-
1 collum
collum, i, n. [st2]1 [-] cou. [st2]2 [-] col, goulot (d'une bouteille). [st2]3 [-] tige (d'une fleur). [st2]4 [-] cime (d'une montagne). - invadere alicui in collum: sauter au cou de qqn. - colla dare, Prop.: s'avouer vaincu, se soumettre. - Veneris vinclis subdere colla, Tib.: porter les chaînes de l'amour.* * *collum, i, n. [st2]1 [-] cou. [st2]2 [-] col, goulot (d'une bouteille). [st2]3 [-] tige (d'une fleur). [st2]4 [-] cime (d'une montagne). - invadere alicui in collum: sauter au cou de qqn. - colla dare, Prop.: s'avouer vaincu, se soumettre. - Veneris vinclis subdere colla, Tib.: porter les chaînes de l'amour.* * *Collum, huius colli. Cic. Le col.\Aureolum collum. Varro. De la couleur d'or.\Crinita. Stat. Col de cheval ayant crins.\Eburnea. Ouid. Blans comme yvoire.\Lactea colla. Silius. Blans comme laict.\Languido collo trahere vomerem. Horat. Quand les beufz sont lassez de labourer.\Niueum collum. Virgil. Blanc comme neige.\Iugum famulare subit nobili collo. Senec. Quand un noble homme est mis en servitude.\Adducere colla lacertis. Ouid. Attirer à soy.\Angere colla alicuius. Stat. L'estrangler.\Cingere colla lacertis. Ouid. Accoller.\Complecti colla lacertis. Ouid. Accoller.\Dare colla triumpho alicuius Imperatoris. Propert. Estre vaincu en guerre.\Eripere colla iugo. Horat. Mettre en liberté, Oster de servitude.\Fouere colla. Virgil. Soustenir.\Iactare colla. Ouid. Agiter, et demener le col, Tourner le col ca et là.\Implicare colla laqueis. Ouid. Mettre la corde au col.\Infixa collo mariti. Ouid. Accollant son mari tresestroictement.\Iniicere collo brachia. Ouid. Accoller.\Iniectae collo iacent comae. Ouid. Cheveulx espars ou estendus sur le col. \ Innectere colla lacertis. Ouid. Accoller.\Inserere collum in laqueum. Cic. Mettre le col dedens, etc.\Intendere vincula stupea collo. Virgil. Lier des cordes au col.\Collum obstrictum, seu collum obtortum, verbum est iuris. Plaut. Collum obstringe. Pren le par le collet et le meine en justice.\Amplexu collum petere. Quintil. Accoller.\Plausa colla. Ouid. Maniez et attouchez doulcement.\In collum praebere. Cic. Bailler argent pour acheter des bagues à pendre au col.\Collo Herculeo polus sedit. Seneca. Hercules a porté le ciel sur son col.\Subdere colla iugo. Stat. Soubmettre le col au joug, Se assubjectir.\Subdere colla vinculis Veneris. Tibul. Se laisser assubjectir à paillardise.\Summittere colla. Senec. Tendre ou presenter le col pour recevoir le coup.\Timent boues aratrum collo. Virgil. Craignent que leur col ne soit contrainct de tirer la charrue.\Colla, abusiue de montibus. Stat. L'espace qui est entre le sommet de la montaigne et le milieu. -
2 collum
collum, i, n. (ante-class. access. form collus, i, m., Naev., Cato, Lucil., Att., Caecil., Varr. ap. Non. p. 200, 14 sq.; Plaut. Capt. 2, 2, 107; 4, 3, 2; and, acc. to Non. l. l., also id. Am. 1, 1, 289:I.nec collos mihi Calvus persuaserit,
Quint. 1, 6, 42; Front. Ep. ad M. [p. 369] Caes. 2, 16) [cf. Germ. Hals].Prop., the neck, of men and animals:2.accipite si vultis hoc onus in vostros collos, Cato, l.l.: anseris, Lucil. l.l.: pavonis, Varr. l. l.: columbarum,
Lucr. 2, 802; cf. Cic. Ac. 2, 7, 19; id. N. D. 2, 47, 122 al.:in collum invasit,
fell upon the neck, id. Phil. 2, 31, 77: amplexu petebat, Cael. ap. Quint. 4, 2, 124:pendentia bracchia collo,
Tib. 3, 6, 45; Verg. A. 1, 715:collo dare bracchia circum,
id. ib. 6, 700:implicuit materno bracchia collo,
Ov. M. 1, 762:colloque infusa mariti,
id. ib. 11, 386; cf. id. ib. 14, 585:cingere colla lacertis,
id. A. A. 2, 457:complecti lacertis,
id. M. 10, 407:captare lacertis,
id. H. 8, 93:adducere lacertis,
id. M. 6, 625 et saep.:avaritiae poenam collo et cervicibus suis sustinere,
Cic. Verr. 2, 5, 42, § 108:conjecta vincula collo,
Ov. Tr. 4, 1, 83:collum in laqueum inserere,
Cic. Verr. 2, 4, 17, § 37; cf. Hor. Ep. 1, 16, 37:monstri angere,
Stat. Th. 4, 827:aptare vincula collo,
Ov. M. 10, 381:colla assuescere servitio,
Verg. G. 3, 167:tonsori committere,
Cic. Tusc. 5, 20, 58.—Hence,In partic.a.As a symbol of servitude:b.dare colla triumpho,
Prop. 2 (3), 10, 15:eripe turpi Colla jugo,
Hor. S. 2, 7, 92.—(As in Engl., it costs him his neck, etc.) A symbol of life:c.actum'st de collo meo,
Plaut. Trin. 2, 4, 194; cf.:posuit collum in Pulvere Teucro,
Hor. C. 4, 6, 11.—Collum torquere, obtorquere, obstringere alicui, legal t. t., to seize by the neck and drag before a tribunal or to prison:II.priusquam obtorto collo ad praetorem trahor,
Plaut. Poen. 3, 5, 45 (cf.:obtortā gulā de convivio in vincla abripi jussit,
Cic. Verr. 2, 4, 10, § 24); Plaut. Curc. 5, 3, 15; Liv. 4, 53, 8.—Meton., of the neck of a flask, bottle, Cato, R. R. 88, 1; Phaedr. 1, 26, 10; Plin. 17, 21, 35, § 161; 28, 11, 48, § 174.—Of the poppy, Verg. A. 9, 436.—Of the middle part of Mount Parnassus, Stat. Th. 9, 643. -
3 brachium
brachĭum (bracchĭum), ĭi, n. [st2]1 [-] bras. [st2]2 [-] branche (d'arbre). [st2]3 [-] bras (d'un fleuve). [st2]4 [-] nageoire (de poisson). [st2]5 [-] bras (de mer). [st2]6 [-] chaîne (de montagnes). [st2]7 [-] pince (de crabe). [st2]8 [-] jambe, cuisse (d'un animal). [st2]9 [-] bras (d'une catapulte). [st2]10 [-] antenne (d'un navire). [st2]11 [-] ligne de démarcation (travail qui relie deux points fortifiés). - gén. bracchi, Lucr. 6, 434. - [gr]gr. βραχίων, ονος. - collo dare bracchia circum, Virg. En. 6, 700: jeter les bras autour du cou. - praebere sceleri bracchia, Ov. H. 7, 126: prêter la main au crime. - dirigere bracchia contra torrentem, Juv. 4, 89: lutter contre le courant. - levi (molli) bracchio, Cic. Att. 4, 16, 6: mollement, légèrement. - brachia remittere, Virg. G. 1: laisser tomber les bras (cesser de ramer). - brachia ferro exsolvere, Tac. An. 15: s'ouvrir les veines. - sceleri brachia praebere, Ov. H. 7: prêter la main au crime. - bracchia in numerum jactare, Lucr. 4, 769: mouvoir les bras en cadence. - in medio ramos annosaque brachia pandit ulmus, Virg. En. 6: au milieu un orme déploie ses branches, ses bras chargés d'ans. - hoc vitem circum caput et sub brachia unguito, Cato. R. 95: enduisez de ce produit la vigne sur le cep et sous les branches. - brachia polypi, Plin. 9: les tentacules du polype.* * *brachĭum (bracchĭum), ĭi, n. [st2]1 [-] bras. [st2]2 [-] branche (d'arbre). [st2]3 [-] bras (d'un fleuve). [st2]4 [-] nageoire (de poisson). [st2]5 [-] bras (de mer). [st2]6 [-] chaîne (de montagnes). [st2]7 [-] pince (de crabe). [st2]8 [-] jambe, cuisse (d'un animal). [st2]9 [-] bras (d'une catapulte). [st2]10 [-] antenne (d'un navire). [st2]11 [-] ligne de démarcation (travail qui relie deux points fortifiés). - gén. bracchi, Lucr. 6, 434. - [gr]gr. βραχίων, ονος. - collo dare bracchia circum, Virg. En. 6, 700: jeter les bras autour du cou. - praebere sceleri bracchia, Ov. H. 7, 126: prêter la main au crime. - dirigere bracchia contra torrentem, Juv. 4, 89: lutter contre le courant. - levi (molli) bracchio, Cic. Att. 4, 16, 6: mollement, légèrement. - brachia remittere, Virg. G. 1: laisser tomber les bras (cesser de ramer). - brachia ferro exsolvere, Tac. An. 15: s'ouvrir les veines. - sceleri brachia praebere, Ov. H. 7: prêter la main au crime. - bracchia in numerum jactare, Lucr. 4, 769: mouvoir les bras en cadence. - in medio ramos annosaque brachia pandit ulmus, Virg. En. 6: au milieu un orme déploie ses branches, ses bras chargés d'ans. - hoc vitem circum caput et sub brachia unguito, Cato. R. 95: enduisez de ce produit la vigne sur le cep et sous les branches. - brachia polypi, Plin. 9: les tentacules du polype.* * *Brachium, brachii. Virgil. Le bras.\Leui brachio, et Molli brachio aliquid facere. Cic. S'en depescher legierement et à la haste, sans y prendre grande peine, A la legiere, Au gros sas, Passer legierement par dessus.\Molli brachio aliquem obiurgare. Cic. Doulcement.\Brachia etiam pisces habere dicuntur. Plin. Les fleaus des poissons, comme ont les seiches.\Brachium de mari et fluminibus dictum. Liu. Bras de mer.\Brachia montium. Plin. Coustauls de montaignes.\Brachia in vitibus sunt vt flagella, palmites, duramenta. Columel. Les longues branches de la vigne, comme és treilles.\Contractio brachii. Cic. Retirement, Accourcissement.\Porrectio brachii. Author ad Heren. Advancement, ou Estendement, et Alongement de bras.\Alterna brachia iactare. Virgil. Jecter et demener les bras l'un aprés l'autre.\Annosa brachia arboris. Virgil. Les vieilles branches.\Cerea brachia. Horat. Mollet comme cire.\Captantia collum brachia. Ouid. Taschans à embrasser le col, ou accoller.\Captiua brachia. Seneca. Liez, ou Enferrez.\Caeleri brachio vti. Author ad Her. Remuer les bras vistement.\Libera. Ouid. Delivres.\Operosa. Stat. Qui travaillent beaucoup.\Non profectura brachia. Ouid. Qui perdront leur peine.\Circundare brachia collo. Ouid. Embrasser par le col, Accoller.\Concauare brachia in arcum. Ouid. Courber les bras en forme d'arc.\Contrahere brachia. Virgil. Retirer à soy.\Demissa brachia. Quintil. Pendans contre bas.\Diducere brachia. Stat. Ouvrir.\Efferre brachia. Virgil. Eslever.\Exerere brachia. Ouid. Tirer hors.\Exoluere brachia ferro. Tacit. Se faire seigner, et ouvrir les veines des bras.\Extentum brachium. Cic. Estendu.\Fatiscunt brachia. Stat. Sont tant las qu'ils defaillent.\Fidere Brachiis. Horat. Se fier en ses bras et en sa force.\Fregit brachium. Cic. Il ha le bras rompu.\Iactare brachia. Ouid. Jecter, Demener.\Implicuit brachia collo materno. Ouid. Il a accollé sa mere.\Iniicere brachia collo. Ouid. Accoller.\Mittere brachia. Lucret. Jecter, Remuer, Demener.\Nectere brachia. Stat. Entrelasser, comme on fait en luictant.\Pandit brachia vlmus. Virgil. Estend ses branches.\Porrigere brachia. Ouid. Advancer, Estendre, Alonger.\Praebere brachia sceleri. Ouid. Aider à faire quelque meschant acte.\Procurrunt brachia sinus, siue portus. Ouid. S'advancent.\Pulsare brachia. Seneca. Frapper et debatre les bras, comme quand on se lamente.\Remittere brachia. Virg. Relascher, et laisser aller.\Tendere brachia. Ouid. Tendre, Estendre.\Tendere brachia, dicitur arbor. Virg. Estendre ses branches. -
