagogue, pédant.[/b] - de paedagogis hoc amplius, ut aut sint eruditi plane, aut se non esse eruditos sciant, Quint. 1: à l'égard des pédagogues, ce que j'ai à recommander par-dessus tout, c'est qu'ils soient véritablement instruits, ou qu'ils sachent du moins qu'ils ne le sont pas. - pertinebit ad rem, praeceptores paedagogosque pueris placidos dari, Sen.: il est essentiel de choisir pour les enfants des précepteurs et des pédagogues d'un caractère doux. - sepone unicuique nostrum paedagogum dari deum, non quidem ordinarium, sed hunc inferioris notae, Sen. Ep. 110: rejette l'idée qu'il a été donné à chacun de nous comme guide un dieu, non pas du premier ordre, mais de l'étage inférieur. - hic mihi corrumpit filium, hic dux, hic illi est paedagogus, Plaut.: c'est lui qui corrompt mon fils, c'est lui son guide, son pédagogue!* * *[st1]1 [-] paedăgōgus, a, um: qui gouverne, qui sert de guide. - [gr]gr. παιδαγωγός. - lex pedagogus noster fuit in Christo ut ex fide justificemur, Vulg. Gal.: la Loi nous servit de pédagogue jusqu'au Christ, pour que nous obtenions de la foi notre justification. [st1]2 [-] paedăgōgus, i, m.: - [abcl][b]a - pédagogue (au service des enfants, il les accompagne à l'école et les surveille à la maison). - [abcl]b - précepteur, maître, guide, conducteur, mentor. - [abcl]c - sens péj.: pédagogue, pédant.[/b] - de paedagogis hoc amplius, ut aut sint eruditi plane, aut se non esse eruditos sciant, Quint. 1: à l'égard des pédagogues, ce que j'ai à recommander par-dessus tout, c'est qu'ils soient véritablement instruits, ou qu'ils sachent du moins qu'ils ne le sont pas. - pertinebit ad rem, praeceptores paedagogosque pueris placidos dari, Sen.: il est essentiel de choisir pour les enfants des précepteurs et des pédagogues d'un caractère doux. - sepone unicuique nostrum paedagogum dari deum, non quidem ordinarium, sed hunc inferioris notae, Sen. Ep. 110: rejette l'idée qu'il a été donné à chacun de nous comme guide un dieu, non pas du premier ordre, mais de l'étage inférieur. - hic mihi corrumpit filium, hic dux, hic illi est paedagogus, Plaut.: c'est lui qui corrompt mon fils, c'est lui son guide, son pédagogue!* * *Paedagogus, huius paedagogi, pen. prod. Plautus. Qui ha la charge de prendre garde à un enfant, et de le conduire quelque lieu où il aille, Pedagogue. -
12 servitus
1) рабство, неволя, прот. libertas s. b (1. 4 pr. § 1 D. 1, 5);ex servitute in libertatem litigare, reclamare (см. libertas s. b. и proclamare s. 3);
2) служба, обязанности рабов (1. 13 § 2 D. 34, 1. 1. 27 § 8 D. 48, 5); тк. (collect.) рабы (1. 195 § 3 D. 50, 16). 3) служебность, сервитут, который есть вещное право на чужую вещь (ius in re aliena), направленное к исключительной выгоде определенного лица или определенного недвижимого имущества, право, в силу которого управомоченный может или пользоваться чужой вещью, или устранять, ограничивать других (даже собственника) в определенном пользовании. Смотря по цели сервитуты делятся на личные и вещные (1. 1 D. 8, 1. 1. 15 pr. eod. 1. 20 § 3. 1. 34 pr. D. 8, 3. 1. 1 § 1 D. 8, 4. Gai. II. 14. 17. 64. 73. 86. 95. 1. ?5 § 1 D. 8, 1. tit. D. 8, 2);ex servit. in libertatem - ex libertate in servit. petere aliquem (см. petere s. b.).
