-
1 ausgraben
ausgraben, I) herausgraben: effodere (z. B. vasa operis antiqui: und mortuum). – elicere (gleichs. herauslocken, z. B. ferrum e cavernis). – eruere (ausscharren, z. B. mortuum: u. cadavera ex limo: u. aurum ex terra). – scrutantem reperire alqd (nachgrabend auf etw. treffen, z. B. vascula operis antiqui). – II) durch Graben aushöhlen: a) übh.: effodere. – fodere et exinanire. fossurā exinanire (durch Graben inwendig leer-, hohl machen, z. B. tumulum). – einen Graben tiefer au., fossam altiore fossurā deprimere. – b) mit dem Grabstichel, Meißel: sculpere. exsculpere (in Holz, Stein, Elfenbein etc.). – caelare (in Gold, Silber, Erz, bes. halberhabene Figuren). – Ausgraben, das, mit dem Grabstichel, sculptura; caelatura.
-
2 aushöhlen
aushöhlen, excavare. – fodere et exinanire. fossurā exinanire (durch Graben inwendig leer-, hohl machen, z. B. tumulum). – exedere (durch Ausnagen hohl machen, z. B. arborem, saxa penitus). – Aushöhlen, das, excavatio. – Aushöhler, cavator alcis rei (z. B. eines Baums, v. Specht). – Aushöhlung, die, excavatio.
-
3 zurückziehen
zurückziehen, I) v. tr. retrahere (z.B. manum, pedem: u. alqm a via). – reducere (zurückführen, z.B. exercitum; dah. sowohl = an sich ziehen, z.B. manum, brachium: als = rückwärts bewegen, z.B. calculum [Spielstein]). – subducere (nach u. nach einziehen, z.B. stationes). – an od. nach etwas z., reducere ad etc. (eig., z.B. remos ad pectora; dann = zurückführen-, -gehen lassen, z.B. exercitum ad mare). – aus etwas z., retrahere ex etc. (eig.); reducere od. removere ex etc. (zurückführen, zurückgehen lassen, z.B. praesidia ex oppidis). – in etwas z., recipere in mit Akk. (zurücknehmen = sich zurückziehen lassen, z.B. copias in castra). – von etwas z., retrahere ab etc. (sowohl eig., als bildl. = abhalten, retten, z.B. a foedere: u. ab interitu): reducere ab etc. (zurückführen, z.B. copias a munitionibus); revocare ab etc. (zurückrufen, eig.; u. bildl. = abbringen, z.B. a scelere). – seine Hand von etwas od. jmd. z. (bildl.), destituere alqd od. alqm (im Stiche lassen, z.B. rem inchoatam); deesse alci rei oder alci (seine Dienste versagen, z.B. causae communi); alqm auxilio orbare (jmd. der Hilfe berauben); alqm abdicare (sich lossagen von jmd., jmd. verstoßen, einen Sohn). – sich zurückziehen, recedere (zurücktreten, -weichen, z.B. ad munitas urbes: u. undae recedunt). – secedere (beiseite treten, u. prägn. = sich von [2828] den Geschäften zurückz., z.B. quietis amore, v. Pers.). – se subducere (sich davonschleichen, z.B. hinc: u. de circulo). – se recipere. signa recipere oder referre (den Rückzug antreten, v. Soldaten). – pedem od. gradum referre (von Kämpfenden). – castra retro movere. castra referre (das Lager zurückverlegen, z.B. castra referre ad loca tutiora). – copias od. exercitum reducere (das Heer zurückführen = sich mit dem Heere zurückziehen, v. Feldherrn, z.B. in castra: u. ad mare). – se abdere (sich den Blicken entziehen, z.B. in bibliothecam). – recedere in otium. se convertere ad otium. se removere a negotiis publicis (sich von den öffentlichen Geschäften zurückziehen). – jmd. sich z. lassen, alqm summovere (jmd. beiseite treten lassen, z.B. legatos); alqm removere (abtreten lassen, z.B. arbitros): die Truppen sich wohin z. lassen, copias recipere alqo (z.B. in tumulum). – sich von etwas z., recedere ab etc. (im allg., z.B. a moenibus [v. belagernden Feinden]); abscedere alqā re (z.B. non militaribus solum, sed civilibus quoque muneribus); se recipere ab etc. (sich zurückbegeben von etc.); se removere ab etc. (sich entfernen von etc.): se retrahere ab alqa re (sich einer Sache enthalten, z.B. a convivio). – sich von jmd. (jmds. Umgang, Freundschaft) z., se removere ab alqo od. ab alcis amicitia; alqm od. alcis aditum sermonemque defugere (jmds. Umgang u. Gespräch meiden). – sich zu etwas z., se referre ad alqd (z.B. ad studia litterarum, quibus maxime delectamur). – zurückgezogen = in der Zurückgezogenheit, s. Zurückgezogenheit. – II) v. intr. remigrare (z.B. in veterem domum e nova). – Ist es übh. = zurückgehen, -kehren, s. d.
