-
61 molior
to build, erect, construct, contrive, toil, struggle. -
62 texo
I.the main verb for weaving of cloth.II.to weave, twine together, plait, construct, build. -
63 aedifico
aedĭfĭco, āvi, ātum, 1, v. a. [aedesfacio], lit. to erect a building, to build; and in gen., to build, raise, erect, or establish any thing.I.Lit.: aedificare cum sit proprie aedem facere, ponitur tamen katachrêstikôs in omni genere constructionis, Fest. p. 13 Müll.; hence in the first signif. for the most part(α).Absol.:(β). II.aedificare diu cogitare oportet,
Cato, R. R. 3, 1:ecce aedificat,
Plaut. Mil. 2, 2, 56:ad quem (usum) accommodanda est aedificandi descriptio,
Cic. Off. 1, 39, 138; id. ib. 2, 23, 83:tribus locis aedifico, reliqua reconcinno,
id. Q. Fr. 2, 6:lautius, id Leg. 2, 1, 3: belle,
id. Att. 9, 13 al.:accuratius ad frigora atque aestus vitandos,
Caes. B. G. 6, 22:diruit, aedificat, mutat quadrata rotundis,
Hor. Ep. 1, 1, 100; so id. S. 2, 3, 308.—In gen., to build, construct, etc.:III.navim,
Plaut. Mer. prol. 87 piscinas, Varr. R. R. 3, 17, 5:navem,
Cic. Verr. 2, 5, 18:urbem,
id. ib. 2, 4, 53; so Vulg. Exod. 1, 11:oppida,
ib. 2 Para. 26, 6:turrim,
ib. Matt. 21, 3:murum,
ib. 2 Para. 33, 14:porticum,
Cic. Dom. 43:hortos,
id. Att. 9, 13:equum,
Verg. A. 2, 16:mundum,
Cic. Tusc. 1, 25:tot adhuc compagibus altum aedificat caput,
i.e. makes it, by bands and hair ornaments, a high tower, Juv. 6, 501.—Fig., to build up, establish:(α).rem publicam,
Cic. Fam. 9, 2.—And (eccl.) in a religious sense, to build up, instruct, edify.Absol.:(β).caritas aedificat,
Vulg. 1 Cor. 8, 1:non omnia aedificant,
ib. ib. 16, 23.— -
64 architector
archĭtector, ātus, āri, v. dep. [architectus].I.Lit., to build, construct, make (rare): situm loci cujusdam ad suum arbitrium fabricari et architectari, Auct. ad Her. 3, 19, 32:II.Olympium,
Vitr. 7, praef. 17:cardines,
id. 9, 4.—Trop., to devise, invent, procure:voluptates,
Cic. Fin. 2, 16, 52 (cf. id. ib. 1, 10, 32: Epicurus architectus beatae vitae).► Pass.: Aedes Martis architectata ab Hermodoro Salaminio, architektoneutheisa, Nep. ap. Prisc. p. 792 P. -
65 como
1.cōmo, mpsi (msi), mptum (mtum), 3, v. a. [co- (i. e. con) and emo; cf.: demo, promo].I.To bring together, form, frame, construct (Lucretian):II.dum perspicis omnem Naturam rerum quā constet compta figurā,
Lucr. 1, 950 Munro ad loc.:nunc ea quo pacto inter sese mixta quibusque compta modis vigeant,
id. 3, 259:quibus e rebus cum corpore compta vigeret (animi natura), Quove modo distracta rediret in ordia prima,
id. 4, 27.—To care for, take care of.A.Prop., in the class. per. usu. of the care of the hair, to comb, arrange, braid, dress; absol.:B.amica dum comit dumque se exornat,
Plaut. Stich. 5, 4, 19:capillos,
Cic. Pis. 11, 25; Verg. A. 10, 832:nitidum caput,
Tib. 1, 8, 16:caput in gradus atque anulos,
Quint. 12, 10, 47:comas acu,
id. 2, 5, 12:comas hasta recurva,
Ov. F. 2, 560:capillos dente secto,
Mart. 12, 83.— Transf. to the person:sacerdos Fronde super galeam et felici comptus olivā,
wreathed, Verg. A. 7, 751:Tisiphone serpentibus undique compta,
id. Cul. 218:pueri praecincti et compti,
Hor. S. 2, 8, 70:longas compta puella comas,
Ov. Am. 1, 1, 20.—In partic., to adorn, deck, ornament:2.corpora si quis vulsa atque fucata muliebriter comat,
Quint. 8, prooem. §19: colla genasque,
Stat. S. 1, 2, 110:vultus,
Claud. in Eutr. 2, 337:vestes et cingula manu,
id. VI. Cons. Hon. 525.—Transf. of things:II.vittā comptos praetendere ramos,
Verg. A. 8, 128: colus compta, i. e. furnished or adorned with wool, Plin. 8, 48, 74, § 194.—Trop., to deck, adorn:Cleopatra simulatum compta dolorem,
Luc. 10, 83.—Esp. freq. of rhet. ornament:non quia comi expolirique non debeat (oratio),
Quint. 8, 3, 42; cf.:linguae orationisque comendae gratiā,
Gell. 1, 9, 10.—Hence, comptus ( - mtus), a, um, P. a., adorned, ornamented, decked:juvenes ut femina compti,
Ov. H. 4, 75:anima mundissima atque comptissima,
Aug. Quant. Anim. 33.—But usu. of discourse, embellished, elegant:compta et mitis oratio,
Cic. Sen. 9, 28 (al. composita):comptior sermo,
Tac. H. 1, 19:(Vinicius) comptae facundiae,
id. A. 6, 15.— Transf. to the person:Isocrates in diverso genere dicendi nitidus et comptus,
Quint. 10, 1, 79. — Adv.: comptē ( comt-), with ornament, elegantly, only trop.:compte disserere,
Sen. Ep. 75, 6:agere rem,
Gell. 7, 3, 52.—* Comp.:2. I.comptius dicere,
Gell. 7, 3, 53.— Sup., Plaut. Mil. 3, 3, 66, acc. to Ritschl (al. comissime).Neutr., to be furnished with hair (as verb. finit. only post-class.), Paul. Nol. 28, 246.—But freq. cŏmans, antis, P. a.A.Having long hair, hairy, covered with hair ( poet. or in post-Aug. prose):B.colla equorum,
Verg. A. 12, 86; cf.:equus florā et comante jubā,
Gell. 3, 9, 3:equae,
Plin. 10, 63, 83, § 180:tori,
Verg. A. 12, 6:crines,
Sil. 16, 59:saetae hircorum,
Verg. G. 3, 312; cf.:pellis comata villis,
Val. Fl. 8, 122:galea = cristata,
crested, plumed, Verg. A. 2, 391; cf.cristae,
id. ib. 3, 468.—Transf., of growths, etc., resembling hair:II.stella,
having a radiant, hairy train, a comet, Ov. M. 15, 749:astro comantes Tyndaridae,
ornamented with stars, Val. Fl. 5, 267:sera comans narcissus,
that puts out leaves late, Verg. G. 4, 122:dictamnus flore Purpureo,
id. A. 12, 413:jugum silvae,
leafy, Val. Fl. 3, 403:silvae,
id. 1, 429:folia,
luxuriant, Plin. 13, 8, 16, § 59:pinus,
Sil. 10, 550:humus,
Stat. Th. 5, 502.—Act., to clothe or deck with hair or something like hair (as verb. finit. only post-class.), Tert. Pall. 3.—Freq. (esp. in the post-Aug. per.) cŏmātus, a, um, P. a., having long hair:tempora,
Mart. 10, 83, 13; Val. Fl. 7, 636; and subst.: cŏmā-tus, i, m., Suet. Calig. 35; Mart. 1, 73, 8; 12, 70, 9.—As adj. propr.: Gallia Comata, Transalpine Gaul (opp. togata), Cic. Phil. 8, 9, 27; Mel. 3, 2, 4; Plin. 4, 17, 31, § 105; Cat. 29, 3; Luc. 1, 443.— Transf.:silva,
leafy, Cat. 4, 11. -
66 compe
1.cōmo, mpsi (msi), mptum (mtum), 3, v. a. [co- (i. e. con) and emo; cf.: demo, promo].I.To bring together, form, frame, construct (Lucretian):II.dum perspicis omnem Naturam rerum quā constet compta figurā,
Lucr. 1, 950 Munro ad loc.:nunc ea quo pacto inter sese mixta quibusque compta modis vigeant,
id. 3, 259:quibus e rebus cum corpore compta vigeret (animi natura), Quove modo distracta rediret in ordia prima,
id. 4, 27.—To care for, take care of.A.Prop., in the class. per. usu. of the care of the hair, to comb, arrange, braid, dress; absol.:B.amica dum comit dumque se exornat,
Plaut. Stich. 5, 4, 19:capillos,
Cic. Pis. 11, 25; Verg. A. 10, 832:nitidum caput,
Tib. 1, 8, 16:caput in gradus atque anulos,
Quint. 12, 10, 47:comas acu,
id. 2, 5, 12:comas hasta recurva,
Ov. F. 2, 560:capillos dente secto,
Mart. 12, 83.— Transf. to the person:sacerdos Fronde super galeam et felici comptus olivā,
wreathed, Verg. A. 7, 751:Tisiphone serpentibus undique compta,
id. Cul. 218:pueri praecincti et compti,
Hor. S. 2, 8, 70:longas compta puella comas,
Ov. Am. 1, 1, 20.—In partic., to adorn, deck, ornament:2.corpora si quis vulsa atque fucata muliebriter comat,
Quint. 8, prooem. §19: colla genasque,
Stat. S. 1, 2, 110:vultus,
Claud. in Eutr. 2, 337:vestes et cingula manu,
id. VI. Cons. Hon. 525.—Transf. of things:II.vittā comptos praetendere ramos,
Verg. A. 8, 128: colus compta, i. e. furnished or adorned with wool, Plin. 8, 48, 74, § 194.—Trop., to deck, adorn:Cleopatra simulatum compta dolorem,
Luc. 10, 83.—Esp. freq. of rhet. ornament:non quia comi expolirique non debeat (oratio),
Quint. 8, 3, 42; cf.:linguae orationisque comendae gratiā,
Gell. 1, 9, 10.—Hence, comptus ( - mtus), a, um, P. a., adorned, ornamented, decked:juvenes ut femina compti,
Ov. H. 4, 75:anima mundissima atque comptissima,
Aug. Quant. Anim. 33.—But usu. of discourse, embellished, elegant:compta et mitis oratio,
Cic. Sen. 9, 28 (al. composita):comptior sermo,
Tac. H. 1, 19:(Vinicius) comptae facundiae,
id. A. 6, 15.— Transf. to the person:Isocrates in diverso genere dicendi nitidus et comptus,
Quint. 10, 1, 79. — Adv.: comptē ( comt-), with ornament, elegantly, only trop.:compte disserere,
Sen. Ep. 75, 6:agere rem,
Gell. 7, 3, 52.—* Comp.:2. I.comptius dicere,
Gell. 7, 3, 53.— Sup., Plaut. Mil. 3, 3, 66, acc. to Ritschl (al. comissime).Neutr., to be furnished with hair (as verb. finit. only post-class.), Paul. Nol. 28, 246.—But freq. cŏmans, antis, P. a.A.Having long hair, hairy, covered with hair ( poet. or in post-Aug. prose):B.colla equorum,
Verg. A. 12, 86; cf.:equus florā et comante jubā,
Gell. 3, 9, 3:equae,
Plin. 10, 63, 83, § 180:tori,
Verg. A. 12, 6:crines,
Sil. 16, 59:saetae hircorum,
Verg. G. 3, 312; cf.:pellis comata villis,
Val. Fl. 8, 122:galea = cristata,
crested, plumed, Verg. A. 2, 391; cf.cristae,
id. ib. 3, 468.—Transf., of growths, etc., resembling hair:II.stella,
having a radiant, hairy train, a comet, Ov. M. 15, 749:astro comantes Tyndaridae,
ornamented with stars, Val. Fl. 5, 267:sera comans narcissus,
that puts out leaves late, Verg. G. 4, 122:dictamnus flore Purpureo,
id. A. 12, 413:jugum silvae,
leafy, Val. Fl. 3, 403:silvae,
id. 1, 429:folia,
luxuriant, Plin. 13, 8, 16, § 59:pinus,
Sil. 10, 550:humus,
Stat. Th. 5, 502.—Act., to clothe or deck with hair or something like hair (as verb. finit. only post-class.), Tert. Pall. 3.—Freq. (esp. in the post-Aug. per.) cŏmātus, a, um, P. a., having long hair:tempora,
Mart. 10, 83, 13; Val. Fl. 7, 636; and subst.: cŏmā-tus, i, m., Suet. Calig. 35; Mart. 1, 73, 8; 12, 70, 9.—As adj. propr.: Gallia Comata, Transalpine Gaul (opp. togata), Cic. Phil. 8, 9, 27; Mel. 3, 2, 4; Plin. 4, 17, 31, § 105; Cat. 29, 3; Luc. 1, 443.— Transf.:silva,
leafy, Cat. 4, 11. -
67 condita
con-do, dĭdi, dĭtum, 3, v. a. [con- = cum, and 2. do], lit., to bring, lay or put together (very freq. in all periods and species of composition).I.With the access. idea of uniting, to put or join together into a whole, to form, fashion, produce, make by joining together.A.Prop., of the founding of towns or states, to found, establish: Romam, Enn. ap. Varr. R. R. 3, 1, 2, and Suet. Aug. 7 fin. (Ann. v. 494 Vahl.):(β).oppida,
Varr. L. L. 5, § 142; Hor. Ep. 2, 1, 8:urbem,
Lucr. 5, 1107; Cic. Cat. 3, 1, 2; Sall. C. 6, 1; Liv. 1, 19, 1; Suet. Aug. 18; 47; Just. 2, 4, 15; 2, 15, 1:arces,
Verg. E. 2, 61:locum,
Hor. S. 1, 5, 92: colonias. Vell. 1, 15; Just. 16, 3, 7:civitatem,
Cic. Rep. 1, 7, 12:regna,
Just. 2, 1 init.:imperium Poenorum,
id. 19, 1, 1.—Hence, often ante and post Romam conditam, before and after the foundation of Rome, Cic. Tusc. 1, 1, 3; cf. Liv. praef. § 6 al.—Transf. to the inhabitants:b.Romanam gentem,
Verg. A. 1, 33:genus hominum,
Just. 2, 6, 11.—Hence, mid.:optato conduntur Thybridis alveo,
they settle, Verg. A. 7, 303 (condi proprie dicuntur, qui sibi statuunt civitatem. Conduntur ergo; sedem stabilem locant, Serv.). —Of the erecting, building of other things, to make, construct, build:c.aram,
