Перевод: с латинского на все языки

со всех языков на латинский

integrum

  • 1 In integrum

    В первоначальном виде.
    "Славин" Добровского, издание Ганки отнюдь не соответствует ожиданиям, которые вызывает его заглавие. Книга распадается на две части, если не по расположению материала, то по содержанию, а именно: 1) Мелкие очерки о славянском языкознании. - 2) Лишенная всякой полемической остроты попытка выставить in integrum характер славянский народов. (К. Маркс - Ф. Энгельсу, 29.II 1856.)
    В настоящий момент рабочий класс требует возвращения in integrum к первоначальному биллю о десятичасовом рабочем дне, а для того, чтобы этот закон сделать более эффективным, рабочие прибавляют к нему еще одно требование: ограничение времени работы машин. (Он же, Парламентские дебаты.)
    Старый джентльмен, однако, с обычным присутствием духа заявил, что он гораздо больше ценит доброе мнение своих соседей, нежели восстановление в своих правах in integrum, если бы даже оно могло осуществиться. (Вальтер Скотт, Уэверли, или шестьдесят лет назад.)

    Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > In integrum

  • 2 Restitutio in integrum

    "Возвращение в первоначальное состояние", восстановление в прежнем положении, в прежних правах.
    Одним из видов restitutio in integrum является возвращение присвоенной кем-либо вещи ее законному владельцу.
    - Эйххоф, этот осел, был тоже настолько глуп, что в своей послед ней берлинской корреспонденции в "Hermann" не смог спрятать ослиные уши и завершил свои разоблачения против Штибера, - чем бы ты думал? Требованием restitutio in integrum добродетельного полицейского советника Дункера. (К. Маркс - Ф. Энгельсу, 13.XII 1859.)
    Простое умыкание женщины, - каковым было похищение первоначально, судя по многочисленным к тому параллелям в народных сказаниях, естественно и логично вяжется с поединком соперников за обладание ею. Иначе в "Илиаде", где добровольное бегство Елены с Парисом вызывает вопрос о мотиве поединка и возможности restitutionis in integrum неверной жены со стороны обманутого мужа. Какая участь должна была постигнуть Елену, на это реальный ответ дает Еврипид в "Троянках". Поэт "Илиады" подвергает Менелая capitis deminutioni [ дательный падеж - см. Capitis deminutio - авт. ], если он допускает иной результат для Елены от победы Менелая в его поединке. (ЖМНП, 1911, апрель.)

    Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Restitutio in integrum

  • 3 Kinosternon integrum

    2. RUS
    3. ENG Mexican [Le Conte's] mud turtle
    4. DEU
    5. FRA
    Ареал обитания: Центральная Америка

    VOCABULARIUM NOMINUM ANIMALIUM QUINQUELINGUE > Kinosternon integrum

  • 4 Restitutio ad integrum

    полнoe восстановление

    Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Restitutio ad integrum

  • 5 integer

    intĕgĕr, tĕgra, tĕgrum (qqf. tēgra, tēgrum) [in + tango]    - compar. integrior.    - superl. integerrimus. [st1]1 [-] non touché, non entamé, non endommagé, non diminué, intact, entier, complet.    - integra loca, Caes.: lieu où l'on n'a pas pénétré.    - integro die, Hor.: au point du jour (quand le jour est encore entier).    - integer annus, Cic.: année entière.    - integris bonis, Suet.: en conservant tous ses biens.    - res integra: question entière, non tranchée.    - natura movet infantem ut integrum se salvumque velit, Cic.: la nature donne à l'enfant l'instinct de conservation. [st1]2 [-] en bon état, frais, dispos, bien portant; neuf, nouveau, novice.    - (Catilina) integros pro sauciis arcessere: (et Catilina de) remplacer les blessés par des troupes fraîches.    - Numidae integri celeritate impetum nostrorum effugiebant, Caes. BC. 2: les Numides, qui étaient frais, évitaient l'attaque des nôtres grâce à leur rapidité.    - partim fugientes ab equitatu interficiuntur, partim integri procumbunt, Caes. BC. 2: les uns, dans leur fuite, sont massacrés par la cavalerie, les autres s'écroulent sans blessures.    - rudem me discipulum, et integrum accipe, Cic. Nat. 3: accepte-moi comme un élève ignorant et tout neuf.    - integer suffragiis, Sall.: à qui le peuple n'a pas encore donné ses suffrages.    - audacia integra, Plaut.: audace sans exemple.    - integer a conjuratione, Tac.: qui n'a pas trempé dans le complot. [st1]3 [-] intact, sain, non altéré.    - integer aevi, Virg.: que l'âge n'a pas affaibli.    - integer animi, Hor.: qui a tout son bon sens.    - mulier aetate integra, Ter. And.: femme dans la fleur de l’âge.    - integra mens, Hor.: esprit sain.    - jus integrum, Cic.: droit inviolable, droit sacré. [st1]4 [-] vertueux, pur, chaste.    - integra virgo, Ter.: jeune fille vierge.    - integra Diana, Hor.: la chaste Diane.    - loquere filiam meam quis integram stupraverit, Plaut. Truc.: dis-moi, qui a déshonoré ma fille vierge encore? [st1]5 [-] honnête, intègre, impartial, irréprochable, modéré (dans ses désirs).    - dijudicare integris animis, Tac.: juger avec impartialité, juger froidement.    - integri et sumpuosi, Curt.: les hommes modérés et les dissipateurs. [st1]6 [-] quelques tournures remarquables.    - ad integrum: entièrement, tout à fait.    - mihi integrum est + inf.: je suis absolument libre de.    - non est integrum Pompeio uti... Cic.: Pompée n'est plus le maître d'user de...    - integrum dare, Cic.: laisser toute liberté, accorder toute latitude.    - integrum mihi est ut: je suis entièrement libre de, j’ai les mains libres pour.    - ei ne integrum quidem erat, ut... Cic.: il ne lui était pas même permis de...    - in integrum restituere, Cic.: remettre dans son premier état.    - ab (de) integro: à nouveau, de nouveau (en recommençant comme s’il n’y avait rien de fait).
    * * *
    intĕgĕr, tĕgra, tĕgrum (qqf. tēgra, tēgrum) [in + tango]    - compar. integrior.    - superl. integerrimus. [st1]1 [-] non touché, non entamé, non endommagé, non diminué, intact, entier, complet.    - integra loca, Caes.: lieu où l'on n'a pas pénétré.    - integro die, Hor.: au point du jour (quand le jour est encore entier).    - integer annus, Cic.: année entière.    - integris bonis, Suet.: en conservant tous ses biens.    - res integra: question entière, non tranchée.    - natura movet infantem ut integrum se salvumque velit, Cic.: la nature donne à l'enfant l'instinct de conservation. [st1]2 [-] en bon état, frais, dispos, bien portant; neuf, nouveau, novice.    - (Catilina) integros pro sauciis arcessere: (et Catilina de) remplacer les blessés par des troupes fraîches.    - Numidae integri celeritate impetum nostrorum effugiebant, Caes. BC. 2: les Numides, qui étaient frais, évitaient l'attaque des nôtres grâce à leur rapidité.    - partim fugientes ab equitatu interficiuntur, partim integri procumbunt, Caes. BC. 2: les uns, dans leur fuite, sont massacrés par la cavalerie, les autres s'écroulent sans blessures.    - rudem me discipulum, et integrum accipe, Cic. Nat. 3: accepte-moi comme un élève ignorant et tout neuf.    - integer suffragiis, Sall.: à qui le peuple n'a pas encore donné ses suffrages.    - audacia integra, Plaut.: audace sans exemple.    - integer a conjuratione, Tac.: qui n'a pas trempé dans le complot. [st1]3 [-] intact, sain, non altéré.    - integer aevi, Virg.: que l'âge n'a pas affaibli.    - integer animi, Hor.: qui a tout son bon sens.    - mulier aetate integra, Ter. And.: femme dans la fleur de l’âge.    - integra mens, Hor.: esprit sain.    - jus integrum, Cic.: droit inviolable, droit sacré. [st1]4 [-] vertueux, pur, chaste.    - integra virgo, Ter.: jeune fille vierge.    - integra Diana, Hor.: la chaste Diane.    - loquere filiam meam quis integram stupraverit, Plaut. Truc.: dis-moi, qui a déshonoré ma fille vierge encore? [st1]5 [-] honnête, intègre, impartial, irréprochable, modéré (dans ses désirs).    - dijudicare integris animis, Tac.: juger avec impartialité, juger froidement.    - integri et sumpuosi, Curt.: les hommes modérés et les dissipateurs. [st1]6 [-] quelques tournures remarquables.    - ad integrum: entièrement, tout à fait.    - mihi integrum est + inf.: je suis absolument libre de.    - non est integrum Pompeio uti... Cic.: Pompée n'est plus le maître d'user de...    - integrum dare, Cic.: laisser toute liberté, accorder toute latitude.    - integrum mihi est ut: je suis entièrement libre de, j’ai les mains libres pour.    - ei ne integrum quidem erat, ut... Cic.: il ne lui était pas même permis de...    - in integrum restituere, Cic.: remettre dans son premier état.    - ab (de) integro: à nouveau, de nouveau (en recommençant comme s’il n’y avait rien de fait).
    * * *
        Integer, integra, integrum, pen. corr. Entier.
    \
        Integrum templum omni opere. Cic. Duquel on n'avoit rien osté.
    \
        Integra filia. Plaut. Qui n'est point corrompue.
    \
        Integer animi. Cic. Qui ha l'esprit sain et entier, et n'est point troublé de l'entendement, Sain de l'entendement.
    \
        Mentis integer. Horat. Sain de l'entendement.
    \
        Vitae integer. Horat. Innocent.
    \
        Integer a, Vide in A praepositione. Qui n'est point travaillé de labeur.
    \
        Integri status homo, Integra persona. Qui n'ha point de note. Bud. ex Paulo et Vlpiano.
    \
        Integra persona atque integro statu decessit. Il est mort en bonne et honneste reputation et renommee. Iuris est vocabulum, quando crimina post mortem non obiiciuntur. Bud.
    \
        Integer. Cic. Qui ne s'est obligé à rien, et peult faire comme bon luy semble.
    \
        Integrum se seruare. Cic. Ne tenir ne pour un, ne pour autre.
    \
        Integer. Cic. Sain et entier, Qui n'a point le corps lassé, ne cassé, ne gasté de rien, Tout frais.
    \
        Integra aetas. Terent. Fleur d'aage.
    \
        Integra causa. Cic. Excuse de laquelle on ne s'est point encore servi, De laquelle on n'a encore rien arresté ne ordonné.
    \
        Coniuges integras ab alterius petulantia conseruare. Cic. Saines et sauves.
    \
        Exercitus integer. Plaut. Un ost dont il n'y a eu personne tué.
    \
        Existimatio integra. Cic. Bonne renommee et entiere.
    \
        Integra res, cui Peracta opponitur. Plin. iunior. De quoy on n'a encore rien arresté et conclu.
    \
        Vitiosus et Integer sanguis, contraria. Cels. Qui n'est point corrompu.
    \
        Integri testes. Cic. Qui ne sont point corrompus.
    \
        Integra valetudo. Cic. Pleine santé.
    \
        Integra omnia principi relinquere. Plin. iunior. Ne toucher point à quelque affaire, et le reserver au prince.
    \
        In integrum restituere. Terent. Cic. Remettre en son entier et premier estat.
    \
        Non est integrum. Cic. La chose n'est plus entiere, S'en est faict, Il n'y a plus de remede, Il n'est plus temps, La chose est entamee.
    \
        Constituent quid agant, quibus integrum est. Cic. Ceulx qui n'ont encore rien faict, Qui ont l'affaire en leur puissance.
    \
        Si mihi esset integrum. Cic. Si j'avoye encore à faire ce que j'ay faict.
    \
        In integro esse res dicitur. Cic. Quand il n'y a rien faict de quelque affaire, et est encore en son entier, et en peult on faire comme on veult.
    \
        Quum tibi in integro tota res esset. Cic. La chose estant en ta puissance.
    \
        Ab_integro, Aduerbium. Virgil. De rechef.

