para...

prae-sum, fūi, esse, v. n., to be before a thing; hence, to be set over, to preside or rule over, to have the charge or command of, to superintend (class.).

With dat.:

omnibus Druidibus praeest unus,

Caes. B. G. 6, 12:

qui oppido praeerat,

id. ib. 2, 6:

regionibus,

id. ib. 5, 22:

provinciae,

Sall. C. 42, 3:

censor factus, severe praefuit ei potestati,

Nep. Cat. 2, 3:

classi,

to have the command of the fleet, Caes. B. C. 3, 25:

exercitui,

id. ib. 3, 57:

alicui negotio,

to have charge of it, to carry it on, id. ib. 3, 61:

ei studio,

Cic. de Or. 1, 55, 235:

artificio,

id. Fin. 4, 27, 76:

vigiliis,

to superintend, Sall. C. 30, 6:

regiis opibus,

Nep. Con. 4, 3:

rebus regiis,

id. Phoc. 3, 4:

statuis faciendis,

Cic. Verr. 2, 2, 59, § 144:

aedibus, i. e. aedilem esse,

Dig. 1, 2, 2: mercimoniis, Cod. 5, 5, 7.—

Absol.:

praeesse in provinciā,

to be governor, Cic. Verr. 2, 3, 77, § 180.—

Transf.

To be the chief person, to take the lead in any thing:

non enim paruit ille Ti. Gracchi temeritati, sed praefuit,

Cic. Lael. 11, 37:

qui non solum interfuit his rebus, sed etiam praefuit,

id. Fam. 1, 8, 1:

illi crudelitati non solum praeesse, verum etiam interesse,

id. Att. 9, 6, 7.—

To protect, defend ( poet.):

stant quoque pro nobis, et praesunt moenibus Urbis,

Ov. F. 5, 135.—Hence, praesens, entis ( abl. sing. of persons usually praesente; of things, praesenti), adj.

That is before one, in sight or at hand, present, in person (rarely of the immediate presence of the speaker or writer, for which the proper case of hic is used; cf. Krebs, Antibarb. p. 908, and v. infra):

assum praesens praesenti tibi,

I am with you, Plaut. Most. 5, 1, 27: non quia ades praesens, dico hoc, because you happen to be present, Ter. Ad. 3, 3, 39:

quo praesente,

in whose presence, Cic. de Or. 1, 24, 112:

quod adest quodque praesens est,

id. Off. 1, 4, 11; so,

nihil nisi praesens et quod adest,

id. Fin. 1, 17, 55:

vivi atque praesentes,

id. Off. 1, 44, 156:

praesens tecum egi,

myself, in person, id. Fam. 2, 7, 4:

perinde ac si ipse interfuerit, et praesens viderit,

id. Inv. 1, 54, 104:

praesens sermo,

communication by word of mouth, id. Q. Fr. 2, 8, 1:

praesens in praesentem multa dixerat,

id. Att. 11, 12, 1; Ter. Ad. 4, 5, 34: praesente for praesentibus (ante-class.): praesente amicis, Pompon. ap. Don. ad Ter. Eun. 4, 3, 7; so, testibus, id. ap. Non. 154, 17:

his,

Att. ib. 154, 19:

suis,

Fenest. ib. 154, 20:

omnibus,

Nov. ib. 154, 23: legatis, Varr. ap. Don. Ter. Eun. 4, 3, 7: nobis, Ter. ib.—

Esp., of time:

narratio praeteritarum rerum aut praesentium,

Cic. Part. Or. 4, 13:

non solum inopia praesentis, sed etiam futuri temporis,

Caes. B. C. 1, 52 init.:

praesens tempus futuri metu perdere,

Sen. Ep. 24, 1:

tempus enim tribus partibus constat, praeterito, praesente, futuro,

id. ib. 124, 17.—Esp. in opp. to other times referred to:

quanta tempestas invidiae nobis si minus in praesens tempus... at in posteritatem impendeat,

Cic. Cat. 1, 9, 22:

et reliqui temporis recuperandi ratio, et praesentis tuendi,

id. Att. 8, 9, 3:

et consiliorum superiorum conscientiā et praesentis temporis moderatione me consoler,

id. Fam. 9, 16, 6; id. Fl. 1, 3.—Very rarely alone, of the times of the writer or speaker. as opp. to the times of which he speaks:

quod pietas principis nostri praesentium quoque temporum decus fecit,

Quint. 3, 7, 9:

vive moribus praeteritis, loquere verbis praesentibus,

now in use, Gell. 1, 10, 4.—Also of a time spoken of, present to the mind, existing:

movit Scipionem cum fortuna pristina viri, praesenti fortunae conlata,

Liv. 30, 13, 8:

populo erat persuasum, et adversas superiores et praesentes secundas res accidisse, etc.,

