close-run

- wykończyć mieszkanie to put the finishing touches to a flat

- wykończyć pracę w terminie to complete work on time

- być na wykończeniu [praca] to be close to completion

- wykończył całe zapasy cukru he used up all the sugar supplies

- mafia wykończyła paru swoich przeciwników the mafia did in several of its adversaries pot.

- choroba zupełnie ją wykończyła the illness turned her into a wreck

- ta praca mnie wykańcza this work is exhausting me

- być na wykończeniu [osoba] to be close to death

- wszelkie zapasy już im się wykończyły all their supplies have run out

- wykańczać się kłótniami/złośliwościami to exhaust each other with arguments/maliciousness

- kontakt jest obok drzwi the switch is by the door

- stał obok Anny he was standing next to a. beside Anna

- siedzieli obok siebie they were sitting next to each other a. side by side

- przeszedł tuż obok mnie he walked right past a. by me

- mieszkają obok mojej siostry they live next door to my sister

- obok mnie zatrzymała się taksówka a taxi drew up alongside me

- obok malarstwa interesował się też rzeźbą as well as a. apart from painting, he was also interested in sculpture

- dopędził ją i szedł obok bez słowa he caught up with her and walked beside her a. by her side without saying a word

- mieszkamy obok we live next door

- burza przeszła obok the storm passed by

- tuż obok czegoś right next to sth

* * *

* * *

+ Gen. (= blisko) by, near, close to; (= oprócz) beside.

close by, near by, beside, alongside; tuż obok close by, next door, (close) at hand; ktoś/coś jest obok sb/sth is close by; istnieć l. występować obok czegoś coexist with sth; przebiec/przelecieć/przejść obok czegoś run/fly/go by l. past sth.

- wiatr wieje od a. z północy/znad morza a wind is blowing from the north/from over the sea

- wieje chłód/zimno a. chłodem/zimnem it’s cold

- z piwnicy wieje stęchlizną there’s a musty smell wafting up from the cellar

- krajobraz wieje pustką the landscape breathes an air of emptiness

- od zgliszcz wiało grozą the smouldering ruins breathed an air of peril

- z ekranu wieje nudą boredom is drifting from the screen

- była piękna, ale wiało od niej chłodem she was beautiful but cold

- wiać pszenicę/żyto to winnow wheat/rye

- wiać na strych/przez okno to bolt up to the attic/out of the window, to run away to the attic/through the window

- wiać za granicę to flee the country

- wiać ze strachu/z przerażenia to run away out of fear/terror

- wiejemy, strażnik idzie let’s beat it, the guard’s coming ⇒ zwiać

- na dworze wieje it’s windy outside

- wiało na mnie od okna I could feel a draught (coming) from the window

- zamknij drzwi, strasznie wieje close the door, it’s really draughty

■ wiać aż się kurzy pot. to run away like a bat out of hell

- wiać, gdzie pieprz rośnie pot. to run for dear a. one’s life

- orientować się/wiedzieć/wyczuwać skąd wiatr wieje to see/to know what’s in the wind

* * *

* * *

1. (= biegnąc doganiać) catch up (do kogoś/czegoś with sb/sth); reach (do kogoś/czegoś sb/sth).

2. (= prowadzić) ( o drodze) run, lead.

3. (= docierać) ( o dźwięku) come; zza ściany dobiegał głośny płacz loud crying was coming from the neighboring room.

4. dobiegać końca come l. draw to an end, run its course; dobiega pierwsza it's almost one.

* * *

1. (= nie wystarczać) not be enough, not suffice, run short, be in short supply; brakowało nam czasu we were short of time; brakuje mu odwagi, żeby... he hasn't got the courage to..., he lacks courage to...; tylko tego brakowało! iron. that's just what I need!; niewiele brakowało that was close; that was a close call l. shave; brakuje ropy oil is in short supply; brakuje mi pieniędzy/gotówki I'm short of money/cash; brakuje mi słów I can't find the words; words fail me; brakuje mi pomysłów I'm at a loss for ideas; brakowało mu pół metra do wygrania he was half a meter short l. shy of winning; dużo brakuje nam do końca we're nowhere near the end.

2. ( z zaprzeczeniem) (= nie brak) nie brakowało nam pieniędzy we had enough money; nie brakuje ci tupetu you have plenty of cheek.

3. (o odczuwaniu braku l. tęsknoty) brakuje mi ciebie I miss you; brakowało mi książek i muzyki I yearned for books and music; nie będzie go nikomu brakowało he won't be missed.

4. przemysł (= odrzucać) reject, sort out.

- wiatry

* * *

1. ( ruch powietrza) wind; ( lekki) breeze; ( porywisty) gale; wiatr of morza see breeze; wiatr boczny żegl. crosswind; wiatr zmienił kierunek the wind shifted; zmienne wiatry variable winds; północny wiatr north l. northern l. northerly wind; tchnienie/podmuch wiatru breath/gust of wind; pod wiatr against the wind, into the wind, upwind; z wiatrem with the wind, downwind; żegl. off the wind; na wiatr żegl. on the wind, windward; żeglować pod wiatr l. na wiatr run l. sail to windward; iść ostro pod wiatr sail close to the wind; żeglować z wiatrem run l. sail before the wind; pełny wiatr żegl. full wind; pomyślny wiatr favorable wind; żegl. free wind; chwycić wiatr w żagle fill the sails.

2. przen. szukać wiatru w polu go on a wild-goose chase; wystawić kogoś do wiatru pot. leave sb in the lurch.

3. myśl. (powonienie psa l. zwierzyny) scent.

4. myśl. (= zapach niesiony przez wiatr) wind; złapać wiatr get the wind.

5. pl. fizj. wind, flatus; puszczać wiatry break wind.

* * *

1. ( stan organizmu) life; życie zwierząt/roślin/człowieka animal/plant/human life; życie płodowe fetal life; budzić się do życia (np. o roślinach, opowiadaniu) come to life; życie ledwie się w nim kołacze l. nie pozostało mu wiele życia he is not long for this world.