4 collum
ī n.1) шея (columbae Lcr; cygni Col)in c. invadere C — броситься на шеюcollo circumdāre brachia V (c. cingere lacertis O) — обнять за шеюaliquam rem collo et cervicibus suis sustinere погов. C — выносить что-л. на собственных плечахdare colla triumpho alicujus Prp — склонить голову перед чьим-л. триумфом, т. е. стать рабомc. torquēre L (obtorquere, obstringĕre Pl) alicui — схватить и потащить кого-л. (на суд или в тюрьму)2) горлышко, шейка (amphorae Cato; lagoenae Ph)3) стебель ( papavēris V) -
5 suspendo
suspendo, ĕre, pendi, pensum - tr. - [st1]1 [-] suspendre, tenir suspendu, attacher en haut. - tignis nidum suspendere, Virg.: suspendre son nid à des solives. - ex alta pinu suspendere, Virg.: suspendre en haut d'un pin. - columbam malo suspendere ab alto, Virg.: suspendre une colombe au haut d'un mât. - suspendere aliquid collo (ex colo, in collo): suspendre qqch à son cou. - se suspendit fenestrā, App. M. 4, 12: il se pencha par la fenêtre (pour regarder). - Maronem atque alia parte in trutina suspendere Homerum, Juv.: placer Virgile sur un plateau de la balance et Homère sur l'autre. [st1]2 [-] pendre. - suspendere se, Quint.: se pendre. - aliquem in furca suspendere, Dig.: attacher qqn à la potence, pendre qqn. - aliquem arbori infelici suspendere: attacher qqn à la potence, pendre qqn. - aliquem in oleastro suspendere, Cic. Verr. 2: pendre qqn à un olivier. - se de ficu suspendere, Cic.: se pendre à un figuier. - nisi me suspendo, occidi, Plaut.: si je ne me pends pas, je tombe mort. [st1]3 [-] suspendre (une offrande, un ex-voto), dédier. - arma capta patri Quirino suspendere, Virg. En. 6: dédier au vénérable Quirinus l'armure prise (à l'ennemi). - suspendere potenti vestimenta maris deo, Hor.: dédier mes vêtements au puissant dieu de la mer. [st1]4 [-] mettre dans un lieu élevé, élever, soulever; maintenir en l'air, ne pas faire toucher (le sol). - suspendere tellurem tenui sulco, Virg.: labourer légèrement la terre (*soulever la terre en faisant un sillon peu profond). - vineam in summa terra suspendere, Col.: planter la vigne à fleur de terre. - equus pedem suspendit, Col.: le cheval ralentit le pas (*il tient le pied suspendu). - suspendere pedem summis digitis, Quint.: se tenir sur la pointe des pieds. - gradum suspendere, Sen.: marcher à petits pas. - suspenso gradu, Ter. (suspenso pede, Phaedr.): sur la pointe des pieds. [st1]5 [-] maintenir en l'air, élever en voûte. - suspendere aedificium, Cic.: construire un bâtiment en voûte. - cameras harundinibus suspendere, Plin. 16: faire des plafonds avec des roseaux. - pavimenta suspenduntur, Pall.: les planchers se gonflent. [st1]6 [-] soutenir, étayer, supporter, faire porter sur. - duo tigna transversa... quibus suspenderet eam contignationem: deux traverses auxquelles ils voulaient faire supporter le plancher. - suspendere dolium tribus lapidibus, Col.: placer un tonneau sur trois pierres. - suspendere castra saxis praeruptis, Sil. 3: placer un camp sur des rochers escarpés. - insulam arte suspendere, Sen.: étayer habilement un édifice isolé. - pavimenta subjectis cuniculis suspendere, Pall.: pratiquer des conduits sous un plancher carrelé. [st1]7 [-] tenir en suspens, tenir dans l'incertitude. - medio responso rem suspenderunt, Liv. 39: par leurs réponses équivoques, ils ajournèrent l'affaire. - omnium animos exspectatione suspendere, Curt. 9: tenir tout le monde en haleine. - aliquem exspectatione suspendere, Plin. Ep. 2, 20, 3: laisser qqn dans l'incertitude. - judicum animos suspendere, Quint. 9: tenir en suspens la décision des juges. - suspendere vultum mentemque, Hor. Ep. 2: être en extase. [st1]8 [-] suspendre, interrompre, arrêter, contenir, retenir; faire cesser, calmer, guérir. - fletum suspendere, Ov.: retenir ses larmes. - spiritum suspendere, Quint.: retenir son souffle. - oculorum epiphoras suspendere, Plin.: guérir le larmoiement.* * *suspendo, ĕre, pendi, pensum - tr. - [st1]1 [-] suspendre, tenir suspendu, attacher en haut. - tignis nidum suspendere, Virg.: suspendre son nid à des solives. - ex alta pinu suspendere, Virg.: suspendre en haut d'un pin. - columbam malo suspendere ab alto, Virg.: suspendre une colombe au haut d'un mât. - suspendere aliquid collo (ex colo, in collo): suspendre qqch à son cou. - se suspendit fenestrā, App. M. 4, 12: il se pencha par la fenêtre (pour regarder). - Maronem atque alia parte in trutina suspendere Homerum, Juv.: placer Virgile sur un plateau de la balance et Homère sur l'autre. [st1]2 [-] pendre. - suspendere se, Quint.: se pendre. - aliquem in furca suspendere, Dig.: attacher qqn à la potence, pendre qqn. - aliquem arbori infelici suspendere: attacher qqn à la potence, pendre qqn. - aliquem in oleastro suspendere, Cic. Verr. 2: pendre qqn à un olivier. - se de ficu suspendere, Cic.: se pendre à un figuier. - nisi me suspendo, occidi, Plaut.: si je ne me pends pas, je tombe mort. [st1]3 [-] suspendre (une offrande, un ex-voto), dédier. - arma capta patri Quirino suspendere, Virg. En. 6: dédier au vénérable Quirinus l'armure prise (à l'ennemi). - suspendere potenti vestimenta maris deo, Hor.: dédier mes vêtements au puissant dieu de la mer. [st1]4 [-] mettre dans un lieu élevé, élever, soulever; maintenir en l'air, ne pas faire toucher (le sol). - suspendere tellurem tenui sulco, Virg.: labourer légèrement la terre (*soulever la terre en faisant un sillon peu profond). - vineam in summa terra suspendere, Col.: planter la vigne à fleur de terre. - equus pedem suspendit, Col.: le cheval ralentit le pas (*il tient le pied suspendu). - suspendere pedem summis digitis, Quint.: se tenir sur la pointe des pieds. - gradum suspendere, Sen.: marcher à petits pas. - suspenso gradu, Ter. (suspenso pede, Phaedr.): sur la pointe des pieds. [st1]5 [-] maintenir en l'air, élever en voûte. - suspendere aedificium, Cic.: construire un bâtiment en voûte. - cameras harundinibus suspendere, Plin. 16: faire des plafonds avec des roseaux. - pavimenta suspenduntur, Pall.: les planchers se gonflent. [st1]6 [-] soutenir, étayer, supporter, faire porter sur. - duo tigna transversa... quibus suspenderet eam contignationem: deux traverses auxquelles ils voulaient faire supporter le plancher. - suspendere dolium tribus lapidibus, Col.: placer un tonneau sur trois pierres. - suspendere castra saxis praeruptis, Sil. 3: placer un camp sur des rochers escarpés. - insulam arte suspendere, Sen.: étayer habilement un édifice isolé. - pavimenta subjectis cuniculis suspendere, Pall.: pratiquer des conduits sous un plancher carrelé. [st1]7 [-] tenir en suspens, tenir dans l'incertitude. - medio responso rem suspenderunt, Liv. 39: par leurs réponses équivoques, ils ajournèrent l'affaire. - omnium animos exspectatione suspendere, Curt. 9: tenir tout le monde en haleine. - aliquem exspectatione suspendere, Plin. Ep. 2, 20, 3: laisser qqn dans l'incertitude. - judicum animos suspendere, Quint. 9: tenir en suspens la décision des juges. - suspendere vultum mentemque, Hor. Ep. 2: être en extase. [st1]8 [-] suspendre, interrompre, arrêter, contenir, retenir; faire cesser, calmer, guérir. - fletum suspendere, Ov.: retenir ses larmes. - spiritum suspendere, Quint.: retenir son souffle. - oculorum epiphoras suspendere, Plin.: guérir le larmoiement.* * *Suspendo, suspendis, suspendi, suspensum, suspendere, penult. corr. Plin. Pendre.\Suspendere ex ceruice. Plin. Pendre au col.\AEdificium suspendere. Cic. Bastir sur des arches, Souspendre, ou Souppendre.\Castra suspendunt saxis. Sil. Ils mettent et asseent leur camp sur le sommet des rochers.\Littora suspendere vomere. Stat. Labourer les rivages.\Tellurem suspendere tenui sulco. Virg. Labourer.\Suspendere. Cic. Pendre et estrangler.\Suspendere se e fico. Quintil. Se pendre à un figuier.\Arbori infoelici suspendito. Cic. Pens le à un arbre, etc.\Suspendere rem aliquam. Liu. Delayer et suspendre.\Fletum suspendere. Ouidius. Se contenir et garder de plourer.\Suspendere aliquem. Plinius iunior. Le tenir suspend et en doubte.\Suspendere spiritum inter legendum. Quintil. S'arrester en lisant, Faire pause, Pauser.\Fluxiones oculorum suspendere. Plin. Arrester. -
6 collum
collum ī, n the neck: in collum invasit, fell upon the neck: collo dare bracchia circum, V.: maternum, O.: complecti lacertis, O.: poenam collo sustinere: colla fovet, i. e. rests, V.: in laqueum inserere: laqueo pressisse, H.: aptare vincula collo, O.: colla servitio adsuescere, V.: caput et collum petere, to strike at vital parts: cameli adiuvantur proceritate collorum: sibila colla attollens (serpens), V. — Fig.: eripe turpi Colla iugo, H.: obtorto collo ad subsellia reducere: alcui collum torquere, drag to prison, L.: posuit collum in Pulvere Teucro, i. e. fell, H.—The neck (of a flask or bottle), Ph.; (of the poppy), V.* * *neck; throat; head and neck; severed head; upper stem (flower); mountain ridge -