Nep. Alcib. 6, 2:

praetor factus non solum praesenti bello,

id. Them. 2, 1:

et praesens aetas et posteritas deinde mirata est,

Curt. 9, 10, 28:

praesentem saevitiam melioris olim fortunae recordatione allevabant,

Tac. A. 14, 63: in praesens tempus, and more freq. absol., in praesens, for the present:

pleraque differat, et praesens in tempus omittat,

Hor. A. P. 44; so (opp. in posteritatem) Cic. Cat 1, 9, 22:

si fortuna in praesens deseruit,

Tac. H. 4, 58; cf.:

laetus in praesens animus,

Hor. C. 2, 16, 25: ad praesens tempus, or simply ad praesens, for the present:

Harpagus ad praesens tempus dissimulato dolore,

for the moment, Just. 1, 5, 7:

quod factum aspere acceptum ad praesens, mox, etc.,

at the time, Tac. A. 4, 31; 40:

munimentum ad praesens, in posterum ultionem,

id. H. 1, 44; Suet. Tit. 6:

vocem adimere ad praesens,

for a short time, Plin. 8, 22, 34, § 80: praesenti tempore and in praesenti, at present, now:

praesenti tempore,

Ov. F. 3, 478:

haec ad te in praesenti scripsi, ut speres,

Cic. Fam. 2, 10, 4:

in praesenti,

Nep. Att. 12, 5; Liv. 34, 35, 11.—Prov.: praesenti fortuna pejor est futuri metus, Ps.-Quint. Decl. 12, 15.— Subst.: praesentĭa, ĭum, n., present circumstances, the present state of affairs:

cum hortatur ferenda esse praesentia,

Suet. Aug. 87:

praesentia sequi,

Tac. H. 4, 59:

ex praeteritis enim aestimari solent praesentia,

Quint. 5, 10, 28:

sed penitus haerens amor fastidio praesentium accensus est,

Curt. 8, 3, 6.—Esp., in phrase in praesentia (sc. tempora), for the present, at this time, under present circumstances:

hoc video in praesentia opus esse,

Cic. Att. 15, 20, 4:

providere quid oneris in praesentia tollant,

id. Verr. 2, 3, 1, § 1:

quae in praesentia in mentem mihi venerunt,

id. Fam. 4, 5, 1; id. Fin. 5, 8, 21; Liv. 31, 22, 8; 33, 27, 10; 33, 28, 6; Tac. Agr. 31; 39; Suet. Tib. 22; id. Claud. 4; Ter. Phorm. 5, 2, 14; Plin. 12, 3, 7, § 14.—Very rarely in praesentia, at hand, on hand, on the spot:

id quod in praesentia vestimentorum fuit, arripuit,

Nep. Alcib. 10, 5; cf.: in re praesenti, infra: in rem praesentem venire, to go to the place itself, go to the very spot, for the sake of a closer examination, Cic. de Or. 1, 58, 250:

in rem praesentem venias oportet, quia homines amplius oculis quam auribus credunt,

Sen. Ep. 6, 5: in rem praesentem perducere audientes, to transport one's hearers to the very spot, Quint. 4, 2, 123: in re praesenti, in the place itself, on the spot:

in re praesenti, ex copiā piscariā consulere, quid emam, aequom est,

when I am on the spot, Plaut. Cas. 2, 8, 65; Liv. 40, 9:

eodem anno inter populum Carthaginiensem et regem Masinissam in re praesenti disceptatores Romani de agro fuerunt,

id. 40, 17; Quint. 6, 2, 31:

praesenti bello,

while war is raging, Nep. Them. 2, 1; so sup.:

quod praesentissimis quibusque periculis desit,

Quint. 10, 7, 1; and comp.:

jam praesentior res erat,

Liv. 2, 36, 5.—

That happens or is done immediately, immediate, instant, prompt, ready, direct:

praesens poena sit,

the punishment might be instant, Cic. Div. 2, 59, 122:

preces,

immediate, not delayed, Prop. 2, 23, 64 (3, 28, 12):

mercari praesenti pecuniā,

with ready money, cash, Plaut. Capt. 2, 2, 8; Cic. Clu. 12, 34:

numerare praesentes denarios ducentos,

Petr. 109:

nummi,

id. 137:

supplicium,

instant execution, Tac. A. 1, 38:

Maelium praesenti morte multavit,

Flor. 1, 26:

praesens debitum,

Dig. 12, 1, 9; 20, 1, 13: praesenti die dari, in ready money:

quoties in obligationibus dies non ponitur, praesenti die pecunia debetur,

ib. 45, 1, 41:

libertatem aut praesenti die, aut sub condicione dare,

ib. 28, 7, 22.—Hence, adv.: prae-sens (opp. in diem), forthwith, immediately:

si, cum in diem mihi deberetur, fraudator praesens solverit,

in ready money, in cash, Dig. 42, 9, 10:

quod vel praesens vel ex die dari potest,

ib. 7, 1, 4.—

That operates immediately or quickly, instant, prompt, efficacious, powerful (i. q. valens):

praesens auxilium oblatum est,

Cic. Verr. 2, 4, 49, § 107:

non ulla magis praesens fortuna laborum est,

no more effective cure for their troubles, Verg. G. 3, 452:

quo non praesentius ullum, Pocula si quando saevae infecere novercae,

id. ib. 2, 127:

si quid praesentius audes,

more effective, bolder, id. A. 12, 152:

praesentissimum remedium,

Col. 6, 14; Plin. 28, 5, 14, § 53.—With objectclause:

o diva... Praesens vel imo tollere de gradu Mortale corpus, vel, etc.,

mighty, able, Hor. C. 1, 35, 2.—

Of disposition or character, present, collected, resolute:

animo virili praesentique ut sis, para,

Ter. Phorm. 5, 8, 64:

si cui virtus animusque in pectore praesens,

Verg. A. 5, 363:

animus acer et praesens,

Cic. de Or. 2, 20, 84:

non plures, sed etiam praesentioribus animis,

Liv. 31, 46:

praesentissimo animo pugnare, Auct. B. Alex. 40: Crassus, ut praesens ingenio semper respondit,

Plin. 17, 1, 1, § 4.—

Present, aiding, favoring, propitious:

Hercules tantus, et tam praesens habetur deus,

Cic. Tusc. 1, 12, 28; id. N. D. 2, 2, 6; 3, 5, 11:

deus,

Ter. Phorm. 2, 2, 31; cf.:

tu dea, tu praesens, nostro succurre labori,

Verg. A. 9, 404:

modo diva triformis Adjuvet, et praesens ingentibus adnuat ausis,

Ov. M. 7, 178.— Comp.:

nihil illo (praesagio) praesentius,

Flor. 4, 7, 9.—

Appropriate, pertinent, timely:

praesens hic quidemst apologus,

Plaut. Stich. 4, 1, 38; cf.:

en hercle praesens somnium,

id. Mil. 2, 4, 41.

pŭer, ĕri (old voc. puere, Plaut. As. 2, 3, 2; 5, 2, 42; id. Most. 4, 2, 32 et saep.; Caecil. and Afran. ap. Prisc. p. 697 P.; gen. plur. puerūm, Plaut. Truc. 4, 2, 50), m. (v. infra) [root pu-, to beget; v. pudes; and cf. pupa, putus], orig. a child, whether boy or girl:

pueri appellatione etiam puella significatur,

Dig. 50, 16, 163.—Thus, as fem.: sancta puer Saturni filia, regina, Liv. And. ap. Prisc. p. 697 P.:

prima incedit Cereris Proserpina puer,

i.e. daughter of Ceres, Naev. ib. p. 697 P.: mea puer, mea puer, Poët. ap. Charis. p. 64 P.; Ael. Stil. and As. ib. p. 64 P.—Hence, freq. in the plur. pueri, children, in gen., Plaut. Poen. prol. 28; 30:

infantium puerorum incunabula,

Cic. Rosc. Am. 53, 153:

cinis eorum pueros tarde dentientes adjuvat cum melle,

Plin. 30, 3, 8, § 22; Hor. Ep. 1, 7, 7; id. C. 4, 9, 24.—

In partic.