    Dictionarium latinogallicum > integer

  • 6 integer

    intĕger, tēgra, tēgrum (long e in intēgri, intēgros, etc., Lucr. 1, 927; Verg. E. 4, 5; Hor. S. 2, 2, 113 al.), adj. [2. in and root tag-, tango], untouched, unhurt, unchanged.
    I.
    Lit.
    A.
    Undiminished, whole, entire, complete, perfect:

    integer et plenus thensaurus,

    Plaut. Truc. 4, 12, 13:

    exercitus,

    id. Bacch. 4, 9, 148:

    annus,

    Cic. Prov. Cons. 8:

    quarum (sublicarum) pars inferior integra remanebat,

    Caes. B. G. 7, 35:

    integris bonis exulare,

    Suet. Caes. 42:

    nec superstes Integer,

    Hor. C. 2, 17, 7:

    puer malasque comamque Integer,

    with beard, and hair on his head, Stat. Th. 8, 487:

    signa (litterarum),

    unbroken, Cic. Cat. 3, 3, 6.— Adv.: ad integrum, wholly, entirely:

    corpore carens,

    Macr. Som. Scip. 1, 5. —
    B. 1.
    Absol.:

    adulescens cum sis, tum, cum est sanguis integer,

    Plaut. Merc. 3, 2, 7:

    aetas,

    Ter. And. 1, 1, 45:

    cum recentes atque integri defessis successissent,

    Caes. B. C. 3, 94;

    so opp. defessi,

    id. B. G. 7, 41;

    opp. defatigati,

    id. ib. 7, 48; 5, 16; id. B. C. 3, 40:

    integris viribus repugnare,

    id. B. G. 3, 4:

    si ad quietem integri iremus, opp. onustus cibo et vino,

    Cic. Div. 1, 29:

    integra valetudo,

    id. Fin. 2, 20, 64:

    integrum se salvumque velle,

    id. ib. 2, 11, 33:

    omnibus rebus integros incolumesque esse,

    id. Fam. 13, 4:

    florentes atque integri,

    id. Planc. 35:

    integros pro sauciis arcessere,

    Sall. C. 60, 4;

    so opp. saucius,

    Cic. Mur. 25, 50:

    Horatius,

    Liv. 1, 25:

    nasus,

    Juv. 15, 56; 10, 288;

    so opp. truncus,

    Plin. 7, 11, 10. §

    50: cecidit Cethegus integer, et jacuit Catilina cadavere toto,

    not mutilated, Juv. 10, 288:

    opes, opp. accisae,

    Hor. S. 2, 2, 113:

    mulier aetate integra,

    in the flower of her age, Ter. And. 1, 1, 45:

    corpora sana et integri sanguinis,

    Quint. 8 praef. § 19;

    tantum capite integro (opp. transfigurato),

    unchanged, Suet. Ner. 46:

    quam integerrimis corporibus cibum offerre,

    free from fever, Cels. 3, 4:

    antequam ex toto integer fiat,

    id. ib.:

    integra aetate ac valetudine,

    Suet. Tib. 10. —
    2.
    With gen.:

    integer aevi sanguis (= integri aevi sanguis, i. e. juvenilis vigor),

    Verg. A. 2, 638; 9, 255; Ov. M. 9, 441:

    integer annorum,

    Stat. Th. 1, 415 (cf. II. A. infra): deos aevi integros, Enn. ap. Serv. Verg. A. 9, 255 (Trag. v. 440 Vahl.). —
    3.
    With abl.:

    fama et fortunis integer,

    Sall. H 2, 41, 5:

    copiis integra (regio),

    id. ib. 1, 95:

    neque aetate neque corpore integer,

    Suet. Aug. 19: pectore maturo fuerat puer integer aevo, Ped. Albin. 3, 5:

    dum vernat sanguis, dum rugis integer annus,

    Prop. 4 (5), 5, 59.—
    4.
    With a ( ab) and abl. (rare):

    a populi suffragiis integer,

    i. e. who has not been rejected, Sall. H. 1, 52 D.:

    cohortes integrae ab labore,

    Caes. B. G. 3, 26:

    gens integra a cladibus belli,

    Liv. 9, 41, 8.—
    5.
    Esp. in phrase ad or in integrum (sc. statum), to a former condition or state:

    potius quam redeat ad integrum haec eadem oratio,

    i. e. to have the same story over again, Ter. Heaut. 5, 3, 8:

    quod te absente hic filius egit restitui in integrum aequum est,

    id. Phorm. 2, 4, 11:

    quos ego non idcirco esse arbitror in integrum restitutos,

    Cic. Clu. 36, 98; id. Fl. 32, 79:

    (judicia) in integrum restituit,

    Caes. B. C. 3, 1, 4. —
    C.
    Not worn, fresh, new, unused:

    ad integrum bellum cuncta parare,

    Sall. J. 73, 1:

    consilia,

    id. ib. 108, 2:

    pugnam edere,

    Liv. 8, 9, 13.—Hence, esp. adv.: de integro, ab integro, ex integro, anew, afresh:

    ut mihi de integro scribendi causa non sit,

    Cic. Att. 13, 27; id. Clu. 60, 167:

    acrius de integro obortum est bellum,

    Liv. 21, 8, 2:

    relata de integro res ad senatum,

    id. 21, 6, 5:

    columnam efficere ab integro novam,

    Cic. Verr. 2, 1, 56, § 147:

    magnus ab integro saeclorum nascitur ordo,

    Verg. E. 4, 5:

    recipere ex integro vires,

    Quint. 10, 3, 20:

    navibus ex integro fabricatis,

    Suet. Aug. 16.—
    D.
    Untainted, fresh, sweet:

    ut anteponantur integra contaminatis,

    Cic. Top. 18, 69:

    fontes,

    Hor. C. 1, 26, 6:

    sapor,

    id. S. 2, 4, 54:

    aper, opp. vitiatus,

    id. ib. 2, 2, 91.—
    E.
    Not before attempted, fresh:

    ex integra Graeca integram comoediam Hodie sum acturus,

    Ter. Heaut. prol. 4:

    alias ut uti possim causa hac integra,

    this pretext as a fresh one, id. Hec. 1, 2, 5:

    eum Plautus locum reliquit integrum,

    not treated, not imitated, id. Ad. prol. 9.
    II.
    Trop.
    A.
    Blameless, irreproachable, spotless, pure, honest, virtuous:

    cum illo nemo neque integrior esset in civitate, neque sanctior,

    Cic. de Or. 1, 53:

    (homines) integri, innocentes, religiosi,

    id. Verr. 2, 4, 4, § 7:

    integerrima vita,

    id. Planc. 1:

    incorrupti atque integri testes,

    id. Fin. 1, 21:

    vitae,

    Hor. C. 1, 22, 1:

    integer urbis,

    not spoiled by the city, untainted with city vices, Val. Fl. 2, 374:

    vir a multis vitiis integer, Sen. de Ira, 1, 18, 3.— Of female chastity: loquere filiam meam quis integram stupraverit,

    Plaut. Truc. 4, 3, 47:

    narratque, ut virgo ab se integra etiam tum siet,

    Ter. Hec. 1, 2, 70:

    quibus liberos conjugesque suas integras ab istius petulantia conservare non licitum est,

    Cic. Verr. 1, 5, 14:

    virgines,

    Cat. 61, 36.—
    B.
    Of the mind or disposition.
    1.
    Free from passion or prejudice, unbiassed, impartial: integrum se servare, to keep one's self neutral, Cic. Att. 7, 26, 2:

    arbiter,

    Juv. 8, 80:

    scopulis surdior Icari Voces audit, adhuc integer,

    untouched with love, heart-whole, Hor. C. 3, 7, 21:

    bracchia et vultum teretesque suras Integer laudo,

    id. ib. 2, 4, 21.—
    2.
    Healthy, sound, sane, unimpaired:

    animi,

    Hor. S. 2, 3, 220:

    mentis,

    id. ib. 2, 3, 65; cf.

