-
41 initium
I.A beginning, commencement (syn.: principium, exordium).A.Lit.:B.bonis initiis orsus tribunatus, tristes exitus habuit consulatus,
id. Brut. 34, 128:initio accusationis,
id. de Or. 1, 26, 121:initium capere,
Caes. B. G. 1, 1:dicendi initium sumere,
Cic. Leg. 2, 1, 1:facere initium confligendi,
id. Phil. 14, 14, 36:caedis initium ab aliquo facere,
id. ib. 5, 7, 20:male ponere initia,
id. Att. 10, 18, 2:ducere ab aliqua re,
id. ib. 9, 9, 2:ab initio res quem ad modum facta sint, exponemus,
Cic. Rosc. Am. 5, 14: ab ultimo initio [p. 956] repetere, Auct. Her. 1, 9, 14:seditionem ab altiore initio repetam,
Tac. H. 2, 27:quia initio caedis orto difficilis modus,
id. ib. 1, 39.— Pleon.: querellae ab initio tantae ordiendae rei absint, Liv. praef. § 12; cf.:prima initia incohare,
id. 3, 54, 9:primum initium certaminis,
id. 6, 12, 10. — The abl. sing. is used adverbially, in the beginning, at first:quemadmodum senatus initio censuit,
Cic. Fam. 1, 7, 4:redeo ad illud quod initio scripsi,
id. ib. 1, 7, 5; Nep. Thras. 1, 5; id. Tim. 3, 1; id. Alc. 5, 3; Curt. 3, 8, 17 al.; cf. Zumpt, Gram. § 475. —Transf.1.Constituent parts, elements:2.inde est indagatio nata initiorum, et tamquam seminum, unde essent omnia orta, generata, concreta,
Cic. Tusc. 5, 24, 69: illa initia, et, ut e Graeco vertam, elementa dicuntur ( = stoicheia), id. Ac. 1, 7, 26;so of death: Augustus in sua resolutus initia,
Vell. 2, 123, 3. —First principles, elements cf a science:3.illa initia mathematicorum, quibus non concessis digitum progredi non possunt,
Cic. Ac. 2, 36, 116.—Beginning, origin:4.quomodo initium nobis rerum omnium ortus noster adferat, sic exitum mors, etc.,
Cic. Tusc. 1, 38, 91:natus obscurissimis initiis,
Vell. 2, 761; cf.: pauca ab initio causisque talium facinorum non absurda, which relate to the origin, etc., Tac. H. 4, 48.—Auspices, because with them everything was begun; hence, the beginning of a reign:II.novis initiis et ominibus opus est,
i. e. of a new king, Curt. 5, 9, 4.—Secret sacred rites, sacred mysteries, to which only the initiated were admitted:B.initia vocantur potissimum ea, quae Cereri fiunt sacra,
Varr. R. R. 3, 1, 5:initia Cereris,
Liv. 31, 47, 2; cf.39, 8, 5: nihil melius illis mysteriis, quibus ex agresti immanique vita exculti ad humanitatem et mitigati sumus, initiaque ut appellantur, ita re vera principia vitae cognovimus,
Cic. Leg. 2, 14, 36; Just. 2, 6:initia Samothracum,
Curt. 8, 1, 12:initiis pacis, foedus cum feritur,
Varr. R. R. 2, 4, 9.—Things ( musical instruments) used in celebrating these mysteries:Typanum, tubam, Cybele, tua, mater, initia,
Cat. 63, 9. -
42 principia
princĭpĭum, ii, n. [princeps], a beginning, commencement, origin (class.; syn.: primordia, initium).I.In gen.:II.origo principii nulla est: nam ex principio oriuntur omnia,
Cic. Tusc. 1, 23, 54:quid est cujus principium aliquod sit, nihil sit extremum?
id. N. D. 1, 8, 20:nec principium, nec finem habere,
id. Sen. 21, 78:cujus criminis neque principium invenire, neque evolvere exitum possum,
id. Cael. 23, 56:hic fons, hoc principium est movendi,
id. Rep. 6, 25, 27:bellorum atque imperiorum,
id. Balb. 3, 9:principium pontis,
Tac. A. 1, 69:principio lucis,
at daybreak, Amm. 25, 5, 1:in principiis dicendi,
at the commencement of a speech, Cic. de Or. 1, 26, 121;so of a declaration in a lawsuit,
Juv. 6, 245:suave quoddam principium dicendi,
Amm. 30, 4, 19: principia ducere ab aliquo, to derive, deduce:omnium rerum magnarum principia a dis immortalibus ducuntur,
id. Vatin. 6, 14:principium urbis,
id. Off. 1, 17, 54:scribendi recte sapere est et principium et fons,
Hor. A. P. 309:omne principium huc refer,
id. C. 3, 6, 6:a Jove principium,
Verg. E. 3, 60:anni,
Liv. 1, 4:a sanguine Teucri Ducere principium,
Ov. M. 13, 705:capessere,
to begin, Tac. A. 15, 49.—Adverb.: principio, a principio, in principio, at or in the beginning, at first:principio... postea, etc.,
Cic. Div. 2, 35, 75:principio generi animantium omni est a naturā tributum, ut se tueatur,
id. Off. 1, 4, 11; id. Tusc. 2, 22, 53; id. Fin. 1, 6, 17; Ter. Eun. 5, 8, 39; id. And. 3, 3, 38; Verg. A. 6, 214; Cic. Off. 3, 5, 21; so,a principio: ac vellem a principio te audissem, etc.,
id. Att. 7, 1, 2:dixeram a principio, de re publicā ut sileremus,
id. Brut. 42, 157:in principio,
id. de Or. 1, 48, 210:principio ut,
as soon as, Plaut. Merc. prol. 40; v. Ritschl ad h. l.— Rarely of the boundaries of a country or people:adusque principia Carmanorum,
Amm. 23, 6, 74.—In partic.A.Plur., beginnings, foundations, principles, elements (class.):B.bene provisa et diligenter explorata principia ponantur,
Cic. Leg. 1, 13, 37:juris,
id. ib. 1, 6, 18:naturae,
id. Off. 3, 12, 52;for which: principia naturalia,
id. Fin. 3, 5, 17; cf. id. ib. 2, 11, 35:principia rerum, ex quibus omnia constant,
first principles, elements, id. Ac. 2, 36, 117.—Prov.: obsta principiis (cf. the French: ce n'est que le premier pas qui coute),