2. (= istnienie, egzystencja) life; ciężkie/łatwe l. lekkie życie hard/easy life; warunki życia living conditions; dawać komuś miesiąc życia (= rokować) give sb a month to live; narażać życie risk one's life; z narażeniem życia at the risk of one's life; uratować komuś życie save sb's life; pierwszy raz w życiu for the first time in one's life; życie intymne love life; życie osobiste l. prywatne private life; życie naukowe scientific life; życie kulturalne cultural life; życie seksualne sexual life; jedwabne życie charmed life l. existence, the good life; kawał życia plenty of time ( of one's life); wstępować na nową drogę życia embark on a new career; jesień życia the autumn of one's life; wiosna życia the spring of one's life; ubezpieczenie na życie life insurance; życie wieczne rel. eternal life; życie pozagrobowe rel. afterlife; życie po śmierci life after death; życie na pełnych obrotach life in the fast lane; życie nocne nightlife; życie to nie bajka life is not a bed of roses; sprawa życia i śmierci a matter of life and death; pan życia i śmierci master of life and death; szkoła życia school of life; walka na śmierć i życie life-and-death struggle, mortal combat; historia wzięta z życia true-life story; do końca życia as long as I live; póki życia as long as life endures; zbliżać się do kresu życia be nearing one's end; za życia in l. during one's lifetime; patrzeć serio na życie treat one's life seriously; być nie do życia be lifeless, be dog-tired; dać znak życia give signs of life; nie dawać znaku życia give no signs of life; darować komuś życie spare sb l. sb's life; kochać kogoś/coś nad życie love sb/sth more than life itself; odebrać komuś życie take sb's life; targnąć się na swoje życie l. odebrać sobie życie take one's life; powołać do życia call into existence; pozostać przy życiu remain alive; pożegnać się z życiem meet one's death l. end; mieć własne życie have a life of one's own; ujść z życiem escape with one's life; utrzymać przy życiu keep alive; usunąć się z czyjegoś życia withdraw from sb's life; używać życia live it up; wchodzić w życie come into force l. effect; wcielać coś w życie put sth into effect; rozpoczynać nowe życie start l. get a new life; turn over a new leaf; get a new lease of life; zakończyć życie end one's life; zatruwać komuś życie be the bane of sb's life; zrobić komuś z życia piekło make sb's life hell; złamać komuś życie ruin sb's life; czyjeś życie wisi na włosku sb's life is hanging by a hair's breadth; dać komuś życie give birth to sb; towarzysz/-ka życia life's companion; składać życie w ofierze sacrifice one's life; poświęcić l. oddać za kogoś/coś życie lay down l. give one's life for sb/sth; poświęcić (swoje) życie komuś/czemuś dedicate one's life to sb/sth; cudem ujść z życiem have a close shave; prowadzić podwójne/cnotliwe/normalne życie live a double/virtuous/normal life; pieskie życie dog's life; rajskie życie the life of Riley; samo życie! that's life!; uciekaj, jeśli ci życie miłe! run for your life!; run for dear life!; życie jak w Madrycie żart. the life of Riley; drogo sprzedać życie sell one's life dearly; miłość czyjegoś życia (= ukochana osoba; t. przen. = pasja) the love of sb's life l. of a lifetime; o mało (co) nie stracić życia come near losing one's life; przez resztę życia for the rest of one's life; człowiek uczy się przez całe życie you l. we live and learn; ustawić kogoś na całe życie set sb up for life; i to ma być życie! przen. what a life!; życie ci ucieka life is passing you by; życie musi toczyć się dalej the show must go on.

3. (= energia życiowa, temperament) life, vigor; Br. vigour; on jest bez życia he's lifeless; z życiem with vigour; nabierać życia (o opowieści, filmie) come to life; tchnąć w coś nowe życie breathe new life into sth; żyć pełnią życia live one's life to the full; nigdy w życiu! not on my l. your life!; wystraszyłem się jak nigdy w życiu I was scared half to death.

4. (= ruch) activity; tętnić życiem teem with activity.

5. pot. (= utrzymanie, wyżywienie) living; środki do życia means of subsistence; brak środków do życia destitution; być bez środków do życia be down at heel; życie ponad stan life beyond one's means; zarabiać na życie earn one's living l. keep; jak on zarabia na życie? what does he do for a living?

- gonić kogoś do nauki/pracy to pressure sb to study/to do some work

- goni nas czas we are running out of time; we’re pressed for time pot.

- gonić za sławą to be a publicity-seeker; to be a publicity hound pot.

- gonić za przyjemnościami/popularnością to be a pleasure-seeker/popularity-seeker

- gonić za sensacją to be a scandalmonger

- gonić za pieniędzmi to be money-hungry pejor.; to be a money-grubber pot., pejor.

- gonić do szkoły/pociągu to rush to school/to catch a train

- gonić za dzikiem/uciekinierem to run after a. chase a boar/the fugitive

- dwa koty goniły się po ogrodzie two cats were chasing each other around the garden

■ gonić resztkami a. ostatkami a. ostatkiem to be on one’s beam ends GB; to be nearly broke pot.

- gonić resztkami sił to be close to exhaustion, to be ready to drop

- gonić w piętkę to be at sixes and sevens pot.

- goni mnie/ją pot. I’ve/she’s got the runs pot.

- (bardzo) mało jesz you eat (very) little, you don’t eat (very) much

- ostatnio mało wychodzę z domu I haven’t been out much lately

- mało prawdopodobny unlikely, improbable

- to raczej mało prawdopodobne it’s not very probable a. it’s hardly likely

- mało inteligentny not very intelligent

- mało popularny rather unpopular

- opowiadał o jakiejś mało znanej książce he was talking about some little-known a. obscure book

- będę od dzisiaj mniej palić as from today I’m going to smoke less

- te kolory są za mało intensywne these colours are not vivid enough

- jechał przez kraje mniej lub bardziej ciekawe he travelled through various countries, some more interesting than others

- książkę przyjęto z mniejszym lub większym zainteresowaniem the book was met with varying degrees of interest

- nie mniej niż/od no less than, just as

- nasze psy są nie mniej szybkie od waszych our dogs are just as fast as yours

- jest nie mniej zdenerwowany niż ja he’s no less in a state than I am

- mało słońca/czasu/wdzięku not much sun/time/charm

- mam mało książek I only have a few books, I don’t have many books

- mamy mało czasu we don’t have much time

- jest mało masła there’s not much butter

- mamy mało masła we don’t have much butter, we’re low on butter

- za mało too little/few

- mieć za mało czasu to have too little time

- mieć za mało lat to be too young

- mam za mało ubrań I have too few clothes, I don’t have enough clothes

- mało co hardly anything

- mało co zjadłeś you ate hardly anything a. almost nothing

- mało czego nie widział na tym świecie there are few things in this world he hasn’t seen