    mens,

    id. C. 1, 31, 18:

    a conjuratione,

    without complicity in, Tac. A. 15, 52:

    integrius judicium a favore et odio,

    Liv. 45, 37, 8.—
    C.
    New to a thing, ignorant of it:

    rudem me discipulum, et integrum accipe,

    Cic. N. D. 3, 3:

    suffragiis integer,

    Sall. H. 1, 52 Dietsch—
    D.
    In which nothing has yet been done, undecided, undetermined:

    integram rem et causam relinquere,

    Cic. Att. 5, 21, 13:

    rem integram ad reditum suum jussit esse,

    id. Off. 2, 23, 82:

    integram omnem causam reservare alicui,

    id. Fam. 13, 4, 2:

    ea dicam, quae ipsi, re integra saepe dixi,

    id. Mur. 21:

    ut quam integerrima ad pacem essent omnia,

    Caes. B. C. 1, 85:

    offensiones,

    not yet cancelled, Tac. A. 3, 24:

    integrum est mihi,

    it is still in my power, I am at liberty, Cic. Att. 15, 23:

    loquor de legibus promulgatis, de quibus est integrum vobis,

    id. Phil. 1, 10:

    non est integrum, Cn. Pompeio consilio jam uti tuo,

    id. Pis. 24:

    ei ne integrum quidem erat, ut, etc.,

    id. Tusc. 5, 21, 62. —

    So, integrum dare,

    to grant full power, to leave at liberty, Cic. Part. 38. — Adv.: intĕgrē.
    1.
    Lit., wholly, entirely:

    mutare,

    Tac. H. 1, 52.—
    2.
    Trop.
    a.
    Irreproachably, honestly, justly:

    incorrupte atque integre judicare,

    Cic. Fin. 1, 9:

    in amicorum periculis caste integreque versatus,

    id. Imp. Pomp. 1. — Comp.: quid dici potest integrius, quid incorruptius, Cic. Mil. 22.— Sup.:

    Asiam integerrime administravit,

    Suet. Vesp. 4:

    procuratione integerrime functus,

    Plin. Ep. 7, 25. —
    b.
    Purely, correctly:

    integre et ample et ornate dicere,

    Cic. Opt. Gen. 4, 12:

    proprie atque integre loqui,

    Gell. 7, 11, 2.

    Lewis & Short latin dictionary > integer

  • 7 integer

    integer, gra, grum (eig. intager, v. tag zu tango, »tasten«; also =) unangetastet, unversehrt, I) in physischer Hinsicht: a) unberührt = unbenutzt, unübersetzt, comoedia, Ter. heaut. prol. 4: eum Plautus locum reliquit integrum, Ter. adelph. prol. 10.

    b) unversehrt = unverwundet, unverstümmelt, unverletzt (Ggstz. saucius, vulnere affectus, truncus u. dgl.), Cic., Caes. u.a.: oft verb. integer et (atque) intactus, integer intactusque, Liv. u. Sil. (s. Drak. Liv. 8, 10, 6): integros pro sauciis arcessere, Sall.: ex integris truncos (infantes) gigni, Plin.: cecĭdit Cethegus integer, unverstümmelt, Iuven.: nasus integer, Iuven.

    c) von der Fäulnis unversehrt, frisch, v. Speisen, aper (Ggstz. aper vitiatus, anbrüchiger), Hor. sat. 2, 2, 92.

    d) unversehrt, unvermindert = noch ganz, sublicae, quarum pars inferior int. remanebat, noch ganz stehen geblieben war, Caes.: recens et int. malum, frischer u. ganzer A., Suet.: aedes integrae (Ggstz. aedes vitiosae), ICt.: amnis Iordanes unum atque alterum lacum integer (unvermindert, in gleicher Stärke) perfluit, Tac. – insbes. v. Vermögen = ganz, voll, ungeschmälert, opes integrae (Ggstz. opes accīsae), Hor.: integris patrimoniis exsulare, Suet: fortuna integra (Ggstz. fortuna afflicta), Cic.: neutr. subst., quibus fortuna in integro (unangetastet) est, Tac. hist. 3, 2. – v. äußerer Ehre = ungeschmälert, unverletzt, fama, Sall.: existimatio, Cic. – u. v. der Person, famā et fortunis integer, im vollen Besitze seines Rufes u. Vermögens, Sall. fr.: subst. integri, Unverschuldete, gute Haushalter (Ggstz. sumptuosi, Verschwender), Curt. 10, 2 (8), 10.

    e) unvermischt (ἀκήρατος), rein, fontes, Lucr. u. Hor.: vinum, Colum.: sapor (vini), Hor.: neutr. pl. subst., anteponantur integra contaminatis, Cic.

    f) v. Plünderungen, von den Plagen des Krieges u. dgl. verschont geblieben, loca trans flumen int., Caes.: gentes int., Cic.: gens a cladibus belli integra, Liv.: omnibus rebus integri incolumesque, Cic.

    g) ungeschwächt den Kräften nach = unentkräftet, nicht erschöpft, noch frisch, bei voller Kraft (Ggstz. fessus, defessus, fatigatus, affectus; vgl. Drak. Liv. 8, 10, 5), α) v. leb. Wesen, bes. v. Soldaten, Caes. u.a.: integer eques equique, Tac.: integrior exercitus, Nep.: integer in omni voce, der seine Stimme in voller Gewalt hat, Cornif. rhet. – β) vom Körper usw., integris corporibus animisque fessos adorti, Liv.: diuturnitate pugnae hostes defessi proelio excedebant, alii integris viribus succedebant, Caes.: integerrimas vires militi servabat, Liv.

    h) ungeschwächt der Jungfräulichkeit nach = unbefleckt, unentehrt, rein (vgl. ἀκήρατος παρθένος b. Eurip.), filia, Plaut.: virgo, Catull.: ut virgo ab se integra siet, Ter.: liberos coniugesque suas integras ab istius petulantia conservare, unangefochten, Cic.

    i) unversehrt der Gesundheit nach, α) v. Pers., bei vollem Wohlbefinden, ganz gesund, ganz wohl, si integer futurus esset aeger, Cels.: antequam ex toto (aeger) integer fiat, Cels. – im Bilde, neu patiamini licentiam scelerum quasi rabiem ad integros contactu procedere, Sall. hist. fr. 1, 48 (51). – β) vom Körper usw. = gesund, unverdorben (Ggstz. corruptus, vitiosus), corpus, caput, Cels.: corpora sana et integri sanguinis, Quint.: si sanguis crassus et niger est, vitiosus est: si rubet et pellucet, integer est, Cels. – γ) v. Gesundheit u. Alter = blühend, valetudo, Cic.: aetas, Blüte der Jugend, Ter. u. Suet. (vgl. Ruhnken Ter. Andr. 1, 1, 45): integrā aetate ac valetudine, in der Blüte seines Alters u. seiner Gesundheit, Suet: poet., integer aevi, in der Blüte des Alters, Verg. u. Sil.: u. so integer aevo, Auct. consol. ad Liv.: integer annorum, Stat.

    k) unverkürzt der Zeitdauer nach, ganz, annus, Cic.: integro die, zu Anfang des Tages (so daß man den Tag noch ganz vor sich hat), Hor.

    l) unvermindert seiner ursprünglichen Beschaffenheit nach, voll, ganz, frisch, v. körperlichen u. äußeren Zuständen, α) übh.: integram famem ad ovum affero, Cic.: illud principium novi et integri laboris, damit fing die Arbeit gleichs. neu u. von vorne an, Liv.: rursus tamquam ad integrum bellum cuncta parat, frischen Krieg, Sall.: integra causa, ein noch nicht gebrauchter Vorwand, Ter. (vgl. no. II, A, a). – subst., integrum, ī, n. (Ggstz. corruptum), Tert. de res. carn. 4. – dah. de integro, ganz von frischem, ganz von vorne, Cic. u.a.: u. so ex integro, Colum., Tac., Suet. u.a. (aber Liv. 21, 6, 5 jetzt de integro): u. ab integro, Cic. II. Verr. 1, 147. Verg. ecl. 4, 5. – β) als publiz. t. t.: alqm od. alqd in integrum restituere, in den vorigen Stand setzen, -wieder einsetzen (s. restituodas Ausführlichere), damnatum, Cic. u. Caes.: praedia, Cic.: civitatem, Iustin.

    II) in geistiger u. moralischer Hinsicht: A) in geistiger: a) von dem, was noch beim Alten ist, in dem noch nichts getan ist = unausgemacht, unentschieden, unverloren u. dgl., bellum, Tac.: alias ut uti possim causā hāc integrā, Ter.: causam integram alci reservare, Cic.: re integrā, Cic.: non scilicet re integrā, sed certe minus infractā, Cic.: iudicium integrā re, an perditā fieri? Cic.: adoptandi iudicium integrum (steht in freier Hand), Tac.: in integro mihi res est od. est (mihi) integrum, ich habe (man hat) in od. über etwas noch freie u. ungebundene Hand, es steht etwas noch in meiner Gewalt, Cic.: u. so ut id integrum iam non esset, Cic.: de centurionibus res est in integro, Cic.: alci non integrum est m. Infin., non est integrum Cn. Pompeio consilium iam uti tuo, Cic. Pis. 58: m. ut u. Konj., atque ei ne integrum quidem erat, ut ad iustitiam remigraret, Cic. Tusc. 5, 62 u. so Cic. Mur. 8. – sibi integrum reservare de alqo od. de alqa re, sich freie Hand lassen, freie Hand behalten, Cic. – integrum dare, freie Hand-, freie Gewalt geben, Cic.

    b) v. dem, der noch ein »Neuling« in irgend einer Sache ist, rudem me et integrum discipulum accipe, nimm mich als einen unwissenden Neuling in die Schule, Cic.: a populi suffragiis integer, Sall. fr.: integer urbis, unbekannt mit den Vergnügungen u. Verführungen der Stadt, Val. Flacc.

    c) geistig gesund = vernünftig, freien Geistes, vorurteilsfrei, unbefangen, leidenschaftslos, integer mentis od. animi, Hor.: mens int., Hor.: incorrupti atque integri testes, Cic.: adhuc integer, noch nicht von Liebe geblendet, Hor.: integris animis, mit unbefangenem Sinne, Tac.: si ad quietem integri (freien Geistes) iremus, Cic. – integrum se servare, unparteiisch, Cic.: integer laudo, uneigennützig, Hor.: iudicium int., consultatio int, Tac.: quid hāc quaestione dici potest integrius? quid incorruptius? Cic.

