catch-up

1. (= wziąć, złapać za coś) catch, grasp; pochwycić ster rządów seize power.

2. (= wziąć do niewoli) catch; pochwycić kogoś take sb captive; pochwycić złodzieja/zbiega catch a thief/fugitive.

3. (= zrozumieć) grasp; pochwycić czyjś wzrok catch sb's eye; pochwyciś sens czyichś słów catch the meaning of sb's words.

* * *

- pię -piesz, przyłapywać ipf. catch ( kogoś na czymś sb doing sth); przyłapać kogoś na gorącym uczynku catch sb red-handed l. in the act.

przyłapywać się ipf. catch o.s. ( na czymś doing sth).

- zaczepić sznurek o gwóźdź to hook a string over a nail

- zaczepić linę na gałęzi to pass a rope over a tree branch

- zaczepić kogoś na ulicy to accost sb in the street

- zaczepił mnie jakiś nieznajomy I was accosted by a stranger

- przez nikogo nie zaczepiani dotarliśmy na miejsce we arrived without being stopped by anybody

- lepiej go nie zaczepiaj you’d better not provoke him

- zaczepić nogą o coś to catch one’s foot on sth

- zaczepić rękawem o gwóźdź to catch one’s sleeve on a nail

- samolot zaczepił skrzydłem o komin the plane hit a chimney with its wing

- zaczepić o Warszawę to stop over in Warsaw

- po drodze zaczepiliśmy o bar on our way we dropped in at a bar

- zaczepić się rękami o gałąź to catch hold of a branch

- zaczepić się u przyjaciół to stay at one’s friends’ house

- zaczepić się w jakiejś firmie to get a job in some company

- zaczepić się na rynku to gain a foothold in the market

* * *

1. (= łapać) catch, seize (sb l. sth) ( za coś by sth); grab (hold of), take hold of (sb l. sth); (piłkę itp.) catch (hold of) ( sth); chwytać za coś (= sięgać po coś) reach for sth; chwytać za broń take up arms; chwytać byka za rogi przen. take the bull by the horns; chwytać kogoś za rękę take hold of sb's hand; chwytać kogoś za słowo take sb at his word; chwytać powietrze l. oddech (z trudem) gasp for breath.

2. (= rozumieć, pojmować) get, grasp; chwytać coś w lot grasp sth at once.

3. zw. pf. zob. chwycić; przen. (= ogarniać) move; chwyciło mnie to za serce it moved me; it got to my heart; wzruszenie chwyciło mnie za gardło I was moved to tears.

4. zw. pf. ( o rozpoczęciu się czegoś) mróz chwyta its starting to freeze; pomysł chwycił the idea caught on; silnik chwycił the engine started; to nie chwyci it cuts no ice.

1. (= łapać się) seize, grasp, grab (hold of) ( za coś sth); tonący brzytwy się chwyta przen. a drowning man will grasp at straws.

2. (= złapać się wzajemnie) seize l. grab hold of one another; chwycić się za ręce take hold of each other's hand; join hands.

3. + Gen. (= uciekać się do czegoś) resort to ( sth).

4. + Gen. (= próbować) chwytać się rozmaitych zajęć try l. take up odd jobs.

- idź, zaraz cię dogonię you go on, I’ll catch you up in a minute

- złapali taksówkę i dogonili nas they took a taxi and caught up with us

- dogoni nas w końcu starość przen. sooner or later we all grow old, old age catches up with all of us in the end

- mimo długiej choroby dogonił kolegów w nauce despite his long illness, he caught up with his schoolmates

- próbujemy dogonić kraje wysoko rozwinięte we’re trying to catch up with the more developed countries

- wkrótce dogonisz wzrostem ojca you’ll be catching your father up soon

- dopędziła go paroma susami i dalej szli już razem she caught up with him in a few leaps a. bounds and they walked on together

- pies dopędził zająca the dog caught the hare

- dopędzić uciekający autobus to catch a departing bus

- dopędzić innych w nauce to catch up with the others in one’s studies

- złowił uchem cichy płacz his ears caught a faint cry

- złowił bystrym wzrokiem sylwetkę myśliwca his keen eye caught sight of the outline of a fighter plane

- starała się złowić spojrzenie matki she tried to catch her mother’s eye ⇒ łowić

- policji udało się złowić kilku gagatków z mafii the police managed to pinch a few Mafiosi

- bezpiecznik automatyczny an automatic cut-out

- bezpiecznik topikowy a fuse

- wkręcić bezpiecznik to screw in a fuse

- zmienić bezpiecznik to change a fuse

- przepalił się bezpiecznik a fuse has blown

* * *

ELEKTR fuse; ( u broni) safety catch

* * *

Gen. -a

1. el. fuse.