rusticorum (tit. D. 8, 3); выражение servitus обоз. не только право, основывающееся на этом юридич. отношении, servitutem acquirere, retinere, vindicare, sibi competere, contendere (1. 8 § 1. 1. 11. 12 D. 8, 1. 1. 2 pr. D. 8, 5), но тк. вытекающее из него обязательство, обязанность, servitutem imponere (1. 2. 8 pr. 19 D. 8, 1).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > servitus
-
13 servizievole
-
14 quisque
quis-que, quae-que, quid-que (subst.) и quodque (adj.) pron. indef.1)а) каждый, всякий ( suos quisque debet defendēre L)bonus lĭber melior est quisque, quo major PJ — всякая хорошая книга тем лучше, чем она большеб) тот или иной, соответствующий ( homines cujusque generis Sl)sua q. pericula nescit Lcn — никто не знает, какие опасности ему угрожаютsuis quaeque temporibus QC — всё в своё время, т. е. в хронологическом порядкеprimo quoque tempore (die) C и primā quāque occasione PJ — при первой же возможности, т. е. как можно скорееut quisque est doctissimus, ita est modestissimus C — чем кто учёнее, тем он скромнее2) (= quicumque) который бы ни Pl, C -
15 Деньги бывают царем иль рабом для того, кто скопил их
Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Деньги бывают царем иль рабом для того, кто скопил их
-
16 assentio
as-sentio (ad-sentio), sensī, sēnsum, sentīre, u. (in der klass. Zeit gew.) as-sentior (adsentior), sēnsus sum, sentīrī, beistimmen, beipflichten, seine Zustimmung-, seinen Beifall geben (Ggstz. repugnare), a) depon. Form, m. Dat. pers., tibi assentior, Plaut.: homini assensus sum, Lucil. fr.: ei senatus assensus est, Cic.: Catoni ass., Cic.: Gaberio equiti ass., Sall.: de Vennonianis rebus tibi assentior, Cic.: illud in quo te Dicaearcho assentiri negas, Cic. – alius alii varie verbo (mit kurzen Worten) assentiebatur, Sall.: purganti se Dareus vultu assentiebatur, Curt. – m. Dat. rei, eam sententiam dixi, cui sunt assensi ad unum, Cic.: ut ego assentiar orationi, defensionem tamen non probabo, Cic.: cum iidem huic orationi, qui litteris regis assensi erant, assentirentur, Liv. – m. allg. Obj. im Acc., ego illud assentior Theophrasto, Cic.: non habeo quid tibi assentiar, Cic.: cetera ass. Crasso, Cic. – assentior m. folg. ut u. Konj., Cic. de legg. 2, 11. – assentiris enim mihi m. folg. Acc. u. Infin., Cic. de or. 2, 39; ad Att. 14, 19, 1. – absol., assensus est uterque, Cic.: omnes assensi sunt, Liv.: verbo (mit kurzen Worten) assentiebatur, Liv.: vultu, qui maxime servit, assentiebantur, Curt. – b) akt. Form: advertebatur Pompeii familiares assentire Volcatio, Cic.: cavendum est, ne his rebus temere assentiamus, Cic.: ut eius semper voluntatibus non modo cives assenserint, socii obtemperarint, hostes oboedierint, sed etiam venti tempestatesque obsecundarint, Cic. – mit allg. Obj. im Acc., qui illud quod ego dicam adsentiant, Plaut. Amph. 824. – assentio tibi mit folg. ut u. Konj., Cic. ad Att. 9, 9, 1. – absol., assentio, Att. tr. 50. Plaut. rud. 975: assensit silens, Att. tr. 476: pol magis curabo, ut, ubi cognorint, omnes unā assentiant, Pompon. com. 467: assensere omnes, Verg. Aen. 2, 130. – pass., sapiens multa sequitur probabilia neque comprehensa neque percepta neque assensa, zugestanden, für wahr gehalten (vgl. assensio no. II u. assensus no. II, A), Cic. Acad. 2, 99. – impers., Bibulo assensum est de tribus legatis, Cic.: saepius tamen assentiendum quam repugnandum est (sc. insanientibus), Cels.: assentiendum temporibus, man müsse sich in die Zeit schicken, Cic. – c) unbest. im Gerund. u. Partiz. Präs., omnibus in rebus temeritas in assentiendo turpis est, Cic.: qui magno applausu loquitur assentiente populo, Cic. – / Über das aktive assentio b. Cic. vgl. Osann Cic. de rep. 3, 47. p. 300; u. über die aktive Perf.-Form assensi und die bei Cic. weit häufigere depon. Perf.-Form assensus sum s. Krebs-Schmalz Antib.7 S. 206 f. – Statt assentiēre ist Apul. met. 7, 5 mit Eyss. assensere zu schreiben; und statt assentierant steht Liv. 41, 24, 19 jetzt assensi erant.