A male child, a boy, lad, young man (strictly till the seventeenth year, but freq. applied to those who are much older):

puero isti date mammam,

Plaut. Truc. 2, 5, 1:

aliquam puero nutricem para,

Ter. Hec. 4, 4, 104; 5, 2, 4:

homini ilico lacrimae cadunt Quasi puero,

id. Ad. 4, 1, 21:

quo portas puerum?

id. And. 4, 3, 7:

nescire quid antea quam natus sis, acciderit, id est semper esse puerum,

Cic. Or. 34, 120; Ov. P. 4, 12, 20:

laudator temporis acti Se puero,

when he was a boy, Hor. A. P. 173; cf.:

foeminae praetextatique pueri et puellae,

Suet. Claud. 35.—A puero, and with plur. verb, a pueris (cf. Gr. ek paidos, ek paidôn), from a boy, boyhood, or childhood (cf. ab):

doctum hominem cognovi, idque a puero,

Cic. Fam. 13, 16, 4; id. Ac. 2, 3, 8:

diligentiā matris a puero doctus,

id. Brut. 27, 104;

Hor S. 1, 4, 97: ad eas artes, quibus a pueris dediti fuimus,

Cic. de Or. 1, 1, 2.—In like manner: ut primum [p. 1487] ex pueris excessit Archias, as soon as he ceased to be a child, Cic. Arch. 3, 4.—

A grown-up youth, young man, Cic. Fam. 2, 1, 2:

puer egregius praesidium sibi primum et nobis, deinde summae rei publicae comparavit, of Octavian at the age of nineteen,

id. ib. 12, 25, 4 (cf. Vell. 2, 61, 1; Tac. A. 13, 6); cf.

of the same: nomen clarissimi adulescentis vel pueri potius,

Cic. Phil. 4, 1, 3;

of Scipio Africanus, at the age of twenty,

Sil. 15, 33; 44 (coupled with juvenis, id. 15, 10 and 18);

of Pallas, in military command,

Verg. A. 11, 42.—

An unmarried man, a bachelor, Ov. F. 4, 226.—

As a pet name, or in familiar address, boy, fellow, Cat. 12, 9; Ter. Ad. 5, 8, 17.—

Transf.

A little son, a son ( poet.), Plaut. Am. 5, 1, 72:

Ascanius puer,

Verg. A. 2, 598:

tuque (Venus) puerque tuus (Cupido),

id. ib. 4, 94; cf. Hor. C. 1, 32, 10:

Latonae puer,

id. ib. 4, 6, 37:

Semeles puer,

id. ib. 1, 19, 2:

deorum pueri,

id. A. P. 83; 185.—

A boy for attendance, a servant, slave:

cedo aquam manibus, puer,

Plaut. Most. 1, 3, 150; Cic. Rosc. Am. 28, 77:

Persicos odi, puer, apparatus,

Hor. C. 1, 38, 1; 2, 11, 18; 4, 11, 10:

hic vivum mihi cespitem ponite, pueri,

id. ib. 1, 19, 14:

cena ministratur pueris tribus,

id. S. 1, 6, 116:

tum pueri nautis, pueris convicia nautae Ingerere,

id. ib. 1, 5, 11:

regii,

royal pages, Liv. 45, 6; Curt. 5, 2, 13:

litteratissimi,

Nep. Att. 13, 3; Juv. 11, 59; Dig. 50, 16, 204.—

As adj., youthful:

puera facies,

Paul. Nol. Carm. 25, 217.

semper, adv. [root sam-; Gr. ham-; v. semel and -per = para; cf. tantisper], ever, always, at all times, forever (cf. usque).

In gen.: nequiter factum illud apud vos semper manebit, Cato ap. Gell. 16, 1:

locus hic apud nos semper liber est,

Plaut. Bacch. 1, 1, 49:

semper occant priusquam sarriunt rustici,

id. Capt. 3, 5, 5:

sat habet favitorum semper, qui recte facit,

Plaut. Am. prol. 79:

quod improbis semper aliqui scrupus in animis haereat, semper iis ante oculos judicia et supplicia versentur: nullum autem emolumentum esse tantum, semper ut timeas, semper ut adesse, semper ut impendere aliquam poenam putes,