- mało kto hardly anyone

- mało kto potrafi tak ładnie śpiewać jak ona hardly anyone can sing as beautifully as she can

- mało kto o tym wie (very) few people know that

- jeździł konno jak mało kto (very) few people could ride as well as he could

- jest pazerny jak mało kto he’s as greedy as they come

- mało który hardly any

- mało które zwierzę jest takie mądre jak mój pies (very) few animals can match my dog’s intelligence

- mało gdzie hardly anywhere

- mało gdzie chodzi bez obstawy he goes almost nowhere without his bodyguards

- mało gdzie potrafię tak wypocząć jak tutaj there are (very) few places I can relax (in) as much as here

- mało kiedy hardly ever

- mało kiedy tam chodzę I hardly ever go there

- mało kiedy ją widuję I hardly ever see her, I don’t see much of her

- jakich mało like no other

- impreza jakich mało a party like no other

- to fachowiec jakich mało he’s a professional in a million

- on jest naprawdę wysoki, mało wysoki – olbrzymi he’s really tall – no, tall is not the word for it, he’s gigantic

- z klasówki dostał trzy mniej he got (a) C minus in the test

- zarabia najmniej trzy tysiące miesięcznie he earns at least three thousand a month

- miał bez mała dwadzieścia lat he was almost a. nearing twenty

- małomiasteczkowe plotki small-town gossip

- małokaloryczna dieta a lowcalorie diet

■ mało brakowało, żeby się utopił he almost drowned

- mało brakowało, a nabiłaby sobie guza she (very) nearly got a bump on her head

- mało tego and a. but that’s not all

- nie odrobił lekcji, mało tego, nie zrobił zakupów he didn’t do his homework and what’s more he didn’t do the shopping

- mało tego, że go okradli, to jeszcze pobili not only was he robbed, (but) he also got beaten up

- przewrócił się, i jakby tego było mało, złamał nogę he fell over and, as if that weren’t enough, he broke his leg

- ma udane małżeństwo i cudowne dzieci, jeszcze jej mało she is happily married and has adorable kids – but she’s still not satisfied

- mało ci tego, że dostałeś dom i samochód? you got the house and the car, what more do you want?

- mniej więcej more or less, approximately

- on wygląda na mniej więcej trzydzieści lat he looks more or less thirty

- wrócę mniej więcej za dwie godziny I’ll be back in approximately two hours

- ona jest mniej więcej mojego wzrostu she’s about my height

- ni mniej, ni więcej, tylko/jak… none other than…

- posądzono go ni mniej, ni więcej, tylko o kradzież he was accused of nothing less than theft

- nie pozostawało jej ni mniej, ni więcej, jak przywitać się she had no other choice but a. than to say hello

- tym mniej much less, let alone

- nie znała się na szyciu, tym mniej na kroju she didn’t know how to sew, let alone how to cut out

- co najmniej (przynajmniej) at least; (prawie) almost; (mówiąc eufemistycznie) to say the least, to put it mildly

- co najmniej raz w tygodniu at least once a week

- jego zachowanie było co najmniej dziwne his behaviour was odd to say the least a. to put it mildly

- o mało co by wpadł pod samochód he almost got run over, he was (very) nearly run over

- o mało nie zemdlałam I almost fainted

- o mało nie zginął he came close to being killed, he narrowly escaped being killed

- przekroczył linię mety dwie sekundy za zwycięzcą he crossed the line two seconds behind the winner

- zajęli drugie miejsce za drużyną z Krakowa they came in second place behind the Cracow team

- stała za młodym mężczyzną she was standing behind a young man

- autobus jechał za ciężarówką the bus was travelling behind a lorry

- pies biegł za tramwajem a dog was running behind the tram

- jeden za drugim one after the other a. another

- zamknij drzwi za sobą close the door after you

- brama powoli zamknęła się za nimi the gate slowly closed behind them

- oglądać się za kimś to look back at sb

- mieć coś za sobą (w przeszłości) to have sth behind one

- mieć kogoś za sobą (mieć poparcie) to have sb behind one

- najgorsze jest już za nami the worst is behind us a. is over

- ma za sobą trzyletnie doświadczenie he has three years’ experience behind him

- rząd ma za sobą policję i wojsko the government have the police and the military behind them

- za czyimiś plecami behind sb’s back także przen.

- mieszkają za miastem they live outside town a. the city

- wyjechać za miasto to go out of town

- za biurkiem/ladą behind the desk/counter

- za oceanem beyond the ocean

- słońce schowało się za chmury the sun hid behind some clouds

- włożyła banknoty za stanik she hid the banknotes in her bra

- pojechać za granicę to go abroad

- wyrzucić kogoś za drzwi to throw sb out

- patrzyć za siebie to look back

- wziąć kogoś za rękę to take sb by the hand

- trzymała torbę za pasek she held her bag by the strap

- 10 jajek za dwa złote 10 eggs for two zlotys

- kupić/sprzedać coś za 100 złotych to buy/sell sth for 100 zlotys

- za nic bym tego nie zrobił I wouldn’t do that a. it for anything

- za darmo for free

- za wszelką cenę przen. at any price

- za żadną cenę not at any price

- ile płacisz za telefon? how much do you pay for your telephone?

- cennik opłat za świadczone przez nas usługi a list of fees for services we provide

- kara/nagroda za coś a penalty/reward for sth

- ukarać/nagrodzić kogoś za coś to punish/reward sb for sth

- skazać kogoś za kradzież to sentence sb for theft

- pogniewała się na niego za spóźnienie she was cross with him for being late

- dostał medal za uratowanie tonącego he got a medal for saving a drowning man

- naprawdę chcesz umrzeć za ojczyznę? do you really want to die for your country?

- modlić się za kogoś/za czyjąś duszę to pray for sb/for sb’s soul

- (wypijmy) za zdrowie młodej pary! (let’s drink) to the bride and groom!