    B) in moralischer Hinsicht: a) unverdorben, integri et sinceri (Ggstz. imbuti Romanis delenimentis), Liv.: ingenium int., Sall.: ipsius bona integraque natura, Tac.

    b) an dessen Lebenswandel kein Flecken wahrzunehmen ist, unbescholten, sittenrein, lauter (oft verb. integer castusque, s. Meißner Cic. Tusc. 1, 72), homo, Cic.: Diana, die reine, jungfräuliche (ἁγνή), Hor.: nemo integrior, Cic.: castissimus homo atque integerrimus, Cic.: integer vitae scelerisque purus, unbescholtenen (Lebens-) Wandels, Hor.: integer a coniuratione, unschuldig an der Verschwörung, Tac. – proconsulatus, uneigennütziges, Tac.: vita integerrima, Cic.

    c) unangetastet = ungeschmälert, fides, unverbrüchliche, unwandelbare, Tac.: parum integrā veritate, mit zu wenig Beobachtung der reinen Wahrheit, Suet.: nullum esse ius tam sanctum atque integrum (unantastbar), quod non eius scelus atque perfidia violarit et imminuerit, Cic. – / Compar. integrior, Nep. Eum. 9, 6, neutr. integrius, Cels. 7, 27: Superl. integerrimus, Cic. de domo 60. Caes. b. c. 1, 85, 2. Liv. 6, 7, 1: vulg. Superl. integrissimus, Corp. inscr. Lat. 2, 1085; 9, 2878 u. 10, 30.

    lateinisch-deutsches > integer

  • 8 integer

    integer, gra, grum (eig. intager, v. tag zu tango, »tasten«; also =) unangetastet, unversehrt, I) in physischer Hinsicht: a) unberührt = unbenutzt, unübersetzt, comoedia, Ter. heaut. prol. 4: eum Plautus locum reliquit integrum, Ter. adelph. prol. 10.
    b) unversehrt = unverwundet, unverstümmelt, unverletzt (Ggstz. saucius, vulnere affectus, truncus u. dgl.), Cic., Caes. u.a.: oft verb. integer et (atque) intactus, integer intactusque, Liv. u. Sil. (s. Drak. Liv. 8, 10, 6): integros pro sauciis arcessere, Sall.: ex integris truncos (infantes) gigni, Plin.: cecĭdit Cethegus integer, unverstümmelt, Iuven.: nasus integer, Iuven.
    c) von der Fäulnis unversehrt, frisch, v. Speisen, aper (Ggstz. aper vitiatus, anbrüchiger), Hor. sat. 2, 2, 92.
    d) unversehrt, unvermindert = noch ganz, sublicae, quarum pars inferior int. remanebat, noch ganz stehen geblieben war, Caes.: recens et int. malum, frischer u. ganzer A., Suet.: aedes integrae (Ggstz. aedes vitiosae), ICt.: amnis Iordanes unum atque alterum lacum integer (unvermindert, in gleicher Stärke) perfluit, Tac. – insbes. v. Vermögen = ganz, voll, ungeschmälert, opes integrae (Ggstz. opes accīsae), Hor.: integris patrimoniis exsulare, Suet: fortuna integra (Ggstz. fortuna afflicta), Cic.: neutr. subst., qui-
    ————
    bus fortuna in integro (unangetastet) est, Tac. hist. 3, 2. – v. äußerer Ehre = ungeschmälert, unverletzt, fama, Sall.: existimatio, Cic. – u. v. der Person, famā et fortunis integer, im vollen Besitze seines Rufes u. Vermögens, Sall. fr.: subst. integri, Unverschuldete, gute Haushalter (Ggstz. sumptuosi, Verschwender), Curt. 10, 2 (8), 10.
    e) unvermischt (ἀκήρατος), rein, fontes, Lucr. u. Hor.: vinum, Colum.: sapor (vini), Hor.: neutr. pl. subst., anteponantur integra contaminatis, Cic.
    f) v. Plünderungen, von den Plagen des Krieges u. dgl. verschont geblieben, loca trans flumen int., Caes.: gentes int., Cic.: gens a cladibus belli integra, Liv.: omnibus rebus integri incolumesque, Cic.
    g) ungeschwächt den Kräften nach = unentkräftet, nicht erschöpft, noch frisch, bei voller Kraft (Ggstz. fessus, defessus, fatigatus, affectus; vgl. Drak. Liv. 8, 10, 5), α) v. leb. Wesen, bes. v. Soldaten, Caes. u.a.: integer eques equique, Tac.: integrior exercitus, Nep.: integer in omni voce, der seine Stimme in voller Gewalt hat, Cornif. rhet. – β) vom Körper usw., integris corporibus animisque fessos adorti, Liv.: diuturnitate pugnae hostes defessi proelio excedebant, alii integris viribus succedebant, Caes.: integerrimas vires militi servabat, Liv.
    h) ungeschwächt der Jungfräulichkeit nach = unbefleckt, unentehrt, rein (vgl. ἀκήρατος παρθένος b.
    ————
    Eurip.), filia, Plaut.: virgo, Catull.: ut virgo ab se integra siet, Ter.: liberos coniugesque suas integras ab istius petulantia conservare, unangefochten, Cic.
    i) unversehrt der Gesundheit nach, α) v. Pers., bei vollem Wohlbefinden, ganz gesund, ganz wohl, si integer futurus esset aeger, Cels.: antequam ex toto (aeger) integer fiat, Cels. – im Bilde, neu patiamini licentiam scelerum quasi rabiem ad integros contactu procedere, Sall. hist. fr. 1, 48 (51). – β) vom Körper usw. = gesund, unverdorben (Ggstz. corruptus, vitiosus), corpus, caput, Cels.: corpora sana et integri sanguinis, Quint.: si sanguis crassus et niger est, vitiosus est: si rubet et pellucet, integer est, Cels. – γ) v. Gesundheit u. Alter = blühend, valetudo, Cic.: aetas, Blüte der Jugend, Ter. u. Suet. (vgl. Ruhnken Ter. Andr. 1, 1, 45): integrā aetate ac valetudine, in der Blüte seines Alters u. seiner Gesundheit, Suet: poet., integer aevi, in der Blüte des Alters, Verg. u. Sil.: u. so integer aevo, Auct. consol. ad Liv.: integer annorum, Stat.
    k) unverkürzt der Zeitdauer nach, ganz, annus, Cic.: integro die, zu Anfang des Tages (so daß man den Tag noch ganz vor sich hat), Hor.
    l) unvermindert seiner ursprünglichen Beschaffenheit nach, voll, ganz, frisch, v. körperlichen u. äußeren Zuständen, α) übh.: integram famem ad ovum affero, Cic.: illud principium novi et integri la-
    ————
    boris, damit fing die Arbeit gleichs. neu u. von vorne an, Liv.: rursus tamquam ad integrum bellum cuncta parat, frischen Krieg, Sall.: integra causa, ein noch nicht gebrauchter Vorwand, Ter. (vgl. no. II, A, a). – subst., integrum, ī, n. (Ggstz. corruptum), Tert. de res. carn. 4. – dah. de integro, ganz von frischem, ganz von vorne, Cic. u.a.: u. so ex integro, Colum., Tac., Suet. u.a. (aber Liv. 21, 6, 5 jetzt de integro): u. ab integro, Cic. II. Verr. 1, 147. Verg. ecl. 4, 5. – β) als publiz. t. t.: alqm od. alqd in integrum restituere, in den vorigen Stand setzen, -wieder einsetzen (s. restituo das Ausführlichere), damnatum, Cic. u. Caes.: praedia, Cic.: civitatem, Iustin.
    II) in geistiger u. moralischer Hinsicht: A) in geistiger: a) von dem, was noch beim Alten ist, in dem noch nichts getan ist = unausgemacht, unentschieden, unverloren u. dgl., bellum, Tac.: alias ut uti possim causā hāc integrā, Ter.: causam integram alci reservare, Cic.: re integrā, Cic.: non scilicet re integrā, sed certe minus infractā, Cic.: iudicium integrā re, an perditā fieri? Cic.: adoptandi iudicium integrum (steht in freier Hand), Tac.: in integro mihi res est od. est (mihi) integrum, ich habe (man hat) in od. über etwas noch freie u. ungebundene Hand, es steht etwas noch in meiner Gewalt, Cic.: u. so ut id integrum iam non esset, Cic.: de centurionibus res est in integro, Cic.: alci non integrum est m. Infin., non est
    ————
    integrum Cn. Pompeio consilium iam uti tuo, Cic. Pis. 58: m. ut u. Konj., atque ei ne integrum quidem erat, ut ad iustitiam remigraret, Cic. Tusc. 5, 62 u. so Cic. Mur. 8. – sibi integrum reservare de alqo od. de alqa re, sich freie Hand lassen, freie Hand behalten, Cic. – integrum dare, freie Hand-, freie Gewalt geben, Cic.
    b) v. dem, der noch ein »Neuling« in irgend einer Sache ist, rudem me et integrum discipulum accipe, nimm mich als einen unwissenden Neuling in die Schule, Cic.: a populi suffragiis integer, Sall. fr.: integer urbis, unbekannt mit den Vergnügungen u. Verführungen der Stadt, Val. Flacc.
    c) geistig gesund = vernünftig, freien Geistes, vorurteilsfrei, unbefangen, leidenschaftslos, integer mentis od. animi, Hor.: mens int., Hor.: incorrupti atque integri testes, Cic.: adhuc integer, noch nicht von Liebe geblendet, Hor.: integris animis, mit unbefangenem Sinne, Tac.: si ad quietem integri (freien Geistes) iremus, Cic. – integrum se servare, unparteiisch, Cic.: integer laudo, uneigennützig, Hor.: iudicium int., consultatio int, Tac.: quid hāc quaestione dici potest integrius? quid incorruptius? Cic.
    B) in moralischer Hinsicht: a) unverdorben, integri et sinceri (Ggstz. imbuti Romanis delenimentis), Liv.: ingenium int., Sall.: ipsius bona integraque natura, Tac.
    ————
    b) an dessen Lebenswandel kein Flecken wahrzunehmen ist, unbescholten, sittenrein, lauter (oft verb. integer castusque, s. Meißner Cic. Tusc. 1, 72), homo, Cic.: Diana, die reine, jungfräuliche (ἁγνή), Hor.: nemo integrior, Cic.: castissimus homo atque integerrimus, Cic.: integer vitae scelerisque purus, unbescholtenen (Lebens-) Wandels, Hor.: integer a coniuratione, unschuldig an der Verschwörung, Tac. – proconsulatus, uneigennütziges, Tac.: vita integerrima, Cic.
    c) unangetastet = ungeschmälert, fides, unverbrüchliche, unwandelbare, Tac.: parum integrā veritate, mit zu wenig Beobachtung der reinen Wahrheit, Suet.: nullum esse ius tam sanctum atque integrum (unantastbar), quod non eius scelus atque perfidia violarit et imminuerit, Cic. – Compar. integrior, Nep. Eum. 9, 6, neutr. integrius, Cels. 7, 27: Superl. integerrimus, Cic. de domo 60. Caes. b. c. 1, 85, 2. Liv. 6, 7, 1: vulg. Superl. integrissimus, Corp. inscr. Lat. 2, 1085; 9, 2878 u. 10, 30.

    Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > integer

  • 9 integer

        integer tegra, tegrum, adj. with comp. integrior and sup. integerrimus    [2 in-+TAG-], untouched, unhurt, entire, whole, complete: annus: integro die, i. e. with the day before us, H.: quarum (sublicarum) pars inferior integra remanebat, Cs.: signa (litterarum), unbroken.—Unimpaired, uninjured, unhurt, unwounded, unmutilated, unexhausted, sound, fresh, vigorous: aetate integrā, in her flower, T.: cum integri defessis succederent, Cs.: florentes atque integri: integros pro sauciis arcessere, S.: Pelops, entire, O.: cecidit Cethegus Integer, unmutilated, Iu.: opes (opp. accisae), H.: integer aevi sanguis, the vigor of youth, V.: gens a cladibus belli, L.—Not worn, fresh, new, unused: ad integrum bellum cuncta parare, S.: pugnam edere, L.: uti causā hac integrā, this pretext as a fresh one, T.: eum Plautus locum reliquit integrum, not imitated, T.—In the phrase, de integro or ab integro, anew, afresh: potius quam redeat de integro haec oratio, be told over again, T.: relata de integro res ad senatum, L.: columnam efficere ab integro novam: Magnus ab integro saeclorum nascitur ordo, V.—Untainted, fresh, sweet: ut anteponantur integra contaminatis: fontes, H.—In the phrase, in integrum restituere, to restore to a former condition, pardon, forgive: quod te absente hic filius Egit restitui in integrum aequomst, i. e. be undone, T.: in integrum restituti, pardoned: nonnullos ambitūs damnatos in integrum restituit, Cs.—Fig., new, open, undecided, undetermined: rem integram ad reditum suum iussit esse: ut quam integerrima essent ad pacem omnia, Cs.: quid hac quaestione dici potest integrius?: quoad erit integrum, still in my power: non est integrum Pompeio consilio iam uti tuo, open: si integrum daretur, i. e. if he be unfettered. —Inexperienced, ignorant: me discipulum integrum accipe.—Healthy, sound, sane, unimpaired: animi, H.: mens, H.: integrius iudicium a favore, L.—Unbiassed, impartial: integrum se servare, neutral: arbiter, Iu.: scopulis surdior Icari Voces audit, adhuc integer, heart-whole, H.—Blameless, irreproachable, spotless, pure, honest, virtuous: illo nemo integrior: integerrima vita: testes: vitae, in life, H.: virgo ab se, T.: a coniuratione, not implicated in, Ta.
    * * *
    I
    integra -um, integrior -or -us, integerrimus -a -um ADJ
    untouched, entire, whole, complete; uninjured, sound, fresh (troops), vigorous
    II
    fresh troops (pl.)

    Latin-English dictionary > integer

  • 10 integer

    gra, grum [из intager от in + tango ]
    1)
    а) нетронутый, незатронутый, невредимый, целый (i. intactusque L; lintea H); свежий (mālum Su; sc. caro H); неубавившийся, неуменьшившийся ( amnis T); незадетый (existimatio C; fama Sl); пощажённый, непострадавший ( gens a cladibus belli intĕgra L); неистощённый, неослабленный (exercitus Nep; vires Cs, L); чистый, несмешанный (fons Lcr, H; vinum Col); безукоризненный (valetudo C, Su); здоровый (corpus CC, O); цветущий (aetas Ter, Su)
    i. aevi V — в цвете лет, юный
    integro die H — с самого утра, ранним утром (когда весь день ещё впереди)
    rebus integris Cs, VP (re integra C) — когда дело ещё было в исходном положении или не было решено
    de (ex, ab) integro C, V, Su etc.сызнова
    aliquem in integrum restituere юр. C, Cs — восстановить кого-л. в прежнем положении (правах)
    2) неиспользованный, непереведённый ( comoedia Ter)
    3) несведущий, неопытный, незнающий ( discipulus C)
    i. alicujus rei VF — незнакомый с кем-л.
    4)
    а) здравый, лишённый предрассудков, непредубеждённый (i. mentis, animi H; mens integra H); беспристрастный ( integrum se servare C); честный, правдивый (vir, testis C); незаинтересованный, бескорыстный (i. laudo H; judicium intĕgrum T — ср. 6.); неиспорченный (ingenium Sl, natura T); неподкупный ( judex C); безупречный, невинный, нравственно чистый
    б) невиновный (i. a conjuratione T)
    5) неприкосновенный, нерушимый ( jus C); непоколебимый, неизменный, незыблемый (fides T; veritas Su); непорочный, девственный, целомудренный (filia Pl; virgo Ter, Ctl)
    de aliquā re res est in integro C — вопрос о чём-л. ещё не решён
    est mihi integrum Cя ещё не решил (т. е. за мной ещё остаётся свобода решения)
    sibi integrum reservare de aliquā re C — оставить за собой свободу действий в чём-л.
    judicium integrum alicujus rei T — право решать что-л. по своему усмотрению (ср. 4.)

    Латинско-русский словарь > integer

  • 11 restituo

    restituo, ĕre, stitŭi, stitutum [re + statuere] - tr. - [st2]1 [-] replacer, remettre à sa place, remettre en état, rétablir, réparer. [st2]2 [-] rendre, remettre, redonner, restituer. [st2]3 [-] ramener, rappeler, rappeler d'exil, ramener d'exil, rétablir dans ses biens, réhabiliter (un condamné). [st2]4 [-] relever, restaurer. [st2]5 [-] annuler, casser.    - restituere tribunos plebis in suam dignitatem, Caes. BC. 1, 22: rétablir les tribuns de la plèbe dans leur dignité.    - restituere aciem, Liv. 5, 18: rétablir le combat.    - unus homo nobis cunctando restituit rem, Enn. ap. Cic. Off. 1, 24, 84: un seul homme, par ses temporisations, a rétabli notre situation.    - nonnullos ambitus Pompeia lege damnatos in integrum restituit, Caes. B. C. 3, 1: il rétablit dans leur état antérieur quelques personnes qui avaient été condamnées pour brigue en vertu de la loi Pompéia.    - restituere aliquem in integrum, Cic. Clu. 36, 98: remettre qqn dans son entier et primitif état.    - restituere civibus bona: rendre aux citoyens leurs biens.    - restituere bona: réparer les pertes.    - restituere aliquid ad aliquem: rendre qqch à qqn.    - restituere comam, Ov.: remettre ses cheveux en ordre.    - restitui vim factam jubet, Cic.: il fait réparer les violences commises.    - judicia restituta sunt, Cic.: des jugements furent cassés.
    * * *
    restituo, ĕre, stitŭi, stitutum [re + statuere] - tr. - [st2]1 [-] replacer, remettre à sa place, remettre en état, rétablir, réparer. [st2]2 [-] rendre, remettre, redonner, restituer. [st2]3 [-] ramener, rappeler, rappeler d'exil, ramener d'exil, rétablir dans ses biens, réhabiliter (un condamné). [st2]4 [-] relever, restaurer. [st2]5 [-] annuler, casser.    - restituere tribunos plebis in suam dignitatem, Caes. BC. 1, 22: rétablir les tribuns de la plèbe dans leur dignité.    - restituere aciem, Liv. 5, 18: rétablir le combat.    - unus homo nobis cunctando restituit rem, Enn. ap. Cic. Off. 1, 24, 84: un seul homme, par ses temporisations, a rétabli notre situation.    - nonnullos ambitus Pompeia lege damnatos in integrum restituit, Caes. B. C. 3, 1: il rétablit dans leur état antérieur quelques personnes qui avaient été condamnées pour brigue en vertu de la loi Pompéia.    - restituere aliquem in integrum, Cic. Clu. 36, 98: remettre qqn dans son entier et primitif état.    - restituere civibus bona: rendre aux citoyens leurs biens.    - restituere bona: réparer les pertes.    - restituere aliquid ad aliquem: rendre qqch à qqn.    - restituere comam, Ov.: remettre ses cheveux en ordre.    - restitui vim factam jubet, Cic.: il fait réparer les violences commises.    - judicia restituta sunt, Cic.: des jugements furent cassés.
    * * *
        Restituo, restituis, restitui, restitutum, pen. prod. restituere, Ex re, et statuo, statuis, compositum. Terent. Remettre, Restituer, Restablir.
    \
        Oppida, vicosque, quos incenderant, restituere iussit. Caesar. Rendre, Restituer.
    \
        Restituere aliquem. Curt. Luy pardonner sa faulte, et le remettre en ses estats, Le rehabiliter.
    \
        Corruptum adolescentem restituere. Plaut. Le reduire.
    \
        Rem perditam restituere. Terent. Remettre en estat.
    \
        Fores effractas restituere. Teren. Rabiller, Raccoustrer, Refaire.
    \
        Restituere aedes. Cic. Refaire, Raccoustrer, Reparer, Rabiller, Restaurer.
    \
        Aciem restituere. Liu. Remettre sus, Ramasser ses gensdarmes, et les mettre en ordre comme devant.
    \
        Animum alicui restituere. Liu. Rebailler courage.
    \
        Damnatum restituere. Cic. Restablir, Remettre en son premier estat.
    \
        Fraudata restituere. Caesar. Rendre, Restituer.
    \
        In gaudium restituere. Plaut. Remettre en joye.
    \
        In gratiam restituere. Cic. Remettre en grace.
    \
        In integrum restituere. Cic. Remettre en son entier et premier estat.
    \
        Restitui in integrum. Terent. Estre relevé.
    \
        Veteri patientiae aliquem restituere. Tacitus. Le remettre en l'ancienne obeissance et subjection.
    \
        Praelium, siue pugnam restituere. Liu. Recommencer le combat comme devant.
    \
        Reipublicae restitui. Cic. Estre remis en l'estat qu'on avoit devant son bannissement.
    \
        Sanitatem restituere, et sanitati. Plin. Guarir et remettre en santé.
    \
        Restitui sibi dicuntur vina. Plin. Quand apres qu'ils ont esté tournez, reviennent en leur premier estat.