Liv. 1, 7, 11; 28, 46, 16:sepulcrum,
Hor. Epod. 9, 26:moenia,
Verg. A. 1, 276; Ov. M. 3, 13; 14, 775; Just. 2, 12, 4.—Of written productions, to compose, write, celebrate, write or treat of, describe: SIVE CARMEN CONDIDISSET, Fragm. XII. Tab. ap. Cic. Rep. 4, 10, 12; so,(β).carmen,
Lucr. 5, 2; Hor. S. 2, 1, 82; id. Ep. 1, 3, 24; id. A. P. 436; Liv. 27, 37, 7; 31, 12, 10; Quint. 10, 1, 56 et saep.:poëma,
Cic. Att. 1, 16, 15:longas Iliadas,
Prop. 2, 1, 14:bella,
Verg. E. 6, 7:Caesaris acta,
Ov. Tr. 2, 336:proelia,
Stat. Th. 1, 8:festa numeris,
Ov. F. 6, 24:alterum satirae genus,
Quint. 10, 1, 95:aliqua in hac materiā,
id. 3, 1, 19:prosam orationem,
Plin. 5, 29, 31, § 112:historiam,
id. 12, 4, 8, § 18; cf.:aliquid annalibus,
id. 2, 9, 6, § 43:praecepta medendi,
id. 26, 2, 6, § 10:laudes alicujus,
id. 22, 13, 15, § 35.— Rarely,Absol.:B.si etiamnum Homero condente Aegyptus non erat,
Plin. 13, 13, 27, § 88.—Trop., to establish, found, to be the author of, to produce, make:II.jusjurandum,
Plaut. Rud. 5, 3, 18:aurea saecula,
Verg. A. 6, 793:collegium novum,
Liv. 5, 52, 11:morem,
Plin. 11, 37, 55, § 150:nova fata,
Verg. A. 10, 35:aeternam famam ingenio suo,
Phaedr. 3, prol. 53; so,nomen memorandum,
Sil. 4, 37:militarem disciplinam artemque bellandi,
Flor. 1, 3, 1:somniorum intellegentiam (Joseph),
Just. 36, 2, 8.—Of the gods:portenta sua,
to fuifil, accomplish, Sil. 16, 126.— Impers.:naturā rerum conditum est, ut, etc.,
Dig. 19, 5, 4.—With the access. idea of carefulness, to put away, to lay, put, or place somewhere for preservation, etc.; to lay up, store or treasure up (opp. promo).A.In gen.1.Prop.(α).Aliquid:(β).pecuniam,
Cic. Clu. 26, 72:frumentum,
id. N. D. 2, 63, 157; Hor. Ep. 2, 1, 140: condere et reponere fructus, [p. 409] Cic. N. D. 2, 62, 156:agri multa efferunt, quae... mandentur condita vetustati,
id. ib. 2, 60, 151; cf. id. Brut. 4, 16; Varr. R. R. 1, 62;Auct. B. Afr. 65: vinum,
Varr. R. R. 1, 13; cf. Mart. 13, 111, 2; Verg. E. 3, 43; Hor. Ep. 1, 1, 12:aliquid proprio horreo,
id. C. 1, 1, 9:Sabinum testā levi,
id. ib. 1, 20, 3:pressa mella puris amphoris,
id. Epod. 2, 15:messem,
Tib. 1, 1, 42:fruges,
Paul. Sent. 2, 8, 2.—With the designation of the place (most freq. by in and acc.):2.minas viginti in crumenam,
Plaut. Truc. 3, 1, 9:mustum in dolium,
Varr. R. R. 1, 65, 1:cineres in urnas,
Suet. Calig. 15:barbam in auream pyxidem,
id. Ner. 12; cf. id. ib. 47:legem in aerarium,
id. ib. 28:libri in sacrarium conditi,
Gell. 1, 19, 10; cf.the foll.: te in pistrinum,
Plaut. Ps. 1, 5, 120; cf.:aliquem in custodiam,
Liv. 31, 23, 9; Tac. H. 4, 2:aliquem in carcerem,
to thrust into prison, imprison, Cic. Verr. 2, 5, 29, § 76; Liv. 26, 16, 6; 29, 22, 7; 30, 21, 5;45, 42, 5: aliquem in vincula,
id. 23, 38, 7; 26, 34, 4. —With adv.:argentum intro,
Plaut. Ps. 1, 3, 120; id. Truc. 5, 28:sortes eo,
Cic. Div. 2, 41, 86 Orell. N. cr. —With in and abl.:litteras publicas in aerario sanctiore,
to keep, lay up, Cic. Verr. 2, 4, 63, § 140:se (aves) in foliis,
Verg. G. 4, 473:novissimo die dein (argyritin) condunt in plumbeo vase,
Plin. 33, 6, 35, § 109.—With abl.:condidit (libros Sibyllinos) duobus forulis auratis sub Palatini Apollinis basi,
Suet. Aug. 31; Scrib. Comp. 145.—With locat.:id domi nostrae,
Cic. Verr. 2, 2, 2, § 5; cf.:ut ei jam exploratus et domi conditus consulatus videretur,
i. e. he was sure of it, id. Mur. 24, 49.—Trop.: teneo omnia;B.in pectore condita sunt,
Plaut. Ps. 4, 1, 31:mandata corde memori,
Cat. 64, 231:tu, qui omne bonum in visceribus medullisque condideris,
Cic. Tusc. 5, 9, 27:in causis conditae sunt res futurae,
lie, are contained, id. Div. 1, 56, 128. —Hence,Esp.,1.In econom. lang., to preserve, pickle (for which the access. form condio, īre, became prevalent):2. 3.lentiscum in acetum (cf. just before, oleae quomodo condiantur),
Cato, R. R. 117:ficus in orcas,
Col. 12, 15, 2:fructum in cados,
Plin. 13, 4, 9, § 48:corna in liquidā faece,
Ov. M. 8, 666:oleum,
Suet. Caes. 53.—To inter, bury (cf. compono, II. B. 1. c.):b.mortuos cerā circumlitos,
Cic. Tusc. 1, 45, 108:aliquem sepulcro,
id. Leg. 2, 22, 56; Verg. A. 3, 67; Ov. M. 7, 618; 8, 235:ossa parentis terrā,
Verg. A. 5, 48; so,aliquem terrā,
Plin. 7, 54, 55, § 187:corpora defunctorum in lapide sarcophago,
id. 36, 17, 27, § 131:fraternas umbras tumulo,
Ov. F. 5, 451; so id. M. 14, 442; Val. Fl. 5, 198:ossa peregrinā ripā,
Ov. M. 2, 337:in Tomitanā condar humo?
id. P. 3, 1, 6:inhumatos Manes,
Luc. 9, 151:Alexandrum intemperantiā bibendi... condidit,
brought to the grave, Sen. Ep. 83, 23:patrem,
Phaedr. 4, 4, 30:fulgura publica condere,
Juv. 6, 587, v. fulgur; cf.:Aruns dispersos fulminis ignes Colligit et terrae maesto cum murmure condit,
Luc. 1, 606 sq. —Poet., of time, to pass, spend, live through, bring to a close:4.saecla vivendo,
Lucr. 3, 1090:longos soles cantando,
Verg. E. 9, 52:cum referetque diem condetque relatum,
i. e. morning and evening, id. G. 1, 458:diem collibus in suis,
Hor. C. 4, 5, 29:diem,
Stat. Th. 10, 54; Plin. Ep. 9, 36, 4; id. Pan. 80 fin.; Macr. Somn. Scip. 1, 20 fin.:noctem,
Sil. 4, 482.—In respect to lustrum, v. 2. lustrum, I.—Transf., to conceal, hide, secrete, suppress:5.Sibyllam quidem sepositam et conditam habeamus, ut... injussu senatūs ne legantur quidem libri,
Cic. Div. 2, 54, 112:quicquid sub terrā est in apricum proferet aetas, Defodiet condetque nitentia,
Hor. Ep. 1, 6, 25:lumen,
Lucr. 4, 434; so,lunam (nubes),
Hor. C. 2, 16, 3:aliquid jocoso furto,
id. ib. 1, 10, 8:vultus,
Ov. M. 2, 330; cf.:vultum aequore,
id. ib. 11, 255:enses,
to sheathe, Hor. Epod. 7, 2:ferrum,
Phaedr. 5, 2, 8:gladium,
Quint. 8, prooem. §15: scuta latentia,
Verg. A. 3, 237:oculos,
to close, shut, Ov. Tr. 3, 3, 44 (but oculi conditi, v. P. a. infra); so,lumina,
Prop. 4 (5), 11, 64:se in viscera (terrae),
Ov. M. 2, 274:se sub lectum,
Suet. Calig. 51.—Mid., Plin. 8, 57, 82, § 223:nocte... aliquot Numidarum turmas medio in saltu condiderat,
i. e. placed in ambush, Liv. 27, 26, 8; so, hostis in silvis armatum militem condidit, Curt. 8, 1, 4; cf.:ibi Dahas condidit,
id. 7, 7, 32:(Danai) notā conduntur in alvo,
concealed themselves, Verg. A. 2, 401:fera murmura,
Prop. 4 (5), 4, 61:iram,
Tac. A. 2, 28.—With abl.:his mensibus pisces jacent speluncis conditi,
Plin. 9, 16, 24, § 56:huic sollertiā est inanium ostrearum testis se condere,
id. 8, 31, 51, § 98:luna condita tenebris,
Tac. A. 1, 28:aliquid alvo,
to swallow, Sil. 6, 199.—Poet.a.To thrust or strike in deep, to plunge (cf. abscondo):(β).ensem in pectus,
Ov. M. 13, 392:digitos in lumina,
id. ib. 13, 561; 12, 295;5, 423: ensem totum alicui in adverso pectore,
Verg. A. 9, 348:telum jugulo,
Ov. M. 13, 459; Sen. Oedip. 1037; cf. pass.:nihil tam facile in corpus quam sagitta conditur,
Cels. 7, 5, n. 2.—Trop.:b.stimulos caecos in pectore,
Ov. M. 1, 727.—To hide by sailing away, to lose sight of:1.navita condit urbes,
Val. Fl. 2, 443; cf. abscondo.—Hence,condĭtus, a, um, P. a., close, secret, deep (rare):2.praecordia,
Hor. S. 1, 4, 89:oculi,
deep set, Plin. 11, 37, 53, § 141.—condĭta, ōrum, n., the laid up store (late Lat.), Cod. Th. 7, 4, 3; Dig. 32, 95 al. -
68 condo
con-do, dĭdi, dĭtum, 3, v. a. [con- = cum, and 2. do], lit., to bring, lay or put together (very freq. in all periods and species of composition).I.With the access. idea of uniting, to put or join together into a whole, to form, fashion, produce, make by joining together.A.Prop., of the founding of towns or states, to found, establish: Romam, Enn. ap. Varr. R. R. 3, 1, 2, and Suet. Aug. 7 fin. (Ann. v. 494 Vahl.):(β).oppida,
Varr. L. L. 5, § 142; Hor. Ep. 2, 1, 8:urbem,
Lucr. 5, 1107; Cic. Cat. 3, 1, 2; Sall. C. 6, 1; Liv. 1, 19, 1; Suet. Aug. 18; 47; Just. 2, 4, 15; 2, 15, 1:arces,
Verg. E. 2, 61:locum,
Hor. S. 1, 5, 92: colonias. Vell. 1, 15; Just. 16, 3, 7:civitatem,
Cic. Rep. 1, 7, 12:regna,
Just. 2, 1 init.:imperium Poenorum,
id. 19, 1, 1.—Hence, often ante and post Romam conditam, before and after the foundation of Rome, Cic. Tusc. 1, 1, 3; cf. Liv. praef. § 6 al.—Transf. to the inhabitants:b.Romanam gentem,
Verg. A. 1, 33:genus hominum,
Just. 2, 6, 11.—Hence, mid.:optato conduntur Thybridis alveo,
they settle, Verg. A. 7, 303 (condi proprie dicuntur, qui sibi statuunt civitatem. Conduntur ergo; sedem stabilem locant, Serv.). —Of the erecting, building of other things, to make, construct, build:c.aram,
Liv. 1, 7, 11; 28, 46, 16:sepulcrum,
Hor. Epod. 9, 26:moenia,
Verg. A. 1, 276; Ov. M. 3, 13; 14, 775; Just. 2, 12, 4.—Of written productions, to compose, write, celebrate, write or treat of, describe: SIVE CARMEN CONDIDISSET, Fragm. XII. Tab. ap. Cic. Rep. 4, 10, 12; so,(β).carmen,
Lucr. 5, 2; Hor. S. 2, 1, 82; id. Ep. 1, 3, 24; id. A. P. 436; Liv. 27, 37, 7; 31, 12, 10; Quint. 10, 1, 56 et saep.:poëma,
Cic. Att. 1, 16, 15:longas Iliadas,
Prop. 2, 1, 14:bella,
Verg. E. 6, 7:Caesaris acta,
Ov. Tr. 2, 336:proelia,
Stat. Th. 1, 8:festa numeris,
Ov. F. 6, 24:alterum satirae genus,
Quint. 10, 1, 95:aliqua in hac materiā,
id. 3, 1, 19:prosam orationem,
Plin. 5, 29, 31, § 112:historiam,
id. 12, 4, 8, § 18; cf.:aliquid annalibus,
id. 2, 9, 6, § 43:praecepta medendi,
id. 26, 2, 6, § 10:laudes alicujus,
id. 22, 13, 15, § 35.— Rarely,Absol.:B.si etiamnum Homero condente Aegyptus non erat,
Plin. 13, 13, 27, § 88.—Trop., to establish, found, to be the author of, to produce, make:II.jusjurandum,
Plaut. Rud. 5, 3, 18:aurea saecula,
Verg. A. 6, 793:collegium novum,
Liv. 5, 52, 11:morem,
Plin. 11, 37, 55, § 150:nova fata,
Verg. A. 10, 35:aeternam famam ingenio suo,
Phaedr. 3, prol. 53; so,nomen memorandum,
Sil. 4, 37:militarem disciplinam artemque bellandi,
Flor. 1, 3, 1:somniorum intellegentiam (Joseph),
Just. 36, 2, 8.—Of the gods:portenta sua,
to fuifil, accomplish, Sil. 16, 126.— Impers.:naturā rerum conditum est, ut, etc.,
Dig. 19, 5, 4.—With the access. idea of carefulness, to put away, to lay, put, or place somewhere for preservation, etc.; to lay up, store or treasure up (opp. promo).A.In gen.1.Prop.(α).Aliquid:(β).pecuniam,
Cic. Clu. 26, 72:frumentum,
id. N. D. 2, 63, 157; Hor. Ep. 2, 1, 140: condere et reponere fructus, [p. 409] Cic. N. D. 2, 62, 156:agri multa efferunt, quae... mandentur condita vetustati,
id. ib. 2, 60, 151; cf. id. Brut. 4, 16; Varr. R. R. 1, 62;Auct. B. Afr. 65: vinum,
Varr. R. R. 1, 13; cf. Mart. 13, 111, 2; Verg. E. 3, 43; Hor. Ep. 1, 1, 12:aliquid proprio horreo,
id. C. 1, 1, 9:Sabinum testā levi,
id. ib. 1, 20, 3:pressa mella puris amphoris,
id. Epod. 2, 15:messem,
Tib. 1, 1, 42:fruges,
Paul. Sent. 2, 8, 2.—With the designation of the place (most freq. by in and acc.):2.minas viginti in crumenam,
Plaut. Truc. 3, 1, 9:mustum in dolium,
Varr. R. R. 1, 65, 1:cineres in urnas,