- wejście tylko za przepustką a. okazaniem przepustki entry on presentation of a valid pass

- za czyjąś zgodą with sb’s permission a. consent

- wyszedł za kaucją he was released on bail

- oddaj mu to za pokwitowaniem give it to him and ask for a receipt

- za czyjąś radą on sb’s advice

- za czyjąś namową at sb’s instigation

- za pierwszym/drugim razem (the) first/second time round

- za każdym razem each a. every time

- trafił do tarczy dopiero za trzecim razem he only managed to hit the target on the third go

- zdał egzamin za trzecim podejściem he passed the exam at the third attempt

- napisał za nią wypracowanie he wrote her essay for her

- wzięła dyżur za chorą koleżankę she covered her sick friend’s shift

- pracować za dwóch to do enough work for two

- pił za trzech he drank enough for three (people)

- gadać za dziesięciu to talk nineteen to the dozen GB pot., to run off at the mouth US pot.

- za godzinę in an hour a. an hour’s time

- za trzy lata in three years a. three year’s time

- za chwilę wybije północ it’ll be midnight in a minute

- „która godzina?” – „za dziesięć pierwsza” ‘what’s the time?’ – ‘ten to one’

- pociąg odchodzi za dwadzieścia trzecia the train leaves at twenty to three

- za jej życia during a. in her lifetime

- za króla Kazimierza Wielkiego during a. in the reign of Casimir the Great

- za komuny pot. during a. in communist times

- za kadencji poprzedniego prezydenta during the term of office of the previous president

- za czasów Księstwa Warszawskiego during the period of the Duchy of Warsaw

- za młodu sporo podróżował in his youth he did quite a bit a. a fair bit of travelling

- dzień za dniem/rok za rokiem one day/year after another

- wynagrodzenie za trzy miesiące three months’ wages

- zapłacić czynsz za styczeń to pay the rent for January

- uważano go za ekscentryka he was regarded as an eccentric

- przebrała się za Kopciuszka she dressed up as Cinderella

- klucz posłużył mu za narzędzie do otwarcia butelki he used the key as a bottle opener

- z krótkimi włosami można ją wziąć za chłopca with her short hair she could be taken for a boy

- tęsknić za kimś to miss sb; to yearn for sb książk.

- szaleć za kimś to be mad about sb

- uganiać się a. latać za babami pot. to chase (after) women

- jeździł po Polsce za towarem he travelled around Poland looking for goods

- wyważyć wszystkie za i przeciw to weigh up (all) the pros and cons

- 20 głosów za i 5 przeciw 20 votes for and 5 against

- jestem za I’m in favour

- tani, za to pożywny cheap but a. yet nourishing

- sklep spożywczy a grocery

- sklep warzywny a greengrocery

- sklep odzieżowy/obuwniczy a clothes/shoe shop

- sklep samoobsługowy a self-service shop

- sklep fabryczny a factory outlet

- sklep muzyczny a music shop

- sklep ogrodniczy a garden centre

- sklep żelazny a hardware shop, an ironmonger’s (shop)

- sklep z zabawkami/upominkami/butami a toy/gift/shoe shop

- sieć sklepów a chain of shops, a retail chain

- prowadzić sklep to run a shop

- pracować w sklepie to work in a shop

- otwierać/zamykać sklep to open/close a shop

- likwidacja sklepu closing down

- □ sklep bławatny przest. mercer’s shop

- sklep kolonialny przest. high-class grocer’s

- sklep korzenny przest. spice shop

- sklep wirtualny cybershop

- sklep wolnocłowy duty-free shop

* * *

* * *

store; Br. shop; sklep mięsny butcher's store l. shop; sklep odzieżowy clothes store l. shop; sklep spożywczy grocer's store l. shop, grocery; prowadzić sklep keep a store l. shop.

- dobiec do mety to reach the finish(ing) line

- dobiegać końca to near the end

- dobiegać osiemdziesiątki to be getting on for eighty

- kasa ogniotrwała a fireproof safe

- kasa pancerna a safe

- trzymać coś w kasie to keep sth in a safe

- mieć wspólną kasę to have joint finances

- sprawdzać stan kasy to check the till

- prowadzić kasę to do the accounts

- zamknąć kasę to close the books

- kasa się nie zgadza the books don’t balance

- podjąć pieniądze w kasie to take out money at the cashier’s window

- zapłacić w kasie to pay at the cash desk a. cashier’s office

- kasa fiskalna a cash register

- kasa zapomogowo-pożyczkowa a mutual assistance fund GB, ≈ a savings and loan (association) US

- nie mam kasy I’m short of cash

- □ Kasa Chorych health-insurance fund

■ zrobić kasę pot. to make a lot of money

- kończyć rozmowę/pranie/sprzątanie to finish the conversation/laundry/cleaning

- kończyć obiad to finish one’s dinner

- kończył palić jednego papierosa i natychmiast zapalał następnego as soon as he had finished one cigarette he lit another one

- już kończę, proszę się nie niecierpliwić I’m almost finished, please be patient ⇒ skończyć

- kończyć przemówienie to end ones speech

- kończył swoje listy do mnie życzeniami dla całej rodziny he closed his letters to me with regards to the whole family

- kończąc dziękuję za uwagę in closing, I’d like to thank you for your attention

- poczynając od..., a kończąc na... książk. ranging from... to...

- różne gatunki literackie, poczynając od wierszy dla dzieci a na powieściach kończąc various genres, ranging from children’s verse to novels ⇒ zakończyć

- studia kończy za rok he graduates next year

- kończmy szkołę 20 czerwca the school year ends on 20 June ⇒ skończyć

- w tym roku kończy osiemnaście lat he’ll be eighteen this year ⇒ skończyć, ukończyć

- definitywnie kończymy ze sobą it’s (all) over between us ⇒ skończyć

- kończyć z piciem/paleniem/kartami to be through with drinking/smoking/playing cards ⇒ skończyć

- kończyć z kimś to finish sb off a. do sb in

- kończ z tym zdrajcą! finish that traitor off! ⇒ skończyć

- tacy jak on zwykle kończą w więzieniu his sort usually ends a. winds up in prison

- wiele uciekających z domu nastolatek kończy na ulicy many teenage runaways end up on the streets ⇒ skończyć

- kończył w strasznych bólach he was dying in agony ⇒ skończyć

- wakacje się kończą the holidays are ending

- rok obrachunkowy/semestr zimowy kończy się za dwa tygodnie the fiscal year/winter semester ends in two weeks

- film kończy się happy endem the film has a happy ending

- dzień kończył się pięknym zachodem słońca the day ended with a beautiful sunset