    Dictionarium latinogallicum > restituo

  • 12 restituo

    rē-stĭtŭo, ŭi, ūtum, 3, v. a. [statuo], to put or set up again, i. e. either to replace in its former position, or (more freq.) to restore to its former condition, to rebuild, revive, etc. (freq. and class.; syn.: restauro, renovo, reficio).
    I.
    In gen.
    A.
    Lit.:

    senatus decrevit, ut Minerva nostra, quam turbo dejecerat, restitueretur,

    Cic. Fam. 12, 25, a, 1:

    arborem,

    Verg. G. 2, 272:

    luxatum femur ex toto,

    Cels. 8, 20: aedes (with reficere), Cic. Top. 3, 15:

    domum a Clodio disjectam,

    i. e. to rebuild, Vell. 2, 45, 3; cf.

    domum,

    Suet. Ner. 31:

    theatrum,

    id. Claud. 21:

    statuas (disjectas),

    id. Calig. 34:

    tropaea disjecta,

    id. Caes. 11:

    fores effractas,

    Ter. Ad. 1, 2, 40:

    oppida vicosque, quos incenderant,

    Caes. B. G. 1, 28:

    fontes et Flumina,

    Ov. M. 2, 407:

    turbatas comas,

    id. F. 3, 16:

    ordines,

    Sall. J. 51, 3; cf.

    aciem,

    Liv. 5, 18; 29, 2 al.:

    inclinatam aciem,

    Suet. Caes. 62:

    (eos, qui) quaedam contra naturam depravata habent, restituere et corrigere,

    Cic. Div. 2, 46, 96:

    oculos (luminibus orbati),

    Suet. Vesp. 7:

    visum,

    Plin. 25, 8, 50, § 89:

    pilos,

    id. 32, 10, 40, § 119:

    se (apes, with reviviscere),

    Varr. R. R. 3, 16 fin.; cf.:

    aliquem a limine mortis,

    Cat. 68, 4; Verg. Cul. 223;

    and restinctos,

    to raise the dead, Ov. P. 3, 6, 35:

    apes restituunt se ac reviviscunt,

    Varr. R. R. 3, 16, 38.—
    B.
    Trop., to restore, revive, renew, reform, etc.: unus homo nobis cunctando restituit rem, Enn. ap. Cic. Off. 1, 24, 84; Cic. Att. 2, 19, 2; Liv. 30, 26; Verg. A. 6, 846 Serv.; Macr. S. 6, 1; Ov. F. 2, 242; Aug. ap. Suet. Tib. 21 al. (Ann. v. 313 Vahl.); cf.:

    rem prolapsam,

    Liv. 2, 63:

    res perditas,

    id. 25, 37; 6, 22:

    rem impeditam et perditam,

    Ter. And. 3, 5, 13;

    and simply rem,

    Liv. 3, 12 Drak.; 8, 11;

    25, 37: veteres clientelas,

    Caes. B. G. 6, 12:

    veterem tuam illam calliditatem atque prudentiam,

    Cic. Rosc. Am. 22, 61:

    tribuniciam potestatem,

    id. Agr. 2, 14, 36:

    tribuniciam intercessionem armis,

    Caes. B. C. 1, 7: proelium, Poet. ap. Cic. Tusc. 4, 23, 52; Caes. B. G. 7, 87; 1, 53; Liv. 6, 8; cf.:

    pugnam omnibus locis,

    id. 4, 38 fin.; 2, 19:

    damna Romano accepta bello,

    id. 31, 43:

    sanitatem,

    Just. 6, 4, 13:

    bellum,

    id. 35, 1, 10; Plin. 20, 6, 23, § 56; cf.

    vires,

    Val. Fl. 2, 70:

    adulescentem corruptum,

    to reform, Plaut. Trin. 1, 2, 81:

    suorum a pudore maritimae ignominiae restituti animi,

    restored, revived, Liv. 35, 27:

    consolando aliquorum restituere voluntatem aut benevolentiam in dominum,

    Varr. R. R. 1, 17, 7.—
    II.
    In partic., to give back, deliver up, return, restore a thing belonging to a person or place (syn. reddo).
    A.
    Lit.: Mi. Paterna oportet reddi filio bona. Ha. Restituentur omnia, Plaut. Poen. 5, 2, 122:

    tribuni vobis amissa reddent ac restituent?

    Liv. 3, 68.—

    With a personal object: virginem suis Restituere ac reddere,

    Ter. Eun. 1, 2, 67; 4, 6, 8:

    alicui filium,

    id. Heaut. 3, 1, 83; id. And. 3, 3, 38; id. Hec. 5, 3, 20:

    amissa cuique,

    Caes. B. C. 1, 87:

    bona iis,

    id. ib. 2, 21:

    majorum locum huic,

    id. B. G. 5, 25:

    agrum Veientibus,

    Liv. 2, 13 et saep.:

    alicui suum familiarem et hospitem, ereptum e manibus hostium,

    Caes. B. G. 1, 53:

    Sextus Pompeius civitati restitutus,

    Cic. Phil. 5, 15, 41:

    captum victori,

    Liv. 9, 11:

    apibus fructum suum,

    Phaedr. 3, 13, 15:

    Caesaris imperio restituendus erat,

    Ov. P. 4, 13, 38:

    illum restituam huic, hic autem in Alidem me meo patri,

    Plaut. Capt. 3, 4, 56:

    aliquem natalibus,

    to set free, Dig. 40, tit. 11;

    v. natalis.— With abstr. object: sed etiam meam vocem et auctoritatem et vobis et rei publicae conservatam ac restitutam puto,

    Cic. Marcell. 1, 2:

    lucem salutemque redditam sibi ac restitutam,

    id. Dom. 28, 75.—Without dat.:

    amissa (opp. adimere),

    Caes. B. C. 1, 7:

    fraudata,

    id. ib. 3, 60 fin. al.:

    Arpi restituti ad Romanos,

    Liv. 24, 47; cf.:

    (Cloelia) sospites omnes Romam ad propinquos restituit,

    id. 2, 13; 49:

    aliquem in aliquem locum,

    Ter. And. 4, 1, 58; cf. Plaut. Mil. 3, 1, 108:

    (Siciliam) in antiquum statum,

    Cic. Verr. 1, 4, 12; cf.:

    civitates afflictas in melius,

    Suet. Vesp. 17. —
    2.
    Publicists' and jurid. t. t., to bring back or restore to his previous state or condition; to recall, reinstate a person condemned, banished, deprived of his property, etc. (cf. reduco):

    restituebat multos calamitosos... Licinium Denticulam de aleā condemnatum restituit,

    Cic. Phil. 2, 23, 56:

    omnes, qui lege Pompeiā condemnati essent,

    id. Att. 10, 4, 8:

    quae fuisset justa causa restituendi mei, nisi fuisset injusta eiciendi?

    id. Mil. 14, 36; cf. id. ib. 15, 39:

    aliquem (damnatum),

    Suet. Caes. 41; id. Calig. 15:

    exsulem,

    id. Claud. 12:

    legionem totam cum ignominiā missam,

    id. Caes. 69:

    neque enim praetor, si ex eo fundo essem dejectus, ita me restitui jussit,

    Cic. Caecin. 29, 82; cf. id. ib. 8, 23: nonnullos ambitus Pompeiā lege damnatos in integrum restituit, Caes. B. C. 3, 1:

    aliquem in integrum,

    Cic. Clu. 36, 98; Dig. 4, 1, 4; 4, 15 (cf. the whole section, ib. 4, 1: De in integrum restitutionibus); cf.:

    Sampsiceramum restitui in eum locum cupere, ex quo decidit,

    Cic. Att. 2, 23, 2:

    equites Romanos in tribunicium honorem,

    Caes. B. C. 1, 77 fin.:

    tribunos plebis in suam dignitatem,

    id. ib. 1, 22:

    restitutus in patriam (Camillus) patriam ipsam restituit,

    Liv. 7, 1 fin.; so,

    in patriam,

    Suet. Ner. 3.—
    b.
    Transf.
    (α).
    Of things, to deliver up again, to make restitution of, restore:

    in utriusque bonis nihil erat, quod restitui posset, nisi quod moveri loco non poterat,

    Cic. Verr. 2, 2, 25, § 62; Dig. 43, 8, 2, § 34; 43, 12, 1, § 19 al.—
    (β).
    Of a previous judicial sentence or of injustice committed, to reverse, i. e. to make null and void, to make good again, repair (cf.:

    rescindo, resolvo): alia judicia Lilybaei, alia Agrigenti, alia Panhormi restituta sunt,

    Cic. Verr. 2, 2, 26, § 63:

    qui (praetor) dies totos aut vim fieri vetat aut restitui factam jubet, etc.,

    id. Caecin. 13, 36:

    ut si ego eum condemnaro, tu restituas,

    id. Fam. 9, 10, 2; cf.:

    restitui in integrum aequom est,

    Ter. Phorm. 2, 4, 11.—
    (γ).
    To compensate for, make good (rare):

    damnum,

    Liv. 31, 43, 4; Vulg. Exod. 22, 12:

    jacturam,

    Col. 11, 1, 28. —
    B.
    Trop., to restore to a former condition, to re-establish, etc.:

    ut anno XVI. post reges exactos secederent, leges sacratas ipsi sibi restituerent,

    restored for themselves, re-established, Cic. Corn. 1, Fragm. 23, p. 450 fin. Orell.:

    restituit his animos parva una res,

    Liv. 25, 18; cf. id. 21, 53:

    ut interfecto Punico praesidio restituerent se Romanis,

    join themselves again to the Romans, id. 23, 7:

    ulcera sanitati restituens,

    restoring, Plin. 20, 6, 23, § 51; cf. id. 14, 18, 22, § 118:

    Bacchus peccasse fatentem Restituit,

    restored to his former condition, Ov. M. 11, 135; cf.:

    cum semel occideris... Non, Torquate, genus, non te facundia, non te Restituet pietas,

    Hor. C. 4, 7, 24:

    restituam jam ego te in gaudia,

    Plaut. Merc. 5, 2, 44:

    haud facile te in eundem rursus restitues locum,

    Cic. Prov. Cons. 9, 23; Plaut. Mil. 3, 1, 108; cf.:

    cives ex servitute in libertatem,

    Liv. 28, 39:

    poëtam in locum, Ter. Hec. prol. alt. 13: aliquem rursus in gratiam,

    id. ib. 3, 1, 11; cf.:

    fratrem in antiquum locum gratiae et honoris,

    Caes. B. G. 1, 18:

    fratrem (sc. in gratiam),

    Curt. 8, 6, 26:

    Acarnanas in antiquam formulam jurisque ac dicionis eorum,

    Liv. 26, 24:

    vos in amicitiam societatemque nostram,

    id. 31, 31 fin. et saep.:

    cum praecipitata raptim consilia neque revocari neque in integrum restitui possint,

    id. 31, 32:

    patientiae veteri (Britanniam),

    Tac. Agr. 16.