Ov. R. Am. 91.—That makes a beginning, that votes first: tribus principium fuit, pro tribu Q. Fabius primus scivit, Lex Thoria, Rudorff. p. 142; Lex Appar. ap. Haubold, Moment. Leg. p. 85; Plebissc. ap. Front. Aquaed. 129:2.Faucia curia fuit principium,
was the first to vote, Liv. 9, 38 fin. —In gen., a beginner, originator, founder, ancestor ( poet.):C.Graecia principium moris fuit,
Ov. F. 2, 37:mihi Belus avorum Principium,
ancestor, progenitor, Sil. 15, 748.—Here, too, prob. belongs PRINCIPIA SACRA, Æneas and [p. 1446] his successors in Lavinium, ancestors whom the Latins and Romans honored as deities, Inscr. Orell. 2276.—In milit. lang.: princĭpĭa, ōrum, n.1.The foremost ranks, the front line of soldiers, the front or van of an army:2.post principia,
behind the front, Liv. 2, 65; cf.:hic ero post principia, inde omnibus signum dabo,
Ter. Eun. 4, 7, 11: post principia paulatim recedunt, Sisenn. ap. Non. 135, 31: deinde ipse paulatim procedere;Marium post principia habere,
Sall. J. 50, 2:traversis principiis, in planum deducit,
id. ib. 49, 6:equites post principia collocat,
Liv. 3, 22; Tac. H. 2, 43. —The staff-officers, members of the council of war (post-class.):3.mittere principia,
Front. Strat. 2, 5, 30:a principiis salutari,
Treb. Pol. Trig. Tyr. 10:advocatis legionum principiis et turmarum,
Amm. 25, 5, 1; Cod. 12, 47, 1.—A large open space in a camp, in which were the tents of the general, lieutenants, and tribunes, together with the standards, and where speeches were made and councils held; the general's quarters:D.jura reddere in principiis,
Liv. 28, 24:in principiis ac praetorio in unum sermones confundi,
id. 7, 12:castrorum,
Just. 11, 6, 6:in castris,
Varr. R. R. 3, 4, 1:in principiis statuit tabernaculum, eoque omnes cotidie convenire (jussit), ut ibi de summis rebus consilia caperentur,
Nep. Eum. 7, 2; Suet. Oth. 1; 6; Flor. 3, 10, 12:primores centurionum et paucos militum in principia vocat,
Tac. H. 3, 13; 1, 48; Dig. 49, 16, 12; cf. Front. Strat. 4, 1, 16.—Precedence, preference, the first place:E.principium ergo, columenque omnium rerum preti margaritae tenent,
Plin. 9, 35, 54, § 106. —Plur., selections, selected passages:2.principiorum libri circumferuntur, quia existimatur pars aliqua etiam sine ceteris esse perfecta,
Plin. Ep. 2, 5, 12.— -
43 principium
princĭpĭum, ii, n. [princeps], a beginning, commencement, origin (class.; syn.: primordia, initium).I.In gen.:II.origo principii nulla est: nam ex principio oriuntur omnia,
Cic. Tusc. 1, 23, 54:quid est cujus principium aliquod sit, nihil sit extremum?
id. N. D. 1, 8, 20:nec principium, nec finem habere,
id. Sen. 21, 78:cujus criminis neque principium invenire, neque evolvere exitum possum,
id. Cael. 23, 56:hic fons, hoc principium est movendi,
id. Rep. 6, 25, 27:bellorum atque imperiorum,
id. Balb. 3, 9:principium pontis,
Tac. A. 1, 69:principio lucis,
at daybreak, Amm. 25, 5, 1:in principiis dicendi,
at the commencement of a speech, Cic. de Or. 1, 26, 121;so of a declaration in a lawsuit,
Juv. 6, 245:suave quoddam principium dicendi,
Amm. 30, 4, 19: principia ducere ab aliquo, to derive, deduce:omnium rerum magnarum principia a dis immortalibus ducuntur,
id. Vatin. 6, 14:principium urbis,
id. Off. 1, 17, 54:scribendi recte sapere est et principium et fons,
Hor. A. P. 309:omne principium huc refer,
id. C. 3, 6, 6:a Jove principium,
Verg. E. 3, 60:anni,
Liv. 1, 4:a sanguine Teucri Ducere principium,
Ov. M. 13, 705:capessere,
to begin, Tac. A. 15, 49.—Adverb.: principio, a principio, in principio, at or in the beginning, at first:principio... postea, etc.,
Cic. Div. 2, 35, 75:principio generi animantium omni est a naturā tributum, ut se tueatur,
id. Off. 1, 4, 11; id. Tusc. 2, 22, 53; id. Fin. 1, 6, 17; Ter. Eun. 5, 8, 39; id. And. 3, 3, 38; Verg. A. 6, 214; Cic. Off. 3, 5, 21; so,a principio: ac vellem a principio te audissem, etc.,
id. Att. 7, 1, 2:dixeram a principio, de re publicā ut sileremus,
id. Brut. 42, 157:in principio,
id. de Or. 1, 48, 210:principio ut,
as soon as, Plaut. Merc. prol. 40; v. Ritschl ad h. l.— Rarely of the boundaries of a country or people:adusque principia Carmanorum,
Amm. 23, 6, 74.—In partic.A.Plur., beginnings, foundations, principles, elements (class.):B.bene provisa et diligenter explorata principia ponantur,
Cic. Leg. 1, 13, 37:juris,
id. ib. 1, 6, 18:naturae,
id. Off. 3, 12, 52;for which: principia naturalia,
id. Fin. 3, 5, 17; cf. id. ib. 2, 11, 35:principia rerum, ex quibus omnia constant,
first principles, elements, id. Ac. 2, 36, 117.—Prov.: obsta principiis (cf. the French: ce n'est que le premier pas qui coute),
Ov. R. Am. 91.—That makes a beginning, that votes first: tribus principium fuit, pro tribu Q. Fabius primus scivit, Lex Thoria, Rudorff. p. 142; Lex Appar. ap. Haubold, Moment. Leg. p. 85; Plebissc. ap. Front. Aquaed. 129:2.Faucia curia fuit principium,
was the first to vote, Liv. 9, 38 fin. —In gen., a beginner, originator, founder, ancestor ( poet.):C.Graecia principium moris fuit,