-
17 compositio
compositio, ōnis, f. (compono), die Zusammenstellung, I) im allg. (nach compono no. I, 2) = die Zusammenstellung des Kämpferpaars, gladiatorum compositiones, Cic. ep. 2, 8, 1. – II) insbes.: 1) (nach compono no. II, 1) = die Zusammensetzung aus einzelnen Teilen, a) aus einzelnen Substanzen, gleucini olei, Col.: pardalii (unguenti), Plin.: eius tractae, Apic.: compositiones unguentorum, Cic., remediorum, Sen., utilium medicamentorum, Sen. – meton., das zusammengesetzte Heilmittel, die Komposition, compositio, quae elephantina nominatur, Cels.: ad laterum dolores compositio est Apollophanis, Cels.: valentiores compositiones, Cels. – b) die Abfassung eines Schriftwerks, iuris pontificalis, Cic. de legg. 2, 55. – 2) nach compono no. II, 2): a) eig., die Niederlegung, Aufbewahrung, rerum autumnalium compositiones, Col. 12, 46 (44), 1. – b) übtr., die Streitbeilegung, der Vergleich der Parteien, die Aussöhnung (griech. διάλυσις), pacis, concordiae, compositionis auctor esse non destiti, Cic.: legatos ad Pompeium mittere de compositione, Caes.: de compositione agere, Caes.: de compositione loqui, Caes. – 3) (nach compono no. II, 3) die Stellung Fügung, Anordnung, Anlage, a) eig.: c. sacrarum aedium, Vitr.: c. rerum aptis et accommodatis locis, gehörige Aufstellung, Cic.: c. membrorum, Cic.: sonorum varia c., Cic. – b) übtr.: α) die Anordnung, Gestaltung, anni, die Anordnung des Jahres nach Feier- und Werktagen, der Kalender, Cic.: magistratuum, Cic.: disciplinae (des Systems), Cic. – β) als rhet. t.t. = die gehörige Stellung, Fügung, Anordnung der Worte, Glieder, Perioden, die Wort-, Satzfügung, der Periodenbau, compositio est verborum constructio, quae facit omnes partes orationis aequabiliter perpolitas, Cornif. rhet.: c. apta, Cic.: c. tota servit gravitati vocum aut suavitati, Cic.
-
18 medius
medius, a, um (altind. mádhya-h, griech. μέσσος, μέσος, gotisch midjis, ahd. mitti = nhd. mitten), I) der mittlere, mittelste, der in der Mitte befindliche, -gelegene, u. partitiv, mitten an, auf, in usw., in der Mitte von u. dgl. (Ggstz. summus u. infimus oder imus, od. primus u. extremus, postremus, od. oriens u. cadens u. dgl.), A) eig.: 1) v. Raume: a) im allg.: in triclinio medio... in summo... in imo, Sall. fr.: versus aeque prima et media et extrema pars extenditur, Cic. – unguis, Iuven.: digitus, Quint. (ders. bl. medius, Gromat. vet. 371, 26). – v. Pers., mediam locavit, gab ihr den mittleren Platz, Verg. – medius mundi od. terrae locus, Mittelpunkt, Cic. – mit Genet. partit., eligere locum earum regionum medium, Caes.: ut aliquem locum medium utriusque colloquio diceret, Caes. – v. Pers., medius omnium rex erat, Liv. – m. Abl. der Entfernung, Megara media Corintho Athenisque urbs, Vell.: si medius Polluce et Castore ponar, Ov. – m. inter u. Akk., media inter utraque (sc. Africam et Galliam), von Hispanien, Iustin.: (populus) Romanus medius inter Latium et Tuscos quasi in quodam bivio collocatus, Flor.: v. Pers., rapite sublimem foras; facite inter terram et caelum ut medius sit, Plaut. – u. dafür poet. mit dopp. Genet., medium caeli terraeque per aëra vecta est, Ov.: qui locus est iuguli medius summique lacerti, Ov. – m. ex u. Abl., v. Pers., ne medius ex tribus (auf dem Speisesofa) Iugurtha foret, Sall. – mit dem Nbbgr. des Trennenden, quā (wo) medius liquor secernit Europen ab Afro, Hor.
b) partitiv = mitten, in der Mitte, α) übh.: telam medium accensum mittere, Liv. – per media hostium tela, mitten durch die G., Liv.: medios in hostes, mitten in usw., Sall.: arida loca medii itineris, in der Mitte des Wegs, Iustin. – in medio foro, mitten auf usw., Cic.: in medio colle, Caes. – medio oppido fluere, in der Mitte der Stadt (deshalb noch nicht gerade im Mittelpunkte), Liv.: ponere in media via, Phaedr.: via... medio est altissima caelo, Ov. – a medio spatio, Caes.: ex medio monte, Sall.: ex medio itinere, Caes. – übtr. auf die Pers. (s. die Auslgg. zu Verg. georg. 4, 436; Aen. 7, 169), considit scopulo medius, mitten auf dem Felsen, Verg.: in ferarum concilio medius sedebat, Ov. – medium alqm arripere, Ter., od. complecti, in der Mitte, um den Leib, Ter. u. Liv. (s. Fabri Liv. 23, 9, 9). – β) ex media alqa re, v. dem, was mitten aus etw. herausgenommen so recht eigentlich dazu gehört, alteri sunt e mediis Caesaris partibus, Cic.: hoc e medio est iure civili, Cic.; vgl. Fabri Sall. orat. Licin. 8. Beier Cic. de off. 1, 63.