7 bracchium
bracchĭum (less correctly brāchĭ-um; gen. bracchi, Lucr. 6, 434), ii, n. [perh. kindr. with Gr. brachiôn; but cf. Sanscr. bāhu; like frango, Sanscr. bhang, Bopp, Gloss. p. 239 a], the arm; particularly,I.Lit., the forearm, from the hand to the elbow (while lacertus is the upper arm, from the elbow to the shoulder), Lucr. 4, 830; 6, 397:II.bracchia et lacerti,
Ov. M. 1, 501; 1, 550 sq.:subjecta lacertis bracchia,
id. ib. 14, 305; Curt. 8, 9, 21; 9, 1, 29:(feminae) nudae bracchia et lacertos,
Tac. G. 17 (opp. umerus); Cels. 8, 1, § 79 sqq.; 8, 10, § 55 sqq.—Far oftener,Transf.A.In gen., the arm, the whole arm, from the shoulder to the fingers, Pac. ap. Non. p. 87, 26, and Varr. L. L. 5, 7, p. 4 Müll.; id. ap. Gell. 16, 16, 4:2.quod eum bracchium fregisse diceret,
Cic. de Or. 2, 62, 253; cf. Cels. 1, 10, 3:multi ut diu jactato bracchio praeoptarent scutum manu emittere et nudo corpore pugnare,
Caes. B. G. 1, 25:bracchium (sc. dextrum) cohibere togā,
Cic. Cael. 5, 11 (cf. Sen. Contr. 5, 6:bracchium extra togam exserere): eodem ictu bracchia ferro exsolvunt (i.e. venas incidunt, as, soon after, crurum et poplitum venas abrumpit),
Tac. A. 15, 63; 1, 41.—Of embraces:collo dare bracchia circum,
to throw the arms round the neck, Verg. A. 6, 700; cf.:circumdare collo,
Ov. M. 9, 459:implicare collo,
id. ib. 1, 762:inicere collo,
id. ib. 3, 389:cervici dare,
Hor. C. 3, 9, 2:lentis adhaerens bracchiis,
id. Epod. 15, 6: Hephaestionis bracchium hastā ictum est, Curt. 4, 16, 31:ut in jaculando bracchia reducimus,
Quint. 10, 3, 6:sinisteriore bracchio,
Suet. Dom. 17:bracchia ad superas extulit auras,
Verg. A. 5, 427:alternaque jactat Bracchia protendens (Dares),
id. ib. 5, 377:juventus horrida bracchiis,
Hor. C. 3, 4, 50.—Of a rower:si bracchia forte remisit,
Verg. G. 1, 202:matri bracchia tendere,
Ov. M. 3, 723:patrio tendens bracchia caelo,
id. ib. 9, 210:tendens ad caelum bracchia,
id. ib. 9, 293:precando Bracchia sustulerat,
id. ib. 6, 262.—Prov.:dirigere bracchia contra Torrentem,
to swim against the current, Juv. 4, 89.—Of the movement of the arms in speaking:3.bracchii projectione in contentionibus, contractione in remissis,
Cic. Or. 18, 59; so Quint. 11, 3, 84:extento bracchio paululum de gestu addidit,
Cic. de Or. 2, 59, 242:demissa bracchia,
Quint. 2, 13, 9:a latere modice remota,
id. 11, 3, 159:ut bracchio exserto introspiciatur latus,
id. 11, 3, 118:aliqui transversum bracchium proferunt et cubito pronunciant,
id. 11, 3, 93:bracchium in latus jactant,
id. 4, 2, 39:si contendemus per continuationem, bracchio celeri, mobili vultu utemur,
Auct. Her. 3, 15, 27.—Of the motion of the arms in dancing:4.bracchia in numerum jactare,
Lucr. 4, 769;imitated by Ov.: numerosa bracchia jactat (ducit, Jahn),
Ov. Am. 2,4,29, and id. R. Am. 754; Lucr. 4, 790; imitated in Ov. A. A. 1, 595; Prop. 2 (3), 22, 6; imitated in Stat. S. 3, 5, 66; cf.of the labors of the Cyclopes: illi inter sese magnā vi bracchia tollunt In numerum,
Verg. G. 4, 174.—Trop.: levi or molli bracchio agere aliquid, to do any thing superficially, negligently, remissly (prob. peculiar to the lang. of conversation), Cic. Att. 4, 16, 6; so,B.molli bracchio aliquem objurgare,
id. ib. 2, 1, 6.—Prov.:praebuerim sceleri bracchia nostra tuo,
lend a hand, Ov. H. 7, 126.—The limbs of animals analogous to the arms of men; of the claws of crawfish, etc., Ov. M. 4, 625; 10, 127; 15, 369; Plin. 9, 31, 51, § 97: hence also of the sign Cancer, Ov. M. 2, 83; also of Scorpio, Verg. G. 1, 34; Ov. M. 2, 82; 2, 195.—Of the claws of the nautilus, Plin. 9, 29, 47, § 88, and other sea-fish, id. 11, 48, 108, § 258.—Of the lion:2.in feminum et bracchiorum ossibus,
Plin. 11, 37, 86, § 214.—Comicé for armus or femur (as inversely armus = bracchium): Ar. Edepol vel elephanto in Indiā Quo pacto pugno perfregisti bracchium. Py. Quid? bracchium? Ar. Illud dicere volui femur, the shoulder, the shoulder-blade of the elephant, Plaut. Mil. 1, 1, 26 sq. Brix ad loc.—C.Objects resembling arms.1.The branches of trees (cf. Ov. M. 1, 550: in ramos bracchia crescunt;2.v. also manus and coma): vitem sub bracchia ungito,
Cato, R. R. 95 fin.;of the vine,
Verg. G. 2, 368; Col. 4, 24, 2; 7, 8 sq.; 5, 5, 9 sq.; Pall. Febr. 9, 6;id. Mai, 2, 1: quatiens bracchia Quercus,
Cat. 64, 105:differt quod in bracchia ramorum spargitur,
Plin. 13, 9, 18, § 62:(aesculus) Tum fortes late ramos et bracchia tendens, etc.,
Verg. G. 2, 296; Ov. M. 14, 630; Val. Fl. 8, 114.—An arm of the sea:3.nec bracchia longo Margine terrarum porrexerat Amphitrite,
Ov. M. 1, 13; Curt. 6, 4, 16.—The collateral branches or ridges of a mountain:4.Taurus ubi bracchia emittit,
Plin. 5, 27, 27, § 98.—Poet., = antenna, the sail-yards:5.jubet intendi bracchia velis,
Verg. A. 5, 829; cf. Stat. S. 5, 1, 244.—In milit. lang., a ( natural or artificial) outwork or line for connecting two points in fortifications, etc.; Gr. skelê:6.aliā parte consul muro Ardeae bracchium injunxerat,
a line of communication, Liv. 4, 9, 14; 38, 5, 8; 22, 52, 1 Drak.; 44, 35, 13; Hirt. B. Alex. 30; id. B. Afr. 38; 49; 51; 56; id. B. Hisp. 5; 6; 13; Curt. 6, 4, 16; Luc. 3, 387; 4, 266.—So of the side-works, moles, dikes, in the fortification of a harbor, Liv. 31, 26, 8; cf. Just. 5, 8, 5 Gron.; Plin. Ep. 6, 31, 15; Suet. Claud. 20.—The arm of a catapult or ballista, Vitr. 1, 1; 10, 15 sq. -
8 brachium
bracchĭum (less correctly brāchĭ-um; gen. bracchi, Lucr. 6, 434), ii, n. [perh. kindr. with Gr. brachiôn; but cf. Sanscr. bāhu; like frango, Sanscr. bhang, Bopp, Gloss. p. 239 a], the arm; particularly,I.Lit., the forearm, from the hand to the elbow (while lacertus is the upper arm, from the elbow to the shoulder), Lucr. 4, 830; 6, 397:II.bracchia et lacerti,
Ov. M. 1, 501; 1, 550 sq.:subjecta lacertis bracchia,
id. ib. 14, 305; Curt. 8, 9, 21; 9, 1, 29:(feminae) nudae bracchia et lacertos,
Tac. G. 17 (opp. umerus); Cels. 8, 1, § 79 sqq.; 8, 10, § 55 sqq.—Far oftener,Transf.A.In gen., the arm, the whole arm, from the shoulder to the fingers, Pac. ap. Non. p. 87, 26, and Varr. L. L. 5, 7, p. 4 Müll.; id. ap. Gell. 16, 16, 4:2.quod eum bracchium fregisse diceret,
Cic. de Or. 2, 62, 253; cf. Cels. 1, 10, 3:multi ut diu jactato bracchio praeoptarent scutum manu emittere et nudo corpore pugnare,
Caes. B. G. 1, 25:bracchium (sc. dextrum) cohibere togā,
Cic. Cael. 5, 11 (cf. Sen. Contr. 5, 6:bracchium extra togam exserere): eodem ictu bracchia ferro exsolvunt (i.e. venas incidunt, as, soon after, crurum et poplitum venas abrumpit),
Tac. A. 15, 63; 1, 41.—Of embraces:collo dare bracchia circum,
to throw the arms round the neck, Verg. A. 6, 700; cf.:circumdare collo,
Ov. M. 9, 459:implicare collo,
id. ib. 1, 762:inicere collo,
id. ib. 3, 389:cervici dare,
Hor. C. 3, 9, 2:lentis adhaerens bracchiis,
id. Epod. 15, 6: Hephaestionis bracchium hastā ictum est, Curt. 4, 16, 31:ut in jaculando bracchia reducimus,
Quint. 10, 3, 6:sinisteriore bracchio,
Suet. Dom. 17:bracchia ad superas extulit auras,
Verg. A. 5, 427:alternaque jactat Bracchia protendens (Dares),
id. ib. 5, 377:juventus horrida bracchiis,
Hor. C. 3, 4, 50.—Of a rower:si bracchia forte remisit,
Verg. G. 1, 202:matri bracchia tendere,
Ov. M. 3, 723:patrio tendens bracchia caelo,
id. ib. 9, 210:tendens ad caelum bracchia,
id. ib. 9, 293:precando Bracchia sustulerat,
id. ib. 6, 262.—Prov.:dirigere bracchia contra Torrentem,
to swim against the current, Juv. 4, 89.—Of the movement of the arms in speaking:3.bracchii projectione in contentionibus, contractione in remissis,
Cic. Or. 18, 59; so Quint. 11, 3, 84:extento bracchio paululum de gestu addidit,
Cic. de Or. 2, 59, 242:demissa bracchia,
Quint. 2, 13, 9:a latere modice remota,
id. 11, 3, 159:ut bracchio exserto introspiciatur latus,
id. 11, 3, 118:aliqui transversum bracchium proferunt et cubito pronunciant,
id. 11, 3, 93:bracchium in latus jactant,
id. 4, 2, 39:si contendemus per continuationem, bracchio celeri, mobili vultu utemur,
Auct. Her. 3, 15, 27.—Of the motion of the arms in dancing:4.bracchia in numerum jactare,
Lucr. 4, 769;imitated by Ov.: numerosa bracchia jactat (ducit, Jahn),
Ov. Am. 2,4,29, and id. R. Am. 754; Lucr. 4, 790; imitated in Ov. A. A. 1, 595; Prop. 2 (3), 22, 6; imitated in Stat. S. 3, 5, 66; cf.of the labors of the Cyclopes: illi inter sese magnā vi bracchia tollunt In numerum,
Verg. G. 4, 174.—Trop.: levi or molli bracchio agere aliquid, to do any thing superficially, negligently, remissly (prob. peculiar to the lang. of conversation), Cic. Att. 4, 16, 6; so,B.molli bracchio aliquem objurgare,
id. ib. 2, 1, 6.—Prov.:praebuerim sceleri bracchia nostra tuo,
lend a hand, Ov. H. 7, 126.—The limbs of animals analogous to the arms of men; of the claws of crawfish, etc., Ov. M. 4, 625; 10, 127; 15, 369; Plin. 9, 31, 51, § 97: hence also of the sign Cancer, Ov. M. 2, 83; also of Scorpio, Verg. G. 1, 34; Ov. M. 2, 82; 2, 195.—Of the claws of the nautilus, Plin. 9, 29, 47, § 88, and other sea-fish, id. 11, 48, 108, § 258.—Of the lion:2.in feminum et bracchiorum ossibus,
Plin. 11, 37, 86, § 214.—Comicé for armus or femur (as inversely armus = bracchium): Ar. Edepol vel elephanto in Indiā Quo pacto pugno perfregisti bracchium. Py. Quid? bracchium? Ar. Illud dicere volui femur, the shoulder, the shoulder-blade of the elephant, Plaut. Mil. 1, 1, 26 sq. Brix ad loc.—C.Objects resembling arms.1.The branches of trees (cf. Ov. M. 1, 550: in ramos bracchia crescunt;2.v. also manus and coma): vitem sub bracchia ungito,
