-
1 рынчын
1. прил.2. сущ.рынчын хуыз – больной, нездоровый вид
больной, пациентРынчын уалдзæгмæ нал ахæсдзæн. – Больной до весны не дотянет.
-
2 рынчын
1. ავადმყოფი2. პაციენტიрынчын кӕны ავადმყოფობს, ავად არის, ავადდებაрынчын кӕндзӕн ავად გახდება, დაავადდება, დაავადმყოფდება, იავადმყოფებს -
3 рынчын уын
быть больным, болетьнырма рынчын у – он всё еще болен
цæмæй рынчын дæ? – чем ты болен?
-
4 рынчын кæнын
-
5 фæрынчын уын
заболеть, захворать -
6 фӕрынчын уын
ავად გახდომა -
7 бахауын
-
8 зæрдæ
1) анат. сердцезæрдæйы цавд – сердцебиение, пульсация сердца
рынчын зæрдæ – больное сердце
аразгæ зæрдæ – искусственное сердце
æнæниз зæрдæ – здоровое сердце
2) сердце, душадæ зæрдæ дæм куыд дзуры – как тебе кажется, как тебе сердце велит (повелевает, подсказывает)
мæ зæрдæ йæм æхсайы – я боюсь (беспокоюсь) за него (за нее)
цы дæ зæрдæ зæгъы? – что ты хочешь, чего тебе надо?
мæ зæрдæ мын йæхимæ ласы – манит меня к себе
Цомахъ хорз зыдта хæххон адæмы цард, сæ зæрдæ, сæ бæллицтæ. – Цомак хорошо знал жизнь горцев, их душу, их мечты. (Джыккайты Ш., «Ирон литературæйы истори. 1917–1956»)
идиом. зæрдæйы дзæбæхæн -
9 нырма
-
10 тарф
-
11 тыхст
(мн. тыхстытæ)1) спутанный, запутанный2) переживающий, встревоженный, обеспокоенный3) суетливыйтыхст рынчын – тяжелобольной
-
12 цæмæй
-
13 æндидзын
-
14 æнцой
(мн. æнцæйттæ)1. прил.1) без движения и шума; спокойныйÆрдз уыд сабыр, æнцой. – Природа была тиха и безмолвна. (Цоциты Р., Бæллиц)
2) мирный, спокойный2. сущ.Нæ рынчын абон æнцойдæр у. – Нашему больному сегодня лучше.
1) покой, спокойствие2) опора3) перен. опора, надежда3. послел.опираясь на…; являясь опорой; подперевшисьУари йæ топпы æнцой иудзæвгар сахат æнæдзургæйæ алæууыди. – Уари, оперевшись на свое ружье, постоял безмолвно некоторое время. (Гæдиаты С., Айссæ)
-
15 æртарф уын
тяжело заболеть, слечьКъостайы мад Мария æртарф, мæлæтдзаг рынчын уыди, йæ цуры йæ къæхтæ тылдта къаннæг сабийæ Къоста. – Мать Коста Мария, слегла, она была смертельно больна, а рядом с ней махал своими ножками маленький Коста. (Журнал «Мах дуг»)
-
16 бахауын
1) მოხვედრა2) ვისიმე გავლენის განცდა3) ჩავარდნა; გაბმა4) ჩაცვივნა -
17 стационарон
სტაციონარული -
18 тарниз
ჭლექი -
19 тарф
-
20 тыхст
1) დახლართული, დახვანჯული, დაბლანდული2) შეშფოთებული, შეწუხებული◊ тыхст рынчын მძიმე ავადმყოფი3) მოუსვენარი, ფუსფუსა
- 1
- 2
См. также в других словарях:
рынчын — з.б.п., нтæ … Орфографический словарь осетинского языка
Рынчынфæрсæг цæуын — – рынчын кæнæ цæф адæймаджы бабæрæг кæнын; социалон æгъдауæй хъæугæ хъуыддаг уæвгæйæ, æвдыста, раздæр ирон адæмы алы æрд æмæ кары къордтæ сæ уæгъд рæстæг куыд æрвыстой, уый. Рынчыны уæлхъус иу куы ‘рбамбырд сты, уæд хъазæн ныхас кодтой, фæндырæй… … Словарь по этнографии и мифологии осетин