- sztuka kończy się sceną pojedynku the play ends with a duel scene

- sprawa na tym się nie kończy this is not the end of the matter

- wyraz kończy się na literę „i” the word ends with an ‘i’ ⇒ skończyć się

- kończyć się zwycięstwem to end in victory

- każda rozmowa kończy się łzami i pretensjami every time we try to talk, it ends in tears and recriminations ⇒ zakończyć się

- jej rola w małżeństwie kończy się na gotowaniu i sprzątaniu her role in the marriage is limited to cooking and cleaning

- moja znajomość kuchni włoskiej kończy się na pizzy i spaghetti my knowledge of Italian cuisine is limited to pizza and spaghetti

- pieniądze mi się kończą I’m running out of money

- moja cierpliwość już się kończy my patience is running out ⇒ skończyć się

- dziadek się kończy granddad is dying

- kończyć się jako trener/sprinter to be washed up as a coach/sprinter

- ten pisarz już się kończy, od lat nie wydał żadnej książki przen. that writer’s had it, he hasn’t published anything for years ⇒ skończyć się

- mają dom na wsi they have a. own a house in the country

- miał po ojcu warsztat samochodowy he had a. owned a garage left to him by his father

- nasze muzeum ma dużą kolekcję impresjonistów our museum has (got) a large collection of Impressionist paintings

- mam dla ciebie prezent/tę książkę o kotach I’ve got a present/that book about cats for you

- miał wszystkiego dwie pary butów he only had two pairs of shoes

- ubrała się w to, co miała she put on what she had

- nie mam psa I don’t have a. I haven’t got a dog

- nie mamy ani telewizora, ani pralki we have neither a TV nor a washing machine

- wydawnictwo nie ma funduszy na zatrudnienie specjalisty the publishers can’t afford to employ a specialist

- nie mam nic do jedzenia I’ve got nothing to eat, I don’t have anything to eat

- czy oni mają namiot? have they got a tent?, do they have a tent?

- masz scyzoryk? have you got a penknife?

- czy ma pan bagaż? have you got any luggage?

- czy macie gaz? have you got gas?

- mieć coś przy sobie to have sth on one

- masz przy sobie jakieś drobne? have you got any change on you?

- gdzie masz klucze/moją książkę? what have you done with the keys/my book?

- gdzie masz rower? where’s your bike? pot.

- mieć na coś to have money for sth

- miałem tylko na jedno piwo I only had for one beer

- (on) ma na przyjemności, a nie ma na lekarza he has money to spend on pleasures, but he can’t afford a doctor

- nie miał na nowe buty, a co dopiero na samochód he couldn’t afford a pair of new shoes, let alone a car

- mieć za co coś zrobić to have enough money to do sth, to be able to afford to do sth

- nie mieli za co wyjechać na wakacje they didn’t have enough to go on holiday, they couldn’t afford to go on holiday

- nie mają z czego żyć they don’t have enough to live on

- jak masz na imię? what’s your name?

- mam na imię Maria my name’s Maria

- (on) ma na nazwisko Nowak his (sur)name is Nowak

- mieć coś na sobie to have sth on, to be wearing sth

- miał (na sobie) granatowy garnitur he had a blue suit on, he was wearing a blue suit

- na głowie miała kapelusz, na szyi biały szalik she had a hat on her head and a white scarf round her neck

- nie mieć nic na sobie (być gołym) to have nothing on

- mieć kogoś u siebie (gościć) to have sb staying with one

- od tygodnia mamy u siebie teściów we’ve had my in-laws (staying) with us for the past week

- jeśli Legia wygra, mam u ciebie piwo! you owe me a beer if Legia win(s)

- masz!/macie! (weź/weźcie) here!

- macie kanapki, jedzcie! here’s the sandwiches, eat up! pot.

- masz, włóż to na siebie! here, put this on!

- (a) masz! (zadając razy) take that!

- (a) masz za to, że kłamiesz, a masz, a masz! (and) take that for lying! and that! and that! pot.

- masz za swoje! (dobrze ci tak) serves you right!

- ma za swoje, że jest taki naiwny it serves him right for being so naive

- mamy teraz za swoje dobre serce! that’s the thanks we get for being nice a. for all our kindness!

- masz ci (los) a. masz tobie! blast (it)! pot., damn (it)! pot.

- masz ci los, zapomniałam parasola! blast, I’ve forgotten my umbrella!

- masz go/ją/ich! (wyrażające zaskoczenie) just look at him/her/them!

- masz go, jaki mądrala! look at him, Mr Clever Dick! GB pot.

- mieć dwadzieścia lat to be twenty (years old)

- ile ona ma lat? how old is she?

- mieć dwa metry wzrostu/wysokości to be two metres tall/high

- mieć sześć metrów głębokości/szerokości/długości to be six metres deep/wide/long

- pokój ma sześć metrów na pięć the room is six by five metres

- dom będzie miał siedem pięter the house will be seven storeys high a. will have seven storeys

- kilometr ma tysiąc metrów one kilometre is a thousand metres

- pokój ma dwa okna the room has two windows

- miał niebieskie oczy/siwe włosy he had blue eyes/grey hair

- miała dziurawe buty she had holes in her shoes

- kubek ma wyszczerbiony brzeg the mug’s rim is chipped

- miała męża Włocha/inżyniera her husband was Italian/an engineer

- mieć talent/cierpliwość/odwagę to have talent/patience/courage

- nie mieć talentu/cierpliwości/odwagi to lack talent/patience/courage

- mieć takt/rozsądek to be tactful/sensible

- mieć (swoje) wady i zalety to have one’s good and bad points

- zasłony mają kolor wiśni the curtains are cherry red in colour

- działka ma kształt prostokąta a. prostokątny the allotment is rectangular (in shape)

- jej perfumy miały słodkawy zapach/zapach konwalii her scent was sweet smelling/smelled of lily of the valley

- urodę miała po matce, a talent po ojcu her looks came from her mother and her talent from her father

- za całe umeblowanie pokój miał zdezelowany stół the only piece of furniture in the room was a rickety table

- mieć w sobie coś (być interesującym) to have a certain something

- on ma w sobie coś z dziecka/roztargnionego profesora there is something of the child/the absent-minded professor in a. about him

- nie mieć nic do czegoś to have nothing to do with sth

- jej wyjazd nie ma nic do naszych planów her going away has nothing to do with our plans

- marzenia mają to do siebie, że rzadko się spełniają the thing about dreams is that they rarely come true

- miała to do siebie, że zawsze się spóźniała the thing about her was that she was always late

- mieć gorączkę a. temperaturę to have a. be running a temperature

- mieć 39° gorączki to have a temperature of 39 degrees

- mieć złamaną nogę to have a broken leg

- mieć częste bóle głowy to have frequent headaches

- mieć pragnienie to be thirsty

- mieć dobry apetyt to have a good a. hearty appetite

- mieć wadę a. defekt to have a defect

- mieć gumę pot. (w samochodzie) to have a flat pot.