Cato, R. R. 95 fin.;of the vine,
Verg. G. 2, 368; Col. 4, 24, 2; 7, 8 sq.; 5, 5, 9 sq.; Pall. Febr. 9, 6;id. Mai, 2, 1: quatiens bracchia Quercus,
Cat. 64, 105:differt quod in bracchia ramorum spargitur,
Plin. 13, 9, 18, § 62:(aesculus) Tum fortes late ramos et bracchia tendens, etc.,
Verg. G. 2, 296; Ov. M. 14, 630; Val. Fl. 8, 114.—An arm of the sea:3.nec bracchia longo Margine terrarum porrexerat Amphitrite,
Ov. M. 1, 13; Curt. 6, 4, 16.—The collateral branches or ridges of a mountain:4.Taurus ubi bracchia emittit,
Plin. 5, 27, 27, § 98.—Poet., = antenna, the sail-yards:5.jubet intendi bracchia velis,
Verg. A. 5, 829; cf. Stat. S. 5, 1, 244.—In milit. lang., a ( natural or artificial) outwork or line for connecting two points in fortifications, etc.; Gr. skelê:6.aliā parte consul muro Ardeae bracchium injunxerat,
a line of communication, Liv. 4, 9, 14; 38, 5, 8; 22, 52, 1 Drak.; 44, 35, 13; Hirt. B. Alex. 30; id. B. Afr. 38; 49; 51; 56; id. B. Hisp. 5; 6; 13; Curt. 6, 4, 16; Luc. 3, 387; 4, 266.—So of the side-works, moles, dikes, in the fortification of a harbor, Liv. 31, 26, 8; cf. Just. 5, 8, 5 Gron.; Plin. Ep. 6, 31, 15; Suet. Claud. 20.—The arm of a catapult or ballista, Vitr. 1, 1; 10, 15 sq. -
9 circumdo
circum-do, dedī, datum, are, umgeben, I) etw. einem Ggstde. umgeben, umlegen, d.i. etw. um etw. herumlegen, -stellen, -setzen, -wickeln u. dgl. (s. Drak. Liv. 30, 19, 8. Mützell Curt. 3, 2 [4], 2), a) übh.: α) eig.: sarmenta, ligna et sarmenta, Cic.: ignes, Cic.: mit zwei Akk., partes terrae circumdato radices vitis, Cato r. r. 114, 1: tectis ac moenibus subiectos prope iam ignes circumdatosque restinximus, Cic.: umbras, rings umher bieten (v. einem Baume), Prop. – lectis aulaea, Curt.: capiti diadema, Curt.: laevo brachio togae laciniam, Vell.: loricam umeris, Verg.: fasciam iugulo, Cels.: fasciam circa alvum, Cels.: cataplasma ventri, Cels.: u. Pass. poet. mit Acc. was? virgineos circumdata comptus, Lucr. 1, 87. – u. arma umeris, Verg.: vincula collo, Ov.: (im Bilde) muros velut compedes, Liv.: nescio an maiora vincula maioresque necessitates quam captivis vestris fortuna circumdederit, Liv. – brachia collo, Ov.: in der Tmesis, collo dare brachia circum, Verg. – leb. Wesen, c. ministeria principi, Tac.: u. im Pass. medial, hinc patre, hinc Catulo lateri circumdatis, indem der V. zur einen, Katulus zur andern Seite ging, Liv. – β) übtr. (s. Dräger Tac. ann. 16, 25, 5 u. Agr. 20 in.), c. paci egregiam famam, verschaffen, verleihen, Tac.: supremis suis secretum, Tac.: moribus corruptis libidines, zugesellen, Tac.: planctum et lamenta sibi circumdata, habe man um ihn herum entstehen lassen, Tac. – b) insbes., umfriedigend, umstellend, feindl. umzingelnd (bes. als milit. t. t.), rings erbauen, -aufführen, -errichten, -anlegen, -aufstellen (s. Drak. Liv. 30, 19, 8. Mützell Curt. 3, 2 [4], 2), murum, Caes. u. Col.: munitionem, Auct. b. Afr.: munitiones toto oppido (rings um die St.), Hirt. b. G.: turres toto opere (auf der ganzen Linie), Caes.: murum silvae od. nemori, Sen. u. Curt.: fossam cubiculari lecto, Cic.: urbi murum latere cocto, Iustin.: u. (im Bilde) sibi cancellos, Cic. – leb. Wesen, exercitum, Sall.: stationes, Tac.: equites cornibus, Liv.: satellites armatos contioni, Liv.: exercitum hostium castris, Liv.
II) etw. mit etw. umgeben, umringen, umstellen, gew. m. Ang. womit? durch Abl., a) übh.: α) eig.: animum corpore, Liv.: totam arborem flammis, Phaedr. – caput lacernā, Vell.: fauces lanā, Cels.: alqd fasciā, Cels.: se zonā, Suet.: tempora vittis, Ov.: corpus amictu, Ov. – Pass., v. leb. Wesen, ipse agresti duplici amiculo circumdatus, Nep.: senex circumdatus (umkränzt) sertis et delibutus unguento, Sen. rhet.: u. Pass. poet. m. Acc. woran? Sidoniam picto chlamydem circumdata limbo, Verg. Aen. 4, 137. – von Örtl., tertius (sinus) Cauloniam Locrosque circumdat, Mela: regio insulis circumdata, Cic.: ignotis circumdata litora silvis, Prop. – β) übtr.: totam figuram mundi c. omni levitate (mit einer ganz glatten Außenseite), Cic.: alcis pueritiam robore, Tac. – b) insbes., umfriedigend, umstellend oder feindl. umzingelnd (bes. als milit. t. t.), α) eig.: collem multo opere, Sall. fr.: portum moenibus, Nep.: nemus triplici muro, Curt.: omnem aciem suam raedis et carris, Caes.: Othonem vexillis, Tac.: accepti in medium Vitelliani, et circumductos Primus Antonius clementer alloquitur, Tac. hist. 3, 63. – feindl., oppidum (urbem, moenia) vallo od. vallo et (atque) fossā od. vallo fossaque, Sall. u. Liv. (s. Korte Sall. Iug. 23, 1. Drak. Liv. 6, 8, 9. Mützell Curt. 3, 2 [4], 2): oppidum coronā, Liv.: oppidum quinis castris, Caes.: multitudine domum alcis, Nep.: villam statione, Tac.: saltus canibus, Verg. – β) übtr.: exiguis quibusdam finibus totum oratoris munus, Cic.: eminentia cuiusque operis artissimis temporum claustris circumdata, Vell.: minus octoginta annis circumdatum aevum, eingeschlossen, begrenzt, Vell.
-
10 collum
collum, ī, n. u. (vulgär) collus, ī, m. ( aus *colso-, ahd. hals), I) der Hals von Menschen u. Tieren, c. procerum, fictum levi marmore, Varr. fr.: procerum et tenue c., Cic.: c. flexile, Sen.: c. anseris, Lucil. fr.: c. pavonis, Varr. fr.: c. columbae, Cic.: boum colla, Ps. Quint. decl.: aureum colli monile, Amm.: catena collo inserta, Curt.: pallium od. palliolum in collum conicere, um die Schulter werfen, Plaut.: invadere in collum, mit Ungestüm um den Hals fallen, Cic.: secare alci collum gladio, Q. Cic.: collum obtorquere od. obstringere, Plaut., od. torquere, Liv., einen am Halse anfassen, um ihn vor Gericht zu schleppen: collum dare, sich unterwerfen, Prop. – auch wie im Deutschen (es kostet den Hals usw.) als Bild des Lebens, actumst de collo meo, Plaut.: posuit collum in pulvere, Hor.: ne sic mea colla gerantur, Lucan. – II) der Hals einer Flasche, Cato r. r. 88, 1. Phaedr. 1, 26, 10. Plin. 17, 161 u. 28, 174: des Mohns, Verg. Aen. 9, 436: poet. v. der Mitte des Parnassus, Stat. 9, 644. – / Vulgäre Nbf. collus, ī, m., Naev. com. 115. Caecil. com. 56 u. 215. Plaut. Amph. 445; capt. 357 u. 902; Pers. 691. Lucil. sat. 7, 27. Varr. sat. Men. 500. Gargil. de cur. boum § 10: Akk. Plur. collos, Cato orat. 77. Fronto ad M. Caes. 2, 16. p. 38, 5 N. Calv. bei Quint. 1, 6, 42. – u. cōlus, Lucil. sat. 27, 34 M. (Lachmann 621 collus): Abl. colo, Lucil. sat. inc. fr. 164 M. (Lachmann 857 collo).
-
11 suspendo
sus-pendo, pendī, pēnsum, ere, aufhängen, I) eig.: a) übh.: nidum tigno, Verg.: oscilla ex pinu, Verg.: columbam malo ab alto, Verg.: alqd collo od. e collo od. in collo, Plin.: funiculum de clavo parieti affixo, Amm.: alqm arbori infelici reste, Liv., u. bl. alqm arbori infelici, Cic. u. Liv.: alqm in oleastro, Cic.: se laqueo, Augustin.: u. so ille suspenditur laqueo, Firm.: se de ficu, Cic.: bl. se, sich hängen, -erhängen, Cic.: poet., suspendit pictā vultum mentemque tabellā, heftete (richtete) seinen Blick und seinen Geist auf ein Gemälde, Hor. – Partiz. suspēnsus, a, um, gehängt, hangend, Liv. u. Cels.: suspensus tabulam lacerto, eine Tafel am Arme hängen habend, Hor.: bildl., cum admodum tenui filo suspensa rei publicae salus ex sociorum fide pendēret, Val. Max. – b) insbes., aufhängen, einem Gotte zu Ehren im Tempel etwas Gelobtes, weihen, heiligen, arma Quirino, Verg.: vestimenta deo maris, Hor. – II) übtr.: A) machen, daß etw. hoch ist, in die Höhe bringen, erheben, hoch machen, tectum turris, Caes.: castra saxis praeruptis, auf hohen Felsen aufschlagen, Sil.: nemora, auf den Dächern der Häuser anlegen, Sen.: tellurem sulco tenui, flach pflügen, auflockern, Verg.: campus subeunte stagno suspensus, brüchig, Mela. – B) machen, daß etw. gleichs. hängt od. schwebt, in der Schwebe halten, schweben lassen, 1) eig.: a) übh.: suspendi lectus debet et moveri, Cels.: Iunonem Olympo, an dem Himmel befestigen, schweben lassen, Val. Flacc. – gressum, leise auftreten, Veget. mul.: tenui et molli incessu suspendere gradum, Sen.: pedem summis digitis, auf den Zehen gehen, auf die Zehen treten, Quint.: suspenso gradu ire, auf den Zehen gehen, Ter.: so auch suspenso pede evagari, Phaedr., u. ferre suspensos gradus, Ov.: dentes, nicht sehr zubeißen, Lucr.: Seianus genu vultuque et manibus super Caesarem suspensus, in schwebender Stellung, mit Knie, Gesicht u. Armen sich über den Kaiser hinbeugend, Tac. ann. 4, 59. Vgl. suspensus no. I, b. – b) insbes., ein Gebäude schwebend bauen, so daß es auf einem Schwibbogen od. Gewölbe ruht, balneola, Cic. Hortens. fr. 69 Kays. (bei Non. 194, 13). – 2) übtr.: a) stützen, terram columnis, Plin.: tignis contignationem, hinaufschrauben, Caes.: dolia subiectis lapidibus, darüberstürzen, Colum.: murum furculis, Liv.: ita aedificatum, ut suspendi non posset, ohne Unterstützung feststehen, Cic. – b) locker halten, lupinum solidiores glebas sustinet et suspendit, Colum. 2, 15 (16), 6. – c) locker setzen, vineam in summa terra, Colum. 3, 13, 8. – 3) bildl.: a) einhalten, hemmen, unterbrechen, aufheben, beseitigen, spiritum, Quint.: fletum, Ov.: dolore per intervalla suspenso, Ps. Quint. decl.: causas morbi, Veget.: fluxiones oculorum, Plin.: pronuntiationis terminum ita, ut etc., Diom.: dah. aura suspensa levisque, gelinde, sanft, ruhig, Lucr. – b) unentschieden lassen, medio responso rem, Liv. 39, 29, 1. – c) in Ungewißheit setzen, -lassen, iudicum animos, Quint.: animos fictā gravitate, Ov.: alqm exspectatione, Plin. ep.