c) subst., medium, iī, n., die Mitte, aa) der mittlere-, innere Raum, der Mittelpunkt, utrique imperatores in medium exeunt (treten in die Mitte vor); extra turbam ordinum colloquuntur simul, Plaut.: in medio aedium od. bl. medio aedium, Liv.: medio Capitolini montis, Tac.: poet. mit dopp. Genet., nocte volat medio caeli terraeque, zwischen Himmel und Erde, Verg. – v. Mittelpunkte, medium ferire, Cic.: in medium caestus proicere, Verg.: in medium vergere, Cic.: id autem medium infimum in sphaera est, Cic.: vom Mitteltreffen, Zentrum des Heeres, in agmine in primis modo, modo in postremis, saepe in medio adesse, Sall.: auxilia regum pro cornibus, medio sextam legionem constituit, Tac. – Insbes.: α) als Punkt, wohin alle ihr Gepäck usw. werfen, in medium oder (selten) in medio conicere sarcinas, Liv. (s. Drak. Liv. 10, 36, 1); – od. um den sich alle scharen, alqm in medium accipere, in ihre Mitte nehmen (um ihn zu decken, zu schützen), Liv. (s. Drak. u. Fabri Liv. 21, 46, 9); – od. auf den man feindlich von allen Seiten losgeht, utrimque hostem invehi nuntiatur. Diu in medio caesi milites, wurden die in die Mitte genommenen niedergehauen, Liv. – β) als Punkt, wo etwas als Kampfpreis so niedergelegt wird, daß jeder Preisbewerber es sehen und dazu gelangen kann, in medio palma est posita, jeder kann den Preis erringen, Ter. – ebenso als Gewinn für die Spielenden, in singulos talos singulos denarios in medium conferebat (setzte), quos tollebat universos, qui etc., Suet. – od. als Gemeingut, gemeinschaftliche Kasse usw., an dem alle teilhaben, das allen zu Gebote steht, zuteil werden kann, zugänglich ist, nach dem alle zulangen können, bona interfectorum in medium cedant, mögen Gemeingut werden, Tac.: in medium quaerere, zu gemeinschaftlichem Gebrauche, Verg.: discenda in medium dare, allgemein zugänglich machen, zum besten geben, Ov.: obscenas voluptates faciles, communes, in medio sitas dicunt, seien leicht erreichbar, jedermann zugänglich, könnten allen zuteil werden, Cic.: u. so laus in medio sita, Tac. dial.: velut in medio posita, als Gemeingut, wovon jeder nehmen könne, Curt.: u. so in medio posita, das allen zu Gebote Stehende, an der Hand Liegende, Hor.: u. ubi in medio praeda administrantibus esset, die nur zugreifen dürften, um die Beute an sich zu reißen, Liv. – u. so in medium afferre communes utilitates, Cic.: in m. conferre laudes, jeder für alle Ruhm erwerben (Ggstz. ex communi ad se trahere), Liv.: in medium referre ad vacuas aures, Ov.: in medium consulere, fürs Gemeinwohl, allgemeine Beste, Ter., Liv. u.a. (s. Ruhnken Ter. Andr. 3, 3, 16 u. die Auslgg. zu Liv. 24, 22, 15). – u. bei den Juristen als »Gesamtmasse« eines gemeinschaftlichen Vermögens, »Erbmasse« u. dgl., in medium conferre, ICt.: in medium venire, in die Masse fließen, ICt.: e medio deducere, ICt.: ex medio sumere, ferre, ICt. – γ) als Punkt, wo, umgeben vom Volke, vor Gericht die Parteien, Zeugen (zur Vernehmung) stehen, die Akten u. dgl. zur Einsicht vorliegen, mater virginis est in medio (ist da, frage sie), ipsa virgo, res ipsa; hic Geta praeterea, Ter.: veniant in m., mögen öffentlich (vor Gericht) auftreten, Cic.: tabulae sunt in medio, liegen (zu jedermanns Einsicht) vor, Cic.: removere e medio litteras, beiseite schaffen, Cic. – dah. v. strittigen Gegenständen, rem in medium vocare, vor