Ov. F. 2, 37:mihi Belus avorum Principium,
ancestor, progenitor, Sil. 15, 748.—Here, too, prob. belongs PRINCIPIA SACRA, Æneas and [p. 1446] his successors in Lavinium, ancestors whom the Latins and Romans honored as deities, Inscr. Orell. 2276.—In milit. lang.: princĭpĭa, ōrum, n.1.The foremost ranks, the front line of soldiers, the front or van of an army:2.post principia,
behind the front, Liv. 2, 65; cf.:hic ero post principia, inde omnibus signum dabo,
Ter. Eun. 4, 7, 11: post principia paulatim recedunt, Sisenn. ap. Non. 135, 31: deinde ipse paulatim procedere;Marium post principia habere,
Sall. J. 50, 2:traversis principiis, in planum deducit,
id. ib. 49, 6:equites post principia collocat,
Liv. 3, 22; Tac. H. 2, 43. —The staff-officers, members of the council of war (post-class.):3.mittere principia,
Front. Strat. 2, 5, 30:a principiis salutari,
Treb. Pol. Trig. Tyr. 10:advocatis legionum principiis et turmarum,
Amm. 25, 5, 1; Cod. 12, 47, 1.—A large open space in a camp, in which were the tents of the general, lieutenants, and tribunes, together with the standards, and where speeches were made and councils held; the general's quarters:D.jura reddere in principiis,
Liv. 28, 24:in principiis ac praetorio in unum sermones confundi,
id. 7, 12:castrorum,
Just. 11, 6, 6:in castris,
Varr. R. R. 3, 4, 1:in principiis statuit tabernaculum, eoque omnes cotidie convenire (jussit), ut ibi de summis rebus consilia caperentur,
Nep. Eum. 7, 2; Suet. Oth. 1; 6; Flor. 3, 10, 12:primores centurionum et paucos militum in principia vocat,
Tac. H. 3, 13; 1, 48; Dig. 49, 16, 12; cf. Front. Strat. 4, 1, 16.—Precedence, preference, the first place:E.principium ergo, columenque omnium rerum preti margaritae tenent,
Plin. 9, 35, 54, § 106. —Plur., selections, selected passages:2.principiorum libri circumferuntur, quia existimatur pars aliqua etiam sine ceteris esse perfecta,
Plin. Ep. 2, 5, 12.— -
44 immineo
immĭnĕo, ēre [in + maneo] - intr. - [st2]1 [-] être suspendu au-dessus, surplomber, dominer, être voisin, serrer de près. [st2]2 [-] être près de tomber, menacer ruine, menacer. [st2]3 [-] au fig. être menaçant, être prêt à fondre sur; être imminent, approcher, être proche, être sur le point de. [st2]4 [-] se pencher vers, convoiter, aspirer à, poursuivre activement, se disposer à. - collis urbi imminet: une colline domine la ville. - carcer imminens foro: une prison touchant au forum. - imminere fugientium tergis, Curt.: serrer de près les fuyards. - imminere regno, Curt.: épier le moment de s'emparer du trône. - in occasionem imminere, Liv.: guetter l’occasion. - occasioni imminere, Curt.: guetter l'occasion. - imminens ei potestati: convoitant cette charge. - imminere alieno (dat.), Sen.: convoiter le bien d'autrui.* * *immĭnĕo, ēre [in + maneo] - intr. - [st2]1 [-] être suspendu au-dessus, surplomber, dominer, être voisin, serrer de près. [st2]2 [-] être près de tomber, menacer ruine, menacer. [st2]3 [-] au fig. être menaçant, être prêt à fondre sur; être imminent, approcher, être proche, être sur le point de. [st2]4 [-] se pencher vers, convoiter, aspirer à, poursuivre activement, se disposer à. - collis urbi imminet: une colline domine la ville. - carcer imminens foro: une prison touchant au forum. - imminere fugientium tergis, Curt.: serrer de près les fuyards. - imminere regno, Curt.: épier le moment de s'emparer du trône. - in occasionem imminere, Liv.: guetter l’occasion. - occasioni imminere, Curt.: guetter l'occasion. - imminens ei potestati: convoitant cette charge. - imminere alieno (dat.), Sen.: convoiter le bien d'autrui.* * *Immineo, immines, pen. corr. imminni, imminere, ab In et Maneo compositum. Cic. Pancher sur aucune chose, Quand une chose panche sur une autre, comme si elle estoit preste à cheoir dessus.\Mors propter incertos casus quotidie imminet. Cic. Est sur nostre teste.\Imminent in fortunas nostras. Cic. Ils espient l'occasion de courir sur noz biens, et de se jecter dessus et les usurper.\Imminebat in occasionem opprimendi ducis exercitusque. Liu. Il cerchoit l'opportunité de, etc.\Imminet bellum ab Tarquiniis. Liu. Nous sommes sur le poinct et en danger d'avoir la guerre par les Tarquins.\Imminet his aer. Ouid. L'element de l'air est estendu et comme pendu par dessus les elements de l'eaue et de la terre.\Imminere exitio alterius. Ouid. Tascher à destruire et perdre aucun.\Imminent duo reges toti Asiae. Cic. Deux roys convoitent et cerchent les opportunitez de se faire seigneur de toute l'Asie, et de se jecter dessus.\Rebus imminere. Tacit. Cercher les occasions d'occuper la seigneurie, Tascher à avoir le gouvernement, Estre apres pour avoir le maniement des choses et affaires.\Alieno imminere. Seneca. Convoiter le bien d'autruy, et tascher à l'avoir.\Imperio imminere. Cic. Convoiter et tascher d'avoir l'empire.\Imminere. Liu. Prendre garde et espier.\Imminens Dario. Curtius. Voulant assaillir Darius.\Emptioni imminere. Tranquillus. Avoir grand faim et desir d'acheter quelque chose, et de l'avoir.\Imminet occasioni alloquendi regem. Curtius. Il se tient pres du Roy, espiant l'opportunité de parler à luy.\Immines annotator conuiuis. Plin. iunior. Tu espies et notes ce qu'ils dient. -