Suet. Calig. 15:barbam in auream pyxidem,
id. Ner. 12; cf. id. ib. 47:legem in aerarium,
id. ib. 28:libri in sacrarium conditi,
Gell. 1, 19, 10; cf.the foll.: te in pistrinum,
Plaut. Ps. 1, 5, 120; cf.:aliquem in custodiam,
Liv. 31, 23, 9; Tac. H. 4, 2:aliquem in carcerem,
to thrust into prison, imprison, Cic. Verr. 2, 5, 29, § 76; Liv. 26, 16, 6; 29, 22, 7; 30, 21, 5;45, 42, 5: aliquem in vincula,
id. 23, 38, 7; 26, 34, 4. —With adv.:argentum intro,
Plaut. Ps. 1, 3, 120; id. Truc. 5, 28:sortes eo,
Cic. Div. 2, 41, 86 Orell. N. cr. —With in and abl.:litteras publicas in aerario sanctiore,
to keep, lay up, Cic. Verr. 2, 4, 63, § 140:se (aves) in foliis,
Verg. G. 4, 473:novissimo die dein (argyritin) condunt in plumbeo vase,
Plin. 33, 6, 35, § 109.—With abl.:condidit (libros Sibyllinos) duobus forulis auratis sub Palatini Apollinis basi,
Suet. Aug. 31; Scrib. Comp. 145.—With locat.:id domi nostrae,
Cic. Verr. 2, 2, 2, § 5; cf.:ut ei jam exploratus et domi conditus consulatus videretur,
i. e. he was sure of it, id. Mur. 24, 49.—Trop.: teneo omnia;B.in pectore condita sunt,
Plaut. Ps. 4, 1, 31:mandata corde memori,
Cat. 64, 231:tu, qui omne bonum in visceribus medullisque condideris,
Cic. Tusc. 5, 9, 27:in causis conditae sunt res futurae,
lie, are contained, id. Div. 1, 56, 128. —Hence,Esp.,1.In econom. lang., to preserve, pickle (for which the access. form condio, īre, became prevalent):2. 3.lentiscum in acetum (cf. just before, oleae quomodo condiantur),
Cato, R. R. 117:ficus in orcas,
Col. 12, 15, 2:fructum in cados,
Plin. 13, 4, 9, § 48:corna in liquidā faece,
Ov. M. 8, 666:oleum,
Suet. Caes. 53.—To inter, bury (cf. compono, II. B. 1. c.):b.mortuos cerā circumlitos,
Cic. Tusc. 1, 45, 108:aliquem sepulcro,
id. Leg. 2, 22, 56; Verg. A. 3, 67; Ov. M. 7, 618; 8, 235:ossa parentis terrā,
Verg. A. 5, 48; so,aliquem terrā,
Plin. 7, 54, 55, § 187:corpora defunctorum in lapide sarcophago,
id. 36, 17, 27, § 131:fraternas umbras tumulo,
Ov. F. 5, 451; so id. M. 14, 442; Val. Fl. 5, 198:ossa peregrinā ripā,
Ov. M. 2, 337:in Tomitanā condar humo?
id. P. 3, 1, 6:inhumatos Manes,
Luc. 9, 151:Alexandrum intemperantiā bibendi... condidit,
brought to the grave, Sen. Ep. 83, 23:patrem,
Phaedr. 4, 4, 30:fulgura publica condere,
Juv. 6, 587, v. fulgur; cf.:Aruns dispersos fulminis ignes Colligit et terrae maesto cum murmure condit,
Luc. 1, 606 sq. —Poet., of time, to pass, spend, live through, bring to a close:4.saecla vivendo,
Lucr. 3, 1090:longos soles cantando,
Verg. E. 9, 52:cum referetque diem condetque relatum,
i. e. morning and evening, id. G. 1, 458:diem collibus in suis,
Hor. C. 4, 5, 29:diem,
Stat. Th. 10, 54; Plin. Ep. 9, 36, 4; id. Pan. 80 fin.; Macr. Somn. Scip. 1, 20 fin.:noctem,
Sil. 4, 482.—In respect to lustrum, v. 2. lustrum, I.—Transf., to conceal, hide, secrete, suppress:5.Sibyllam quidem sepositam et conditam habeamus, ut... injussu senatūs ne legantur quidem libri,
Cic. Div. 2, 54, 112:quicquid sub terrā est in apricum proferet aetas, Defodiet condetque nitentia,
Hor. Ep. 1, 6, 25:lumen,
Lucr. 4, 434; so,lunam (nubes),
Hor. C. 2, 16, 3:aliquid jocoso furto,
id. ib. 1, 10, 8:vultus,
Ov. M. 2, 330; cf.:vultum aequore,
id. ib. 11, 255:enses,
to sheathe, Hor. Epod. 7, 2:ferrum,
Phaedr. 5, 2, 8:gladium,
Quint. 8, prooem. §15: scuta latentia,
Verg. A. 3, 237:oculos,
to close, shut, Ov. Tr. 3, 3, 44 (but oculi conditi, v. P. a. infra); so,lumina,
Prop. 4 (5), 11, 64:se in viscera (terrae),
Ov. M. 2, 274:se sub lectum,
Suet. Calig. 51.—Mid., Plin. 8, 57, 82, § 223:nocte... aliquot Numidarum turmas medio in saltu condiderat,
i. e. placed in ambush, Liv. 27, 26, 8; so, hostis in silvis armatum militem condidit, Curt. 8, 1, 4; cf.:ibi Dahas condidit,
id. 7, 7, 32:(Danai) notā conduntur in alvo,
concealed themselves, Verg. A. 2, 401:fera murmura,
Prop. 4 (5), 4, 61:iram,
Tac. A. 2, 28.—With abl.:his mensibus pisces jacent speluncis conditi,
Plin. 9, 16, 24, § 56:huic sollertiā est inanium ostrearum testis se condere,
id. 8, 31, 51, § 98:luna condita tenebris,
Tac. A. 1, 28:aliquid alvo,
to swallow, Sil. 6, 199.—Poet.a.To thrust or strike in deep, to plunge (cf. abscondo):(β).ensem in pectus,
Ov. M. 13, 392:digitos in lumina,
id. ib. 13, 561; 12, 295;5, 423: ensem totum alicui in adverso pectore,
Verg. A. 9, 348:telum jugulo,
Ov. M. 13, 459; Sen. Oedip. 1037; cf. pass.:nihil tam facile in corpus quam sagitta conditur,
Cels. 7, 5, n. 2.—Trop.:b.stimulos caecos in pectore,
Ov. M. 1, 727.—To hide by sailing away, to lose sight of:1.navita condit urbes,
Val. Fl. 2, 443; cf. abscondo.—Hence,condĭtus, a, um, P. a., close, secret, deep (rare):2.praecordia,
Hor. S. 1, 4, 89:oculi,
deep set, Plin. 11, 37, 53, § 141.—condĭta, ōrum, n., the laid up store (late Lat.), Cod. Th. 7, 4, 3; Dig. 32, 95 al. -
69 congero
1.con-gĕro, gessi, gestum, 3, v. a., to bear, carry, or bring together, to collect; to prepare, to make, build, heap up, etc. (class. and freq.).I.Lit.(α).With acc.:(β).undique, quod idoneum ad muniendum putarent,
Nep. Them. 6, 5:congestis undique saccis,
Hor. S. 1, 1, 70:cetera aedificanti utilia,
Quint. 7, prooem. §1: caedi arbores et saxa congeri jubet,
Curt. 8, 2, 24:alimenta undique,
id. 7, 11, 1:frondem,
id. 8, 10, 17:virgulta arida,
Suet. Caes. 84:robora,
Ov. M. 12, 515:arma,
id. ib. 14, 777:tura,
id. ib. 7, 160; cf.:turea dona,
Verg. A. 6, 224:epulas alicui,
Plaut. Trin. 2, 4, 70 sq.:cibaria sibi,
Hor. S. 1, 1, 32:viaticum,
Cic. Planc. 10, 26:divitias sibi fulvo auro,
Tib. 1, 1, 1:opes,
Plin. 33, 10, 47, § 136:congestoque avidum pinguescere corpore corpus,
Ov. M. 15, 89:nemus,
i. e. wood, Sen. Herc. Fur. 1216; cf.silvas,
id. ib. 506:siccā congestā pulvere barbā,
Prop. 4 (5), 9, 31:terram,
Col. Arb. 3, 6; cf. Dig. 19, 2, 57:oscula congerimus properata,
to join, add one to another, Ov. H. 17 (18), 113.—With acc., and a designation of place to, at, or in which, etc., any thing is brought or heaped up:B.hasce herbas in suum alvum,
Plaut. Ps. 3, 2, 34; cf. Ov. M. 6, 651:in cellulam patris penum omnem congerebam,
Ter. Eun. 2, 3, 18:laticem in vas,
Lucr. 3, 1009; cf. id. 3, 936:Midae dormienti formicae in os tritici grana congesserunt,
Cic. Div. 1, 36, 78; cf.:in os pueri,
id. ib. 2, 31, 66:excrementa in unum locum,
Plin. 11, 10, 10, § 25; Suet. Vesp. 5; Sen. Oedip. 870:scuta illi (sc. virgini) pro aureis donis congesta,
Liv. 1, 11, 8; cf. Suet. Ner. 19:sestertium millies in culinam,
to expend, Sen. ad Helv. 10:huc amnes vastos congerit tellus,
Val. Fl. 4, 717:Pindo congestus Athos,
Sen. Herc. Oet. 1153:uni (digito anulos),
Plin. 33, 1, 6, § 25:humum corbulae,
Suet. Ner. 19.—In partic.1.Of weapons, missiles, etc., to throw in great numbers, accumulate, shower, etc.:2.lanceas,
Plin. 9, 6, 5, § 15:saxa in caput alicujus,
Sen. Oedip. 871:in ipsum Porum tela,
Curt. 8, 14, 38:congestis telis,
Tac. A. 2, 11.—Hence, poet.:ictus alicui,
Val. Fl. 4, 307:plagas mortuo,
Phaedr. 4, 1, 11.—To make, build, construct, etc., by bringing or heaping together:II.Echinades insulae ab Acheloo amne congestae,
Plin. 2, 85, 87, § 201:aram sepulcri arboribus,
Verg. A. 6, 178:oppida manu,
id. G. 1, 256:pauperis et tuguri congestum caespite culmen,
id. E. 1, 69.—So of birds, insects, etc.:lucifugis congesta cubilia blattis,
Verg. G. 4, 243:nidum,
Ser. Samm. 10, 30; and absol. notavi Ipse locum aëriae quo congessere palumbes (sc. nidum), Verg. E. 3, 69; Gell. 2, 29, 5 (cf. the full expression:in nervom ille hodie nidamenta congeret,
Plaut. Rud. 3, 6, 51): apes in alvearium congesserant, Cic. Oecon. Fragm. ap. Charis. p. 82 P.:rape, congere, aufer,
Mart. 8, 44, 9.—Trop.A.In discourse, to bring, take, or comprise together, to compile (freq. in Quint.):B.operarios omnes,
Cic. Brut. 86, 297:dicta,
Quint. 6, 3, 5; cf. id. 4, 5, 7:argumenta (opp. dissolvere),
id. 5, 13, 15:vana (maledicta),
id. 7, 2, 34:undique nomina plurimorum poëtarum,
id. 10, 1, 56:orationem dierum ac noctium studio,
id. 12, 6, 5; cf.:orationem ex diversis,
id. 2, 11, 7:figuras,
id. 9, 3, 5: zôê kai psuchê lascivum congeris usque, i. e. you repeat, Mart. 10, 68, 5.—With in:ut te eripias ex eā, quam ego congessi in hunc sermonem, turbā patronorum,
Cic. Brut. 97, 332; so Quint. 4, 3, 3; 9, 1, 25; 9, 3, 39; 10, 5, 23.—To put something upon one in a hostile or friendly manner, to accumulate, heap upon, to impart, ascribe to, to impute, attribute to; constr. class. with ad or in; post-Aug. also with dat. pers.: ad quem di [p. 419] atque homines omnia ornamenta congessissent, Cic. Deiot. 4, 12:2.ne plus aequo quid in amicitiam congeratur,
id. Lael. 16, 58:ingentia beneficia in aliquem,
Liv. 42, 11, 2; 30, 1, 4:congerere juveni consulatus, triumphos,
Tac. A. 1, 4 fin.; cf.:ambitiosae majestati quicquid potuimus titulorum congessimus,
Sen. Clem. 1, 14, 2; Suet. Calig. 15; id. Aug. 98:mortuo laudes congessit,
id. Tit. 11:mala alicui,
Sen. Contr. 1, 7, 2: meli mou, psuchê mou congeris usque, Mart. 10, 68, 5:spes omnis in unum Te mea congesta est,
Ov. M. 8, 113:in unum omnia,
Cic. Tusc. 5, 40, 117; cf.: iis nihil, quo expleri possit eorum meritum, tributurum populum Romanum, si omnia simul congesserit, Brut. ap. Cic. Ep. ad Brut. 1, 16, 7.—Esp., of crimes, etc.:maledicta in aliquem,
Cic. Phil. 3, 6, 15; cf.:congestis probris,
Suet. Tib. 54:quae (crimina) postea sunt in eum congesta,
Cic. Mil. 24, 64:causas alicujus rei in aliquem,
Liv. 3, 38, 7.— Hence, * congestus, a, um, P. a., lit. brought together; hence, in pregn. signif., pressed together, thick:gobio congestior alvo,
Aus. Mos. 132.— -
70 constituo
con-stĭtŭo, ŭi, ūtum, 3, v. a. [statuo], to cause to stand, put or lay down, to set, put, place, fix, station, deposit a person or thing somewhere (esp. firmly or immovably), etc. (the act. corresponding to consistere; class.).I.In gen.A.Prop.:B.hominem ante pedes Q. Manilii constituunt,
Cic. Clu. 13, 38:vobis (dīs) candentem taurum ante aras,
Verg. A. 5, 237:impedimenta,
Liv. 44, 36, 6:reliquias praedonum contractas in urbibus,
Vell. 2, 32 fin.:unum aliquem lectorem,
Quint. 2, 5, 6:velut in aliquā sublimi speculā constitutus,
Lact. 2, 2, 18.—Trop.:II.cum hujus vobis adulescentiam proposueritis, constituitote vobis ante oculos etiam hujus miseri senectutem,
Cic. Cael. 32, 79.—Esp.,A.Milit. t. t.1.To station or post troops somewhere, to draw up, set in order:2.legionem Caesar passibus CC. ab eo tumulo constituit,
Caes. B. G. 1, 43:legiones pro castris in acie,
id. ib. 2, 8 fin.;4, 35: aciem ordinesque intra silvas,
id. ib. 2, 19:octo cohortes in fronte,
Sall. C. 59, 2:quod reliquum peditum erat, obliquo constituerunt colle,
Liv. 28, 33, 8 al.:naves ad latus apertum hostium,
Caes. B. G. 4, 25; cf.:naves aperto ac plano litore,
id. ib. 4, 23 fin.:naves nisi in alto,
id. ib. 4, 24:subsidiarias (naves) in secundo ordine, Auct. B. Alex. 14, 3: classem apud Salamina exadversum Athenas,