- mam nadzieję, że… I hope that…

- mieć ochotę coś zrobić to feel like doing sth

- miała ochotę płakać she felt like crying

- mieć przekonanie/pewność, że… to be convinced/sure a. certain that…

- mieć kogoś/czegoś dość a. dosyć to have had enough of sb/sth, to be fed up with sb/sth

- mam tego powyżej uszu a. po dziurki w nosie! pot. I’ve had it up to here! pot.

- mieć coś wypisane w oczach a. na czole a. na twarzy to have sth written all over one’s face

- miała winę wypisaną na twarzy she had guilt written all over her face

- to dziecko nie ma matki/ojca this boy/girl has no mother/father

- ona nie ma rodzeństwa she has no brothers or sisters

- ona będzie miała dziecko she’s going to have a. she’s expecting a baby

- miała z nim dwóch synów she had two sons by him

- miał za żonę piekielnicę his wife was a real she-devil a. spitfire

- nie miał do kogo zwrócić się o pomoc he had no-one to turn to for help

- mieć kogoś przy sobie a. obok siebie a. przy boku to have sb at one’s side

- mieć kogoś/coś na uwadze a. na względzie to have sb/sth in mind, to take sb/sth into consideration

- mieć z kimś porachunki to have a bone to pick with sb

- mieć kogoś/coś przeciwko sobie to have sb/sth against one

- miał przeciwko sobie opinię publiczną public opinion was against him

- mieć przyjemność/zaszczyt coś zrobić książk. to have the pleasure/honour to do a. of doing sth

- miałem zaszczyt poznać pańskich rodziców I had the honour of meeting your parents

- mam przyjemność przedstawić państwu naszego gościa I have the pleasure of introducing our guest

- z kim mam przyjemność? książk. to whom do I have the honour of speaking? książk., także iron.

- mieć coś/nie mieć nic przeciwko komuś/czemuś to have something/nothing against sb/sth

- mieć coś do kogoś pot. to have something against sb

- do ciebie nic nie mam I’ve got nothing against you

- mieć coś na kogoś to have the goods a. the dope on sb pot.

- niczego na mnie nie mają they’ve got nothing on me pot.

- mam z nią do pomówienia a. pogadania I need to have a (serious) talk with her

- mieć kogoś nad sobą to have sb above one

- kierownik ma nad sobą dyrektora, a dyrektor – zarząd the manager answers to the director and the director answers to the board

- mieć kogoś pod sobą to be in charge of sb

- (ona) ma pod sobą dwudziestu pracowników she’s in charge of a staff of twenty

- kapral miał pod sobą dziesięciu żołnierzy the corporal had ten men under his command a. under him

- mieć kogoś za sobą (być popieranym) to have sb behind one, to have sb’s backing

- mieli za sobą większość the majority was a. were behind them, they had the majority behind them

- mieć kogoś za głupca to take sb for a fool

- ich zachowanie mam za nieco naiwne I consider their behaviour rather naive

- za kogo pan mnie ma! who do you take me for!, who do you think I am!

- mieć w kimś rywala/sojusznika to have a rival/an ally in sb

- mieć kogoś pot. (być związanym z kimś) to have somebody, to be involved with somebody

- chwalił się, że miał je wszystkie pot. (odbył stosunek) he boasted of having had them all pot.

- płacą tak dużo, że mogą mieć każdego they pay so much they can take on a. hire anyone they like

- mam dobrą komunikację do pracy I’ve got good connections to work

- centrum miasta ma dobrą komunikację z przedmieściami there are good connections from the city centre to the suburbs

- mieć słuszność a. rację to be right

- mieć ciepło/przytulnie to be warm/cosy

- owinęła dziecko szalem, żeby miało ciepło she put a scarf round the baby to keep him/her warm

- mam daleko/blisko do szkoły I have a long way/I don’t have far to go to school

- ty to masz dobrze, nie musisz wstawać o siódmej it’s alright for you, you don’t have to get up at seven (a.m.)

- mieliśmy tu wczoraj burzę/śnieżycę we had a storm/snowstorm here yesterday

- mamy dziś słoneczną pogodę it’s sunny today

- mam dziś kiepski dzień I’m having one of those days (today)

- kłopotów z nim miałam co niemiara I’ve had no end of trouble with him

- co ja z tobą mam? what am I to do with you?

- jest całkiem młoda, chciałaby jeszcze mieć coś z życia she’s still very young, she’d like to get something out of life pot.

- (on) haruje od świtu do nocy i co z tego ma? he slaves away from morning to night, and what does he have to show for it?

- miał przed sobą kilka godzin marszu he had several hours of walking ahead of a. in front of him

- miała przed sobą trudną rozmowę z szefem she had a difficult conversation with the boss ahead of her

- mieć przed sobą przyszłość to have a (bright) future ahead of a. before one

- miał przed sobą karierę he had a brilliant career ahead of a. in front of him

- mieć coś za a. poza sobą to have sth behind one

- ma za sobą trzyletnie doświadczenie he has three years’ experience behind him

- mam już to wszystko za sobą all that is behind me now

- mam co robić, nie nudzę się I’ve got things to do, I don’t sit around

- nie mieć gdzie mieszkać/spać to have nowhere to live/sleep

- nie mam gdzie przenocować I have nowhere to spend the night

- nie mieć kiedy spać/jeść/odpocząć to not have time to sleep/eat/relax

- nie mają kiedy w ścianach wiercić, tylko w niedzielę! of course, they have to drill holes in the wall on a Sunday!

- mieć czas to have time (coś zrobić to do sth)

- nie miałem czasu zająć się twoją sprawą I didn’t have time to deal with your problem

- na napisanie wypracowania macie godzinę you have an hour to write the essay

- nie miałeś mi tu kogo przyprowadzić!? why did you have to bring him/her/them here (of all people)?!