45 res
rēs, rĕi, f. - gén. sing. rēi avec e long, Lucr. 2, 112; 548; 6, 918; dat., id. 1, 688; 2, 236 --- gén. sing. monosyl. à la fin du vers, Lucr. 3, 918; et au milieu du vers, Lucr. 4, 885, et Poët. ap. Lact. 6, 6. - voir l'article res de Gaffiot. [st1]1 [-] chose, objet, affaire (sens vague précisé par un adjectif); chose matérielle, corps, créature, être; res explétif; cela (fonction de pron. de rappel). - res futurae: l'avenir. - in forum vocas, eo vocas unde etiam bonis meis rebus fugiebam, Cic. Att. 12, 21, 5: tu m'invites à fréquenter le forum, tu m'invites dans un lieu que je fuyais même à l'époque où ma maison connaissait le bonheur. - res humanae: la condition humaine, la destinée humaine. - res familiaris: patrimoine. - res frumentaria: l'approvisionnement en blé, le ravitaillement en blé. - res novae: la révolution politique. - res divinae: le sacrifice; le culte des dieux. - res uxoria: - [abcl]a - dot. - [abcl]b - Ter. mariage. - abhorrens ab re uxoria, Ter. And. 5, 1, 10: réfractaire au mariage. - in arbitrio rei uxoriae, Cic. Off. 3: lors d'un arbitrage concernant la dot. - bellicam rem administrari majores nostri nisi auspicato noluerunt, Cic. Div. 2, 36, 76: nos ancêtres ne voulurent pas qu'une action guerrière fût menée sans auspices. - res solida, Lucr.: corps solide. - causae rerum: les causes. - rerum natura: la nature, le monde. - quid agis, dulcissime rerum? Hor.: comment vas-tu, mon très cher? - cujus rei ? = de quoi? - nullius rei: de rien - nulli rei nisi sacris operam dare: ne se consacrer qu'aux cérémonies religieuses. - quid ad rem ? = qu'importe cela? - quid hoc rei est ? = qu'est-ce que cela? - se ad eam rem paratos esse arbitrati sunt: ils estimèrent qu'ils étaient préparés pour cela. [st1]2 [-] ce qui est fait: réalité, chose. - re ipsā (re verā): en réalité. - res… spes: le présent… l'avenir. - qui hos deos non re, sed opinione esse dicunt, Cic. Nat. 3: ceux qui affirment que les dieux n’existent pas dans la réalité mais dans l’imagination. - rem sectari, non verba, Cic.: s'attacher au fond, non aux mots. [st1]3 [-] ce qui concerne qqn ou qqch: art, profession, métier, carrière. - res militaris: la guerre, l'art militaire. - rei militaris laus: gloire militaire. - res navalis: la marine. - res pecuaria: l'élevage. - erat ei pecuaria res ampla, et rustica sane bene culta et fructuosa, Cic.: il avait un immense troupeau et des terres bien cultivées et d'un bon rapport. [st1]4 [-] travail, soin, occupation, peine, difficulté. - res multae operae: entreprise difficile. - quibus rebus perfectis, Caes.: ces préparatifs terminés. [st1]5 [-] fait, événement, affaire, action, entreprise; exécution; combat, opération (militaire); hauts faits, exploits. - ut ipsa res declaravit, Cic.: comme l'événement le prouva. - omina re careant! Ov.: puissent ces présages ne pas s'accomplir! - his rebus gestis, Caes. B. G. 5, 8: après cette affaire. - rem gerere, Ov.: combattre, engager l'action. - gladio comminus rem gerit Vorenus, Caes. B. G. 5: l'épée à la main, Vorénus combat corps à corps. - rem bene gerere, Liv.: avoir du succès, l'emporter, être vainqueur. - ante rem, Liv. 4, 40: avant la bataille. - res gestae: exploits, hauts faits. [st1]6 [-] faits (historiques), histoire; état, puissance, pouvoir. - res populi Romani perscribere, Liv.: écrire l'histoire du peuple romain. - rerum scriptor: l'historien. - Persicae res, Nep.: l'histoire de la Perse. - res publica → respublica. - rerum potiri: s'emparer du pouvoir, être maître du pouvoir. - summa rerum: le commandement suprême, le pouvoir. - res Romana: la puissance romaine, l'empire romain. - res mihi Romanas dederas, Fortuna, regendas, Luc. 7, 108: tu m'avais donné, Fortune, l'empire romain à diriger. [st1]7 [-] circonstance, occasion; situation, cas, condition, position, état des choses, conjoncture, circonstances, affaires. - pro (ex) tempore et pro (ex) re: selon le temps et les circonstances. - in tali re, Sall.: en pareil cas. - res adversae: le malheur, l'adversité; échec(s). - res secundae (prosperae): le bonheur, la prospérité; succès. - res bonae: situation favorable. - si res postulabit: si la situation le réclame. - bene (male) se res habet: la situation se présente bien (mal). - res ita se habet: il en est ainsi. [st1]8 [-] avoir, biens, propriété, fortune, richesses. - rem augere: augmenter sa fortune, faire fortune. - res familiaris: le patrimoine. - publicae res: les domaines de l'Etat. - res tuas tibi habe, Plaut.: reprends ce qui t'appartient (formule de divorce). - res nummaria tenet eum, Cic.: il éprouve un besoin d'argent. - rem male gerere, Hor.: se ruiner. [st1]9 [-] utilité, intérêt, avantage, profit. - in rem (ex re) esse alicui: être utile à qqn, être conforme à son intérêt. - quid (mihi) magis in rem est quam...? Plaut. Rud. 1, 4, 1: qu'est-ce qui est plus conforme à mes intérêts que de...? - ad rem avidus, Ter.: âpre au gain. - ab re: contrairement à l'intérêt. - ob rem, Cic.: inutilement. - quoi (cui) rei? Plaut.: à quoi bon? - de communi re dicere: parler de l'intérêt général. - in rem suam convertere: tourner à son avantage. [st1]10 [-] affaire (d'intérêt), rapport, relation, commerce. - res est mihi cum aliquo: j'ai affaire à qqn (avec qqn). - mihi tecum nihil rei est: je n'ai nullement affaire avec toi. - mihi res est cum aliquo: j'ai affaire à qqn. - rem habeo cum aliquo: j'ai affaire à qqn. - cum Thebanis sibi rem esse existimant, Nep. Pel. 1, 3: c'était aux Thébains qu'ils comptaient avoir affaire. [st1]11 [-] ce dont on parle: sujet, débat, point de discussion, question, litige, contestation, procès. - rem agitare: traiter une question. - ad rem redeo: je reviens à mon sujet. - rem dicere: plaider une cause. - rem integram ad senatum referre: porter l'ensemble de l'affaire à l'ordre du jour du sénat. - res capitalis: procès capital. - de re aliqua sententiam dicere in senatu: donner son avis sur quelque sujet au sénat. [st1]12 [-] motif, raison, cause; but, fin. - eā (hāc) re: pour cette raison. - ob eam rem, Plaut.: pour cette raison. - eā re (ob eam rem) quod: pour cette raison que. - his rebus adducti, Caes. BG. 1: poussés par ces motifs. - legatus qui ea de re mittitur: le légat qui est envoyé à cette fin. [st1]13 [-] moyen, manière. - quibuscumque rebus possim (defendere), Cic.: (défendre) par tous les moyens qui sont en mon pouvoir. - rem reperire quo pacto, Plaut.: trouver moyen de.* * *rēs, rĕi, f. - gén. sing. rēi avec e long, Lucr. 2, 112; 548; 6, 918; dat., id. 1, 688; 2, 236 --- gén. sing. monosyl. à la fin du vers, Lucr. 3, 918; et au milieu du vers, Lucr. 4, 885, et Poët. ap. Lact. 6, 6. - voir l'article res de Gaffiot. [st1]1 [-] chose, objet, affaire (sens vague précisé par un adjectif); chose matérielle, corps, créature, être; res explétif; cela (fonction de pron. de rappel). - res futurae: l'avenir. - in forum vocas, eo vocas unde etiam bonis meis rebus fugiebam, Cic. Att. 12, 21, 5: tu m'invites à fréquenter le forum, tu m'invites dans un lieu que je fuyais même à l'époque où ma maison connaissait le bonheur. - res humanae: la condition humaine, la destinée humaine. - res familiaris: patrimoine. - res frumentaria: l'approvisionnement en blé, le ravitaillement en blé. - res novae: la révolution politique. - res divinae: le sacrifice; le culte des dieux. - res uxoria: - [abcl]a - dot. - [abcl]b - Ter. mariage. - abhorrens ab re uxoria, Ter. And. 5, 1, 10: réfractaire au mariage. - in arbitrio rei uxoriae, Cic. Off. 3: lors d'un arbitrage concernant la dot. - bellicam rem administrari majores nostri nisi auspicato noluerunt, Cic. Div. 2, 36, 76: nos ancêtres ne voulurent pas qu'une action guerrière fût menée sans auspices. - res solida, Lucr.: corps solide. - causae rerum: les causes. - rerum natura: la nature, le monde. - quid agis, dulcissime rerum? Hor.: comment vas-tu, mon très cher? - cujus rei ? = de quoi? - nullius rei: de rien - nulli rei nisi sacris operam dare: ne se consacrer qu'aux cérémonies religieuses. - quid ad rem ? = qu'importe cela? - quid hoc rei est ? = qu'est-ce que cela? - se ad eam rem paratos esse arbitrati sunt: ils estimèrent qu'ils étaient préparés pour cela. [st1]2 [-] ce qui est fait: réalité, chose. - re ipsā (re verā): en réalité. - res… spes: le présent… l'avenir. - qui hos deos non re, sed opinione esse dicunt, Cic. Nat. 3: ceux qui affirment que les dieux n’existent pas dans la réalité mais dans l’imagination. - rem sectari, non verba, Cic.: s'attacher au fond, non aux mots. [st1]3 [-] ce qui concerne qqn ou qqch: art, profession, métier, carrière. - res militaris: la guerre, l'art militaire. - rei militaris laus: gloire militaire. - res navalis: la marine. - res pecuaria: l'élevage. - erat ei pecuaria res ampla, et rustica sane bene culta et fructuosa, Cic.: il avait un immense troupeau et des terres bien cultivées et d'un bon rapport. [st1]4 [-] travail, soin, occupation, peine, difficulté. - res multae operae: entreprise difficile. - quibus rebus perfectis, Caes.: ces préparatifs terminés. [st1]5 [-] fait, événement, affaire, action, entreprise; exécution; combat, opération (militaire); hauts faits, exploits. - ut ipsa res declaravit, Cic.: comme l'événement le prouva. - omina re careant! Ov.: puissent ces présages ne pas s'accomplir! - his rebus gestis, Caes. B. G. 5, 8: après cette affaire. - rem gerere, Ov.: combattre, engager l'action. - gladio comminus rem gerit Vorenus, Caes. B. G. 5: l'épée à la main, Vorénus combat corps à corps. - rem bene gerere, Liv.: avoir du succès, l'emporter, être vainqueur. - ante rem, Liv. 4, 40: avant la bataille. - res