Nep. Them. 3, 4; cf. id. Alcib. 8, 1:praesidia in Rutenis provincialibus,
Caes. B. G. 7, 7.—Rarely of a single person: se constituere, to station or post one's self: dum se Gallus iterum eodem pacto constituere studet, Quadrig. ap. Gell. 9, 13, 17.—In contrast with a march, to cause to halt:B.paulisper agmen constituit,
Sall. J. 49, 5; so,agmen,
Liv. 35, 28, 8; 38, 25, 12:signa paulisper novitate rei,
id. 33, 10, 3; so,signa,
id. 34, 20, 4.—And trop.:si constituitur aliquando (narratio) ac non istā brevitate percurritur,
Cic. de Or. 2, 80, 328.—With the access. idea of preparation, to set up, erect, establish, found, build, construct, prepare, make, create, constitute (class. and very freq.).1.Lit.:2.genus humanum, quorum omnia causā constituisse deos,
Lucr. 2, 175:aggerem apparare, vineas agere, turres duas constituere coepit,
Caes. B. G. 7, 17:turres,
id. ib. 2, 12:turrim,
id. ib. 2, 30:castella ad extremas fossas,
id. ib. 2, 8:vineas ac testudines,
Nep. Milt. 7, 2:locis certis horrea,
Caes. B. C. 3, 42:inane sepulcrum,
Ov. M. 6, 568:feralis cupressos,
Verg. A. 6, 216:ingentem quercum in tumulo,
id. ib. 11, 6:pyras curvo in litore,
id. ib. 11, 185:quattuor aras ad alta delubra dearum,
id. G. 4, 542; Suet. Aug. 59 fin.:aedem in foro geminis fratribus,
id. Caes. 10:castra Romae,
id. Tib. 37 et saep.:oppidum,
to found, Caes. B. C. 1, 15; Nep. Cim. 2, 2; so,nova moenia,
Verg. A. 12, 194; cf.:moenia in Aside terrā,
Ov. M. 9, 449:domicilium sibi Magnesiae,
Nep. Them. 10, 2:triplex Piraeei portus constitutus est,
id. ib. 6, 1:hiberna omnium legionum in Belgis,
Caes. B. G. 3, 38:di primum homines humo excitatos celsos et erectos constituerunt,
Cic. N. D. 2, 56, 140.—Trop., to bring about, effect, establish, appoint, etc., freq. of judicial determinations, etc.: videte, [p. 438] per deos immortalis, quod jus nobis, quam condicionem vobismet ipsis, quam denique civitati legem constituere velitis, to establish, Cic. Caecin. 14, 40:C.jus melius Sullanis praediis quam paternis,
id. Agr. 3, 3, 10:judicium,
id. Part. Or. 28, 99:judicium de pecuniis repetundis,
id. Div. in Caecil. 4, 11:judicium capitis in se,
id. Verr. 2, 5, 54, § 141:controversiam,
id. de Or. 1, 31, 143:quaestionem,
Quint. 3, 11, 17; 4, 2, 10:ratiocinationem,
id. 5, 14, 12:in hac accusatione comparandā constituendāque laborare,
Cic. Verr. 2, 1, 1, § 2; and of persons, to designate, appoint, select, put forward, etc.:accusatorem,
id. Div. in Caecil. 3, 10; Quint. 3, 10, 3 (cf.:comparare accusatorem,
Cic. Clu. 67, 191):testis,
Cic. Verr. 1, 18, 55:tutores pupillis,
Dig. 2, 1, 1 et saep.:nuper apud C. Orchivium collegam meum locus ab judicibus Fausto Sullae de pecuniis residuis non est constitutus,
no trial of him was permitted, Cic. Clu. 34, 94:reum statim fecit, utique ei locus primus constitueretur impetravit,
id. ib. 20, 56:fidem,
id. Part. Or. 9, 31; cf. id. Sen. 18, 62:concordiam,
id. Att. 8, 11, D, 1:si utilitas amicitiam constituet, tollet eadem,
id. Fin. 2, 24, 78:amicitiam tecum,
Q. Cic. Pet. Cons. 7, 27 (cf. id. ib. §25: amicitiae permultae comparantur): libertatem,
Cic. Fl. 11, 25:victoriam,
id. Rosc. Am. 6, 16:pacem (opp. bellum gerere),
id. ib. 8, 22:quantum mali sibi ac liberis suis,
id. Verr. 2, 1, 25, § 65.—With the access. idea of ordering, contriving, to establish, fix, appoint, settle, order, manage; to confirm, regulate, arrange, dispose.1.Lit.:2.Ti. et C. Gracchos plebem in agris publicis constituisse,
to have established, Cic. Agr. 2, 5, 10; cf. id. ib. 2, 31, 83:ibi futuros Helvetios, ubi eos Caesar constituisset,
should assign them a permanent abode, Caes. B. G. 1, 13:reges in civitate,
Cic. Agr. 2, 6, 15; cf. id. Off. 2, 12, 41:Commium regem ibi,
Caes. B. G. 4, 21:decemviralem potestatem in omnibus urbibus,
Nep. Lys. 2, 1; cf. Cic. Agr. 2, 7, 17:curatores legibus agrariis,
id. ib.; cf.:publice patronum huic causae,
id. Mur. 2, 4:regnum alicui,
Nep. Chabr. 2, 1 al.:composita et constituta res publica,
Cic. Leg. 3, 18, 42; cf.:bene morata et bene constituta civitas,
id. Brut. 2, 7; so id. Agr. 2, 5, 10 fin.:civitates,
to organize, id. de Or. 1, 9, 35:quis tibi concesserit... reliquas utilitates in constituendis civitatibus... a disertis ornateque dicentibus esse constitutas,
id. ib. 1, 9, 36:Chersoneso tali modo constituto,
Nep. Milt. 2, 4:res summā aequitate,
id. ib. 2, 2; cf.:rem nummariam,
Cic. Off. 3, 20, 80:rem familiarem,
id. Phil. 11, 2, 4.—Trop.:D.ineuntis aetatis inscitia senum constituenda et regenda prudentiā est,
Cic. Off. 1, 34, 122; cf.:majores vestri majestatis constituendae gratiā bis Aventinum occupavere,
Sall. J. 31, 17; Cic. Fam. 15, 4, 6:jam perfectis constitutisque viribus,
Quint. 10, 1, 57.— Pass. impers.: non tam sinistre constitutum est, ut non, etc., i. e. we are not so badly off as not, etc., Plin. Pan. 45, 5.—Of persons:Athenaeum in maximā apud regem auctoritate gratiāque,
Cic. Fam. 15, 4, 6:aliquem sibi quaestoris in loco,
id. Verr. 2, 1, 30, § 77:in potestate aliquem,
Lact. Epit. 55, 6:constituuntur in honoribus, cum magistratus creantur,
Aug. Cont. adv. Leg. 1, 45 al. —With the access. idea of limiting, fixing, allotting, to fix, appoint something ( for or to something), to settle, agree upon, define, determine.1.Lit.:b.propter dissensionem placuerat dividi thesauros finesque imperii singulis constitui,
Sall. J. 12, 1:summum pretium,
Cic. Att. 12, 31, 2; cf.:pretium frumento,
id. Verr. 2, 3, 73, § 171:certam pecuniam proconsulibus,
Suet. Aug. 36; id. Ner. 10:propria loca senatoribus,
id. Claud. 21:diem nuptiis,
Plaut. Trin. 2, 4, 180; cf.:nuptias in hunc diem,
Ter. And. 1, 5, 34:diem concilio,
Caes. B. G. 1, 30:diem colloquio,
id. ib. 1, 47:posterum diem pugnae,
id. ib. 3, 23 fin.:negotio proximum diem,
Sall. J. 93, 8:certum tempus ei rei,
Caes. B. C. 3, 19:grandiorem aetatem ad consulatum,
Cic. Phil. 5, 17, 47:tempus in posterum diem locumque,
Liv. 38, 25, 2:postquam ad constitutam non venerat diem,
id. 27, 16, 16:locus, tempus constitutum est,
Ter. Eun. 3, 4, 3:modum credendi,
Cic. Rab. Post. 3, 5: de numero pastorum alii angustius, alii laxius constituunt:ego in octogenas hirtas oves singulos pastores constitui, Atticus in centenas,
Varr. R. R. 2, 10, 10.—T. t. of the lang. of business, to accord, agree with one in a thing, to appoint, fix, to concert, agree upon, assent to (cf. Gron. Obss. p. 14 sq.); constr. aliquid cum aliquo, alicui, inter se, or with acc. only, or absol.(α).Cum aliquo:(β).ubiea dies, quam constituerat cum legatis venit,
Caes. B. G. 1, 8:pactam et constitutam esse cum Manlio diem,
Cic. Cat. 1, 9, 24:constitui cum quodam hospite, Me esse illum conventuram,
Ter. Hec. 1, 2, 120:constitui cum hominibus, quo die mihi Messanae praesto essent,
Cic. Verr. 2, 2, 27, § 65: cum aliquo, ut, etc., Aug. ap. Suet. Calig. 8; cf. under P. a., B. 2.—Alicui:(γ).L. Cincio HS. XXCD. constitui me curaturum Idibus Febr.,
Cic. Att. 1, 7 init.; id. Off. 1, 10, 32:ubi nocturnae Numa constituebat amicae,
Juv. 3, 12; cf.:sane, inquit, vellem non constituissem, in Tusculanum me hodie venturum esse, Laelio,
id. de Or. 1, 62, 265.—With acc. only or absol.:2.vadimonia constituta,
Cic. Sen. 7, 21:de pecuniā constitutā,
Dig. 13, tit. 5; Ter. Heaut. 4, 4, 4:(Vaccenses) compositis inter se rebus in diem tertiam constituunt,
Sall. J. 66, 2:sic constituunt, sic condicunt,
Tac. G. 11; Juv. 6, 487.— Pass. impers.:Avillius, ut erat constitutum, simulat se aegrotare,
Cic. Clu. 13, 37.—Trop.:E.constituendi sunt qui sint in amicitiā fines deligendi,
Cic. Lael. 16, 56:si forte quaereretur quae esset ars imperatoris, constituendum putarem principio, quis esset imperator: qui cum esset constitutus administrator quidam belli gerendi, tum adjungerem, etc. (for which, soon after, definire),
id. de Or. 1, 48, 210; cf. C. 1. supra, and Quint. 12, 1, 1:nondum satis constitui molestiaene plus an voluptatis attulerit mihi Trebatius noster,
Cic. Fam. 11, 27, 1:ut constitueret, honestum esse aliquid quod, etc.,
id. Off. 2, 3, 9:bona possessa non esse constitui,
id. Quint. 29, 89:de hoc Antigonus cum solus constituere non auderet, ad consilium retulit,
Nep. Eum. 12, 1.—With the access. idea of resolving, to determine to do something, to take a resolution, to resolve, decide, determine.(α).With inf.:(β).si quis mare Neptunum Cereremque vocare Constituit fruges,
Lucr. 2, 656:cohortes duas in Nantuatibus collocare,
Caes. B. G. 3, 1:bellum cum Germanis gerere,
id. ib. 4, 6:Romanorum adventum exspectare atque ibi decertare,
id. ib. 4, 19:desciscere a rege,
Nep. Dat. 5, 5.—With acc. and inf.:(γ).audio constitutum esse Pompeio et ejus consilio in Siciliam me mittere,
Cic. Att. 7, 7, 4. —With interrog.-clause:(δ).quantum pecuniae quaeque civitas daret, Aristides delectus est, qui constitueret,
Nep. Arist. 3, 1. —With ut:A.rus uti irem, jam heri constitueram,
Plaut. Ps. 1, 5, 136:constitueram, ut pridie Idus Aquini manerem,
Cic. Att. 16, 10, 1:constituimus inter nos ut ambulationem conficeremus,
id. Fin. 5, 1, 1:Lentulus cum ceteris constituerant, uti, etc.,
Sall. C. 43, 1.—Hence, constĭtūtus, a, um, P. a.Adj. (acc. to B.), constituted, arranged, disposed:2.bene constitutum corpus,
Cic. Tusc. 2, 6, 17:viri sapientes et bene naturā constituti,
id. Sest. 65, 137:quotus quisque philosophorum invenitur, qui sit ita moratus, ita animo ac vitā constitutus, ut ratio postulat,
id. Tusc. 2, 4, 11:qui integri sunt et sani et bene constituti de rebus domesticis,
id. Sest. 45, 97.—(Acc. to C.) Fixed, established:B.cursus siderum,
Quint. 1, 10, 46:discrimina (opp. fortuita),
id. 5, 10, 42:jam confirmatae constitutaeque vocis,
id. 11, 3, 29.—Subst.: constĭtūtum, i, n.1.(Acc. to B.) An institution, ordinance, law (mostly postclass.), Cod. Th. 1, 11, 5; 12, 41, 1.—b.Trop.:2.cum videas ordinem rerum et naturam per constituta procedere,
according to established laws, Sen. Q. N. 3, 16, 2.—(Acc. to D. 1. b.) An agreement, appointment, accommodation; a compact (in good prose):ante rem quaeruntur, quae talia sunt, apparatus, conloquia, locus, constitutum, convivium,
Cic. Top. 12, 52; so absol., id. Att. 11, 16, 2; id. Cael. 8, 20:rescripsit constitutum se cum eo habere,
id. Att. 12, 23, 3:constitutum factum esse cum servis, ut venirent, etc.,
id. Cael. 25, 61; and humorously: si quod constitutum cum podagra habes, fac ut in alium diem differas, id. Fam. 7, 4; so,ad constitutum venire,
Varr. R. R. 2, 5, 1; Cic. Caecin. 12, 33:se proripu it,
Suet. Oth. 6;and without a verb,
Cic. Att. 12, 1, 1; Flor. 2, 6, 16 (but in Vell. 2, 110, 1, the better read. is consili). -
71 contexo
con-texo, xŭi, xtum, 3, v. a. and n.I.Act., to weave, entwine, braid, join together; to interweave, unite, connect (class. in prose and poetry).A.In gen.1.Prop.:2.ut earum (ovium) villis confectis atque contextis homines vestiantur?