    Lewis & Short latin dictionary > restituo

  • 13 restituo

    restituo, uī, ūtum, ere (re u. statuo), I) an seine frühere Stelle wieder hinstellen, 1) im allg.: statuam, Cic.: ut, quo quaeque (arbor) modo steterit, restituant, Verg. – 2) prägn.: a) wieder zurückbringen, in patriam, zurückrufen, Nep.: causa restituendi me (in das Vaterland aus der Verbannung), Cic.: sospites Romam ad propinquos, Liv. – b) wieder zustellen, wieder übergeben, wiedergeben, alqm alci, Caes.: agrum alci, Liv.: auch mit ad u. Akk., Arpi restituti ad Romanos, Liv. – bildl., se alci, jmds. Freund wieder werden, Cic. u. Liv. – c) einem etw. durch richterlichen Ausspruch als Eigentum zusprechen, apibus fructum suum, Phaedr. 3, 13, 15. – II) wiederherstellen, in seinen vorigen Stand setzen, wieder aufbauen, aedes, Cic.: fores effractas, Ter.: oppida, Caes.: muros, Nep.: comas disiectas, Ov.: provinciam in antiquum statum, Cic.: alqd in pristinam dignitatem, Cic.: Acarnanas in antiquam formulam iurisque ac dicionis Aetolorum, Liv.: alqm in regnum, Nep.: alqm in amicitiam suam, Cic.: Aetolos Romanis (Dat.), Liv.: Britanniam patientiae veteri, zur alten Unterwürfigkeit zurückführen, Tac.: alqm, einen in seinen Besitz u. seine Gerechtsame wieder einsetzen, Cic. Caecin. 82 (vgl. Suet. Cal. 15, 4); aber auch = jmd. wieder auf den guten Weg, zur Vernunft zurückbringen, Plaut. trin. 118: alqm in integrum, in den vorigen Stand wieder einsetzen, Caes., Cic. u.a.: so auch praedia in integrum, Cic.: quod te absente hic filius egit, restitui in integrum aequom est bonum, wieder ins Geleise zu bringen, Ter.: cum consilia neque revocari neque in integrum restitui possint, ungeschehen gemacht werden, Liv. – rem (den Staat), Enn. fr., Verg. u. Liv. – aciem, proelium, pugnam, Liv.: sanitatem, Plin.: visum, Plin.: depravata, Cic.: vina sibi restituuntur, werden wiederhergestellt, Plin.: se, sich wieder erholen, Varro – iudicia (Verris), die Urteilssprüche aufheben u. so die Sache auf den alten Fuß setzen, Cic. – alci impedimenta, wieder erstatten, ersetzen, Curt.: iacturam, wieder gutmachen, ersetzen, Colum.: u. so damna Romano bello accepta, Liv.: res perditas, Liv.: vim (den durch Gewalt angerichteten Schaden), Cic.

    lateinisch-deutsches > restituo

  • 14 restituo

    restituo, uī, ūtum, ere (re u. statuo), I) an seine frühere Stelle wieder hinstellen, 1) im allg.: statuam, Cic.: ut, quo quaeque (arbor) modo steterit, restituant, Verg. – 2) prägn.: a) wieder zurückbringen, in patriam, zurückrufen, Nep.: causa restituendi me (in das Vaterland aus der Verbannung), Cic.: sospites Romam ad propinquos, Liv. – b) wieder zustellen, wieder übergeben, wiedergeben, alqm alci, Caes.: agrum alci, Liv.: auch mit ad u. Akk., Arpi restituti ad Romanos, Liv. – bildl., se alci, jmds. Freund wieder werden, Cic. u. Liv. – c) einem etw. durch richterlichen Ausspruch als Eigentum zusprechen, apibus fructum suum, Phaedr. 3, 13, 15. – II) wiederherstellen, in seinen vorigen Stand setzen, wieder aufbauen, aedes, Cic.: fores effractas, Ter.: oppida, Caes.: muros, Nep.: comas disiectas, Ov.: provinciam in antiquum statum, Cic.: alqd in pristinam dignitatem, Cic.: Acarnanas in antiquam formulam iurisque ac dicionis Aetolorum, Liv.: alqm in regnum, Nep.: alqm in amicitiam suam, Cic.: Aetolos Romanis (Dat.), Liv.: Britanniam patientiae veteri, zur alten Unterwürfigkeit zurückführen, Tac.: alqm, einen in seinen Besitz u. seine Gerechtsame wieder einsetzen, Cic. Caecin. 82 (vgl. Suet. Cal. 15, 4); aber auch = jmd. wieder auf den guten Weg, zur Vernunft zurückbringen, Plaut. trin. 118: alqm in integrum, in den vori-
    ————
    gen Stand wieder einsetzen, Caes., Cic. u.a.: so auch praedia in integrum, Cic.: quod te absente hic filius egit, restitui in integrum aequom est bonum, wieder ins Geleise zu bringen, Ter.: cum consilia neque revocari neque in integrum restitui possint, ungeschehen gemacht werden, Liv. – rem (den Staat), Enn. fr., Verg. u. Liv. – aciem, proelium, pugnam, Liv.: sanitatem, Plin.: visum, Plin.: depravata, Cic.: vina sibi restituuntur, werden wiederhergestellt, Plin.: se, sich wieder erholen, Varro – iudicia (Verris), die Urteilssprüche aufheben u. so die Sache auf den alten Fuß setzen, Cic. – alci impedimenta, wieder erstatten, ersetzen, Curt.: iacturam, wieder gutmachen, ersetzen, Colum.: u. so damna Romano bello accepta, Liv.: res perditas, Liv.: vim (den durch Gewalt angerichteten Schaden), Cic.

    Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > restituo

  • 15 integer

    1) находящийся в прежнем состоянии, ненарушенный, re integra;

    dum s. si res integra est (§ 9 J. 3, 26. cf. 1. 27 § 3 D. 17, 1. - 1. 2 D. 18, 5. - cf. 1. 1. 2. C. 4, 45. - I. 9 D. 27, 10. 1. 6 § 1 D. 36, 4. 1. 13 C. 2, 13. 1. 15 C. 4, 35. 1. 1 C. 7, 45. 1. 21 C. 8, 45);

    integris omnibus (1. 57 D. 2, 14. 1. 65 § 10 D. 17, 2. 1. 15 § 4 D. 42, 1. 1. 24 § 2 D. 4, 4. 1. 24 § 4 D. 19, 2);

    in integrum restituere, restitutio;

    2) нетронутый, неиспорченный, целый, re integra, прот. post ruinam aedium (1. 9 pr. D. 39, 2);

    rivus int. прот. qui refectione indiget (1. 1 § 7 D. 43, 21. 1. 27. 54 § 1 D. 19, 1. cf. 1. 33 pr. D. 21, 1);

    nomina integra, прот. deperdita et male contracta (1. 16 D. 26, 7. 1. 12 § 1 D. 28, 2);

    qui integer fuit (Gai. III. 214);

    integrum ius (1. 24 §4 D. 4. 4. 1. 57 pr. D. 1, 1. 1. 10 § 1 D. 38, 17. 1. 15 § 35 D. 39, 2);

    int. obligatio (1. 5 § 2 D. 20, 6);

    actio (1. 2 § 1 D. 24, 3. 1. 1 § 5 D. 27, 4. 1. 89 pr. D. 46, 3);

    petitio (1. 21 § 2 D. 5, 2. 1. 29 D. 44, 7); честный, бескорыстный: int. fama, dignitas, opinio, existimatio (I. 7 pr. D. 4, 8. 1. 21 D. 6, 1. 1. 14 § 1 D. 11, 3. 1. 4 pr. D. 26, 10);

    fides (1. 38 D. 3, 5. 1. 1 § 11 D. 37, 10);

    persona (1. 4 D. 47, 23);

    integre (adv.) честно: int. peracta administratio (1. 9 D. 2, 7).

    3) подлый, совершенный, напр. integrum прот. роrtio (1. 60 pr. D. 50, 16);

    ex integro, прот. ex parte (1. 13 C. 1, 2. I. 9 § 1 D. 2, 11);

    teneri in integrum, прот. in id. quod facere possunt (1. 25 D. 42, 1. 1. 75. 86 D. 35, 2. 1. 1 § 6 D. 35. 3. 1. 22 pr. D. 45, 1. 1. 76 pr. 1. 77 § 27 D. 31. 1. 3 C. 5, 14);

    tempus int., прот. reliquum (1. 15 D. 45, 1);

    integra aetas, совершеннолетие (1. 8 pr. C. 6, 61).

    4) ex integro, снова, ex int. locare = redintegrare locationem (1. 14 D. 19, 2);

    ex int. causam agere = retractare causam (1. 31 D. 12, 2);

    ex int. petere (1. 25 § 2 D. 44, 2. 1. 3 § 1. 4 D. 48, 2. 1. 6 § 1 D. 48, 3).