См. также в других словарях:
TUMULU — tumulum … Abbreviations in Latin Inscriptions
TUMULUCOIUX — tumulum coniunx … Abbreviations in Latin Inscriptions
MONUMENTUM — Iureconsulto ff. de Religiosis, et sumptibus funerum, idem est quod Graecis Cenotaphium, ita enim ille: Si ibi sit corpus, dici sepulchrum: si absit, dici Monumentum, ut et Graecis Cenotaphium, quia structum solum ad memoriam defuncti. Virgilio… … Hofmann J. Lexicon universale
CENOTAPHIUM — Graece κενοτάφιον, Papinio Statio vacuum sepulchrum est, Theb. l. 12. v. 160. Quin fugitis, dum tuta via est, Lernamque reversae Nomina (quod superest) vacuis datus orba sepulchris, Absentesque animas ad inania busta vocatis. Ubi Vetus… … Hofmann J. Lexicon universale
ABSORIS — oppid. in insula Minervae, conditum a Colclus, qui cum Absyrto Medeae fratre missi fuerunt ab Aeeta illius patre, ad persequendam Medeam, quae cum Iasone profugerat. Ibi cum serpentium multitudini resistere non possent, Medea ab iis rogata,… … Hofmann J. Lexicon universale
AESYMNUS — Megarensis quidam, qui Regum tyrannidem perosus, consuluit Apollinem, quô potissimum modô Megarenses Remp. felicissime possint administrare; Cumque responsum esset, Si cum pluribus consultarent: arbitratus id ad mortuos pertinere, qui vivorum… … Hofmann J. Lexicon universale
AQUILA — I. AQUILA apud Sugerium de Administrat. sua c. 32. Aquilam vero in medio chori ammirantium tactu frequenti deaur atam, reaurari fecimus, aliosque recentioris aevi Sctiptores, lectrum est seu analogium in modum aquilae alas expansas habentis… … Hofmann J. Lexicon universale
CAPRA Candida — apud Ietas, tumulum Homeri demonstravit olim, quod Manibus eius caprâ parentarent Ietae. Unde Varro apud A. Gellium, l. 3. c. 11. Homeri imagini hoc epigramma in libro de Imaginibus apposuit. Capella Homeri candida haec tumulum indicat, Quod hac… … Hofmann J. Lexicon universale
COENOTAPHIUM — melius, Cenotaphium, Graece Κενοτάφιον, tumulus dictus est, in honorem peregre defuncti, domi exstructus. Postquam enim istiusmodi demortui anima sollenni ritu ter vocata esset, quod ἀνακαλέσαςθαι την` ψυχὴν dixêre, Manes ter voce vocare: Unde… … Hofmann J. Lexicon universale
POMPEJI Tumulus — apud Ael. Spartian. in Hadriano, c. 14. Sed in monte Casio, quum videndi Solis ortûs gratiâ nocte ascendisset. imbre ortô fulmen decidens hostiam et victimarium sacrificanti afflavit. Peragratâ Arabiâ Pelusium venit et Pompeii tumulum… … Hofmann J. Lexicon universale
PONS Aureoli — Pontirolo, pagus Insubriaead Adduam fluvium, inter illum et Brembum, ubi Aureolus interfectus a Claudiano Imperatore, a Bergomo 13. mill. pass. a Mediolano 26. Ita enim Trebellius Pollio, in Trig. Tyrannis, c. 11. Hunc eundem Aureolum Claudius,… … Hofmann J. Lexicon universale