ihr Gericht ziehen, Cic.: et regni crimen in medio (erit), wird vorliegen, Liv.: ego vero, si (regni crimen) in medio ponitur (in Frage gestellt wird, wem die Schuld beizulegen sei), non agnosco, Liv.: alqd in medio relinquere, unentschieden lassen, Cic.: ebenso (wie το μέσον θειναι) in medium relinquere, Claud. Quadrig. fr. u. Tac. – u. übtr. v. Auftreten der Parteien, prima veniat in medium Epicuri ratio, zuerst möge auftreten, Cic. – δ) als freier Raum, freie Straße, wo sich das Publikum einfindet, die Öffentlichkeit, ubi tabernis apertis omnia in medio vidit, alles (alle Waren) auf offener Straße ausgelegt sieht, Liv. – in medium procedere, öffentlich erscheinen, auftreten, Plaut.; übtr., loci in medium procedent, werden sich gleichs. deinem Blicke darbieten, Cic. – de medio recedere, aus dem Wege-, beiseite gehen, Raum geben, Cic. – aber e medio excedere, sich (aus der großen Welt) zurückziehen, Ter.: dass. secedere seque e medio amovere, Suet.: u. e medio discedere, sich verbergen, Suet.: emphat., e medio excedere od. abire, aus der Welt gehen, sterben, Ter.: u. alqm tollere de medio, aus dem Wege räumen, ermorden, Cic. – hoc deliberantium genus pellatur e medio, fort mit usw., Cic. – rem in medium proferre, etwas davon verlauten lassen, Cic. – in medium conferre, der Öffentlichkeit übergeben, Liv.: in medium vacuas referre ad aures, allgemein zum besten geben, Ov.: in medium dare, der Öffentlichkeit übergeben, verraten, Lucr.: aber omnia in medium dare discenda, alles zum Lernen darbieten, seinen Schülern zum besten geben, Ov.: dah. e medio = aus dem großen Publikum, ex medio res arcessit comoedia, Hor.: verba e medio, Ov.: vollst., verba e medio sumpta, Quint.: u. bl. e medio sumpta, Hor. u. Amm.: verba iacentia tollere e medio, Cic. – u. dah.: ε) in medio = sub divo, unter freiem Himmel, im Freien, Pallad. 1, 35, 12. – bb) der mittlere Teil, ovi medium, der Dotter, Apic. 9, 416.
2) v. der Zeit: a) die mittlere, die dazwischenliegende = verflossene, α) übh.: ultimi temporis recordatione, proximi memoriā medium illud tristissimum tempus... ex animo excĭdere, Cic.: longa fuit medii mora temporis, der Zwischenzeit, Ov.: u. so oft m. tempus, Ov. u. Suet.: unum quasi comperendinatus medium diem fuisse, noch einen Tag Frist dazwischen hatte, Cic. – medio tempore, in der Zwischenzeit, mittlerweile, Suet. u. Iustin.: so medio temporis spatio, Suet.: mediis diebus, in den Zwischentagen, Liv.: mediis horis, Eutr. – poet. u. nachaug., medium esse = intercedere, dazwischensein, -fallen, -verfließen, mit folg. et, zB. mediumque fuit breve tempus, et orsa est Leucothoë, Ov.: exiguum temporis medium, et etc., Plin. ep.: una dies m. est, et etc., Ov.. una nox m. erat, et etc., Prop. – β) insbes. v. Alter, das mittlere, m. aetas (Ggstz. aetas primae iuventae u. senectus, od. puer u. iuvenis), Plaut., Cic., Colum. u. o.: constans aetas, quae media dicitur, Cic.: v. Lebl., Falernum (vinum) nec in novitate, nec in nimia vetustate corpori salubre est. Media eius aetas a quindecimo anno incipit, Plin. – übtr. auf die Pers. od. Sache, in den mittleren Jahren stehend, uxor, Plaut.: quemcumque vis occupa, adulescentem, senem, medium, Sen.: Aeglen maximam natu appellavit, mediam Euphrosynen, tertiam Thalian, Sen.: v. Lebl., vinum novum, vetus, medium (weder zu jung, noch zu alt), Varro fr.