gestae: exploits, hauts faits. [st1]6 [-] faits (historiques), histoire; état, puissance, pouvoir. - res populi Romani perscribere, Liv.: écrire l'histoire du peuple romain. - rerum scriptor: l'historien. - Persicae res, Nep.: l'histoire de la Perse. - res publica → respublica. - rerum potiri: s'emparer du pouvoir, être maître du pouvoir. - summa rerum: le commandement suprême, le pouvoir. - res Romana: la puissance romaine, l'empire romain. - res mihi Romanas dederas, Fortuna, regendas, Luc. 7, 108: tu m'avais donné, Fortune, l'empire romain à diriger. [st1]7 [-] circonstance, occasion; situation, cas, condition, position, état des choses, conjoncture, circonstances, affaires. - pro (ex) tempore et pro (ex) re: selon le temps et les circonstances. - in tali re, Sall.: en pareil cas. - res adversae: le malheur, l'adversité; échec(s). - res secundae (prosperae): le bonheur, la prospérité; succès. - res bonae: situation favorable. - si res postulabit: si la situation le réclame. - bene (male) se res habet: la situation se présente bien (mal). - res ita se habet: il en est ainsi. [st1]8 [-] avoir, biens, propriété, fortune, richesses. - rem augere: augmenter sa fortune, faire fortune. - res familiaris: le patrimoine. - publicae res: les domaines de l'Etat. - res tuas tibi habe, Plaut.: reprends ce qui t'appartient (formule de divorce). - res nummaria tenet eum, Cic.: il éprouve un besoin d'argent. - rem male gerere, Hor.: se ruiner. [st1]9 [-] utilité, intérêt, avantage, profit. - in rem (ex re) esse alicui: être utile à qqn, être conforme à son intérêt. - quid (mihi) magis in rem est quam...? Plaut. Rud. 1, 4, 1: qu'est-ce qui est plus conforme à mes intérêts que de...? - ad rem avidus, Ter.: âpre au gain. - ab re: contrairement à l'intérêt. - ob rem, Cic.: inutilement. - quoi (cui) rei? Plaut.: à quoi bon? - de communi re dicere: parler de l'intérêt général. - in rem suam convertere: tourner à son avantage. [st1]10 [-] affaire (d'intérêt), rapport, relation, commerce. - res est mihi cum aliquo: j'ai affaire à qqn (avec qqn). - mihi tecum nihil rei est: je n'ai nullement affaire avec toi. - mihi res est cum aliquo: j'ai affaire à qqn. - rem habeo cum aliquo: j'ai affaire à qqn. - cum Thebanis sibi rem esse existimant, Nep. Pel. 1, 3: c'était aux Thébains qu'ils comptaient avoir affaire. [st1]11 [-] ce dont on parle: sujet, débat, point de discussion, question, litige, contestation, procès. - rem agitare: traiter une question. - ad rem redeo: je reviens à mon sujet. - rem dicere: plaider une cause. - rem integram ad senatum referre: porter l'ensemble de l'affaire à l'ordre du jour du sénat. - res capitalis: procès capital. - de re aliqua sententiam dicere in senatu: donner son avis sur quelque sujet au sénat. [st1]12 [-] motif, raison, cause; but, fin. - eā (hāc) re: pour cette raison. - ob eam rem, Plaut.: pour cette raison. - eā re (ob eam rem) quod: pour cette raison que. - his rebus adducti, Caes. BG. 1: poussés par ces motifs. - legatus qui ea de re mittitur: le légat qui est envoyé à cette fin. [st1]13 [-] moyen, manière. - quibuscumque rebus possim (defendere), Cic.: (défendre) par tous les moyens qui sont en mon pouvoir. - rem reperire quo pacto, Plaut.: trouver moyen de.* * *Res, rei, foem. gen. Chose, Rien.\Abdita rerum. Horat. Choses cachees ou secrettes et incongneues.\Caput et frons rerum. Horat. Le principal poinct de tout l'affaire.\Concordia rerum discors. Horat. L'accord des quatre elements qui sont de natures discordantes.\Versus inopes rerum. Horat. Qui n'ont point de bonnes et graves sentences.\Negas tantam similitudinem in rerum natura esse. Cicero. En tout le monde.\Opifex rerum. Ouid. Le createur de toutes choses.\Angustae res. Virgil. Qui sont de petite importance.\Res animales. Vlpianus. Qui ont ame et vie.\Diuina. Cic. Sacrifice.\Insolitam rem apportare auribus. Lucret. Raconter une chose dont jamais on n'avoit ouy parler.\Facere rem diuinam alicui deo. Cic. Sacrifier.\Ad rem redi. Terent. Retourne au propos.\Omnem rem scio, vt sit gesta. Plaut. Je scay comment tout l'affaire a esté mené.\Salua res est. Terent. L'affaire va bien.\Res tua agitur. Cic. C'est à toy à faire, L'affaire te touche.\Attinet ad rem. Horat. Cela sert à l'affaire.\Male rem gerere. Horat. Estre mauvais mesnager, Mal gouverner ses biens et ses affaires.\Incipit res melius ire quam putaram. Cic. L'affaire commence à mieulx aller que je ne pensoye, à mieulx se porter.\Bellica res. Horat. Le faict et l'estat de la guerre.\Si inuenta subito, nec domo allata, sed inter dicendum e re ipsa nata videantur. Quintil. Sur le champ, Tout à l'heure.\E re nata melius fieri haud potuit, quam factum est. Terent. Veu ce qui est survenu, Selon la fortune, Veu l'occasion.\Consulere ex re. Tacit. Prendre advis selon les occasions qui se presenteront.\Antonii colloquium cum heroibus nostris pro re nata non incommodum. Cic. Selon la matiere subjecte.