- mieć coś/nie mieć nic do powiedzenia (dużo/mało wiedzieć) to have something/nothing to say (na temat kogoś/czegoś about sb/sth)

- mieć coś/nie mieć nic do powiedzenia a. gadania pot. (o decydującym głosie) to have a say/no say

- ona nie ma w tej sprawie nic do powiedzenia a. gadania she has no say in the matter

- nie mamy już sobie nic więcej do powiedzenia we’ve got nothing more to say to each other

- mieć zły/dobry czas Sport to have a poor/good a. fast time

- mieć pierwsze/dziesiąte miejsce Sport to come first/tenth, to be in first/tenth place

- mam z nią wielką wygodę, sprząta, robi mi zakupy she’s a great help to me: she cleans and does my shopping

- nie masz co narzekać you’ve got nothing to complain about

- nie masz co się denerwować there’s no reason (for you) to get upset

- nie masz czego a. co żałować, film był kiepski you didn’t miss much: the film was hopeless

- w domu nie masz co się pokazywać you’d better not show your face at home pot.

- (on) ma teraz naradę ze swym zastępcą he’s in conference at the moment with his deputy

- mieć sprawę a. proces to be on trial (o coś/o zrobienie czegoś for sth/for doing sth)

- ma sprawę a. proces o zabójstwo/spowodowanie wypadku samochodowego he’s on trial for murder/causing a car accident

- mieć studia a. wyższe wykształcenie to have completed higher education

- mój ojciec miał tylko cztery klasy my father only did four years at school

- miał już zawód i mógł rozpocząć samodzielne życie he’d completed his training and could now start his own life

- miał dwa fakultety he had graduated in two subjects

- mamy drugi tydzień zimy it’s the second week of winter

- którego dziś mamy? what’s the date today?

- mamy dziś pierwszy stycznia/poniedziałek it’s January the 1st/Monday today

- którą masz godzinę? what time do you make it? pot.; what’s the time by your watch?

- mieć kogoś/coś po prawej/lewej stronie to have sb/sth on one’s right/left

- miał przed/za sobą dwóch strażników he had a. there were two guards in front of him/behind him

- masz to zrobić natychmiast! you’re to do it right now!

- co mam zrobić/jej powiedzieć? what am I (supposed) to do/tell her?

- po co się mam wysilać? why should I bother?, why should I make the effort?

- masz tego nikomu nie powtarzać! (and) don’t go repeating a. telling it to anyone!

- i ja mam w to uwierzyć? and you/they want me to a. I’m supposed to believe that?

- mieć coś do zrobienia to have sth to do

- ma obowiązek do spełnienia s/he has a duty to perform

- mam sprawę do załatwienia I’ve got something to sort out

- mamy zaległości do odrobienia we’ve got a backlog of work to catch up on

- miano zburzyć ich dom their house was to be demolished

- samolot miał wylądować w Warszawie, ale… the plane was supposed to land a. have landed in Warsaw, but…

- podobno jutro ma być ładna pogoda it’s supposed to be good a. nice weather tomorrow

- w pozostałej części kraju ma nadal padać in the rest of the country continuing rain is expected

- miała umrzeć w nędzy w wieku czterdziestu lat she was to die in poverty at the age of forty

- przyszłość miała pokazać, że się myli subsequent events were to prove him/her wrong

- jak się miało okazać as things a. it turned out; as it transpired książk.

- i co ja mam z tobą zrobić? what am I (supposed) to do with you?

- jeśli mielibyśmy się nie zobaczyć przed twoim wyjazdem, baw się dobrze in case we don’t see each other before you leave, have a good time

- niech się stanie, co się ma stać let things happen as they will

- właśnie miałem wyjść, kiedy zadzwonił telefon I was just about to leave a. just on the point of leaving when the phone rang

- właśnie miałam powiedzieć to samo I was just about to a. just going to say the same thing

- czy mam przez to rozumieć, że… am I to understand (by that) that…

- mieć coś do sprzedania/zaproponowania to have sth to sell/propose

- choćby a. żeby nie wiem co się miało stać, (to)… no matter what happens a. might happen…

- choćbym a. żebym miał pęknąć a. trupem paść pot. even if it kills me pot.

- mam już napisaną pracę I’ve already written the essay

- miał ukończone wyższe studia he had been to university/college

- czy macie załatwione bilety? have you booked/got the tickets?

- pieniądze mam dobrze schowane I’ve put the money in a safe place

- mam obiecaną podwyżkę I’ve been promised a rise

- miał przykazane trzymać język za zębami he was a. he’d been told to keep his mouth shut pot.

- ona miałaby mi się podobać? you think I find her attractive?

- miałbyś sumienie to zrobić? could you do (something like) that (with a clear conscience)?

- to ma być hotel czterogwiazdkowy? (z dezaprobatą) and you/they call this a. this is supposed to be a four-star hotel?!

- ten grubas to miałbym być ja!? (z niedowierzaniem) is this/that fatso really me? pot.

- pokazał nam skórę tygrysa, którego miał upolować w Afryce (z powątpiewaniem) he showed us the skin of a tiger, which he is supposed to have killed in Africa

- ciotka wyzdrowiała i ma się dobrze auntie has recovered and is doing well

- jak się mają twoi rodzice? how are your parents?

- jak się masz! (powitanie) how are you?; how’s it going? pot.

- mam się dzisiaj lepiej I feel better today

- sprawy mają się nieźle things are working out (quite) well

- jak się rzeczy mają? how do things stand?

- rzecz ma się tak, że… the thing is that…

- jak te dwie wersje mają się do siebie? how do the two versions compare?

- jak to się ma jedno do drugiego? how do the two compare?

- teoria nijak się miała do praktyki the theory was (completely) divorced from practice

- A tak się ma do B, jak C do D a. A i B tak się mają do siebie, jak C i D A is to B like C is to D

- mieli się do siebie jak dzień do nocy they were like chalk and cheese

- mieć się za artystę/człowieka honoru to consider oneself (to be) an artist/a man of honour

- (on) ma się za Bóg wie co pot. he thinks he’s God (almighty) pot.