Cic. N. D. 2, 63, 158:alba lilia amarantis,
Tib. 3, 4, 33: haec directā materiā injecta contexebantur, these ( beams) were held together by timbers laid in a straight direction, Caes. B. G. 4, 17; so id. ib. 7, 23, 4 (cf. Jahn, Neue Jahrb. 1855, p. 516 sq.):fossam loricamque,
Tac. A. 4, 49:nec tam contextae cum sint (animae cum corporibus),
Lucr. 3, 695.—With dat. (post-Aug.):optime epilogum defensioni contexit,
Sen. Contr. 7 (3), 20, 7:sceleribus scelera contexens,
Sen. Ira, 1, 16, 3.—Trop.:B.quid est aetas hominis, nisi memoria rerum veterum cum superiorum aetate contexitur?
Cic. Or. 34, 120:conjuncte nostra cum reliquis rebus,
id. Fam. 5, 12, 2:extrema cum primis,
id. ib. 10, 13, 2:his et plasticen,
Plin. 35, 12, 43, § 151:partes,
Quint. 4, prooem. 7;11, 1, 6: in verbis singulis et contextis,
id. 9, 4, 23 al.:longius hoc carmen,
to weave on, continue, Cic. Cael. 8, 18; cf.interrupta,
id. Leg. 1, 3, 9:Caesaris nostri commentarios rerum gestarum Galliae, Auct. B. G. 8, prooem.: quae statim referri non poterant, contexuntur postero die,
Quint. 11, 2, 43.—Esp., to join together, to compose, make, construct, form, put together (cf.: compono, conecto, consero, etc.).1.Lit.:2.equum trabibus acernis,
Verg. A. 2, 112:puppes tenui cannā,
Val. Fl. 2, 108:saccum tenui vimine,
Col. 9, 15, 12.—Trop.:II.orationem,
Quint. 10, 6, 2; cf.librum,
Sen. Ep. 114, 18:crimen,
to devise, contrive, invent, Cic. Deiot. 6, 19.—Neutr.: contexere de aliquā re, to treat of:de sili,
Plin. 20, 5, 18, § 36.—Hence, contextus, a, um, P. a., cohering, connected:contexta condensaque corpora (opp. diffusa),
Lucr. 4, 57:oratio alia vincta atque contexta, soluta alia,
Quint. 9, 4, 19: tropos ille (corresp. with continua metaphora), id. 9, 2, 46.—* Adv.: contex-tē, connected together, in close connection:omnia necesse est colligatione naturali conserte contexteque fieri,
Cic. Fat. 14, 32. -
72 contexte
con-texo, xŭi, xtum, 3, v. a. and n.I.Act., to weave, entwine, braid, join together; to interweave, unite, connect (class. in prose and poetry).A.In gen.1.Prop.:2.ut earum (ovium) villis confectis atque contextis homines vestiantur?
Cic. N. D. 2, 63, 158:alba lilia amarantis,
Tib. 3, 4, 33: haec directā materiā injecta contexebantur, these ( beams) were held together by timbers laid in a straight direction, Caes. B. G. 4, 17; so id. ib. 7, 23, 4 (cf. Jahn, Neue Jahrb. 1855, p. 516 sq.):fossam loricamque,
Tac. A. 4, 49:nec tam contextae cum sint (animae cum corporibus),
Lucr. 3, 695.—With dat. (post-Aug.):optime epilogum defensioni contexit,
Sen. Contr. 7 (3), 20, 7:sceleribus scelera contexens,
Sen. Ira, 1, 16, 3.—Trop.:B.quid est aetas hominis, nisi memoria rerum veterum cum superiorum aetate contexitur?
Cic. Or. 34, 120:conjuncte nostra cum reliquis rebus,
id. Fam. 5, 12, 2:extrema cum primis,
id. ib. 10, 13, 2:his et plasticen,
Plin. 35, 12, 43, § 151:partes,
Quint. 4, prooem. 7;11, 1, 6: in verbis singulis et contextis,
id. 9, 4, 23 al.:longius hoc carmen,
to weave on, continue, Cic. Cael. 8, 18; cf.interrupta,
id. Leg. 1, 3, 9:Caesaris nostri commentarios rerum gestarum Galliae, Auct. B. G. 8, prooem.: quae statim referri non poterant, contexuntur postero die,
Quint. 11, 2, 43.—Esp., to join together, to compose, make, construct, form, put together (cf.: compono, conecto, consero, etc.).1.Lit.:2.equum trabibus acernis,
Verg. A. 2, 112:puppes tenui cannā,
Val. Fl. 2, 108:saccum tenui vimine,
Col. 9, 15, 12.—Trop.:II.orationem,
Quint. 10, 6, 2; cf.librum,
Sen. Ep. 114, 18:crimen,
to devise, contrive, invent, Cic. Deiot. 6, 19.—Neutr.: contexere de aliquā re, to treat of:de sili,
Plin. 20, 5, 18, § 36.—Hence, contextus, a, um, P. a., cohering, connected:contexta condensaque corpora (opp. diffusa),
Lucr. 4, 57:oratio alia vincta atque contexta, soluta alia,
Quint. 9, 4, 19: tropos ille (corresp. with continua metaphora), id. 9, 2, 46.—* Adv.: contex-tē, connected together, in close connection:omnia necesse est colligatione naturali conserte contexteque fieri,
Cic. Fat. 14, 32. -
73 deflecto
dē-flecto, xi, xum, 3, v. a. and n.I. A.Lit.:B.ramum olivae,
Col. 5, 11, 14; cf.:palmitem,
id. 4, 26, 3; Catull. 62, 51; Plin. 17, 23, 35, § 204:tela (Venus),
Verg. A. 10, 331:amnis in alium cursum,
Cic. Div. 1, 19 fin.: cursum ad Romanos. Liv. 10, 27:vultum ab aliqua re ad aliquid,
Val. Max. 5, 10, 1:carinam quolibet,
Luc. 5, 789; cf.:rapidum iter,
id. 3, 337;novam viam,
to turn off, construct in another direction, Liv. 39, 27 fin. —Trop.1.In gen.:2.lumina,
Ov. M. 7, 789; cf.:oculos a cura,
Val. Fl. 8, 76:cum ipsos principes aliqua pravitas de via deflexit,
Cic. Rep. 1, 44:aliquem ab institutis studiis,
Quint. 10, 1, 91:ut declinet a proposito deflectatque sententiam,
Cic. Or. 40:si ad verba rem deflectere velimus,
id. Caecin. 18, 51:quaedam in senectute deflexit (for which, shortly before, mutavit), Cels. praef.: in ipsos factum deflectitur,
Quint. 7, 2, 23:adversarios in suam utilitatem deflectere,
id. 4, 1, 71; cf.:dotes puellae in pejus,
Ov. R. Am. 325:tragoediam in obscenos risus,
id. Tr. 2, 409:perniciosa consilia fortuna deflexit in melius,
Sen. Ben. 6, 8, 1:virtutes in vitia,
Suet. Dom. 3:se de curriculo petitionis,
to withdraw, id. Mur. 22 fin. —Esp. (late Lat.), gramm. t. t., to inflect, to vary the form of a word:II.non solet sic deflecti,
August. in Psa. 140, 25.—Neutr., to turn off, turn aside.A.Lit.:B.vulgus militum deflectere viā,
Tac. H. 2, 70; cf.without via,
Suet. Aug. 93 fin.:in Tuscos,
Plin. Ep. 4, 1, 3.—Trop. (freq., but almost exclusively in Cicero):deflexit jam aliquantulum de spatio curriculoque consuetudo majorum,
Cic. Lael. 12; so,de via (consuetudo),
id. Off. 2, 3, 9:de recta regione,
id. Verr. 2, 5, 68:a veritate,
id. Rosc. Com. 16:oratio redeat illuc unde deflexit,
id. Tusc. 5, 28, 80:a Domino,
Vulg. Sirach 36, 28; 2, 7. -
74 Dolo
1.dŏlo, āvi, ātum, 1 (access. form of the part. pass. dolītus, Varr. ap. Non. 99, 17, and 436, 15), v. a. [cf. Sanscr. dar-, dal-, to tear apart; whence doleo; Lat. dolium], to chip with an axe, to hew.I.Lit.:B.materiem,
Cato R. R. 31 fin.:taleas,
Cat. 45:robur,
Cic. Div. 2, 41, 86: scyphum caelo, Varr. ap. Non. 99, 18:perticas in quadrum,
Col. 8, 3, 7:stipes falce dolatus,
Prop. 4 (5), 2, 59:dolato confisus ligno,
Juv. 12, 57; cf.:non est e robore dolatus,
Cic. Ac. 2, 31, 100:de lapidibus dolatis,
Vulg. 3 Reg. 6, 7.—Transf.:II.fuste,
i. e. to cudgel soundly, belabor, drub, Hor. S. 1, 5, 23.—In mal. part.: uxorem, Pompon. ap. Non. 166, 1. Cf. dedolo.—Trop., to shape, construct:2.(historiam) sicut potuit, dolavit,
Cic. de Or. 2, 13, 54.—And in an alliteration:hodie hunc dolum dolamus,
i. e. to fashion, contrive, devise, Plaut. Mil. 3, 3, 64.† dŏlo or dŏlon, ōnis, m., = dolôn, a staff with a short sharp iron point; a pike, sword-stick (cf.: lancea, spiculum, gaesum, hastile, sarissa, sparus): ingens contus cum ferro brevissimo, Varr. ap. Serv. Verg. A. 7, 664. So Verg. l. l.; Sil. 3, 250.—2.A small sword-cane, hidden dagger, Suet. Claud. 13; id. Dom. 17; Dig. 9, 2, 52; cf. Isid. Orig. 18, 9, 4; Serv. Verg. l. l.—II.Transf., of a fly's sting, Phaedr. 3, 6, 3.—2.The fore-topsail, Liv. 36, 44; 45; 37, 30; cf. Isid. Orig. 19, 3, 3.2.Dŏlo, ōnis, m. nom. propr., = Dolôn.I.A spy of the Trojans in the Trojan war, Ov. M. 13, 98, Verg. A. 12, 347 Serv, Macr S. 5, 16 al.—II.A son of Priam, Hyg. Fab 90. -
75 dolo