\Ab re interregnum appellatum. Liu. Pour raison.\Si non re ipsa tibi istuc dolet. Terent. A la verité, Si tu fains d'en estre marri.\Res ipsa indicat, Vide INDICO, indicas. Le faict le monstre.\Verba ad rem conferre. Terent. Faire ce qu'on dit.\Simulare mortem verbis, re ipsa spem vitae dare. Terent. De faict. \ Re iuuare. Terent. De faict.\Dictu quam re facilius. Liu. Il est plus aisé à dire qu'à faire.\Si in rem est vtrique vt fiant, accersi iube. Terentius. Si c'est le prouffit des deux.\Ita rem illi esse dicito. Plaut. Di que c'est pour son prouffit.\Qui alicui rei est. Terent. Qui fait son prouffit, Qui gaigne aucunement.\Res est mihi cum illo. Terent. J'ay quelque affaire avec luy.\Habere rem cum aliquo. Terentius. Le hanter, Avoir habitude avec luy.\Si talentum rem reliquisset decem. Terent. Heritage.\Illos duos pro re tollebas tua. Terentius, Selon les biens que tu avois.\Aliquantum ad rem est auidior. Terent. Il est un peu trop aspre à l'argent.\Amicos res inuenit. Plaut. Les richesses font les amis.\Res eos iampridem deficere coepit. Cic. Il y a ja long temps qu'ils ont tout despendu leurs biens.\Arctis in rebus absit pudor. Valer. Flac. Quand on est en necessité, il ne fault point estre honteux.\Curtae nescio quid semper abest rei. Horat. Il y a tousjours faulte de je ne scay quoy, L'avaritieux n'ha jamais assez.\Familiaris res. Sallust. Les biens qu'un chascun ha à soy.\Praeclara filius in re sublatus male alitur. Horat. Né parmi grandes richesses.\Quibus re salua profueram. Terent. Ce pendant qu'ils avoyent de quoy.\Augere rem. Cic. S'enrichir.\Nunquam rem facies. Terent. Tu ne gaigneras jamais rien, Jamais tu ne seras riche, Jamais tu ne cueilleras mousse, Jamais tu ne amasseras rien. \ Habere rem. Cic. Avoir bien dequoy.\Patriam rem perdere. Horat. Despendre folement les biens de son pere.\Praeclaram ingrata stringat malus ingluuie rem. Horat. Qu'il mange et despende en gourmandise, etc.\Vir haud magna cum re. Cic. Qui n'ha pas grands biens.\Res, L'estat et condition d'un chascun: vt Res publica. Cice. L'estat commun.\Inuisere res rusticas vel fructus causa, vel delectationis. Cic. Aller veoir les biens et terres qu'on ha aux champs.\Res. Virgil. Empire, Seigneurie, Domination.\Rem, vel res gerere. Liu. Mener la guerre.\Res Romana erat superior. Liu. L'armee des Romains.\Clades rei naualis. Tacit. La deffaicte de l'armee de mer.\Dare rem in casum. Tacit. Mettre à l'adventure.\Rebus suis diffidere. Liu. Se deffier de ses gents de guerre.\Aduersae res, Vide ADVERTO. Adversité, Tribulation.\Angustae res. Horat. Povreté, Necessité, Disette.\Dura res. Virgil. Adversité, Povreté.\Secundae res. Virgil. Prosperité.\Rem miseram, Aduerbium dolentis. Cic. Chose miserable.\Parumne est malae rei? Plaut. N'ont ils pas assez de mal? B.\Iam repperi rem, quo pacto nec fur, nec socius sies. Plaut. J'ay trouvé le moyen.\Res semper aliquid apportat noui. Terent. Experience.\Re vera, Duae dictiones sunt, aut vnica Reuera, vice aduerbii. Plin. iunior. A la verité.\Velut si reuera pugnent. Horat. Reaulment, ou Realement et de faict.\Respublica, reipublicae, penul. corr. ex duobus integris composita dictio, quam nonnulli disiungunt. L'estat commun, La republique, La chose publique.\Conuersiones Rerumpublicarum. Cic. Mutations.\Censere e Repub. Tacit. Au prouffit de la Repub.\Meo vnius funere elata Respublica esset? Liuius. Si j'estoye mort, la chose publique seroit elle perdue pourtant? B.\Trahere Rempublicam funditus. Tacit. Destruire, Ruiner. -
46 admixtus
[st1]1 [-] admixtus, a, um: part. passé de admisceo. - [abcl][b]a - mêlé, adjoint, incorporé à. - [abcl]b - mélangé, composé d'éléments divers.[/b] [st1]2 [-] admixtŭs, ūs, m.: mélange. -
47 ălĭēnĭgĕnus
ălĭēnĭgĕnus, a, um [st1]1 [-] d'origine étrangère, étranger. - Sen. Ep. 108, 22. [st1]2 [-] hétérogène, composé d'éléments divers. - Lucr. 1, 860; 1, 865; 1, 869; 1, 874; 5, 880. -
48 āēr
āēr āeris, acc. āera, m, ἀήρ, the air, atmosphere, sky, esp. the lower air: nudus in aere, in the open air: aera vincere summum arboris, i. e. the summit, V.—A mist, vapor: densus, H.: obscurus, V.—The weather: crassus: purus.* * *air (one of 4 elements); atmosphere, sky; cloud, mist, weather; breeze; odor -
49 coitiō
coitiō ōnis, f [coëo], a coming together, meeting: prima, T.: absterrere singulos a coitionibus, L.—A conspiracy, plot, coalition: suspitio coitionis: coitiones tribunorum adversus inventutem, L.: coitionem facere.* * *meeting, encounter; assemblage; conspiracy, plot, coalition; partnership; combination; physical/chemical union of elements; (late) sexual intercourse -
50 elementum
elementum ī, n a first principle, simple substance, element: elemento gratulor (i. e. igni), Iu.— Plur., C., O.— Plur, the first principles, rudiments: puerorum: prima, H.: aetatis, i. e. of culture, O.— The beginning, origin: prima Romae, O.: cupidinis pravi, H.: vitiorum, Iu.* * *elements (pl.); rudiments, beginnings; kinds of matter (earth/air/fire/water); element, origin; first principle -