- miała się za bliską śmierci she thought she was about to a. going to die

- miało się a. dzień miał się ku zachodowi it was getting towards sunset

- sytuacja ma się ku lepszemu the situation is looking better

- ma się na deszcz it looks like rain

- miało się na burzę a storm was brewing, there was thunder in the air

- wiedzieć, jak się rzeczy mają to know how things stand a. are

- winien i ma debit and credit

- zapisać coś po stronie „ma” to enter sth on the credit side

- (już) mam! mieszkaliśmy na tej samej ulicy! I’ve got it! we used to live in the same street!

- mam cię! a. tu cię mam! (złapałem cię, przyłapałem cię) I’ve got you!; got you! pot.

- mam cię, już mi nie uciekniesz! got you, you won’t get away now!

■ ma się rozumieć a. wiedzieć! it a. that goes without saying!

- ma się rozumieć, że przyjdę of course I’ll come

- mieć głowę a. łebpot. (na karku a. nie od parady) to have a good head on one’s shoulders

- on to ma łeb! he’s no fool!

- mieć głowę do interesów to have a good head for business

- nie mam teraz do tego głowy I don’t want to think about it/that now

- mieć kogoś/coś w nosiepot. a. gdzieśeuf. a. w głębokim poważaniueuf. to not care a damn about sb/sth pot.; to not give a monkey’s about sb/sth pot., euf.

- mam to wszystko gdzieś! pot. to hell with it all! pot.

- mieć kogoś/coś w dupie wulg. to not give a shit a. toss GB about sb/sth wulg.

- sie masz! pot. (powitanie) hi! pot.

- płynąć żabką/kraulem/na wznak to do the breast stroke/the crawl/the backstroke

- płynąć pod wodą to swim underwater

- płynąć pod prąd/z prądem (rzeki) to swim with/against the river current

- płynąć pod prąd/z prądem przen. to swim against/with the tide przen. ⇒ popłynąć

- płynąć tratwą to float on a raft ⇒ popłynąć

- płynąć pod (pełnymi) żaglami to go in a. under full sail

- płynąć (kursem) z wiatrem/pod wiatr to sail close to a. near the wind/in the teeth of a. against the wind

- statek płynie do portu the boat is heading a. sailing a. standing for port ⇒ popłynąć

- Wisła płynie z południa na północ the Vistula flows from South to North

- w przewodach płynie prąd electricity flows in a. through the wires, the wires are live

- z rur płynęła woda water flowed from the pipes

- rurociągiem płynie gaz gas is flowing in a. through the pipeline

- krew płynęła z rany blood ran from the wound

- łzy płyęły jej po policzkach tears ran down her cheeks

- pieniądze płyną jak woda (są wydawane) money is being spent like water; (napływają) money is coming in in huge amounts ⇒ popłynąć

- strumień pojazdów płynął autostradą a long stream of vehicles was moving along the motorway

- tłum płynie wąskimi uliczkami the crowd is moving along the narrow streets

- przez otwarte okno płynęły dźwięki skrzypiec the sound of violin playing floated in through the open window

- płynąca z ogrodu woń bzu the scent of lilac coming from the garden

- ciepło płynące z kominka the warmth from the fireplace

- światło płynące przez witraż light coming in through the stained-glass window

- jaka stąd płynie nauka? what lesson is there in this?

- płynie stąd jeden generalny wniosek, a mianowicie… one general conclusion can be drawn from that, i.e. …

- równy teren (krajobraz) flat countryside; (grunt) level ground

- stać w równej linii to be lined up

- utrzymywać równy poziom artystyczny to maintain artistic standards

- biec równym tempem to run at an even pace

- podzielić coś na trzy równe części to divide sth into three equal parts

- są w równym wieku they are the same age

- jesteśmy równego wzrostu we are the same height

- są równi rangą a. stopniem they are the same rank

- mieć równą liczbę punktów to have equal scores

- w równym stopniu a. w równej mierze to the same degree

- suma tych liczb jest równa trzem the sum of these numbers is three

- nagroda równa milion złotych a prize of one million zlotys

- równe 100 km/godz. exactly 100 km/h

- wszyscy są równi wobec prawa everybody has equal rights

- to była równa walka it was a close contest

- nie mieć sobie równych pod jakimś względem to be unrivalled in sth

- są równi i równiejsi żart. all men/citizens/students are equal but some are more equal than others

- traktować kogoś jak równego to treat sb as one’s equal

- rozmawiać jak równy z równym to talk on equal terms

- stracić bliską osobę to lose sb close

- stracić szacunek dla kogoś/czegoś to lose respect for sb/sth

- stracić czyjś szacunek to lose sb’s respect

- stracić słuch/głos/życie to lose one’s hearing/voice/life

- stracić pamięć to lose one’s memory

- stracić władzę w nogach/dużo krwi to lose the use of one’s legs/a lot of blood

- stracić dobrą figurę to lose one’s figure

- stracić kontakt z kimś to lose touch with sb

- miejsce pracy straci 100 osób a hundred jobs will be lost

- powieść wiele straciła w tłumaczeniu the novel lost a lot in translation

- najwięcej stracą rolnicy the biggest losers will be farmers

- partia straciła wiele głosów w wyborach the party suffered heavy losses in the election ⇒ tracić

- stracić okazję/szansę to miss an opportunity/chance ⇒ tracić

- został skazany na śmierć i stracony he was sentenced to death and executed

- został stracony na krześle elektrycznym he was executed by electric chair

- okolica wiele straciła the place lost a lot (of its beauty/attraction)

- stracił na humorze na wieść o wyniku his spirits sank when he heard the result ⇒ tracić

- stracić się w świecie to be lost to the world

■ stracić orientację to lose orientation

- stracić energię to run out of steam

- stracić głowę to lose one’s head

- stracić głowę dla kogoś to fall for sb, to fall head over heels for sb

- stracić kogoś/coś z oczu to lose sight of sb/sth

- stracić na wadze to lose weight

- stracił pięć kilogramów he lost five kilos

- stracić panowanie nad pojazdem to lose control of a vehicle

- stracić panowanie nad sobą a. nad nerwami to lose one’s composure

- stracić poczucie rzeczywistości to lose one’s grip on reality

- stracić pokarm a. mleko to lose one’s milk

- stracić rozum to lose one’s mind

- stracić serce do kogoś/czegoś to be disillusioned with sb/sth

- stracić się z oczu to lose sight of each other

- stracić w czyichś oczach to go down in sb’s estimation

- stracić wątek to lose the thread

- niech stracę easy come, easy go!