2. broń safety catch.

- chwytać/wstrzymywać dech to catch/hold one’s breath

- chory z trudem chwytał dech the patient could hardly catch his breath

- nabrać tchu to take a breath

- tańczyć do utraty tchu to dance until one is breathless

- nie mógł złapać tchu he couldn’t catch his breath, he was short of breath

- z wrażenia zaparło mu dech he held his breath in amazement

- była tak piękna, że zaparło mi dech she was so beautiful it took my breath away

- nalewka tak mocna, że aż dech zapiera flavoured vodka so strong it burns your throat

- zapierający dech w piersiach widok a breathtaking view

- wiosenny dech wiatru a breath of spring air

■ bez tchu (tracąc oddech) out of breath, breathless; (bez przerwy) without stopping

- padł bez tchu he fell down out of breath

- bez tchu przebiegł pięć kilometrów he ran five kilometres without stopping

- co tchu a. ile tchu as quickly as one can

- jednym tchem (szybko) in one go; (jednym łykiem) in one gulp

- wymienił tytuły/nazwiska jednym tchem he reeled off the titles/names in one go

- wypił lekarstwo jednym tchem he drank the medicine in one gulp

- ostatnim tchem at one’s last gasp

- sprinter ostatnim tchem dobiegł do mety the sprinter reached the finish line at his last gasp

- póki tchu a. do ostatniego tchu to the last, until one’s dying breath

- będę walczył o wolność kraju póki tchu w piersi I will fight for my country’s freedom till my dying breath

- z zapartym tchem with bated breath

* * *

* * *

tylko sing. tch-

1. (= oddech) breath; wind; zapierać komuś dech w piersiach take sb's breath away; dech mi zaparło it took my breath away; zapierający dech (w piersiach) breathtaking, stunning, breathless; nabrać tchu take a breath; nie móc złapać tchu gasp for breath, be out of breath, be short of breath; aż ci/mu itd. tchu braknie until you're/he's etc. blue in the face; bez tchu out of breath, short of breath, breathless; być bez tchu be out of breath, be short of breath, be breathless; jednym tchem in the same breath, in a single breath; at once; nabrać tchu draw a breath; ostatnim tchem with one's last l. dying breath; do utraty tchu until you're/he's etc. blue in the face; do ostatniego tchu to l. till the last (breath); oglądać coś z zapartym tchem watch sth keenly; czekać z zapartym tchem hold one's breath, wait with bated breath.

2. lit., rzad. (= powiew) breath (of air l. wind).

* * *

* * *

dopędzić pf. (= doganiać) catch up (coś/kogoś with sth/sb); draw level (coś/kogoś with sth/sb); biegł tak szybko, że nie mogłem go dopędzić he was running so fast that I couldn't catch up with him.

* * *

- ę -ysz hear ( with difficulty); ledwo dosłyszeć hear with difficulty; przepraszam, nie dosłyszałem sorry, I didn't catch what you said.

* * *

łów

1. (= łapać zwierzęta) hunt, catch, chase; łowić ryby fish, hook; łowić ryby w mętnej wodzie przen. fish in troubled waters.

2. (= natężać uwagę) heed, be heedful; łowić dźwięki strain one's ears to catch sounds; łowić coś wzrokiem watch for sth.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

* * *

* * *

1. (= skracać) (np. włosy) clip, trim; (gałęzie, krzewy, drzewa) prune; przycinać na wymiar cut to size.

2. (= przygniatać) catch; przyciąć sobie język bite one's tongue; przyciąć sobie palec drzwiami catch one's finger in the door.

3. (= dogryzać) gibe ( komuś at sb).