51 genitālis
genitālis e, adj. [genitus], of generation, of birth, fruitful, generative: quattuor corpora, the four elements, O.: semina, V.: arvum, V.—As subst f., goddess of birth, a surname of Diana, H.* * *genitalis, genitale ADJof creation/procreation, reproductive; fruitful; connected with birth, inborn -
52 in-cūnābula
in-cūnābula ōrum, n a cradle: puerorum: Bacchi, O.: ab incunabulis imbutus odio, i. e. from childhood, L.—A birthplace: nostra, Enn. ap. C.: deorum: Iovis, O.—Fig., the elements, beginnings: oratoris: doctrinae. -
53 īnstitūtum
īnstitūtum ī, n [P. of instituo], a purpose, intention, design: consulatūs tui: pauca de instituto meo dicere: huius libri.—A practice, custom, usage, habit: hi linguā, institutis differunt, Cs.: meretricium: utor instituto meo: abduci ab institutis suis, principles: aliorum instituto fecisse, precedent: contra omnium instituta, precedents: instituto suo copias eduxit, Cs.: militem ex instituto dare, according to usage, L.—An institution, ordinance, decree, regulation: praetoris: instituta maiorum domi militiaeque, S.: omnia traditis institutis acta: patriae, N.: duarum vitarum instituta, plans.—Plur., principles, elements: philosophiae.* * *custom, principle; decree; intention; arrangement; institution; habit, plan -
54 sēmen
sēmen inis, n [1 SA-].—Of plants, seed: manu spargere semen: terra semen excepit: iacto semine, V.: quercus de semine Dodonaeo, O.—Of men or animals, seed, race: genitus de semine Iovis, son of Jupiter, O.: ipsa regio semine orta, L.: mortali semine cretus, of mortal race, O.: (virtus) propria Romani seminis, i. e. an inborn characteristic of the Romans.—A shoot, graft, scion, set, slip, cutting: Seminibus positis (i. e. virgultis), V.— Posterity, progeny, offspring, child: inpia Semina fert utero, O.—Fig., seed, an origin, essence, principle, source, occasion, ground, cause: veteris percepto semine venae Arva rigent auro, O.: malorum omnium: huius belli: Semina terrarumque animaeque marisque Et ignis, i. e. the four elements, V.: semina discordiarum (tribuni), L.: semina futurae luxuriae, the small beginnings, L.* * * -
55 trifōrmis
trifōrmis e, adj. [ter+forma], in three forms, in three shapes, threefold, triple, triform: Chimaera, H.: Diva, i. e. Diana, H.: mundus, i. e. of three elements, O.* * *triformis, triforme ADJof three forms, triple, threefold -
56 aeer
air(one of 4 elements); atmosphere, sky; cloud, mist, weather; breeze; odor -
57 coelementatus
coelementata, coelementatum ADJ -
58 corporale
corporal, linen for concecrated elements of mass; ancient eucharistic vestment -
59 creamen
-
60 eucharistia
Eucharist/Communion; (elements of); any consecrated offering; thanksgiving
См. также в других словарях:
ÉLÉMENTS (THÉORIES DES) — Le pluriel latin elementa désignait, le plus souvent, les «quatre éléments»: le Feu, l’Air, l’Eau et la Terre (cf. Sénèque, Naturales Quaestiones , III, 12; Cicéron, Academica , I, 26) et le singulier elementum , d’un usage bien plus rare, l’un… … Encyclopédie Universelle
ÉLÉMENTS SUPERLOURDS — Il existe actuellement cent sept éléments chimiques connus, dont quatre vingt neuf éléments naturels et dix huit créés artificiellement par l’homme. Les plus lourds ont des noyaux tellement radioactifs que leur durée de vie est de plus en plus… … Encyclopédie Universelle
Elements de la periode 8 — Éléments de la période 8 Périodes du tableau périodique Période 1 Période 2 Période 3 Période 4 Période 5 Période 6 Période 7 P … Wikipédia en Français
Éléments non classés — Éléments de la période 8 Périodes du tableau périodique Période 1 Période 2 Période 3 Période 4 Période 5 Période 6 Période 7 P … Wikipédia en Français
ÉLÉMENTS CHIMIQUES — De la chimie on peut dire qu’elle est d’abord la théorie de l’existence et des propriétés de quatre vingt douze entités matérielles fondamentales; tel est, en effet, le nombre des espèces atomiques que l’analyse a identifiées et isolées dans les… … Encyclopédie Universelle
Elements of Life — Studio album by Tiësto Released 6 April 2007 … Wikipedia
Elements d'Euclide — Éléments d Euclide Pour les articles homonymes, voir Élément et Éléments pour la civilisation européenne … Wikipédia en Français
Eléments d'Euclide — Éléments d Euclide Pour les articles homonymes, voir Élément et Éléments pour la civilisation européenne … Wikipédia en Français
Éléments — d Euclide Pour les articles homonymes, voir Élément et Éléments pour la civilisation européenne … Wikipédia en Français
Elements of Life — Saltar a navegación, búsqueda Elements of Life Álbum de estudio de DJ Tiësto Publicación 16 de abril … Wikipedia Español
Elements du Destin — Éléments du Destin Les Éléments du Destin (Elements of Doom) sont une équipe de super vilains créés par Marvel Comics, apparus pour la première fois dans Avengers #188, en 1979. D abord de simple humains altérés, ils furent transformés en… … Wikipédia en Français