Cic. Rep. 3, 16, 26:

quod semper movetur, aeternum est,

id. ib. 6, 25, 27; id. Tusc. 1, 23, 53:

non haerent in suis sedibus, sed volucri semper spe rapiuntur,

id. Rep. 2, 4, 7:

curavit (Servius Tullius), quod semper in re publicā tenendum est, ne, etc.,

id. ib. 2, 22, 39; 3, 14, 23 et saep.: sibi exortam semper florentis Homeri Commemorat speciem (the Gr. aeithalês), Lucr. 1, 124:

hic vertex nobis semper sublimis,

Verg. G. 1, 242; cf.: quod Graeci aigleucos (aeigleukos) vocant, hoc est semper mustum, Plin. 14, 9, 11, § 83:

avida ulteriorum semper gens (semper belonging to ulter),

Liv. 9, 38, 5:

si umquam dubitatum est, utrum tribuni plebis vestrā an suā causā seditionum semper auctores fuerint,

id. 5, 3 Drak.;

for which also, without esse (hence apparently adject.): Hasdrubal pacis semper auctor,

id. 30, 42; cf.:

adversus Sidicinos sumerent arma, suos semper hostes,

id. 8, 1 fin. —To strengthen the signif., joined with cottidie, perenne, assidue, etc. (as in Gr. aei kath hêmeran, suneches, etc.; v. Lidd. and Scott's Lex. under aei):

ea mihi cottidie Aut ture aut vino aut aliqui semper supplicat,

Plaut. Aul. prol. 24; cf. Ter. Ad. 3, 1, 7:

lucrum ut perenne vobis semper suppetat,

Plaut. Am. prol. 14:

ne semper servus currens, iratus senex, etc.... assidue agendi sint mihi,

Ter. Heaut. prol. 39; so (with assiduus) Cic. Rosc. Am. 18, 51; Ov. F. 4, 686:

ibi semper omne vitae spatium famula fuit,

Cat. 63, 90:

semper et ubique,

Quint. 1, 1, 29; 3, 9, 5; Petr. 99; Suet. Aug. 90; cf. Quint. 11, 1, 14.—

Of continuance within a definite time:

ego illum antehac hominem semper sum frugi ratus,

Plaut. As. 5, 2, 11; cf. id. Aul. 2, 2, 39:

quod tempus (aestatem) omnes Siciliae semper praetores in itineribus consumere consuerunt,

Cic. Verr. 2, 5, 12, § 29: quibus studiis semper [p. 1668] fueris, tenemus, Cic. Rep. 1, 23, 37.—

Esp., with comp., of a progressive change ( poet.):

rem Romanam Alterum in lustrum meliusque semper, Proroget aevum,

Hor. C. S. 67:

candidior semper candidiorque veni,

Tib. 1, 7, 64.—

Distributively, always, every time, on each occasion (ante-class. and post-Aug.):

rex Creo vigiles nocturnos singulos semper locat,

Plaut. Am. 1, 1, 195:

horresco semper, ubi pultare hasce (fores) occipio miser,

always, every time, Ter. Ad. 4, 4, 24:

quattuor partus enixa, septumo semper mense, genuit, etc.,

Plin. 7, 5, 4, § 39:

bis inter duos exortus lunae adfluunt bisque remeant vicenis quaternisque semper horis,

id. 2, 97, 99, § 212:

tertio die cibum capere semper,

id. 7, 2, 2, § 12:

cibum capere semper diebus tertiis,

Gell. 9, 4, 6.—

Transf. ( poet.), everywhere, in every place (like Engl. always):

proque toro terrae non semper gramen habenti, Incubat infelix,

Ov. M. 1, 633.

   por deducción, por experiencia; tras examen; una vez conocido el asunto de que se trata

   ◘ Dijo que la tela era de mala calidad a posteriori, cuando vio que al lavarla había encogido.

   antes de toda deducción; antes de todo examen; antes de examinar el asunto de que se trata

   ◘ A priori no me parece un mal negocio, pero tengo que analizarlo más detenidamente.

   a partir del cual: el día a partir del cual comienza a contarse un plazo o término judicial

   ◘ Loc. lat. (pron. [a-kuó]) que significa literalmente 'desde el cual'. Se aplica al término o fecha que señala el inicio de un período o un proceso: "Carecen de la conciencia de lejanía histórica, tan necesaria para disponer de un término a quo respecto del cual considerarse decaídos" (DzCorral Rapto [Esp. 1953-74]). Se opone aad quem ( ad quem)." [RAE: Diccionario panhispánico de dudas. Madrid: Santillana, 2005, p. 61]

   por uno solo se conoce a los demás: para muestra basta un botón: por la muestra se conoce el paño

   ◘ Expresión de Virgilio ( Eneida, II, 65) que se cita a propósito de cualquier rasgo distintivo que permite juzgar cierta clase de individuos.