1.dŏlo, āvi, ātum, 1 (access. form of the part. pass. dolītus, Varr. ap. Non. 99, 17, and 436, 15), v. a. [cf. Sanscr. dar-, dal-, to tear apart; whence doleo; Lat. dolium], to chip with an axe, to hew.I.Lit.:B.materiem,
Cato R. R. 31 fin.:taleas,
Cat. 45:robur,
Cic. Div. 2, 41, 86: scyphum caelo, Varr. ap. Non. 99, 18:perticas in quadrum,
Col. 8, 3, 7:stipes falce dolatus,
Prop. 4 (5), 2, 59:dolato confisus ligno,
Juv. 12, 57; cf.:non est e robore dolatus,
Cic. Ac. 2, 31, 100:de lapidibus dolatis,
Vulg. 3 Reg. 6, 7.—Transf.:II.fuste,
i. e. to cudgel soundly, belabor, drub, Hor. S. 1, 5, 23.—In mal. part.: uxorem, Pompon. ap. Non. 166, 1. Cf. dedolo.—Trop., to shape, construct:2.(historiam) sicut potuit, dolavit,
Cic. de Or. 2, 13, 54.—And in an alliteration:hodie hunc dolum dolamus,
i. e. to fashion, contrive, devise, Plaut. Mil. 3, 3, 64.† dŏlo or dŏlon, ōnis, m., = dolôn, a staff with a short sharp iron point; a pike, sword-stick (cf.: lancea, spiculum, gaesum, hastile, sarissa, sparus): ingens contus cum ferro brevissimo, Varr. ap. Serv. Verg. A. 7, 664. So Verg. l. l.; Sil. 3, 250.—2.A small sword-cane, hidden dagger, Suet. Claud. 13; id. Dom. 17; Dig. 9, 2, 52; cf. Isid. Orig. 18, 9, 4; Serv. Verg. l. l.—II.Transf., of a fly's sting, Phaedr. 3, 6, 3.—2.The fore-topsail, Liv. 36, 44; 45; 37, 30; cf. Isid. Orig. 19, 3, 3.2.Dŏlo, ōnis, m. nom. propr., = Dolôn.I.A spy of the Trojans in the Trojan war, Ov. M. 13, 98, Verg. A. 12, 347 Serv, Macr S. 5, 16 al.—II.A son of Priam, Hyg. Fab 90. -
76 dolon
1.dŏlo, āvi, ātum, 1 (access. form of the part. pass. dolītus, Varr. ap. Non. 99, 17, and 436, 15), v. a. [cf. Sanscr. dar-, dal-, to tear apart; whence doleo; Lat. dolium], to chip with an axe, to hew.I.Lit.:B.materiem,
Cato R. R. 31 fin.:taleas,
Cat. 45:robur,
Cic. Div. 2, 41, 86: scyphum caelo, Varr. ap. Non. 99, 18:perticas in quadrum,
Col. 8, 3, 7:stipes falce dolatus,
Prop. 4 (5), 2, 59:dolato confisus ligno,
Juv. 12, 57; cf.:non est e robore dolatus,
Cic. Ac. 2, 31, 100:de lapidibus dolatis,
Vulg. 3 Reg. 6, 7.—Transf.:II.fuste,
i. e. to cudgel soundly, belabor, drub, Hor. S. 1, 5, 23.—In mal. part.: uxorem, Pompon. ap. Non. 166, 1. Cf. dedolo.—Trop., to shape, construct:2.(historiam) sicut potuit, dolavit,
Cic. de Or. 2, 13, 54.—And in an alliteration:hodie hunc dolum dolamus,
i. e. to fashion, contrive, devise, Plaut. Mil. 3, 3, 64.† dŏlo or dŏlon, ōnis, m., = dolôn, a staff with a short sharp iron point; a pike, sword-stick (cf.: lancea, spiculum, gaesum, hastile, sarissa, sparus): ingens contus cum ferro brevissimo, Varr. ap. Serv. Verg. A. 7, 664. So Verg. l. l.; Sil. 3, 250.—2.A small sword-cane, hidden dagger, Suet. Claud. 13; id. Dom. 17; Dig. 9, 2, 52; cf. Isid. Orig. 18, 9, 4; Serv. Verg. l. l.—II.Transf., of a fly's sting, Phaedr. 3, 6, 3.—2.The fore-topsail, Liv. 36, 44; 45; 37, 30; cf. Isid. Orig. 19, 3, 3.2.Dŏlo, ōnis, m. nom. propr., = Dolôn.I.A spy of the Trojans in the Trojan war, Ov. M. 13, 98, Verg. A. 12, 347 Serv, Macr S. 5, 16 al.—II.A son of Priam, Hyg. Fab 90. -
77 duco
dūco, xi, ctum, 3 ( imp. duc;I.but duce,
Plaut. Ep. 3, 3, 18; id. Most. 1, 4, 11; id. Poen. 5, 4, 59; id. Rud. 2, 3, 55; id. Trin. 2, 2, 103; id. Truc. 2, 5, 26.— Perf. sync.: duxti, Varr. ap. Non. 283, 32; Cat. 91, 9; Prop. 1, 3, 27), v. a. [cf. Goth. tiuh-an; O. H. Germ. zieh-an, to draw; Germ. -zog, in Herzog, commander, duke], to lead, conduct, draw, bring forward, in all senses; very freq. passing over into the signif. of the compounds abducere, deducere, adducere, producere, etc., and of the synonyms agere, trahere, movere, etc. (very freq.).Lit.A.In gen.:B.quo sequar? quo ducis nunc me?
Plaut. Bacch. 3, 3, 2: duc hos intro, id. Am. 2, 2, 224; id. Aul. 2, 6, 13:duc ac demonstra mihi,
id. Cist. 2, 3, 36:suas secum mulierculas sunt in castra ducturi,
Cic. Cat. 2, 10 fin.; cf. Caes. B. G. 5, 5 fin. et saep.:(difficile iter) vix qua singuli carri ducerentur,
id. ib. 1, 6, 1; cf.plaustra,
Ov. Tr. 3, 10, 34: aquam ducere, Cato ap. Charis. p. 192 P.; so,aquam per fundum ejus,
Cic. Q. Fr. 3, 1, 2, § 4:spiritum naribus,
Varr. R. R. 2, 3, 5: so,spiritum per siccas fauces,
Sen. Ben. 3, 8; cf.:aërem spiritu,
Cic. N. D. 2, 6 fin.:animam spiritu,
id. ib. 2, 54, 136; and in gen.: spiritum, for to live, id. Fam. 10, 1; cf.:vitam et spiritum,
id. de Imp. Pomp. 12, 33:tura naribus,
to inhale, Hor. C. 4, 1, 22:sucos nectaris,
to drink in full draughts, to quaff, id. ib. 3, 3, 34; cf.pocula,
id. ib. 1, 17, 22; and:Liberum,
id. ib. 4, 12, 14.— Poet.:jucunda oblivia vitae (referring to the waters of Lethe),
Hor. S. 2, 6, 62 (cf. Verg. A. 6, 714 sq.) et saep.:mucronem,
to draw from the scabbard, Verg. A. 12, 378; cf.:ferrum vaginā,
Ov. F. 4, 929:ensem vagina,
Sil. 8, 342;but: ensem duxerat faber,
had beaten out, forged, Tib. 1, 3, 48:sortem,
Cic. Div. 2, 33; Verg. A. 6, 22;hence, also transf. of that which is drawn by lot,
Cic. Div. 1, 18, 34; id. Rep. 1, 34; Suet. Caes. 12; Tac. A. 1, 54; 3, 28 al.:pondus aratri,
to draw, Ov. M. 7, 119:remos,
to row, id. ib. 1, 294; cf. id. ib. 4, 353:numerosa brachia,
in dancing, id. Am. 2, 4, 29:lanas,
to spin, id. ib. 4, 34; cf.stamina,
id. ib. 4, 221:ubera,
to milk, id. ib. 9, 358:frena manu,
to guide, govern, id. ib. 15, 518: vela, to haul (= navigare), Prop. 1, 6, 2:manus, of swimming,
id. 3, 20, 2:ilia,
to draw the flanks together, become broken-winded, Hor. Ep. 1, 1, 9:os,
to draw awry, to make wry faces, Cic. Or. 25 fin.; Quint. 9, 3, 101; cf.vultum,
Ov. M. 2, 774; id. P. 4, 8, 13; Mart. 1, 41 et saep.:non equus impiger Curru ducet Achaico Victorem,
to draw along, Hor. C. 4, 3, 5; cf. id. Ep. 1, 1, 93.— Absol.:sibi quisque ducere, trahere, rapere,
to take to one's self, appropriate, Sall. J. 41, 5.—Esp.1.To lead, conduct, as a way or road:2.via ducit (te), in urbem?
Verg. E. 9, 1; cf. Plin. Ep. 7, 5; Verg. A. 1, 401; Ov. F. 2, 679:Brundisium Minuci melius via ducat an Appi,
Hor. Ep. 1, 18, 20:via ad undas,
Ov. M. 3, 602:via ad infernas sedes,
id. ib. 4, 433; cf.:iter ad urbem,
id. ib. 437; Curt. 3, 28, 19; Sen. Prov. 6, 7; id. Vit. Beat. 1; Plin. 18, 11, 29, § 111; Quint. 5, 9, 14; Liv. 5, 40, 8 al.—Se, in colloq. lang., to betake one's self, go:3.jam me ad regem recta ducam,
Plaut. Am. 4, 3, 8; id. Aul. 4, 8, 8; id. Bacch. 4, 2, 11; Ter. Hec. 4, 1, 7: Balbus duxit se a Gadibus, Asin. ap. Cic. Fam. 10, 32, 1.—A legal t. t., to take, lead away, drag, carry off a person before court, to prison, to punishment, etc.: POST. DEINDE. MANVS. INIECTIO. ESTO. IN. IVS. DVCITO, XII. Tab. ap. Gell. 20, 1, 45; so,4.in jus,
Liv. 2, 27:illos duci in carcerem jubent,
Cic. Verr. 2, 5, 30:aliquem in carcerem,
Suet. Caes. 20:in vincula,
id. ib. 79:ad mortem,
Cic. Cat. 1, 1, 1; Nep. Phoc. 4, 3; and absol.:ducite, ubi capiat, etc.,
Plaut. Capt. 3, 5, 65; Sen. de Ira, 1, 16, 14; Suet. Calig. 27; Plin. Ep. 10, 97, 3 al.: NI. IVDICATVM. FACIT. AVT. QVIS. ENDO. EM. IVRE. VINDICIT. SECVM. DVCITO. VINCITO, etc., XII. Tab. ap. Gell. 20, 1, 45:decreta ejus modi: SI PETIT DUCAS. C. Fuficium duci jussit petitorem,
to be imprisoned, Cic. Verr. 2, 2, 12, § 31; so of a debtor (addictus) who is led off as a slave, Novat. ap. Cic. de Or. 2, 63, 255; Plaut. Bacch. 5, 2, 87; Cic. Fl. 20 fin.; Liv. 6, 14 sq.; cf. id. 2, 23 med.; cf.prov.: stultitiast venatum ducere invitas canes,
Plaut. Stich. 1, 2, 83. —Uxorem, to lead a wife home, i. e. to marry:5.bona uxor si ea deducta est, etc.... Verum egon eam ducam domum, Quae, etc.?