b) partitiv, mitten in usw., in der Mitte, Mitt-, α) übh. v. Tage, aestas erat mediusque dies, die Zeit um Mittag, Ov.: in medios dormire dies, mitten in den T. hinein, Hor.: de medio potare die, vom hellen Mittag an, Hor.: medio die (Ggstz. ortu obituque), Ov.: u. übtr., m. dies, Mittag = Süden, stabula ad medium conversa diem, Verg.: occidens Zephyros, Austros medius dies mittit, Apul.; vgl. media ab regione diei, Lucr. – v. der Nacht, mediā nocte, Suet.: ad mediam noctem, Suet. – v. den Jahreszeiten, medium erat tempus sementis, es war mitten in der Zeit der Aussaat, Flor.: extremā hieme... ineunte vere... mediā aestate, Cic.: aestu medio, aestibus mediis, frigoribus mediis, Verg. – übtr., v. der Pers., duorum fratrum aetatibus medius interiectus, dem Alter nach mitten zwischen den beiden Br. stehend, Cic.: in mediis (illis), mitten unter ihnen, Verg. – β) von dem, was mitten im Gange ist, mitten in od. auf usw., medium iam classe tenebat iter, war im vollen Laufe, Verg.: in honore deûm medio, Verg.: medio sermone, Verg.: in media pace, Sen. de ira 2, 2, 6; ep. 18, 6 u. 91, 5. Curt. 8, 10 (36), 17.
c) subst., medium, iī, n., die Mitte, die mittlere Zeit, iam diei medium erat, Liv.: noctis erat medium, Ov.: per medium diei, Tac.: medio diei, Tac. (s. Heräus Tac. hist. 1, 62, 7): medio noctis, Iustin.: medio temporis, in der Zwischenzeit, mittlerweile (διὰ μέσον), Tac.: so auch in medium, mittlerweile, indessen, Apic. 3, 63. – nec longum in medio tempus, cum etc., kurze Zeit verstrich dazwischen, als usw., Verg. Aen. 9, 395 (vgl. oben no. 2, a, α mediumque fuit breve tempus, et etc.).
B) bildl.: 1) zwischen zwei Extremen als drittes in der Mitte stehend, -schwebend, sich in der Mitte haltend, a) im allg.: cum inter pacem et bellum medium nihil intersit, Cic.: u. dafür poet m. dopp. Genet., si quid medium mortis fugaeque, Ov. – multitudo aut servit humiliter aut superbe dominatur; libertatem, quae media est, nec spernere modice nec habere sciunt, Liv. – v. der Rede, m. dicendi genus, Quint. u. (Ggstz. uber u. gracile) Gell.: tum graves sumus, tum subtiles, tum medium quiddam tenemus, Cic.: u. übtr., v. Redner, alii (oratores) graves, alii subtiles, alii eis interiecti et tamquam medii, Cic. – in der Philos., der mittlere, von dem, was weder lobens- noch tadelnswert ist, weder gut noch böse, m. officium, Cic. (s. bes. Cic. de off. 1, 16; de fin. 3, 58): alia interiecta et media u. media illa, Mitteldinge, Cic.: mediae artes, Quint.: subst., minora quaeque sunt ex mediis, Quint. b) den Ansichten u. dem Verhalten nach = zwischen zwei Ansichten oder Parteien die Mitte haltend, einen Mittelweg einschlagend, media consilii via, Liv.: ex quibus partim tecum sentiebant, partim medium quendam cursum tenebant, Cic.: mediis consiliis stare, Liv.: m. oratio, m. sententia, Liv.: medium quiddam tenere, einen Mittelweg einschlagen, Plin. ep. – mit inter u. Akk., quod medium inter aequum et utile erat, decreverunt, Liv. – subst., media sequi, einen Mittelweg einschlagen, Tac.: mediis copulare concordiam, durch vermittelnde Maßregeln, durch Entgegenkommen, Liv. – übtr. auf die Pers., medium se gerere, parteilos sich in der Mitte halten, Liv.: agebat medium (er schlug einen Mittelweg ein), plurima dissimulans, aliqua inhibens, Vell.: aliis notantibus praefectum, aliis praemia decernentibus, mediis... dicentibus, Liv. – oder = sich neutral verhaltend, unparteiisch, neutral, utra castra (sc. sequar)? Media tollit Antonius, Cic. – u. übtr. auf die Pers., pacem utrique parti, ut medios deceat amicos, optent, Liv.: tamquam medios, nec in alterius favorem inclinatos, miserat rex, Liv.: medios et neutrius partis, Suet.: de mediis et neutram partem sequentibus, Suet.: qui se medium esse vult, Cic.: medios esse iam non licebit, Cic.: Eumenes in eo bello medius erat animo, Vell.: Macedonico bello medium agere, neutral bleiben, Liv. epit. – u. mit dem Nbbgr. des Unentschiedenen, Unbestimmten – unbestimmt, unentschieden, zweideutig, responsum, zwischen Ja u. Nein in der Mitte schwebend, Liv.: vocabula, gleichsam mitteldeutig, zweideutig, Gell.: medius ambiguusque sermo, Plin. ep.: sed haec quoque media relinquamus, Vopisc.: subst., ad Varum media scriptitabat, Tac. – übtr. auf die Pers., se dubium mediumque partibus praestitit, Vell.: medii inter duos exspectavere fortunam, Flor.