-
12 detraho
dētrăho, ĕre, traxi, tractum - tr. - - infin. parf. sync. detraxe Plaut. Trin. 743. [st1]1 [-] tirer à bas, abattre, tirer de, ôter de, enlever de. - detrahere crumenam sibi de collo, Plaut. Truc. 3, 1, 7: ôter la bourse de son cou. - alicui detrahere anulum de digito, Cic. Verr. 4: enlever un anneau du doigt de qqn. - detrahere aliquem de curru, Cic. Cael. 14: tirer qqn à bas du char. - detrahere aliquem ex cruce, Cic. Q. Fr. 1, 2, 2, § 6: détacher qqn de la croix. - detrahere stramenta e mulis, Caes. B. G. 7, 45, 2: débarrasser les mulets de leurs bâts. - tauros ad terram cornibus detrahere, Suet. Claud. 21: terrasser les taureaux en les saisissant par les cornes. [st1]2 [-] enlever, arracher (qqch à qqn). - detrahere aliquid alicui, (aliquid de aliquo, aliquid ex aliquo): enlever qqch à qqn. - anulum alicui de digito detrahere: enlever un anneau du doigt de qqn. - detrahere tegumenta scutis, Caes. BG. 2, 21, 5: enlever les housses des boucliers. - cf. Liv. 4, 33; Liv. 22, 47. - detrahere homines ex provinciis, Cic. Prov. Cons. 1: enlever des hommes des provinces. - cf. Cic. Prov. 8, 19; Liv. 29, 20; Suet. Rhet. 6. - ab aliquo aliquid detrahere, Cic. Off. 3, 30: enlever qqch à qqn. [st1]3 [-] tirer après soi, traîner, entraîner. - aliquem in judicium detrahere: traîner qqn en justice. - aliquem ad accusationem detrahere, Cic. Clu. 68, 179: traîner qqn en justice. - detrahere aliquem ad aequum certamen, Liv. 22, 13: attirer qqn pour un combat en plaine. [st1]4 [-] abaisser, nuire à la réputation, déprécier, ravaler; être détracteur, faire du tort. - de aliquo detrahere: nuire à la réputation de qqn, rabaisser qqn. - de aliqua re detrahere: rabaisser qqch. - multum ei detraxit quod alienae erat civitatis, Nep.: le fait qu'il était d'un pays étranger lui fit beaucoup de tort. - detrahendi causā: par esprit de dénigrement. [st1]5 [-] évacuer, purger (t. de méd.) - Cels. 2, 10; Plin. 27, 7, 28, § 48.* * *dētrăho, ĕre, traxi, tractum - tr. - - infin. parf. sync. detraxe Plaut. Trin. 743. [st1]1 [-] tirer à bas, abattre, tirer de, ôter de, enlever de. - detrahere crumenam sibi de collo, Plaut. Truc. 3, 1, 7: ôter la bourse de son cou. - alicui detrahere anulum de digito, Cic. Verr. 4: enlever un anneau du doigt de qqn. - detrahere aliquem de curru, Cic. Cael. 14: tirer qqn à bas du char. - detrahere aliquem ex cruce, Cic. Q. Fr. 1, 2, 2, § 6: détacher qqn de la croix. - detrahere stramenta e mulis, Caes. B. G. 7, 45, 2: débarrasser les mulets de leurs bâts. - tauros ad terram cornibus detrahere, Suet. Claud. 21: terrasser les taureaux en les saisissant par les cornes. [st1]2 [-] enlever, arracher (qqch à qqn). - detrahere aliquid alicui, (aliquid de aliquo, aliquid ex aliquo): enlever qqch à qqn. - anulum alicui de digito detrahere: enlever un anneau du doigt de qqn. - detrahere tegumenta scutis, Caes. BG. 2, 21, 5: enlever les housses des boucliers. - cf. Liv. 4, 33; Liv. 22, 47. - detrahere homines ex provinciis, Cic. Prov. Cons. 1: enlever des hommes des provinces. - cf. Cic. Prov. 8, 19; Liv. 29, 20; Suet. Rhet. 6. - ab aliquo aliquid detrahere, Cic. Off. 3, 30: enlever qqch à qqn. [st1]3 [-] tirer après soi, traîner, entraîner. - aliquem in judicium detrahere: traîner qqn en justice. - aliquem ad accusationem detrahere, Cic. Clu. 68, 179: traîner qqn en justice. - detrahere aliquem ad aequum certamen, Liv. 22, 13: attirer qqn pour un combat en plaine. [st1]4 [-] abaisser, nuire à la réputation, déprécier, ravaler; être détracteur, faire du tort. - de aliquo detrahere: nuire à la réputation de qqn, rabaisser qqn. - de aliqua re detrahere: rabaisser qqch. - multum ei detraxit quod alienae erat civitatis, Nep.: le fait qu'il était d'un pays étranger lui fit beaucoup de tort. - detrahendi causā: par esprit de dénigrement. [st1]5 [-] évacuer, purger (t. de méd.) - Cels. 2, 10; Plin. 27, 7, 28, § 48.* * *Detraho, detrahis, detraxi, detractum, detrahere. Plau. Oster.\Detrahere aliquid alteri. Cic. Oster par force.\Eidem detraxit Armeniam a Senatu datam. Cic. Il feist qu'il en fut privé.\Detrahere de collo. Plaut. Tirer hors du col.\Detrahere annulum de digito. Terent. Tirer hors du doigt.\Detrahere aliquem pedibus e Tribunali. Suet. L'entrainer par les pieds, Tirer de la chaire judiciaire.\Detrahere naues ad terram. Hirc. Tirer à bord.\Detrahere alicui. Ouid. Detracter et mesdire d'aucun.\Sibi. Cic. Se blasmer, Dire mal de soymesme.\De fama alicuius detrahere. Cic. Mesdire d'aucun.\Ad accusationem aliquem detrahere. Cic. Attirer.\Detrahere alumnum mamma. Plin. Sevrer.\De amore detrahere aliquid. Cic. Diminuer de l'amitié.\Detrahere auxilia siue legiones principi. Caesar. Oster.\Detrahere aliquem de caelo. Cic. Destourner un homme de poursuivir quelque hault faict, duquel il avoit grand loz.\Calamitatem detrahere alicui. Cic. Luy oster son mesaise, Le tirer et mettre hors de misere et gros ennuy.\De commodis suis. Cic. Oster et rongner de son prouffit, Diminuer.\Crimen alicui. Lucan. Luy oster un blasme.\Detrahere fastidium dicuntur lupini. Plin. Oster le degoustement.\Detrahere fidem verbis alicuius. Quintil. Faire qu'on n'adjouste point foy à ses parolles.\Nido foetus implumes. Virgil. Prendre au nid, Oster du nid, Desnicher.\Honorem debitum alicui. Cic. Luy soubtraire et ne luy donner point l'honneur qu'il luy appartient.\Vt eum ab illa iniuria detraherent. Cic. A fin qu'ils le retirassent, ou destournassent et divertissent de me faire ce dommage.\Detrahere in iudicium. Cic. Mettre en justice, Faire venir en justice.\Detrahere de suo iure. Cic. Remettre et quicter de son droict.\Detrahere de pondere, et paulo minoris aestimare. Cic. Oster du pois et moins estimer.\Detrahere aliquem ex possessione. Liu. Tirer hors de sa possession.\Propter quod plurimum pretio detrahitur. Colu. Le pris est abbaissé et diminué.\Ne aeris, argenti, auri, metallis pretia detraherentur. Plin. Qu'ils ne fussent moins estimez que paravant.\Detrahere aliquem ex prouincia suis sententiis. Cic. Retirer.\Ex reditu. Colum. Diminuer de son revenu.\Sacerdotem ab aris. Cic. Tirer arriere, Arracher.\Sanguinem detrahere. Colum. Tirer du sang, Saigner.\Detrahit solicitudines philosophia. Cic. Met hors et oste les soulcils.\Detrahere ex summa. Cic. Rabbatre de la somme.\De viuo. Cic. Oster ou diminuer de la vraye valeur de la chose. -
13 infusus
infūsus, a, um part. passé de infundo. [st2]1 [-] versé dans, injecté; versé sur, répandu. [st2]2 [-] pénétré, arrosé. - umeris infusa capillos, Ov.: [répandue sur les épaules quant aux cheveux] = les cheveux flottant sur les épaules. - infusa collo mariti, Ov.: se jetant au cou de son mari. - infusus vino, Macr.: ivre.* * *infūsus, a, um part. passé de infundo. [st2]1 [-] versé dans, injecté; versé sur, répandu. [st2]2 [-] pénétré, arrosé. - umeris infusa capillos, Ov.: [répandue sur les épaules quant aux cheveux] = les cheveux flottant sur les épaules. - infusa collo mariti, Ov.: se jetant au cou de son mari. - infusus vino, Macr.: ivre.* * *Infusus, pen. prod. Participium. Versé. Plin. Infuso in aures succo. Entonné dedens les oreilles.\Collo infusus amantis. Ouid. Accollant celle qu'il aime.\Infusa terrae maria. Plin. Espandus sur la terre.\Mens infusa per artus. Virgil. L'ame infuse et esparse par touts les membres.\Infusus populus. Virgil. Qui est entré dedens quelque lieu, et s'est espandu parmi la place.\Infusus sol. Virgil. Espandu sur la terre.\Infusus, huius infusus, pen. prod. m. g. Plin. Versement, Infusion. -
14 intendo
intendo, ĕre, intendi, intentum (intensum) - tr. - [st1]1 [-] tendre, bander, raidir; étendre, allonger. - tendere balistam in aliquem, Plaut. Bacch.: armer la baliste contre qqn. - arcum intendere: tendre un arc. - nox visa intendi, Liv. 7, 28: on vit la nuit s'étendre. - vespera intendente (s.-ent. se), Amm.: sur le soir. - intendere stupea vincula collo, Virg. En. 2: mettre une corde de chanvre au cou. - cutem intendere, Plin.: distendre la peau. - primam syllabam intendere, Gell.: allonger la première syllabe. - vela secundi intendunt Zephyri, Virg. En. 5: des Zéphyrs favorables gonflent les voiles. [st1]2 [-] tendre sur, appliquer, tapisser, couvrir, orner. - intendere sertis, Virg.: tapisser de guirlandes. [st1]3 [-] tendre vers, diriger contre, lancer; diriger des menaces contre, menacer. - aciem in omnes partes intendere, Cic.: porter ses regards de tous côtés. - intendere pugnam parem in omnes pares, Liv.: engager le combat sur tous les points à la fois. - telum in aliquem intendere: diriger une arme contre qqn. - litem alicui intendere: intenter un procès à qqn. - intendere bellum, Liv.: porter la guerre. - intendere probra, Tac.: adresser des injures. - intendere minas, Tac.: faire des menaces. - periculum quod in omnem intenditur, Cic.: le péril qui menace tout le monde. - nobilitas, nec ii modo in quos crimen intendebatur sed universi, Liv. 9: tous les nobles, et pas seulement ceux qui étaient poursuivis comme criminels. [st1]4 [-] diriger (ses pas), se diriger. - quo intendam? Ter.: où (dois-je) aller? - intendere iter aliquo, Liv.: se diriger quelque part. - intendere coeptum iter, Liv.: poursuivre sa marche. [st1]5 [-] tendre (l'esprit ou les sens), rendre attentif, être attentif, s'appliquer, songer à, se proposer de, viser à. - intendi animo in..., Liv.: être attentif à... - intendere animum ad...: appliquer son attention à. - ministros temptare arduum videbatur mulieris usu sceleris intentae adversus insidias, Tac. An. 14, 3: il paraissait difficile de corrompre les serviteurs d'une femme [ rendue attentive aux trahisons] = qui se méfiait des trahisons [en raison de son habitude du crime] = car elle était habituée aux crimes. - intendere aures ad... Ov.: tendre l'oreille à... - intendere animum ad aliquid, Cic (in aliquid, Sall.; alicui rei, Hor.): appliquer son esprit à qqch. - intendere vim rei, Quint.: concentrer ses efforts sur une chose. - intendere libro, Plin.