Plaut. Mil. 3, 1, 91:uxorem domum,
id. Aul. 2, 1, 40; Ter. Ph. 2, 1, 68:filiam Orgetorigis in matrimonium,
Caes. B. G. 1, 9, 3; cf. Liv. 4, 4:eum uxorem ducturum esse aliam,
Plaut. Cist. 1, 1, 105:uxorem (or aliquam, filiam alicujus, etc.),
id. Aul. 2, 1, 48; id. Cas. prol. 69 et saep.; Ter. And. 1, 1, 128; 2, 1, 21 et saep.; Cic. Sest. 3; Caes. B. G. 1, 53, 4; id. B. C. 3, 110, 2; Verg. E. 8, 29; Vulg. Marc. 10, 11 et saep.— Absol.:si tu negaris ducere,
Ter. And. 2, 3, 5; 2, 3, 9; id. Phorm. 2, 3, 76; Liv. 4, 4 al.: jugum ducere cum infidelibus, i. e. to be yoked in marriage, Vulg. 2 Cor. 6, 14.—Rarely for nubere: si ignorans statum Erotis ut liberum duxisti, isque postea servus est judicatus, etc., Imp. Antonin. ap. Cod. Just. 5, 18, 3.—In the comic poets, of taking home prostitutes, Plaut. Most. 1, 1, 35; 4, 2, 44; id. Men. 1, 2, 15; id. Stich. 5, 4, 48; id. Truc. 3, 2, 10 et saep.—In milit. lang.a.Said of a commander, to lead, to cause to move, to march his army in any direction:b.locis apertis exercitum ducere,
Caes. B. G. 1, 41, 4; cf. id. B. C. 1, 64 fin.; 1, 68, 1:exercitum ab Allobrogibus in Segusianos,
id. B. G. 1, 10 fin.:exercitum in fines Suessionum,
id. ib. 2, 12, 1; cf. id. ib. 4, 38, 3;5, 18, 1: exercitum (legiones, etc.) in Bellovacos,
id. ib. 2, 13, 1; 5, 24, 2 et saep.; cf. Tac. A. 2, 57:cohortes ad eam partem munitionum, quae, etc.,
Caes. B. C. 3, 62, 2:exercitum Uticam,
id. ib. 2, 26, 1:reliquas copias contra Labienum,
id. B. G. 7, 61 fin. et saep.—In pass., of the soldiers, to march, move:quam in partem aut quo consilio ducerentur,
Caes. B. G. 1, 40, 2.—And in act., absol., of the general himself, to march, move (a favorite expression of Liv.;not in Caes. or Sall.): (Mettus) ducit, quam proxime ad hostem potest,
Liv. 1, 23; 1, 27; 9, 35; 22, 18 et saep.—Hence,In gen., to lead, command an army or (more freq.) a division:(β).qua in legatione duxit exercitum,
Cic. Mur. 9, 20; so,exercitum,
Nep. Eum. 13, 1; id. Epam. 7, 3:qui superiore anno primum pilum duxerat,
Caes. B. G. 5, 35, 6; 6, 38, 1; id. B. C. 3, 91, 1:ordinem,
id. ib. 1, 13, 4; 3, 104, 3; Suet. Vesp. 1:partem exercitūs,
Sall. J. 55, 4 et saep.—Rarely, to lead a division in front, in advance:consuetudine sua Caesar sex legiones expeditas ducebat: post eas... inde, etc.,
Caes. B. G. 2, 19, 2; hence also, to march in front, take the lead, said of the division that forms the van:pars equitum et auxiliariae cohortes ducebant, mox prima legio, etc.,
Tac. A. 1, 51; cf. id. ib. 1, 64 fin. —Transf. beyond the milit. sphere, to lead, to be leader, head, chief, first in any thing:c.accedit etiam, quod familiam ducit,
Cic. Fam. 7, 5 fin. Manut.; so,familiam,
id. Phil. 5, 11, 30; id. Fin. 4, 16, 45:ordines,
id. Phil. 1, 8, 20:classem (discipulorum),
Quint. 1, 2, 24 Spald.:funus,
Hor. Epod. 8, 12:toros,
Ov. F. 6, 668 et saep.—To conduct as prisoners in a triumph:6.per triumphum,
Cic. Verr. 2, 5, 26, § 67:in triumpho,
Plin. 7, 43, 45, § 139, v. triumphus.—With the accessory idea of creation, formation, to produce, form, construct, make, fashion, shape, dispose (cf.:7.struo, pono, condo, fundo): parietem per vestibulum alicujus,
to erect, Cic. Mil. 27 fin.; cf.muros,
Hor. C. 4, 6, 23:vallum ex castris ad aquam,
Caes. B. C. 1, 73, 2:fossam,
id. B. G. 7, 72, 1; 7, 73, 2:arcum,
Ov. M. 3, 160:lateres de terra,
Vitr. 2, 3:vivos vultus de marmore (with excudere spirantia aera),
Verg. A. 6, 849; cf. id. ib. 7, 634; Hor. Ep. 2, 1, 240; Varr. ap. Non. 283, 32; Plin. 7, 37, 38, § 125; Quint. 10, 3, 18 Spald.; Juv. 7, 237; hence, poet. also:epos,
Hor. S. 1, 10, 44:carmen,
Ov. Tr. 1, 11, 18; 3, 14, 32:versus,
id. ib. 5, 12, 63 et saep.:liniam ex colore,
Plin. 35, 10, 36, § 81; Quint. 2, 6, 2; cf.orbem,
id. 11, 3, 118:alvum,
to bring forth by clysters, Cels. 2, 12; 4, 4 et saep.: alapam alicui, qs. to fetch one a box on the ear, Phaedr. 5, 3, 2; cf.colaphum,
Quint. 6, 3, 83 Spald.:pugnum,
Dig. 47, 10, 4 et saep.;so esp. of processions, dances, etc.: funus,
Cic. Quint. 15 fin.; Ov. M. 14, 746; Verg. G. 4, 256; cf.exsequias,
Plin. 8, 42, 64, § 154:pompam,
Ov. H. 12, 152; id. F. 6, 405; id. M. 13, 699:choros,
Tib. 2, 1, 56; Hor. C. 1, 4, 5; 4, 7, 6 et saep.; cf.choreas,
Ov. M. 8, 582; 14, 520.—To receive, admit, take any thing (not ante-Aug.):II.cicatricem,
Ov. Tr. 3, 11, 66; Liv. 29, 32, 12:rimam,
Ov. M. 4, 65:situm,
to grow rusty, Quint. 1, 2, 18:formam,
Ov. M. 1, 402:colorem,
id. ib. 3, 485; cf.pallorem,
to grow pale, id. ib. 8, 760:nomina,
Hor. C. 3, 27, 76:notam,
id. ib. 4, 2, 59 et saep.Trop.A.In gen., to lead, guide, draw, conduct:B.progredimur quo ducit quemque voluntas,
Lucr. 2, 258; cf. Hor. Ep. 1, 3, 27; 1, 6, 57:ad strepitum citharae cessatum ducere curam,
id. ib. 1, 2, 31:Liber vota bonos ducit ad exitus,
id. C. 4, 8, 34; cf. Quint. 12, 1, 26:per quaedam parva sane ducant (futurum oratorem),
id. 1, 10, 5; cf. id. 1, 1, 27; 1, 5, 58.—Prov.:ducunt volentem fata, nolentem trahunt,
Sen. Ep. 107.—In partic.1.To draw, deduce, [p. 616] derive its origin or beginning from, any thing:2.ab aliqua re totius vitae ducere exordium,
Cic. Fin. 5, 7, 18; cf.:exordium a nostra persona,
Quint. 3, 8, 8; 4, 1, 7:principium disputationis a principe investigandae veritatis,
Cic. N. D. 2, 21 fin.:belli initium a fame,
id. Att. 9, 9, 2; cf. Quint. 1, 1, 21:initia causasque omnium ex quatuor temporum mutationibus,
Cic. N. D. 2, 19, 49:originem ab Isocrate,
Quint. 2, 15, 4; 1, 6, 38; Hor. C. 3, 17, 5 al.:ingressionem non ex oratoriis disputationibus, sed, etc.,
Cic. Or. 3, 11:honestum ab iis rebus,
id. Off. 1, 18, 60; id. Or. 39, 135:nomen ex quo,
id. Ac. 11, 41; cf.:nomen a Graeco,
Quint. 1, 6, 3; 3, 7, 1; Hor. S. 2, 1, 66 et saep.; cf.also: utrumque (sc. amor et amicitia) ductum (al. dictum) est ab amando,
Cic. Lael. 27; id. Fin. 2, 24, 78.—To lead a person, as regards his will or opinions, in any direction; to move, incite, induce, allure, in a good or bad sense (most freq. in the pass.):b.ita me ad credendum tua ducit oratio,
Cic. Tusc. 2, 18:nos ducit scholarum consuetudo,
Quint. 4, 2, 28; 5, 11, 19; cf. id. 9, 1, 21:ducit te species,
Hor. S. 2, 2, 35 et saep.:declamatores quosdam perversa ducit ambitio, ut, etc.,
Quint. 10, 7, 21.—In the pass.:si quis statuarum honore aut gloria ducitur,
Cic. Verr. 2, 2, 58 fin.:eloquentiae laude,
id. Or. 32, 115:quaestu et lucro,
id. Tusc. 5, 3, 9:hoc errore ut, etc.,
id. Off. 1, 41; cf.:litteris eorum et urbanitate, ut, etc.,
id. Rosc. Am. 41, 120:omnes trahimur et ducimur ad cognitionis et scientiae cupiditatem,
id. Off. 1, 6 et saep.—In a bad sense, to cheat, deceive, Plaut. Most. 3, 2, 26; id. Capt. 4, 2, 7; Ter. And. 4, 1, 20; id. Ph. 3, 2, 15; Prop. 2, 17, 1 (3, 8, 1 M.); Ov. H. 19, 13; id. M. 3, 587 (with decipere).—3.With regard to time, to draw out, extend, protract, prolong:b.bellum,
Caes. B. G. 1, 38, 4; id. B. C. 2, 18, 6; 2, 37, 5 sq.; Cic. Fam. 7, 3, 2; Liv. 22, 25 et saep.; cf.:bellum longius,
Caes. B. C. 1, 64, 2; 3, 42, 3:bellum in hiemem,
id. ib. 1, 61, 3:eam rem longius,
id. B. G. 7, 11, 4; cf.:rem prope in noctem,
id. B. C. 3, 51, 7:rem leniter,
Liv. 3, 41 et saep. Also transf., of time itself:tempus,
Cic. Verr. 2, 1, 11; Nep. Them. 7:diem ex die,
Caes. B. G. 1, 16, 4; and of persons who are put off, delayed:ubi se diutius duci intellexit,
id. ib. 1, 16, 5.—Less freq. (mostly poet.),In gen., of time, to pass, spend, enjoy:4.aetatem in litteris,
Cic. Fin. 5, 19, 50; so,aetatem,
Hor. Ep. 2, 2, 202:vitam,
id. Epod. 17, 63; Sen. Ep. 45, 10; cf. Verg. A. 2, 641 (where, shortly before, vitam producere):noctes,
Prop. 1, 11, 5; Plin. Ep. 6, 31, 13:somnos,
Verg. A. 4, 560.—In mercant. lang., to calculate, compute, reckon: age nunc summam sumptus duc, Lucil. ap. Non. 283, 30:b.minimum ut sequamur, quoniam XC. medimnūm milia duximus, accedant eo, etc.,
Cic. Verr. 2, 3, 49; id. Att. 6, 1, 5 and 16; 6, 2, 7; Varr. R. R. 3, 16, 11; Gell. 1, 20, 5.—Transf. beyond the mercant. sphere.(α).Rationem alicujus, to consider, calculate, care for one's advantage or interest (a favorite expression of Cicero):(β).duxi meam rationem, quam tibi facile me probaturum arbitrabar,
Cic. Att. 8, 11 D, § 7; so,suam quoque rationem,
to have respect to one's own advantage, id. Verr. 2, 1, 48; and:non minorem aratorum quam populi rationem,
Suet. Aug. 42 fin.:salutis meae rationem,
Cic. Fam. 7, 3:rationem officii, non commodi,
id. Sest. 10, 23; cf. id. Rosc. Am. 44, 128:unius cujusque temporis ducta ratio est,
id. Div. in Caecil. 4, 16:rationem officii atque existimationis,
id. Quint. 16, 53.—In gen., to reckon, consider, hold, account, esteem as any thing (cf. aestimo and existimo;very freq. in prose and poetry): parvi id ducebat,
Cic. Fin. 2, 8, 24:pro nihilo aliquid,
Plaut. Pers. 4, 4, 85; Cic. Verr. 2, 2, 16 fin.; id. Tusc. 5, 32, 90; cf. Auct. Her. 4, 20, 28:ea pro falsis ducit,
Sall. C. 3, 2; cf.:innocentiam pro malevolentia,
id. ib. 12, 1:vos eritis judices, Laudin' an vitio duci id factum oportuit,
Ter. Ad. prol. 5; so,aliquid honori,
Sall. J. 11, 3:aliquid laudi, Nep. praef. § 4: aliquem despicatui,
Cic. Fl. 27, 65: nihil praeter virtutem in bonis ducere (for which, shortly after, in bonis habere = numerare), Cic. Fin. 3, 3;aliquem in numero hostium,
id. Verr. 2, 5, 25 fin.; Caes. B. G. 6, 32, 1; cf. ib. 6, 23, 8; without in, ib. 6, 21, 2; cf.:aliquem loco affinium,
Sall. J. 14, 1 Kritz. N. cr.: aliquid testimonii loco, Quint. 5, 9, 10:tutelae nostrae duximus, cum Africo bello urgerentur,
Liv. 21, 41; cf.:officii duxit exorare filiae patrem, etc.,
Suet. Tib. 11:faceret, quod e republica fideque sua duceret,
id. ib. 25, 7 et saep.:malum cum amici tuum ducis malum,
Plaut. Capt. 1, 2, 48; cf.:Archytas iracundiam seditionem quandam animi vere ducebat,
Cic. Rep. 1, 38:eorum, quos idoneos ducebat, consilium habet,
Sall. J. 62, 4:nil rectum nisi quod placuit sibi ducunt,
Hor. Ep. 2, 1, 83.— With acc. and inf.:sic equidem ducebam animo rebarque futurum,
Verg. A. 6, 690:ut omnia tua in te posita esse ducas humanosque casus virtute inferiores putes,
Cic. Lael. 2, 7, 19 fin.; id. Rep. 1, 2; 1, 17; 1, 38; 3, 9 (three times); Sall. J. 93, 5; Liv. 22, 14, 6; 22, 59, 5; Caes. B. G. 1, 3, 2; 4, 30, 2; 6, 18 et saep.—Here too probably belongs the much disputed passage: ludos et inania honoris medio rationis atque abundantiae duxit (= ludos publicos cum aliis rebus quae ad inania honoris pertinent, duxit, i. e. existimavit habendos et ponendos in medio rationis atque abundantiae, ut inter rationem, quae plane spernit inania, et abundantiam, quae eadem ostentat, media via incederet), he thought right to manage them in a middle course between reason and profusion, Tac. Agr. 6 fin., v. Dübner and Orell. ad h. l. -
78 erigo
I.Lit.A.In gen.:b.rubrum jubar,
Lucr. 4, 404:caput,
id. 5, 1208:ar borem (with extollere),
Cic. Fin. 5, 14, 39:hominem,
to form erect, id. Leg. 1, 9, 26:os,
id. ib. 3, 85;jacentem,
Curt. 7, 3, 17:hastas,
Liv. 1, 27, 8; 33, 10:digitum,
Quint. 11, 3, 120:manus ad tectum,
id. 11, 3, 118; cf.:scalas ad moenia,
Liv. 32, 14:agmen in adversum clivum,
to lead up, id. 9, 31 fin.: cf. id. 3, 18; 9, 43; 10, 26; Tac. Agr. 36:aciem in collem,
id. H. 4, 71:oculos,
i. e. to raise. Cic. Sest. 31, 68.—With se, [p. 656] or (more freq., esp. since the Aug. per.) mid., to set one's self up, to rise:B.connituntur (pueri), ut sese erigant,
Cic. Fin. 5, 15, 42; so,sese aut sublevare (Alces),
Caes. B. G. 6, 27, 2:statura breves in digitos eriguntur,