* * *

(= pojmać) capture; schwytać kogoś na gorącym uczynku catch sb red-handed, catch sb in the (very) act.

- złapać syfa to catch syphilis a. the pox przest.

- złapać jakiegoś syfa to catch some kind of skin disease

- jakiś syf ci wyskoczył na brodzie you’ve got a pimple on your chin

- ale tu syf! this place is a pigsty!

- ale syf na dworze! the weather’s crap!

* * *

pot! syphilis; (pot!: brud) shit (pot!)

* * *

1. pot. (= bałagan) mess; ale tu syf! look at this mess!

2. Gen. -a wulg. (= syfilis) syph; złapać syfa catch syph.

3. wulg. (= tandeta) shit; naprawdę kupiłeś ten syf? did you really buy this shit?; ja pierdzielę, ale syf! (o kiepskim filmie, książce itp.) jeez, this sucks big time!

4. wulg. (= problemy) fuckup; mamy teraz w pracy niezły syf we're really fucked at work now.

5. wulg. (= pryszcz) zit; zrobił mi się syf na twarzy I've got a zit on my face.

* * *

* * *

1. (= przyczepiać) hitch, fasten.

2. (= zahaczać, zawadzać) catch ( czymś o coś sth on sth); zaczepiłem rękawem o gwóźdź I caught my sleeve on a nail.

3. (= zatrzymywać, zagabywać kogoś) accost; wczoraj zaczepił mnie na ulicy jakiś facet I was accosted by some dude in the street yesterday.

4. (= zachowywać się agresywnie wobec kogoś) try to pick up l. look for a fight ( kogoś with sb); provoke ( kogoś sb).

1. (= zahaczać się) be caught ( o coś on sth); latawiec zaczepił się o drzewo the kite was caught on a tree.

2. (= chwytać się) catch hold ( o coś of sth); zaczepił się o gałąź he caught hold of a branch.

3. (= sczepić się) be locked together; gałęzie drzew zaczepiały się o siebie na wietrze the branches of the trees were locking together in the wind.

4. pot. (= znajdować pracę, mieszkanie) get a foothold ( w czymś in sth).

- dojść do domu to reach a. get home

- jak mogę dojść do dworca? how can I get to the railway station (from here)?

- dochodząc do szkoły, usłyszał dzwonek na lekcje on reaching school he heard the bell ring for lessons

- pożar dochodził już do strychu the fire was already reaching up to the attic

- woda doszła do samych drzwi the water came right up to the door

- opatrunek jest za ścisły i krew nie dochodzi do nogi the dressing is too tight and the blood isn’t flowing to the leg

- jego list jeszcze nie doszedł his letter hasn’t arrived yet

- czy pieniądze już doszły? has the money arrived yet?

- doszło do moich uszu, że przenosi się pan do Paryża I heard that you’re moving to Paris

- doszły mnie słuchy, że wyszłaś za mąż I hear you got married

- dochodzą (do) nas plotki o jej życiu prywatnym we hear various rumours about her private life

- mało z tego, co mu tłumaczę, dochodzi do niego not much of what I say gets through to him

- wreszcie doszło do jego świadomości, że… it finally got through to him that…

- program dochodzi przez satelitę the programme’s transmitted by satellite

- z ogrodu dochodził miły zapach kwiatów a pleasant smell of flowers was coming from the garden

- uliczny hałas tu nie dochodzi you can’t hear the traffic here

- dziwny dźwięk doszedł do jego uszu he heard a strange sound

- do naszego zespołu doszli nowi zawodnicy some new players have joined our team

- doszedł nam nowy temat do dyskusji we have a new topic to discuss

- do pensji dochodzi premia oraz różne dodatki on top of the salary there’s a bonus and various additions

- po urodzeniu się dziecka dojdą nam nowe obowiązki after the baby’s born, we’ll have additional obligations

- liczba ofiar w wypadkach drogowych w tym miesiącu doszła już do 1000 the number of road accident victims this month has already reached 1,000

- jego długi dochodziły do dwóch milionów złotych his debts amounted a. came to almost two million zlotys

- kurs dolara doszedł do 4 zł the exchange rate for the dollar went up to a. reached 4 zlotys