-jn.: donner son attention à un livre. - quocumque intenderat, res adversae erant, Sall. J. 74: partout où il dirigeait ses pensées, le destin lui était contraire. - animum cogo sibi intentum esse, Sen.: j'oblige mon esprit à être attentif à lui-même. - quod intenderat, Sall.: ce qu'il avait projeté. - haud segniter intendit, Tac. An. 11: elle prit une résolution hardie. - intendere ad nuptias, Just.: songer au mariage. - totus in se intendit, Sen.: il est absorbé dans sa propre contemplation. - intentus in aliquem: portant son attention sur qqn. - intendere eodem: viser au même but. - intendere ut... Cic.: viser à... - intendere se ad firmitatem, Cic.: travailler à se fortifier. - intendere se adversarium in..., Cic.: se porter l'adversaire de... - intendere aliquem ad custodiae curam, Liv.: inciter qqn à se tenir sur ses gardes. - intendere (animo) aliquid: se proposer qqch. [st1]6 [-] donner de l'intensité, augmenter, renforcer, grandir, hausser, forcer (son, voix). - intendentibus se tenebris, Liv.: alors que l'obscurité croissait. - intendere vocem, Virg.: déployer sa voix, grossir sa voix. - intendere pretia, Tac.: faire monter les prix. - intendere formidinem, Tac.: accroître l'effroi. - intendere luxum principis, Tac.: ranimer les plaisirs du prince. - intendere odium, Tac.: redoubler de haine. - intendere leges, Plin.-jn.: faire une application rigoureuse des lois. [st1]7 [-] affirmer, prétendre énergiquement. - intendit se oportere facere: il prétendit qu’il devait faire. - hanc se intendit esse, Ter.: elle soutient qu'elle est cette personne. - voir intentus* * *intendo, ĕre, intendi, intentum (intensum) - tr. - [st1]1 [-] tendre, bander, raidir; étendre, allonger. - tendere balistam in aliquem, Plaut. Bacch.: armer la baliste contre qqn. - arcum intendere: tendre un arc. - nox visa intendi, Liv. 7, 28: on vit la nuit s'étendre. - vespera intendente (s.-ent. se), Amm.: sur le soir. - intendere stupea vincula collo, Virg. En. 2: mettre une corde de chanvre au cou. - cutem intendere, Plin.: distendre la peau. - primam syllabam intendere, Gell.: allonger la première syllabe. - vela secundi intendunt Zephyri, Virg. En. 5: des Zéphyrs favorables gonflent les voiles. [st1]2 [-] tendre sur, appliquer, tapisser, couvrir, orner. - intendere sertis, Virg.: tapisser de guirlandes. [st1]3 [-] tendre vers, diriger contre, lancer; diriger des menaces contre, menacer. - aciem in omnes partes intendere, Cic.: porter ses regards de tous côtés. - intendere pugnam parem in omnes pares, Liv.: engager le combat sur tous les points à la fois. - telum in aliquem intendere: diriger une arme contre qqn. - litem alicui intendere: intenter un procès à qqn. - intendere bellum, Liv.: porter la guerre. - intendere probra, Tac.: adresser des injures. - intendere minas, Tac.: faire des menaces. - periculum quod in omnem intenditur, Cic.: le péril qui menace tout le monde. - nobilitas, nec ii modo in quos crimen intendebatur sed universi, Liv. 9: tous les nobles, et pas seulement ceux qui étaient poursuivis comme criminels. [st1]4 [-] diriger (ses pas), se diriger. - quo intendam? Ter.: où (dois-je) aller? - intendere iter aliquo, Liv.: se diriger quelque part. - intendere coeptum iter, Liv.: poursuivre sa marche. [st1]5 [-] tendre (l'esprit ou les sens), rendre attentif, être attentif, s'appliquer, songer à, se proposer de, viser à. - intendi animo in..., Liv.: être attentif à... - intendere animum ad...: appliquer son attention à. - ministros temptare arduum videbatur mulieris usu sceleris intentae adversus insidias, Tac. An. 14, 3: il paraissait difficile de corrompre les serviteurs d'une femme [ rendue attentive aux trahisons] = qui se méfiait des trahisons [en raison de son habitude du crime] = car elle était habituée aux crimes. - intendere aures ad... Ov.: tendre l'oreille à... - intendere animum ad aliquid, Cic (in aliquid, Sall.; alicui rei, Hor.): appliquer son esprit à qqch. - intendere vim rei, Quint.: concentrer ses efforts sur une chose. - intendere libro, Plin.-jn.: donner son attention à un livre. - quocumque intenderat, res adversae erant, Sall. J. 74: partout où il dirigeait ses pensées, le destin lui était contraire. - animum cogo sibi intentum esse, Sen.: j'oblige mon esprit à être attentif à lui-même. - quod intenderat, Sall.: ce qu'il avait projeté. - haud segniter intendit, Tac. An. 11: elle prit une résolution hardie. - intendere ad nuptias, Just.: songer au mariage. - totus in se intendit, Sen.: il est absorbé dans sa propre contemplation. - intentus in aliquem: portant son attention sur qqn. - intendere eodem: viser au même but. - intendere ut... Cic.: viser à... - intendere se ad firmitatem, Cic.: travailler à se fortifier. - intendere se adversarium in..., Cic.: se porter l'adversaire de... - intendere aliquem ad custodiae curam, Liv.: inciter qqn à se tenir sur ses gardes. - intendere (animo) aliquid: se proposer qqch. [st1]6 [-] donner de l'intensité, augmenter, renforcer, grandir, hausser, forcer (son, voix). - intendentibus se tenebris, Liv.: alors que l'obscurité croissait. - intendere vocem, Virg.: déployer sa voix, grossir sa voix. - intendere pretia, Tac.: faire monter les prix. - intendere formidinem, Tac.: accroître l'effroi. - intendere luxum principis, Tac.: ranimer les plaisirs du prince. - intendere odium, Tac.: redoubler de haine. - intendere leges, Plin.-jn.: faire une application rigoureuse des lois. [st1]7 [-] affirmer, prétendre énergiquement. - intendit se oportere facere: il prétendit qu’il devait faire. - hanc se intendit esse, Ter.: elle soutient qu'elle est cette personne. - voir intentus* * *Intendo, intendis, intendi, intentum et intensum, intendere. Cic. Tendre.\Intendere arcum, cui contrarium est Remittere. Pli. Bander.\Pergin'sceleste intendere? Plaut. Continuer, Perseverer, Poursuyvre.\Intendere alicui rei. Plin. iunior. Entendre à quelque chose, et y prendre garde.\Quae conuenire intendentibus vt Oratores fiant, existimo. Quintil. Qui s'efforcent et taschent d'estre Orateurs.\Prima parte orationis hoc intendit, vt actionem, etc. Quint. Il pretend à cela, Il tend à cela.\Intendi acies longius non potest. Cic. La veue ne se peult pas estendre plus loing.\Aciem acrem in omnes partes intendere. Cic. Regarder attentivement de toutes parts.\Actionem. Quintil. Intenter une action contre aucun, Dresser et encommencer aucune poursuite contre aucun, Poursuyvre aucun en justice, Intenter un proces.\Animum intendere, cui contrarium est Relaxare. Plin. iun. Esveiller son esprit et le rendre attentif à faire quelque chose.\Ad illa mihi pro se quisque acriter intendat animum, quae vita, qui mores fuerint. Liu. Prenne garde ou applique son esprit à regarder et considerer quelle, etc.\Quo animum intendat, facile perspicio. Cic. A quoy c'est qu'il pretend.\Animum in regnum intendere. Sallust. Tascher d'obtenir le royaume.\Animum alicui rei. Horat. Appliquer son esprit à quelque chose.\Si, quod animo intenderat, perficere potuisset. Cic. Ce qu'il avoit proposé et intention de faire, Ce à quoy il tendoit.\Intendi animo in rem aliquam. Liu. Estre ententif.\Ardorem exercitus. Tacit. Augmenter.\Bellum in aliquem intendere. Liuius. Tourner la guerre contre luy.\Ad id vnum omnes cogitationes intendit. Liuius. Il tourne toutes ses pensees à cela seul.\Repudio consilium quod primum intenderam. Terent. Que j'avoye pensé de prendre premierement et de suyvre, ou Auquel je tendoye.\Crimen in aliquem. Liu. Le blasmer.\Cupiditates. Tacit. Augmenter.\Curam alicui rei. Plin. Avoir soing de quelque chose.\Totam curam in belli apparatum intendit. Liu. Il met toute sa cure, tout son soing et solicitude à, etc.\Fruditionem suam. Plin. iunior. Desployer son scavoir.\Fallaciam in aliquem. Terent. Faire quelque finesse et tromperie.\Falsum. Cic. Mettre en faict, ou en avant une chose faulse.\Formidinem. Tacit. Accroistre, Augmenter.\Formulam iniuriarum alicui intendere. Sueton. Le mettre en proces en cas d'injure, Intenter proces en matiere d'injure.\Fugam longiorem intendere. Liu. S'enfuir plus loing.\Gloriam. Tacit. Augmenter, Accroistre.\Intendunt in ea quae perspicua sunt. Cic. Entendent et s'amusent à choses cleres.\Os in hostem intendit. Tacit. Il tourna son visage contre, etc.\Incerti quam in partem intenderent iter. Liu. Ne scachants où ils alloyent.\Iter coeptum in Italiam intendere. Liu. Poursuyvre son chemin en Italie.\Iter ad Praetorem. Liu. S'en aller au Preteur.\Laborem et studium intendere: cui contrarium est Releuare. Plin. iun. Accroistre et augmenter.\Laborem suum in aliquid. Quintil. Appliquer, Employer.\Litem alicui. Cic. Intenter un proces contre aucun, Le mettre en proces.\Lusus principis intendere. Tacit. Augmenter.\Manus. Ouid. Tendre les mains.\Metum. Tacit. Faire paour.\Neruos intendere et Remittere, contraria. Plin. Estendre.\Oculos. Plin. iun. Regarder attentivement sans cligner les yeulx, Ficher ses yeux droict à quelque chose.\Officia. Sallust. S'efforcer de faire son debvoir.\Periculum. Cic. Menacer de faire desplaisir.\Se ad firmitatem intendere. Cic. Se roidir.\Se aduersarium in aliquem intendere. Caelius ad Ciceronem. Se declarer son ennemi.\Se bona fide in multa simul intendere animus totum potest. Quintil. S'estendre et appliquer.\Hanc se intendit esse, vt est audacia. Terent. Elle feinct d'estre ceste ci de quoy nous parlons.\Vela. Virgil. Estendre les voiles au vent.\Quo nunc primum intendam? Terent. De quel costé iray je?\Intendit petere Apuliam. Liu. Il s'en va en Apulie, Il dresse son chemin vers Apulie.\Intendere. Cels. Augmenter, Accroistre.\Intendere vincula collo. Virgil. Lier par le col.\Intendere locum sertis. Virg. Mettre des bouquets par la voye, Poursemer un lieu de bouquets. -
15 circumdo