i. e. raise themselves on tiptoe, Quint. 2, 3, 8; cf.:in ungues,
id. 11, 3, 120:in armos (equus),
Stat. Th. 6, 502:in auras,
Ov. M. 3, 43; 15, 512:sub auras,
Verg. A. 8, 25:ad sidera (fumus),
id. ib. 9, 214 et saep.— Said of rising ground, Verg. A. 8, 417; Tac. G. 46; cf. under P. a.—In partic.1.To build, construct, erect (rarely):2.turres,
Caes. B. C. 1, 26, 1:saxeas turres,
Flor. 3, 2 fin.:quis totidem erexit villas,
Juv. 1, 94. —Milit. t. t., to cause to halt, stop, because of the erect posture assumed:II.Albanus erigit totam aciem,
Liv. 1, 27, 6.—Trop.A.In gen., to arouse, excite:B.erigite mentes auresque vestras et me attendite,
Cic. Sull. 11, 33; cf.aures (with animum attendere),
id. Verr. 2, 1, 10:animos ad audiendum,
id. Ac. 2, 4, 10:cum res relata exspectatione certaminis senatum erexisset,
had aroused, excited, Liv. 37, 1; cf. under P.a. B. 2.:aculeos severitatis in rem, etc.,
Cic. Cael. 12, 29:libertas malis oppressa civilibus extollere jam caput et aliquando se erigere debebat,
id. Planc. 13 fin.:paululum se erexit et addidit historiae majorem sonum vocis,
id. de Or. 2, 12 fin. —In partic., to raise up, cheer up, encourage:A.erigebat animum jam demissum et oppressum Oppianicus,
Cic. Clu. 21, 58; cf. id. ib. 70, 200; id. Att. 1, 16, 9:spem,
Tac. H. 4, 71:illam tu provinciam afflictam et perditam erexisti atque recreasti,
id. Verr. 2, 3, 91; cf.: rempublicam, Pompeius ap. Cic. Att. 8, 12, C fin.:rempublicam ex tam gravi casu,
Liv. 6, 2, 1:multos populos ad cupidinem novae fortunae,
id. 21, 19:Germanos ad spem belli, Caesarem ad coercendum,
Tac. A. 2, 25; cf. id. ib. 2, 71; Flor. 3, 18, 3:Lusitanos,
id. 2, 17, 15:fiduciam Pori,
Curt. 8, 13, 16:animos ad spem,
id. 4, 7, 1 et saep.:non dubito quin tuis litteris se magis etiam erexerit ab omnique sollicitudine abstraxerit,
Cic. Deiot. 14; so,se,
id. Brut. 3, 12; id. Agr. 2, 32, 87; id. Q. Fr. 1, 1, 1; 1, 3, 5; cf.:se in spem,
Liv. 3, 1, 2:se ad spem libertatis,
Just. 11, 1, 2:se ad imitationem,
Quint. 2, 3, 10.—Mid., Just. 6, 4, 4; 23, 1, 14; Tac. H. 2, 74 fin.; id. A. 2, 71.—Hence, ērectus, a, um, P. a., set up; upright; elevated, lofty.Prop.:B.primum eos (homines) humo excitatos celsos et erectos constituit,
Cic. N. D. 2, 56; cf.:erectus et celsus status,
ib. Or. 18, 59:incessus,
Tac. H. 1, 53:vultus,
Ov. M. 1, 86; and in the comp.:coxae,
Cels. 7, 16:viriditas culmo geniculato,
Cic. de Sen. 15:prorae,
Caes. B. G. 3, 13, 2; cf.:petra in metae modum,
Curt. 8, 11; and in the comp., Claud. Idyll. 6, 11.— Sup., Jul. Valer. Res Gest. Alex. M. 1, 31.—Trop.1.Elevated, lofty, noble:b. 2.celsus et erectus et ea quae homini accidere possunt omnia parva ducens,
Cic. Tusc. 5, 14, 42; cf.animus (with magnus),
id. Deiot. 13, 36; in the comp.:erectior homo,
id. Off. 1, 30:habet mens nostra natura sublime quiddam et erectum et impatiens superioris,
Quint. 11, 1, 16; cf. Tac. Agr. 4.—Intent, attentive, on the stretch:3.judices,
Cic. Brut. 54, 200; cf.:suspensique (Horatii),
Liv. 1, 25:plebs, civitas exspectatione,
id. 2, 54; 3, 47:vos ad libertatem recuperandam (with ardentes),
Cic. Phil. 4, 5:mens circa studia,
Quint. 1, 3, 10:studium in legendo,
Cic. Fam. 5, 12, 5:multitudo,
Tac. H. 4, 81; cf.:erecta in Othonem studia,
lively sympathies, id. ib. 2, 11.— Comp.:ad agendum erectiores,
Quint. 9, 4, 12.—Animated, encouraged, resolute:legiones nostrae in eum saepe locum profectae alacri animo et erecto, unde, etc.,
Cic. de Sen. 20, 75:nunc vero multo sum erectior,
id. Phil. 4, 1, 2:erectis animis,
Tac. A. 3, 7.— Adv.: ērectē (acc. to B. 3.), boldly, courageously (late Lat.); in the comp.:judicare,
Gell. 7, 3 fin.:loqui,
Amm. 15, 5. -
79 exaedifico
ex-aedĭfĭco, āvi, ātum, 1, v. a.I. A.Lit.: oppidum, * Caes. B. C. 1, 15, 2; cf. Liv. 30, 1 fin.: Capitolium (with efficere), Cic. Verr. 2, 5, 19:B.domos et villas,
Sall. C. 12, 3:templa deum,
Liv. 1, 56:hibernacula,
id. ib. 30, 3;navem,
Cic. Verr. 2, 5, 18:hunc mundum,
id. Ac. 2, 40 fin. —Trop., to finish, complete:* II.ne graveris exaedificare id opus, quod instituisti,
Cic. de Or. 1, 35, 164; cf.:suam incohatam ignaviam,
Plaut. Trin. 1, 2, 95.—To turn out of doors:me ex his aedibus,
Plaut. Trin. 5, 2, 3. -
80 excito
excĭto, āvi, ātum, 1, v. freq. a. [excio], to call out or forth, to bring or send out, to wake or rouse up (freq. and class.; cf.: provoco, evoco; irrito, lacesso, invito).I.Lit.: unde (Acherunte) animae excitantur obscura umbra, Poëta ap. Cic. Tusc. 1, 16, 37:B.aliquem a portu,
Plaut. Am. 1, 1, 10:aliquem huc foras,
id. Rud. 1, 5, 2:si excitatus fuerit de spectaculis,
turned out, expelled, Quint. 3, 6, 19:dormientes spectatores e somno,
to wake up, Plaut. Merc. 1, 2, 48; cf.:quaeso, ne me e somno excitetis,
Cic. Rep. 6, 12:velut dormitantes eos excitari,
Quint. 4, 1, 73:patre excitato (opp. dormiente),
id. 4, 2, 72:scuto offenso excitatus vigil,
Liv. 7, 36, 2:aliquem ab inferis,
to summon up, Cic. Font. 12, 26; id. Cat. 2, 10, 20; id. Verr. 2, 5, 49, 129:aliquem a mortuis,
id. de Or. 1, 57, 245:non dubitavit excitare reum consularem,
to call upon to stand up, to call up, id. ib. 2, 28, 124:reos,
id. ib. 2, 47, 195; Quint. 11, 3, 174; cf. Liv. 9, 8, 3:testes,
Cic. Rab. Post. 17, 47: judicem, Cels. ap. Quint. 9, 2, 104 et saep.: feras, to rouse or scare up, Cic. Off. 3, 17, 68:cervum nemorosis latibulis,
Phaedr. 2, 8, 1.—Prov.:aliis leporem,
Petr. 1, 31, 7.—Transf., of inanim. and abstr. things, to raise, erect:2.vapores, qui a sole ex aquis excitantur,
Cic. N. D. 2, 46, 118:caput altius,
Cels. 8, 4 med. —In partic., with the accessory notion of making, forming, to raise, erect, build, construct:II.exstrui vetat (Plato) sepulcrum altius, quam, etc.... nec e lapide excitari amplius,
Cic. Leg. 2, 27, 68:turres,
Caes. B. G. 5, 40, 2; id. B. C. 1, 25 fin.:tumulum alicui,
Suet. Claud. 1:aedificium,
Sen. Ep. 52:urbem,
Flor. 1, 1:nova sarmenta cultura excitantur,
are produced, Cic. de Or. 2, 21, 88:pascua in novalibus,
Pall. Nov. 13, 3:ignem,
to kindle up, excite, Caes. B. G. 7, 24, 4; Lucr. 6, 308:incendium,
Cic. Phil. 7, 1, 3:invalidas flammas admoto fomite,
Luc. 8, 776.— Poet. transf.:aras,
Verg. G. 4, 549:foculum bucca,
Juv. 3, 262:siser stomachum,
Plin. 20, 5, 17, § 34:uvae os, stomachum,
id. 23, 1, 7, § 12.Trop.A.In gen., to raise up, comfort; to arouse, awaken, excite, incite, stimulate, enliven:B.qui ab excitata fortuna ad inclinatam et prope jacentem desciscerem,
erected, established, Cic. Fam. 2, 16, 1; cf.:amici jacentem animum excitare,
id. Lael. 16, 59; and with this cf. id. Att. 1, 16, 8; and:animos excitare atque inflammare ad persequendi studium,
id. de Imp. Pomp. 2, 5:animos omnium ad laetitiam,
Caes. B. G. 7, 79, 3:aliquem ad laborem et ad laudem,
Cic. Planc. 24, 59; cf. id. Top. 2, 5:languentem labentemque populum ad decus,
id. de Or. 1, 46, 202:aliquem ad bellum,
Caes. B. G. 3, 10, 3:aliquem ad virtutem,
id. ib. 6, 14, 5:aliquem ad audiendum,
Quint. 4, 1, 34:gallos alacritate ad canendum,
Cic. Div. 2, 26, 56 et saep.:alicujus memoriam alicui excitans,
reviving, renewing, Cic. Or. 10, 35:hominum studia ad utilitates nostras allicere atque excitare,
id. Off. 2, 6, 20:hominum studia,
Caes. B. C. 3, 21, 1:salsum excitat et a taedio defendit orationem,
enlivens, Quint. 6, 3, 19:fictiones personarum mire orationem excitant,
id. 9, 2, 29; cf. id. 6, 1, 2:hi soni cum augenda intentione excitandi (opp. temperandi),
to sharpen, pronounce strongly, id. 11, 3, 42:syllabam acutam,
id. 12, 10, 33. —In partic.1.To appeal to, call upon, cite:2.ut nos ex annalium monimentis testis excitamus eos, etc.,
Cic. Fin. 2, 21, 67:multos testis liberalitatis tuae,
id. Rab. Post. 17, 47.—With the accessory idea of producing (acc. to I. B. 2.), to found, cause, occasion, excite, kindle:priusquam docuero, quibus initiis ac fundamentis hae tantae summis in rebus laudes excitatae sint,
Cic. Sest. 2, 5; cf. id. Fin. 4, 7, 18:in animis hominum motum dicendo vel excitare vel sedare,
id. de Or. 1, 46, 202:risus,
id. Phil. 3, 9, 21:plausum,
id. Sest. 58, 124:fletum etiam inimicis,
id. ib. 57, 121:amores,
id. Off. 1, 5, 14:iras,
Verg. A. 2, 594:suspicionem alicui,
Cic. Sest. 18, 41: varios sermones, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 10, 2:quantas tragoedias,
Cic. Mil. 7, 18:vim ac dolorem bonorum omnium,
id. Planc. 18, 45 et saep. —Hence, excĭtātus, a, um, P. a. (lit. excited, kindled; hence), animated, lively, vigorous, vehement, strong, loud (rare but class.):acutus et excitatus sonus,
Cic. Rep. 6, 18.— Comp.:clamor,
Liv. 4, 37, 9:haec lumina,
Quint. 12, 10, 49:schema,
id. 9, 3, 10.— Sup.:odor,
Plin. 20, 17, 71, § 182. — Adv.: excĭtāte, vigorously, briskly, brightly, vehemently. —In the comp.:fulgent gemmae,
Plin. 37, 7, 31, § 106:clamitantes,
Amm. 18, 8.
См. также в других словарях:
construct — con‧struct [kənˈstrʌkt] verb [transitive] 1. PROPERTY to build houses, apartments, offices, factories, roads etc: • It was the world s costliest hotel to construct at an estimated $1 million a room. 2. MANUFACTURING to manufacture things… … Financial and business terms
construct — CONSTRÚCT, constructe, s.n. (livr.) Concept abstract realizat pe baza activităţii practice intuitive; sistem teoretic ipotetic. – Din engl. construct. . Trimis de LauraGellner, 30.07.2004. Sursa: DEX 98 constrúct s. n., pl. constrúcte Trimis de … Dicționar Român
Construct — Con*struct (k[o^]n*str[u^]kt ), v. t. [imp. & p. p. {Constructed}; p. pr. & vb. n. {Constructing}.] [L. constructus, p. p. of construere to bring together, to construct; con + struere to pile up, set in order. See {Structure}, and cf.… … The Collaborative International Dictionary of English
Construct — Con struct, a. Formed by, or relating to, construction, interpretation, or inference. [1913 Webster] {Construct form} or {Construct state} (Heb. Gram.), that of a noun used before another which has the genitive relation to it. [1913 Webster] … The Collaborative International Dictionary of English
Construct — Développeur Scirra Environnem … Wikipédia en Français
construct — index build (construct), compose, create, devise (invent), establish (launch), forge (produce) … Law dictionary
construct — construct, construe are related words (from Latin struere ‘to build’) which are both used to denote grammatical function. A word is construed or constructed with (e.g.) on when on is its regular complement, e.g. insist on and rely on (the OED… … Modern English usage
construct — [kən strukt′; ] for n. [ kän′strukt΄] vt. [< L constructus, pp. of construere < com , together + struere, to pile up, build: see STREW] 1. to build, form, or devise by fitting parts or elements together systematically 2. Geom. to draw (a… … English World dictionary
construct — (v.) early 15c., from L. constructus, pp. of construere to heap up (see CONSTRUCTION (Cf. construction)). The noun is recorded from 1871 in linguistics, 1890 in psychology, 1933 in the general sense of anything constructed. Related: Constructed;… … Etymology dictionary
construct — *build, erect, frame, raise, rear Analogous words: fabricate, manufacture, fashion, *make: produce, turn out, yield (see BEAR) Antonyms: demolish: analyze Contrasted words: *destroy, raze: *ruin, wreck … New Dictionary of Synonyms
construct — [v] assemble, build build up, cobble up*, compose, compound, constitute, cook up*, create, design, dream up*, elevate, engineer, envision, erect, establish, fabricate, fashion, forge, form, formulate, found, frame, fudge together*, hammer out*,… … New thesaurus