c) dem Grade od. Maße nach zwischen dem Hohen u. Niederen, Ausgezeichneten und ganz Schlechten in der Mitte stehend, gewöhnlich, ziemlich, mäßig, mittelmäßig, media bella, Liv.: ipsi me dium ingenium, magis extra vitium, quam cum virtutibus, Tac.: gratia non media, nicht gewöhnliche, ungemeine, Liv.: uxorum fides summa, libertorum media, servorum aliqua, filiorum nulla, Vell.: nihil medium, sed immensa omnia volvere animo, Liv.: pauca ille mediis sermonibus locutus, mit gewöhnlichen Worten, Ov. – übtr. auf die Pers., innocentiā eximius, sanctitate praecipuus, eloquentiā medius, Vell.: m. plebs, das gewöhnliche Volk, der gemeine Mann, Ov.: u. so m. vulgus, Ov.
2) vermittelnd zwischen zwei Extremen stehend, a) nach beiden Seiten hinüberspielend, zu beidem geneigt, -befähigt, eine Mischung von beidem u. dgl., medium erat in Anco ingenium, et Numae et Romuli memor, Liv.: übtr. auf die Pers., multus in eo proelio Caesar fuit mediusque inter imperatorem et militem, Flor.: u. dafür poet. mit dopp. Genet., pacis eras mediusque belli, zu Frieden u. Krieg gleich befähigt, Hor.
b) tätig als Mittler eingreifend, vermittelnd, hilfreich, der Vermittler, media quaedam manus, Quint.: medio Pompei capite, Flor. – v. der Pers., medium se offert, Verg.: mediis dis, Ov.: u. poet mit dopp. Genet., medius fratris sui maestaeque sororis, Ov. Vgl. übh. Drak. Sil. 16, 222. Juret. Symm. epist. 4, 51. Gronovii Obss. in Eccl. 13.
3) störend zwischen eine Handlung tretend od. entzweiend zwischen zwei Personen tretend, ne medius occurrere possit, störend zur Unzeit erscheinen könne, Verg.: quos inter medius venit furor, Haß entzweite sie beide, Verg.
II) (wie μέσος) übtr., weil die Mitte jeden Körper in zwei Hälften teilt = dimidius, halb, zur Hälfte (Ggstz. totus), mediā plus parte, Ov.: media Minerva, das Brustbild, die Büste der M., Iuven.: m. scrupulum croci, Pallad.: aurum coronarium Italicis totum, medium provincialibus reddidit, Capit.: quod (oculus) convexus mediusque quacumque cernatur, Plin.: Nepa (sidus) medius occĭdit (Ggstz. totus apparet), Colum. – subst., medium, iī, n., die Hälfte, in itineris medio, Eutr.: scillae medium conterunt cum aqua, Varro.: scrobem ad medium completo, Colum.
-
19 misere
miserē, Adv. (miser), I) elend, unglücklich, kläglich, elendiglich, bemitleidenswert, vivere, Cic.: mori, Plaut.: perire, Plaut.: perdere alqm, Cic.: lugere, Sen.: ut miserius (unter größeren Leiden) a vobis recipiatur, quam ab illo capta est, Liv.: nemo ergo ex Olynthiis miserius servit quam qui Atheniensem dominum sortitus est, Sen. rhet.: miserrume pereo, Plaut. – II) insbes.: 1) kläglich = erbärmlich, schlecht, misere, miserrume scriptum esse, Plaut. Pseud. 74. – 2) kläglich, elendiglich = leidenschaftlich (mit Leidenschaft), angelegentlich, heftig, gar sehr, eius patris me nunc misere miseret, Plaut.: m. orare eius noctem, Ter.: m. cupere, Ter.: m. amare od. deperire amore liebeskranksein = innig lieben (griech. δυςερωτιαν), Komik: u. so m. amans = δυςέρως, liebeskrank, Plaut.: m. discedere quaerens, Hor.: misere noluit tradere, wollte durchaus (schlechterdings) nicht, Cic.