    Латинско-русский словарь к источникам римского права > integer

  • 16 restituere

    1) опять приводить в прежнее состояние, восстанавливать прежнее положение;

    restitutio, возобновление, восстановление, a) о вещах, строениях (1. 2 § 35. cf. § 43 D. 43, 8. cf. 1. 1. 1 § 19-21 D. 43, 12. 1. 1 § 15 D. 43, 23. 1. 1 pr. D. 43, 24. 1. 2 § 1 D. 43, 1. 1. 21 § 1 D. 39, 1. 1. 11 § 6. 1. 12 D. 39, 3. 1. 21 pr. D. 43, 24. 1. 10 § l. D. 7, 4. 1. 35 D. 20, 1. 1. 1 D. 20, 2);

    b) о правоотношениях и средствах защиты (1. 8 § 7 D. 4, 2. 1. 29 § 1 D. 49, 14. 1. 8. 17 D. 34, 9. 1. 2 § 1 D. 2, 9. 1. 12 D. 4, 4);

    restit. litem (1. 7 § 1 D. 4, 1. 1. 24 § 5 D. 40, 5. 1. 15 § 9 D. 19, 2);

    restitutio с прибавлением in integrum обознач. в технич. см. чрезвычайное восстановление прежнего состояния, правоотношения на основании высшей справедливости путем непосредственного вмешательства магистрата, особ. претора (tit. D. 4, 1. 1. 3 pr. 1. 9 § 2. 3. 7. 8 1. 21 § 5 D. 4, 2. 1. 3 § 1 seq. 1. 7 § 5. 8. seq. 1. 8. 11 § 2. 5. 6. 1. 13. 15 seq. ad in (сопоставление двух предлогов) integrum restitutionem (1. 19 D. 4, 4. 1. 15 § 2. 3. 1. 16. 18. 21 § 2. 1. 26 pr. § 1. 9 D. 4, 6. 1. 1 § 2 D. 37, 6. 1. 6 § 3 D. 38, 2. tit. C. 2, 22. 1. un. C. 2, 50. 1. 9 § 1 D. 43, 16); во время империи право реституции перешло к императорам и стало равнозначащим с помилованием; отсюда термин in integrum restituere обозн. иногда: помиловать, возвращать прежние права осужденному преступнику (1. 1 § 10 D. 3, 1. 1. 40 § 1 D. 4, 6. 1. 6 § 12 D. 28, 3. 1. 11 D. 34, 1);

    deportatus et restitutus, возвращенный из ссылки (1. 1 pr. 1. 2 eod. 1. 104 D. 35, 1. 1. 1 § 9 D. 37, 4. 1. 2 eod. 1. 1 § 27 D. 48, 18. 1. 59 § 1 D. 35, 1. 1. 4 D. 48, 23).

    2) возвращать;

    restitutio, возвращение (1. 22. cf. 1. 35. 73. 75. 246 § 1 D. 50, 16. 1. 20 D. 6, 1);

    restit. (1. 12 pr. D. 4, 2. 1. 14 § 4. 10 eod. 1. 17 § 1 D. 6, 1. 1. 35 § 1 eod. 1. 46 § 4 D. 3, 3).

    3) Restit. hereditatem, выдать наследство фидеикомиссарию (l. 26 D. 3, 5. 1. 1 § 5 seq. 1. 2 seq. D. 36, 1. 1. 6 § 3 eod. 1. 28 § 2 D. 34, 3. cf. 1. 77 § 12 D. 31. 1. 36 § 1 D. 35, 1. 1. 10 § 1 eod. 1. 23 D. 19, 1. 1. 18 D. 1, 7. 1. 8 D. 35, 3). 4) представлять отчет по управлению имуществом (1. 32 D. 4, 4. 1. 7 § 15 D. 26, 7. 1. 1 § 9. 11 D. 48, 10. 1. 8 C. 5, 43);

    restitutio tutelae (1. 1 § 3 D. 22, 1).

    5) давать, исполнять, restit. alicui libertatem (1. 67 D. 5, 1);

    restit. pretium (1. 8 cf. 1. 12 C. 4, 49);

    restit. promissa (1. un. pr. C. 4, 3).

    Латинско-русский словарь к источникам римского права > restituere

  • 17 restituō

        restituō ūī, ūtus, ere    [re-+statuo], to set up again, replace, restore, reconstruct, rebuild, revive, renew, reform, rearrange: Forīs effractas, T.: ut Minerva, quam turbo deiecerat, restitueretur: arborem, V.: vicos, quos incenderant, Cs.: fontīs et Flumina, O.: ordines, S.: aciem, L.: exstinctos, raise the dead, O.— To give back, deliver up, return, restore, replace, make restitution of: fraudata, Cs.: sospites omnīs Romam ad propinquos, L.: quem a me accepisti locum, T.: virginem suis, T.: bona iis, Cs.: agrum Veientibus, L.: Pompeius civitati restitutus: captum victori, L.: Caesaris imperio restituendus erat, O.—Fig., to restore, revive, renew, reform, repair, remedy: Unus homo nobis cunctando restituit rem, Enn. ap. C.: maxime, Cui res cunctando restituenda foret, O.: res perditas, L.: veteres clientelas, Cs.: veterem tuam prudentiam: tribuniciam intercessionem armis, Cs.: suorum a pudore maritimae ignominiae restituti animi, recovered, L.— To bring back, restore, recall, reinstate: Licinium de aleā condemnatum: iusta causa restituendi mei: damnatos in integrum, Cs.: tribunos plebis in suam dignitatem, Cs.: restitutus in patriam (Camillus) secum patriam ipsam restituit, L.: (eos) rursum in gratiam, reconcile, T.: fratrem in antiquum locum gratiae, Cs.: vos in amicitiam nostram, L.: veteri patientiae (Britanniam), Ta.: Romanis se, join the Romans again, L.: Bacchus peccasse fatentem Restituit, i. e. pardoned, O.— To restore, re-establish, re-enact: leges: restituit his animos parva una res, L.— To reverse, revoke, undo, make void, make good again, repair: alia iudicia Lilybaei, alia Agrigenti restituta sunt, i. e. cancelled: praecipita raptim consilia in integrum, L.: ut, si ego eum condemnaro, tu restituas: restitui in integrum aequom est, T.— To compensate for, make good: damna, L.: vim restitui factam iubet, that the damage be repaired.
    * * *
    restituere, restitui, restitutus V
    restore; revive; bring back; make good

    Latin-English dictionary > restituō

  • 18 restitutio

    rēstĭtūtĭo, ōnis, f. [restituo], a restoring, restoration.
    I.
    In gen.:

    domus incendio absumptae,

    i. e. a rebuilding, Suet. Aug. 57:

    Capitolii,

    id. Vesp. 8:

    theatri,

    id. Tib. 47:

    urbis in majus,

    Just. 2, 14, 2:

    afflictarum civitatum,

    Suet. Tit. 8.— Trop.:

    omnis pristinae fortunae,

    Suet. Ner. 40:

    libertatis,

    Val. Max. 4, 1, ext. 4:

    lunae,

    Arn. 6, 196. —
    II.
    In partic.
    1.
    A giving back, restitution (in jurid. Lat.), Dig. 50, 16, 22; 36, 1, 1, § 14; 36, 1, 6, § 3.—
    2.
    The act of replacing, reinstating one condemned or proscribed in his former condition; the restoration of rights which have been forfeited by law:

    damnatorum,

    Cic. Agr. 2, 4, 10; Suet. Oth. 2:

    salus restitutioque,

    a recalling from exile, Cic. Pis. 15, 35; Quint. 7, 1, 42; 60:

    in integrum restitutiones,

    Dig. 4, 1, 3 (v. this entire section: De in integrum restitutionibus); 4, 4, 18, § 1; 4, 4, 20 pr.

    Lewis & Short latin dictionary > restitutio

  • 19 intemeratus

    in-temerātus, a, um [ temero ]
    1) нетронутый, незапятнанный, неосквернённый, тж. безукоризненный (corpus, castra T; integrum et intemeratum beneficium Ap)
    2) чистый, несмешанный (fides, munera V)

    Латинско-русский словарь > intemeratus

  • 20 restituo

    uī, ūtum, ere [re + statuo ]
    1) снова ставить, ставить на прежнее место (statuam C, Su); вновь приводить в порядок (turbatas comas O; inclinatam aciem Su); вправлять ( luxatum femur CC)
    r. aliquem in patriam L — обратно доставить кого-л. или позволить кому-л. вернуться на родину
    r. aliquem in regnum C, L, Nep — снова возвести кого-л. на престол
    r. aliquem Su (in intĕgrum C, Cs) — возвратить кому-л. собственность или все права и преимущества
    r. aliquem a limine mortis Ctl — спасти кого-л., уже погибавшего
    aliquem in libertatem r. L — вернуть кому-л. свободу
    r. aliquem alicui C, L — снова склонить кого-л. на чью-л. сторону или вновь соединить с кем-л., подчинить кому-л.
    3) возобновлять (proelium C, Cs, L); восстанавливать, отстраивать (oppida vicosque Cs; muros Nep); спасать (rem, sc. publicam Enn ap. C); поправлять ( rem impedītam et perdĭtam Ter)
    4) возмещать, покрывать ( damnum L)
    5) отменять, кассировать, объявлять недействительным (judicia, sc. Verris C; consilia L)

    Латинско-русский словарь > restituo

См. также в других словарях:

  • integrum — restitútio in íntegrum (lat.) [ti pron. ţi] ( ti o, te grum) loc. s. f. Trimis de gall, 24.01.2008. Sursa: DOOM 2 …   Dicționar Român

  • integrum — See in integrum …   Ballentine's law dictionary

  • integrum — …   Useful english dictionary

  • Integrum fasciculum in ignem ne mittito. — См. Прожигать жизнь …   Большой толково-фразеологический словарь Михельсона (оригинальная орфография)

  • Kinosternon integrum — Kinosternon integrum …   Wikipédia en Français

  • Restitutio in integrum — The Latin maxim restitutio in integrum (restoration to original condition) is one of the primary guiding principles behind the awarding of damages in common law negligence claims. The general rule, as the principle implies, is that the amount of… …   Wikipedia

  • In integrum restituieren — In intĕgrum restituieren (lat.), in den vorigen Stand wieder einsetzen, s. Restitutio in integrum …   Kleines Konversations-Lexikon

  • restitutio in integrum — putting things back the way they were , originally a remedy in Roman law allowing a party to be restored against his own deed. It has now come to be part of the process of rescission of contract in English law and in Scots law. Generally, a party …   Law dictionary

  • in íntegrum — in íntegrum. (Loc. lat.; literalmente, por entero ). □ V. restitución in íntegrum …   Enciclopedia Universal

  • in integrum restituieren — in in|te|grum* res|ti|tu|ie|ren <aus gleichbed. lat. in integrum restituere, eigtl. »ins Unversehrte zurückführen«> in den vorigen [Rechts]stand wieder einsetzen, den früheren Rechtszustand wieder herstellen (Rechtsw.); vgl. ↑Restitutio in… …   Das große Fremdwörterbuch

  • in íntegrum — (Loc. lat.); literalmente, por entero ). ☛ V. restitución in íntegrum …   Diccionario de la lengua española

Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»