circum-do, dedī, datum, are, umgeben, I) etw. einem Ggstde. umgeben, umlegen, d.i. etw. um etw. herumlegen, -stellen, -setzen, -wickeln u. dgl. (s. Drak. Liv. 30, 19, 8. Mützell Curt. 3, 2 [4], 2), a) übh.: α) eig.: sarmenta, ligna et sarmenta, Cic.: ignes, Cic.: mit zwei Akk., partes terrae circumdato radices vitis, Cato r. r. 114, 1: tectis ac moenibus subiectos prope iam ignes circumdatosque restinximus, Cic.: umbras, rings umher bieten (v. einem Baume), Prop. – lectis aulaea, Curt.: capiti diadema, Curt.: laevo brachio togae laciniam, Vell.: loricam umeris, Verg.: fasciam iugulo, Cels.: fasciam circa alvum, Cels.: cataplasma ventri, Cels.: u. Pass. poet. mit Acc. was? virgineos circumdata comptus, Lucr. 1, 87. – u. arma umeris, Verg.: vincula collo, Ov.: (im Bilde) muros velut compedes, Liv.: nescio an maiora vincula maioresque necessitates quam captivis vestris fortuna circumdederit, Liv. – brachia collo, Ov.: in der Tmesis, collo dare brachia circum, Verg. – leb. Wesen, c. ministeria principi, Tac.: u. im Pass. medial, hinc patre, hinc Catulo lateri circumdatis, indem der V. zur einen, Katulus zur andern Seite ging, Liv. – β) übtr. (s. Dräger Tac. ann. 16, 25, 5 u. Agr. 20 in.), c. paci egregiam famam, verschaffen, verleihen, Tac.: supremis suis secretum, Tac.: moribus corruptis libidines, zugesellen, Tac.: planctum et lamenta sibi circumdata,————habe man um ihn herum entstehen lassen, Tac. – b) insbes., umfriedigend, umstellend, feindl. umzingelnd (bes. als milit. t. t.), rings erbauen, -aufführen, -errichten, -anlegen, -aufstellen (s. Drak. Liv. 30, 19, 8. Mützell Curt. 3, 2 [4], 2), murum, Caes. u. Col.: munitionem, Auct. b. Afr.: munitiones toto oppido (rings um die St.), Hirt. b. G.: turres toto opere (auf der ganzen Linie), Caes.: murum silvae od. nemori, Sen. u. Curt.: fossam cubiculari lecto, Cic.: urbi murum latere cocto, Iustin.: u. (im Bilde) sibi cancellos, Cic. – leb. Wesen, exercitum, Sall.: stationes, Tac.: equites cornibus, Liv.: satellites armatos contioni, Liv.: exercitum hostium castris, Liv.II) etw. mit etw. umgeben, umringen, umstellen, gew. m. Ang. womit? durch Abl., a) übh.: α) eig.: animum corpore, Liv.: totam arborem flammis, Phaedr. – caput lacernā, Vell.: fauces lanā, Cels.: alqd fasciā, Cels.: se zonā, Suet.: tempora vittis, Ov.: corpus amictu, Ov. – Pass., v. leb. Wesen, ipse agresti duplici amiculo circumdatus, Nep.: senex circumdatus (umkränzt) sertis et delibutus unguento, Sen. rhet.: u. Pass. poet. m. Acc. woran? Sidoniam picto chlamydem circumdata limbo, Verg. Aen. 4, 137. – von Örtl., tertius (sinus) Cauloniam Locrosque circumdat, Mela: regio insulis circumdata, Cic.: ignotis circumdata litora silvis, Prop. – β) übtr.: totam figuram mundi c. omni levitate (mit einer ganz glatten————Außenseite), Cic.: alcis pueritiam robore, Tac. – b) insbes., umfriedigend, umstellend oder feindl. umzingelnd (bes. als milit. t. t.), α) eig.: collem multo opere, Sall. fr.: portum moenibus, Nep.: nemus triplici muro, Curt.: omnem aciem suam raedis et carris, Caes.: Othonem vexillis, Tac.: accepti in medium Vitelliani, et circumductos Primus Antonius clementer alloquitur, Tac. hist. 3, 63. – feindl., oppidum (urbem, moenia) vallo od. vallo et (atque) fossā od. vallo fossaque, Sall. u. Liv. (s. Korte Sall. Iug. 23, 1. Drak. Liv. 6, 8, 9. Mützell Curt. 3, 2 [4], 2): oppidum coronā, Liv.: oppidum quinis castris, Caes.: multitudine domum alcis, Nep.: villam statione, Tac.: saltus canibus, Verg. – β) übtr.: exiguis quibusdam finibus totum oratoris munus, Cic.: eminentia cuiusque operis artissimis temporum claustris circumdata, Vell.: minus octoginta annis circumdatum aevum, eingeschlossen, begrenzt, Vell.Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > circumdo
-
16 collum
collum, ī, n. u. (vulgär) collus, ī, m. ( aus *colso-, ahd. hals), I) der Hals von Menschen u. Tieren, c. procerum, fictum levi marmore, Varr. fr.: procerum et tenue c., Cic.: c. flexile, Sen.: c. anseris, Lucil. fr.: c. pavonis, Varr. fr.: c. columbae, Cic.: boum colla, Ps. Quint. decl.: aureum colli monile, Amm.: catena collo inserta, Curt.: pallium od. palliolum in collum conicere, um die Schulter werfen, Plaut.: invadere in collum, mit Ungestüm um den Hals fallen, Cic.: secare alci collum gladio, Q. Cic.: collum obtorquere od. obstringere, Plaut., od. torquere, Liv., einen am Halse anfassen, um ihn vor Gericht zu schleppen: collum dare, sich unterwerfen, Prop. – auch wie im Deutschen (es kostet den Hals usw.) als Bild des Lebens, actumst de collo meo, Plaut.: posuit collum in pulvere, Hor.: ne sic mea colla gerantur, Lucan. – II) der Hals einer Flasche, Cato r. r. 88, 1. Phaedr. 1, 26, 10. Plin. 17, 161 u. 28, 174: des Mohns, Verg. Aen. 9, 436: poet. v. der Mitte des Parnassus, Stat. 9, 644. – ⇒ Vulgäre Nbf. collus, ī, m., Naev. com. 115. Caecil. com. 56 u. 215. Plaut. Amph. 445; capt. 357 u. 902; Pers. 691. Lucil. sat. 7, 27. Varr. sat. Men. 500. Gargil. de cur. boum § 10: Akk. Plur. collos, Cato orat. 77. Fronto ad M. Caes. 2, 16. p. 38, 5 N. Calv. bei Quint. 1, 6, 42. – u. cōlus, Lucil. sat. 27, 34 M. (Lachmann 621 collus): Abl. colo, Lucil.————sat. inc. fr. 164 M. (Lachmann 857 collo). -
17 suspendo
sus-pendo, pendī, pēnsum, ere, aufhängen, I) eig.: a) übh.: nidum tigno, Verg.: oscilla ex pinu, Verg.: columbam malo ab alto, Verg.: alqd collo od. e collo od. in collo, Plin.: funiculum de clavo parieti affixo, Amm.: alqm arbori infelici reste, Liv., u. bl. alqm arbori infelici, Cic. u. Liv.: alqm in oleastro, Cic.: se laqueo, Augustin.: u. so ille suspenditur laqueo, Firm.: se de ficu, Cic.: bl. se, sich hängen, -erhängen, Cic.: poet., suspendit pictā vultum mentemque tabellā, heftete (richtete) seinen Blick und seinen Geist auf ein Gemälde, Hor. – Partiz. suspēnsus, a, um, gehängt, hangend, Liv. u. Cels.: suspensus tabulam lacerto, eine Tafel am Arme hängen habend, Hor.: bildl., cum admodum tenui filo suspensa rei publicae salus ex sociorum fide pendēret, Val. Max. – b) insbes., aufhängen, einem Gotte zu Ehren im Tempel etwas Gelobtes, weihen, heiligen, arma Quirino, Verg.: vestimenta deo maris, Hor. – II) übtr.: A) machen, daß etw. hoch ist, in die Höhe bringen, erheben, hoch machen, tectum turris, Caes.: castra saxis praeruptis, auf hohen Felsen aufschlagen, Sil.: nemora, auf den Dächern der Häuser anlegen, Sen.: tellurem sulco tenui, flach pflügen, auflockern, Verg.: campus subeunte stagno suspensus, brüchig, Mela. – B) machen, daß etw. gleichs. hängt od. schwebt, in der Schwebe halten, schweben lassen, 1) eig.: a) übh.: suspendi————lectus debet et moveri, Cels.: Iunonem Olympo, an dem Himmel befestigen, schweben lassen, Val. Flacc. – gressum, leise auftreten, Veget. mul.: tenui et molli incessu suspendere gradum, Sen.: pedem summis digitis, auf den Zehen gehen, auf die Zehen treten, Quint.: suspenso gradu ire, auf den Zehen gehen, Ter.: so auch suspenso pede evagari, Phaedr., u. ferre suspensos gradus, Ov.: dentes, nicht sehr zubeißen, Lucr.: Seianus genu vultuque et manibus super Caesarem suspensus, in schwebender Stellung, mit Knie, Gesicht u. Armen sich über den Kaiser hinbeugend, Tac. ann. 4, 59. Vgl. suspensus no. I, b. – b) insbes., ein Gebäude schwebend bauen, so daß es auf einem Schwibbogen od. Gewölbe ruht, balneola, Cic. Hortens. fr. 69 Kays. (bei Non. 194, 13). – 2) übtr.: a) stützen, terram columnis, Plin.: tignis contignationem, hinaufschrauben, Caes.: dolia subiectis lapidibus, darüberstürzen, Colum.: murum furculis, Liv.: ita aedificatum, ut suspendi non posset, ohne Unterstützung feststehen, Cic. – b) locker halten, lupinum solidiores glebas sustinet et suspendit, Colum. 2, 15 (16), 6. – c) locker setzen, vineam in summa terra, Colum. 3, 13, 8. – 3) bildl.: a) einhalten, hemmen, unterbrechen, aufheben, beseitigen, spiritum, Quint.: fletum, Ov.: dolore per intervalla suspenso, Ps. Quint. decl.: causas morbi, Veget.: fluxiones oculorum, Plin.: pronuntiationis terminum ita,————ut etc., Diom.: dah. aura suspensa levisque, gelinde, sanft, ruhig, Lucr. – b) unentschieden lassen, medio responso rem, Liv. 39, 29, 1. – c) in Ungewißheit setzen, -lassen, iudicum animos, Quint.: animos fictā gravitate, Ov.: alqm exspectatione, Plin. ep.Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > suspendo
-
18 circumdati
circum-do, dĕdi, dătum, dăre, v. a., lit. to put, set, or place around, i. e. both to wrap around (e. g. a mantle). and also to enclose (e. g. a town with a wall; syn.: cingo, vestio, saepio, circumvallo al.), with a twofold construction (cf. Zumpt, Gr. § 418).I.Aliquid (alicui rei), to place something [p. 337] around something, to put, set around, etc. (class. in prose and poetry).(α).With dat.:(β).aër omnibus est rebus circumdatus appositusque,
Lucr. 6, 1035:moenibus subjectos prope jam ignes circumdatosque restinximus,
Cic. Cat. 3, 1, 2:circumdare fossam latam cubiculari lecto,
id. Tusc. 5, 20, 59:satellites armatos contioni,
Liv. 34, 27, 5:hinc patre hinc Catulo lateri circumdatis, Romam rediit,
i. e. one on each side, id. 30, 19, 9; 3, 28, 2:milites sibi,
Tac. A. 13, 25:arma umeris,
Verg. A. 2, 510:licia tibi,
id. E. 8, 74:vincula collo,
Ov. M. 1, 631:bracchia collo,
id. ib. 9, 459; 9, 605; 6, 479;and in tmesis: collo dare bracchia circum,
Verg. A. 6, 700 (cf. the simplex:bracchia cervici dare,
Hor. C. 3, 9, 3):lectis aulaea purpura,
Curt. 9, 7, 15:cum maxime in hostiam itineri nostro circumdatam intuens,
i. e. divided, and part placed on each side of the way, Liv. 40, 13, 4.—Without a dat.:B.caedere januam saxis, ligna et sarmenta circumdare ignemque subicere coeperunt,
Cic. Verr. 2, 1, 27, § 69; 2, 1, 31, § 80:ignes,
id. Pis. 38, 93:custodias,
id. Cat. 4, 4, 8:armata circumdatur Romana legio,
Liv. 1, 28, 3:exercitu circumdato summā vi Cirtam irrumpere nititur,
Sall. J. 25, 9:circumdatae stationes,
Tac. A. 1, 50:murus circumdatus,