-
20 purpura
purpura, ae, f. (πορφύρα), I) die Purpurschnecke, Plin. 9, 125 sqq. – II) meton.: A) der Purpur, die Purpurfarbe, Sen., Plin., Hor. u.a.: nigra, Verg.: auch die unechte, aus einer Art Beeren verfertigte, Plin. 16, 77. – B) der purpurfarbige, mit Purpur gefärbte Stoff, 1) als Stoff, a) = mit Purpur gefärbte Wolle, Purpurwolle, ministri fucandae purpurae, Gesellen in einer Purpurfärberei, Amm. 14, 9, 7: purpuras colo nere, Iustin. 1, 3, 2. – b) ein roter Lappen, Colum. 3, 15, 1. – 2) als Gewand, Decke: a) ein mit Purpur verbrämtes od. ganz gefärbtes Kleid, das Purpurkleid, der Purpur, teils mit gewöhnl. Purpur, dah. purpura plebeia ac paene fusca (ins Braune schillerndes, Cic. Sest. 19. – teils doppelt u. mit kostbarem Purpur u. von Fürsten u. hohen Magistraten getragen, Cic. u.a.: purp. regalis, Cic. fr.: purpuram amicire, Vopisc.: purpurā vestiri, Sen.: odores ac purpuras et auro pensanda portare (v. Kaufleuten), Sen. – dah. meton. v. hohen Würden u. Würdenträgern, septima purpura, d.i. Konsulat, Flor.: sumere purpuram, die Tyrannis, Eutr.: accipere purpuram, Eutr.: purpura servit, die Könige, Lucan.: purpuram adorare, Amm. u. spät. ICt. – b) die purpurne Decke, Sen., Quint. u. Suet.: lectum sternere sine linteis, sine purpura, Liv. epit. – C) poet. = porphyrites, Stat. silv. 1, 5, 37.
См. также в других словарях:
servit — sèrvīt m <N mn servíta> DEFINICIJA kat. član prosjačkog reda; cilj mu je širenje štovanja Blažene Djevice Marije ETIMOLOGIJA srlat. servita ← servus: rob … Hrvatski jezični portal
servit — SERVÍT1, servituri, s.n. Servire. – v. servi. Trimis de claudia, 13.09.2007. Sursa: DEX 98 SERVÍT2, Ă, serviţi, te, adj. Slujit, ajutat. ♦ (La unele jocuri cu mingea sau de noroc) Pus în joc. – v. servi. Trimis de claudia, 13.09.2007. Sursa:… … Dicționar Român
Servít je vůl — “Servít je vůl”(literally Servít is an ox , more roughly Servít is a fool ) were inscriptions in Czech language, which began to occure in 60 s as a satirical joke, written by students. However later it became popular and even some modifications… … Wikipedia
Servit — Ser|vit 〈[ vi:t] m. 16〉 Diener Mariens, Angehöriger des 1233 in Florenz gegründeten Bettelordens [zu lat. Ordo Servorum Beatae Mariae Virginis „Orden der Diener der seligen Jungfrau Maria“] * * * Ser|vit, der; en, en [nach Ordo Servorum Mariae =… … Universal-Lexikon
servit — 3 p.s. Pas. servir … French Morphology and Phonetics
servît — 3 p.s. Impar. subj. servir … French Morphology and Phonetics
Servit — Ser|vit 〈 [ vi:t] m.; Gen.: en, Pl.: en〉 Diener Mariens, Angehöriger des 1233 in Florenz gegründeten, nach der Augustinerregel lebenden Bettelordens, missionarisch u. wissenschaftlich tätig [Etym.: <lat. Ordo servorum beatae Mariae Virginis… … Lexikalische Deutsches Wörterbuch
Servit — Ser|vit der; en, en <nach (Ordo) Servorum (Mariae), dem lat. Namen des Ordens, u. zu 3↑...it> Angehöriger eines 1233 gegründeten Bettelordens … Das große Fremdwörterbuch
servít — a m (ȋ) rel. član reda, ki se ukvarja zlasti z organiziranjem misijonov … Slovar slovenskega knjižnega jezika
Servit — Ser|vit, der; en, en <lateinisch> (Angehöriger eines Bettelordens; Abkürzung OSM) … Die deutsche Rechtschreibung
Utiliter nemo servit duobus heris. — См. Никто не может служить двум господам … Большой толково-фразеологический словарь Михельсона (оригинальная орфография)