- upał dochodził do 40°C the temperature was approaching 40°C

- dojść do perfekcji w czymś to achieve a. attain perfection in sth

- dojść do bogactwa to become rich

- dojść do pełnoletności to come of age

- dojść do punktu kulminacyjnego/zenitu to reach a high/zenith

- dojść z kimś do porozumienia a. zgody to reach a. come to (an) agreement a. an understanding with sb

- po długich negocjacjach rząd i związki dochodzą do porozumienia after protracted negotiations, the government and unions are coming to an understanding

- dojść do sławy to become famous

- dojść do władzy to come a. rise to power

- jak on doszedł do takich pieniędzy? how did he come into that kind of money?

- tylko najwytrwalsi do czegoś dochodzą only the most persevering people achieve anything (in this world)

- jego wściekłość dochodziła do obłędu his fury verged on madness

- dochodzić zwrotu długu to demand the settlement of a debt

- dochodzić swoich praw na drodze sądowej to pursue one’s rights in a court of law

- dochodzić sprawiedliwości to seek a. demand justice

- dochodzić prawdy to search for the truth

- nie dojdziesz prawdy you’ll never find out a. know the truth

- postanowił dojść, o co im chodzi he resolved to find out what they meant

- trudno dojść, jak jest naprawdę it’s hard to find out what the real situation is

- dojść do wniosku a. przekonania to reach a. come to a conclusion

- dojść kogoś to catch sb up a. catch up with sb

- dochodził biegnącego przed nim Francuza he was catching up with the French runner in front of him

- dojść do piłki/podania to get to the ball

- ziemniaki jeszcze twarde, ale zaraz dojdą the potatoes are still a bit hard, but they’ll be ready in a minute

- zostaw mięso w piecu, niech dojdzie leave the meat in the oven to finish off for a bit

- zboża już dochodzą the corn will be ripe soon

- nie wiem, jak do tego doszło I’ve no idea how it happened a. came about

- po operacji doszło do powikłań some complications arose after the operation

- często dochodziło pomiędzy nimi do spięć there were often arguments between them

- na tym skrzyżowaniu często dochodzi do wypadków accidents often occur at this crossroads

- dochodzi do tego, że dzieci kłócą się z nauczycielami w szkole it’s coming to the point a. reaching the stage where children are quarrelling with their teachers at school

- doszło do tego, że nikt nie podał mu ręki in the end no one shook his hand

- do czego to doszło! what (on earth) are things coming to!

■ dojść z czymś do ładu to get to grips with sth

- dojść do ładu ze swymi myślami to get a. bring one’s thoughts under control

- dojść z kimś do ładu to reach an understanding with sb

- gdy się upił, trudno było z nim dojść do ładu when he got drunk, it was difficult to get through to him

- nie dojdę z tym chłopakiem do ładu, nie chce mnie w ogóle słuchać I can’t cope with that boy, he doesn’t want to listen to me at all

- dojść do siebie (po chorobie) to recover, to recuperate; (po zemdleniu) to come round a. to

- policja w końcu go dopadła the police finally caught him

- psy dopadły zwierzynę the dogs caught their prey a. quarry

- zobaczysz, kiedyś cię dopadnę I’ll get you one day a. in the end

- dopadł mnie na korytarzu i zaczął opowiadać nudne historie he caught up with me in the hall and started rattling on

- akwizytorzy dopadają nas teraz wszędzie: w domu, w pracy, na ulicy door-to-door salesmen accost us everywhere: at home, at work, in the street

- dopadła go grypa he’s got the flu

- dopadł go atak malarii he was struck down by malaria

- dopadła ich bieda, gdy ojciec stracił posadę when father lost his job they became poverty-stricken

- dopadła do niego z krzykiem she run up screaming and grabbed him

- do pociągu dopadł w ostatniej chwili he caught the train at the very last minute a. moment

- czy dobrze dosłyszałem pana nazwisko? did I get a. hear your surname right?

- zdołałem dosłyszeć jedynie, że podwyżek nie będzie I’ve only managed to catch that there won’t be any pay rises

- nie dosłyszała, jak wszedł do kuchni she didn’t hear him enter the kitchen

- nie dosłyszałem, o co tam chodziło I didn’t catch what it was about