Caes. B. G. 1, 38:turris toto opere circumdedit,
id. ib. 7, 72:circumdato vallo,
Curt. 3, 2, 2:lauream (sc. capiti),
Suet. Vit. 9.— Subst.: circumdăti, ōrum, m., those around, the surrounding soldiers:circumdatos Antonius adloquitur,
Tac. H. 3, 63.—With an abl. loci:toto oppido munitiones,
Hirt. B. G. 8, 34 fin.:equites cornibus,
Liv. 33, 18, 9; and without dat., Tac. A. 14, 53.—With two accs.:circumdare terram radices,
Cato, R. R. 114;and per tmesin,
id. ib. 157.—Trop. (most freq. in Tac.):II.cancelli, quos mihi ipse circumdedi,
Cic. Quint. 10, 36:nescio an majora vincula majoresque necessitates vobis quam captivis vestris fortuna circumdederit,
Liv. 21, 43, 3:egregiam famam paci circumdedit,
i. e. conferred, imparted, Tac. Agr. 20; cf.:principatus inanem ei famam,
id. H. 4, 11; id. Or. 37:principi ministeria,
id. H. 2, 59; id. A. 14, 15.—In a Greek construction:infula virgineos circumdata comptus,
encompassing, Lucr. 1, 88; Tac. H. 4, 45; id. A. 16, 25.—Aliquem or aliquid (aliquā re), to surround some person or thing ( with something), to encompass, enclose, encircle with.A.Lit.1.In gen.:2.animum (deus) circumdedit corpore et vestivit extrinsecus,
Cic. Univ. 6 fin.; cf.:aether corpore concreto circumdatus undique,
Lucr. 5, 469:portum moenibus,
Nep. Them. 6, 1:regio insulis circumdata,
Cic. Fl. 12, 27:villam statione,
Tac. A. 14, 8:suam domum spatio,
id. G. 16:collis operibus,
id. A. 6, 41:vallo castra,
id. H. 4, 57:Othonem vexillis,
id. ib. 1, 36:canibus saltus,
Verg. E. 10, 57:circumdato me bracchiis: meum collum circumplecte,
Plaut. As. 3, 3, 106:collum filo,
Cat. 64, 377:(aurum) circumdatum argento,
Cic. Div. 2, 65, 134: furvis circumdatus alis Somnus, * Tib. 2, 1, 89:ad talos stola demissa et circumdata palla,
Hor. S. 1, 2, 99:circumdedit se zonā,
Suet. Vit. 16:circumdata corpus amictu,
Ov. M. 4, 313; cf. id. ib. 3, 666:tempora vittis,
id. ib. 13, 643:Sidoniam picto chlamydem circumdata limbo,
Verg. A. 4, 137.—Esp. of a hostile surrounding, to surround, encompass, invest, besiege, etc.:B.oppidum vallo et fossā,
Cic. Fam. 15, 4, 10:oppidum quinis castris,
Caes. B. C. 3, 9:cum legati... multitudine domum ejus circumdedissent,
Nep. Hann. 12, 4:vallo atque fossā moenia circumdat,
Sall. J. 23, 1:oppidum coronā,
Liv. 4, 47, 5:quos (hostes) primo Camillus vallo circumdare est adortus,
id. 6, 8, 9:fossā valloque urbem,
id. 25, 22, 8:fossā duplicique vallo circumdatā urbe,
id. 28, 3, 5:hostes exercitu toto,
Curt. 3, 8, 4. —Trop.:omni autem totam figuram mundi levitate circumdedit,
Cic. Univ. 6 init.:exiguis quibusdam finibus oratoris munus circumdedisti,
have confined, circumscribed, id. de Or. 1, 62, 264; cf.:minus octoginta annis circumdatum aevum,
Vell. 1, 17, 2:pueritiam robore,
Tac. A. 12, 25:fraude,
Sil. 7, 134; cf. id. 12, 477:monstrorum novitate,
Quint. Decl. 18, 1. -
19 circumdo
circum-do, dĕdi, dătum, dăre, v. a., lit. to put, set, or place around, i. e. both to wrap around (e. g. a mantle). and also to enclose (e. g. a town with a wall; syn.: cingo, vestio, saepio, circumvallo al.), with a twofold construction (cf. Zumpt, Gr. § 418).I.Aliquid (alicui rei), to place something [p. 337] around something, to put, set around, etc. (class. in prose and poetry).(α).With dat.:(β).aër omnibus est rebus circumdatus appositusque,
Lucr. 6, 1035:moenibus subjectos prope jam ignes circumdatosque restinximus,
Cic. Cat. 3, 1, 2:circumdare fossam latam cubiculari lecto,
id. Tusc. 5, 20, 59:satellites armatos contioni,
Liv. 34, 27, 5:hinc patre hinc Catulo lateri circumdatis, Romam rediit,
i. e. one on each side, id. 30, 19, 9; 3, 28, 2:milites sibi,
Tac. A. 13, 25:arma umeris,
Verg. A. 2, 510:licia tibi,
id. E. 8, 74:vincula collo,
Ov. M. 1, 631:bracchia collo,
id. ib. 9, 459; 9, 605; 6, 479;and in tmesis: collo dare bracchia circum,
Verg. A. 6, 700 (cf. the simplex:bracchia cervici dare,
Hor. C. 3, 9, 3):lectis aulaea purpura,
Curt. 9, 7, 15:cum maxime in hostiam itineri nostro circumdatam intuens,
i. e. divided, and part placed on each side of the way, Liv. 40, 13, 4.—Without a dat.:B.caedere januam saxis, ligna et sarmenta circumdare ignemque subicere coeperunt,
Cic. Verr. 2, 1, 27, § 69; 2, 1, 31, § 80:ignes,
id. Pis. 38, 93:custodias,
id. Cat. 4, 4, 8:armata circumdatur Romana legio,
Liv. 1, 28, 3:exercitu circumdato summā vi Cirtam irrumpere nititur,
Sall. J. 25, 9:circumdatae stationes,
Tac. A. 1, 50:murus circumdatus,
Caes. B. G. 1, 38:turris toto opere circumdedit,
id. ib. 7, 72:circumdato vallo,
Curt. 3, 2, 2:lauream (sc. capiti),
Suet. Vit. 9.— Subst.: circumdăti, ōrum, m., those around, the surrounding soldiers:circumdatos Antonius adloquitur,
Tac. H. 3, 63.—With an abl. loci:toto oppido munitiones,
Hirt. B. G. 8, 34 fin.:equites cornibus,
Liv. 33, 18, 9; and without dat., Tac. A. 14, 53.—With two accs.:circumdare terram radices,
Cato, R. R. 114;and per tmesin,
id. ib. 157.—Trop. (most freq. in Tac.):II.cancelli, quos mihi ipse circumdedi,
Cic. Quint. 10, 36:nescio an majora vincula majoresque necessitates vobis quam captivis vestris fortuna circumdederit,
Liv. 21, 43, 3:egregiam famam paci circumdedit,
i. e. conferred, imparted, Tac. Agr. 20; cf.:principatus inanem ei famam,
id. H. 4, 11; id. Or. 37:principi ministeria,
id. H. 2, 59; id. A. 14, 15.—In a Greek construction:infula virgineos circumdata comptus,
encompassing, Lucr. 1, 88; Tac. H. 4, 45; id. A. 16, 25.—Aliquem or aliquid (aliquā re), to surround some person or thing ( with something), to encompass, enclose, encircle with.A.Lit.1.In gen.:2.animum (deus) circumdedit corpore et vestivit extrinsecus,
Cic. Univ. 6 fin.; cf.:aether corpore concreto circumdatus undique,
Lucr. 5, 469:portum moenibus,
Nep. Them. 6, 1:regio insulis circumdata,
Cic. Fl. 12, 27:villam statione,
Tac. A. 14, 8:suam domum spatio,
id. G. 16:collis operibus,
id. A. 6, 41:vallo castra,
id. H. 4, 57:Othonem vexillis,
id. ib. 1, 36:canibus saltus,
Verg. E. 10, 57:circumdato me bracchiis: meum collum circumplecte,
Plaut. As. 3, 3, 106:collum filo,
Cat. 64, 377:(aurum) circumdatum argento,
Cic. Div. 2, 65, 134: furvis circumdatus alis Somnus, * Tib. 2, 1, 89:ad talos stola demissa et circumdata palla,
Hor. S. 1, 2, 99:circumdedit se zonā,
Suet. Vit. 16:circumdata corpus amictu,
Ov. M. 4, 313; cf. id. ib. 3, 666:tempora vittis,
id. ib. 13, 643:Sidoniam picto chlamydem circumdata limbo,
Verg. A. 4, 137.—Esp. of a hostile surrounding, to surround, encompass, invest, besiege, etc.:B.oppidum vallo et fossā,
Cic. Fam. 15, 4, 10:oppidum quinis castris,
Caes. B. C. 3, 9:cum legati... multitudine domum ejus circumdedissent,
Nep. Hann. 12, 4:vallo atque fossā moenia circumdat,
Sall. J. 23, 1:oppidum coronā,
Liv. 4, 47, 5:quos (hostes) primo Camillus vallo circumdare est adortus,
id. 6, 8, 9:fossā valloque urbem,
id. 25, 22, 8:fossā duplicique vallo circumdatā urbe,
id. 28, 3, 5:hostes exercitu toto,
Curt. 3, 8, 4. —Trop.:omni autem totam figuram mundi levitate circumdedit,
Cic. Univ. 6 init.:exiguis quibusdam finibus oratoris munus circumdedisti,
have confined, circumscribed, id. de Or. 1, 62, 264; cf.:minus octoginta annis circumdatum aevum,
Vell. 1, 17, 2:pueritiam robore,
Tac. A. 12, 25:fraude,
Sil. 7, 134; cf. id. 12, 477:monstrorum novitate,
Quint. Decl. 18, 1. -
20 decollo
dē-collo, āvi, ātum, 1, v. a. [collum].* I.To take off from the neck:B.ex collo deponere,
Non. 97, 25: in tuo collo est: decolles cave, Caecil. ib.—Trop., to deprive, rob of a thing: quibus fructibus me décolĺavi, Lucil. ap. Diom. p. 361, P.—II.(lit., to strike off the head; and hence with personal object), to decollate, decapitate, behead (mostly post-class.): piratas, Fenest. ap. Diom. p. 361 P.:homines,
Sen. Apocol. 6, 2; Petron. 51, 6; Schol. Juv. 13, 178; Sen. de Ira, 3, 18, 4; Vulg. Matth. 14, 10; Luc. 9, 9 al.; Aur. Vict. Epit. 19; Scrib. Comp. 194.— Absol.: miles decollandi artifex, * Suet. Calig. 32; Sen. Contr. 9, 25, 4.
См. также в других словарях:
collo (1) — {{hw}}{{collo (1)}{{/hw}}s. m. 1 Parte del corpo che nell uomo e in alcuni altri Vertebrati unisce il capo al torace | Gettare le braccia al –c, abbracciare | Tirare il collo ai polli, ucciderli | Torcere il –c, uccidere | Prendere qlcu. per il… … Enciclopedia di italiano
Collo — is the capital, and one of three municipalities, of Collo district in Skikda Province, Algeria. As of 1998, it had a population of 27,800.[1] In 1282, Peter III of Aragon led an expedition to Collo, in proclaimed support of a rebellion against… … Wikipedia
Collo — (ital.), s. Colli … Pierer's Universal-Lexikon
Collo — (ital.), s. Kollo … Meyers Großes Konversations-Lexikon
Collo — Collo, Mehrzahl Colli, ital., Frachtstück, Waarenballen etc … Herders Conversations-Lexikon
collo- — or coll pref. 1. Glue: collenchyma. 2. Colloid: collotype. [New Latin, from Greek kolla, glue.] * * * … Universalium
collo — 1còl·lo s.m. 1. FO parte del corpo che, nell uomo e in altri vertebrati, unisce la testa al torace: collo lungo, corto; collo taurino, grosso e robusto; collo di giraffa, molto lungo; collo di cigno, lungo e sottile 2a. TS anat. zona ristretta… … Dizionario italiano
collo — collo1 / kɔl:o/ s.m. [lat. cŏllum ]. 1. (anat.) a. [la parte superiore del tronco su cui s articola la testa nell uomo e in altri vertebrati] ● Espressioni: allungare il collo 1. [con la prep. a, anche scherz.: allungare il c. a qualcuno ]… … Enciclopedia Italiana
Collo — Chulluss Ajouter une image Administration Nom algérien El Qol Pays Algerie !Algérie Wilaya … Wikipédia en Français
collo — co/llo (1) s. m. 1. (est.) cervice, nuca, gola, collottola 2. (est., di indumento) colletto, bavero, solino, collarino, goletta FRASEOLOGIA prendere per il collo (fig.), strozzare, esigere prezzi esosi □ tra capo e collo (fig.) … Sinonimi e Contrari. Terza edizione
Collo District — دائرة القل District Map of Algeria highlighting Skikda Province … Wikipedia