ЦЫКУРАЙЫ ФÆРДЫГ — тж. УРС ФÆРДЫГ Нарты кадджыты 1946 азы рауагъды йæ чиныгаразджытæ амонынц: «Зынаргъ дуры мыггаг. Ам: мард æгас кæныны, цæфтæ дзæбæх кæныны тых кæмæ ис, ахæм фæрдыг. Ома, цы курай, уый дæтты». Кадджыты та кадæг «Сослан Бедухайы куыд æрхаста» йы… … Словарь по этнографии и мифологии осетин
ЦÆСТЫТЫ БАФТАУЫН — Фенын кæнын. Адæмы мæнгуырнындзинадмæ гæсгæ, исчи иу куы фæрынчын, уæд иу йæ хицæуттæ куывтой уæларвон тыхтæм, цæмæй сын æй фыны фенын кодтаид, цæй тыххæй у рынчын, цы аххос æм ис, кæнæ æндæр ахæм исты. Сæ куывды дзырдтой: «Нæ цæстыты нын æй… … Фразеологический словарь иронского диалекта
АЛАРДЫ — Ирон мифологийы æппæты карздæр бардуаг, сывæллæтты низ фадынæджы бардуаг. Рагон Ирыстоны иу фадынæгæй сабитæ дзæвгартæй цагъды кодтой, цы сывæллон иу дзы фæрынчын, уымæн иу сдзæбæх æнхъæл ничиуал уыд. Афтæ карз уыд ацы низ, æмæ дзы ирон адæм тынг … Словарь по этнографии и мифологии осетин
ДЖЕРЫ ДЗУАР — Джеры Уастырджийы кувæндон ис Хуссар Ирыстоны Джеры комы. Йæ бæрæгбон вæййы фæззæджы Ичъынаимæ уыцы иу хуыцаубоны. Джеры Уастырджийы бæрæгбон ныры дуджы дзæвгар фæраздæр кодтой, бабастой йæ Республикæ Хуссар Ирыстон сарæзты бонимæ. Джеры дзуар ис … Словарь по этнографии и мифологии осетин
УАСТЫРДЖИ — Ирон мифологийы нæлгоймæгтыл (сылгоймæгтæ йын йæ ном дзургæ дæр нæ кæнынц, хонынц æй ЛÆГТЫ ДЗУАР) æмæ бæлццæттыл армдарæг зæд. Стыр Хуыцауы фæстæ Уастырджи ирон динон дунеæмбарынады ахсы дыккаг бынат. Цæры уæларвы. Уымæн, æрмæстдæр уымæн ис бар… … Словарь по этнографии и мифологии осетин
ИУ КЪАХÆЙ ИНГÆНЫ БЫЛЫЛ ЛÆУУЫН — Тынг уæззау рынчын, мæлæтдзаг рынчын уын … Фразеологический словарь иронского диалекта
МÆЛÆТЫ ФÆНДАГЫЛ НЫЛЛÆУУЫН — тж. МÆЛÆТЫ КЪАХЫЛ НЫЛЛÆУУЫН Тынг уæззау рынчын фæуын; мæлын; куынæджы онг æрцæуын. Бафтыдта йæ номыл усы чызджы... рынчынмæ кæсыныл. Фæлæ кæм, мæлæты фæндагыл ныллæууыд мæгуыр лæппу. (Беджызаты Ч. Мæсгуытæ дзурынц.) Мæлæты къахыл ныллæууыд Челе.… … Фразеологический словарь иронского диалекта
УАТ НÆ ИСЫН — тж. УАТ НАЛ ИСЫН Æдзух рынчын уæвын, хуысгæ кæнын. – Уæлæ рынчын лæгæн йæ мастыл цæхх ныккодтой ноджы æмæ абон дæр йæ уат нæма систа. (Букуылты А. Зарæг баззад цæргæйæ.) … Фразеологический словарь иронского диалекта
Ацæмæз — см. Ацæмæз – перевод Ацæмæз – сызгъæрин удæвдзы хицау Нарты кадджыты. Йæ фыдæн ын æй балæвар кодта «цырдкъах» Æфсати. Ацæмæз йæ диссаджы уадындзæй æдзух цæгъды, Сайнæг æлдары чызг Агуындæ – рæсугъд кæм цæры, уыцы Сау хохы сæр. Йæ сызгъæрин… … Словарь по этнографии и мифологии осетин
