-
1 skript
(pl. -ir), f.1) picture, drawing (seglit var sett með fögrum skriptum);2) writing, writ;3) confession (to a priest); veita e-m s., to confess one; ganga til skriptar, skripta, to go to confession;4) penance (setja e-m s.);5) punishment (tröll kváðu Kaldrana hata fengit makliga s. fyrir sinn tilverknað).* * *1.skrift, f. [skrifa], a picture, drawing, tapestry; skjöldrinn var skrifaðr fornsögum, en allt milli skriptanna vóru lagðar yfir spengr af gulli, i. e. the subjects represented on the shield were separated by golden spangles, Eg. 698; höfðu vit á skriptum þat er skatar léku, ok á hannyrðum hilmis þegna, of tapestry, Gkv. 2. 15; seglit var sett með fögrum skriptum, Fms. x. 77, see the remarks s. v. segl; hence a sail is poët. called hún-skript, the ‘mast-picture,’ Fms. ix. (in a verse): a painted tablet in a church, í krossum, líkneskjum, skriptum, Bs i. 132; stendr frúin frammi fyrir skriptinni með hreinum bænum, Mar.; Maríu-skript, Ólafs-s., Þorláks-s., Jóns-s., Andreas-s., Cecileu-s., the picture of the Virgin Mary, St. Olave, Thorlak, John, etc., Vm., D. I. i. passim.II. a writ, scripture (Dan. skrivten); heilög skript, Stj. 1, Bs. ii. 40; í skriptinni, Stj. 147 (but ritning, q. v., is more usual).2. penmanship; skriptin mín er stafa-stór … það er einsög kattar-klór, a ditty.III. eccles. confession, Vm. 37; veita mönnum skript, Fms. viii. 11, xi. 339, K. Þ. K. 72; ganga til skripta, Bs. i. 446, Fb. ii. 342, Sturl. ii. 34; bera mál til skripta, N. G. L. i. 152, passim.2. shrift, penance; setja e-m skript, Bs. i. (Laur.); taka skript (skriptir) af biskupi, K. Á. 116, 136; henni var þat boðit í s. sína, Fms. viii. 12, N. G. L. i. 152; veita s., Fms. xi. 339; inna s- sína, 156; rjúfa skript, Mar.; stórar skriptir ok mikil meinlæti, Sks. 486; svara stórum skriptum, Gþl. 169.3. metaph. a penalty, in a secular sense, ætla ek, at henni hafi þat engi s. verit, it has been no penance for her, Vígl. 33; fá makliga skript, to receive deserved punishment. Fas. ii. 116.COMPDS: skriptarganga, skriptargangr, skriptaboð, skriptadóttir, skriptafaðir, skriptalauss, skriptamaðr, skriptamál, skriptaprestr.2.f. = krypt, a crypt, Thom. 493. -
2 skript-bera
bar, to bring to confession; s. synd, to shrive a sin, H. E. i. 484; skript-borinn, confessed. 483. -
3 skript-rof
n. the breach of a penance, K. Á. 148, N. G. L. i. 153. -
4 skript-rofa
adj. (-rofi, K. Á. 148), failing to fulfil one’s penance; verða s., N. G. L. i. 152, 429. -
5 almanna-skript
f. general confession, Hom. 74. -
6 graf-skript
f. an epitaph, (mod.) -
7 Máríu-skript
f. a tablet of the Virgin Mary, Dipl. i. 10, Vm. 6, 22, 27, 69, Pm. 14. -
8 út-skript
f. a transcript, D. N. i. 164, ii. 205: inscription, Pass. 35. 1. -
9 yfir-skript
f. a superscription, N. T. -
10 SETJA
(set, setta, settr), v.1) to seat, set, place, put (hann setti sveininn í kné konungi; hón var í haug sett);setja e-n inn, to put in prison;setja inn fénað, svín, hross, to pen up, take in;setja dóm, to set a court;setja tjöld, herbúðir, to set up tents;setja grundvöll til kirkju, to lay the foundation of;setja borð, to set up tables;setja e-m gisla, to give one hostages;2) to drive (hann setti øxina í höfuð honum);3) to make, establish (setja lög, frið, grið);setja ráð, ráðagørð, to set on foot (contrive) a plan, plot (báðu þeir hann setja aðra ráðagørð);setja e-m torg, markað, to set up a market;4) to order, prescribe (setja e-m skript);setja e-m dag, stefnu, to fix a day for one to appear;5) with dat., setja e-u, to settle (setja máli);6) to appoint (hann setti Guthorm son sinn til landvarnar);7) to allay (sá dauði mun setja mína sút);8) setja e-t e-u or með e-u, to set, inlay (hann lét gøra gullkaleik ok setja gimsteinum);to embroider (seglit var sett með fögrum skriptum);9) intrans., to set off (hann lagði halann á bak sér ok setti í burtu);setja undan, to escape;10) impers. it settles;þegar er niðt setti moldrykit (acc.), when the dust settled;jarl (acc.) setti svá rauðan sem blóð (dreyrrauðan), the earl turned red as blood;þá setti at honum hósta, a fit of coughing seized him;þá setr at henni grát mikinn, she bursts into tears;11) with preps. and advs.:setja e-n af kirkju, to put out of the church, excommunicate;setja e-n af ríki, to depose one;setja e-n af lífi, af sinni eign, to deprive one of life, of one’s property;setja e-n aptr, hold one back, check (hann setti þá harðliga aptr, er á Þráin leituðu);setja at e-m, to attack;setja e-t á skrá, to enter, set in a scroll;setja á sik hjálm, to put on a helmet;setja á, to push (H. bað Ketil ganga fyrir skut ok setja á);setja e-n eptir, to leave one behind;setja fram skip, to launch a ship;setja e-t fyrir, to prescribe (eptir fyrir-settri skipan);setja þvert nei fyrir, to deny flatly (Þyri setti þvert nei fyrir, at hón myndi giptast gömlum konungi);setja e-n í fjötur, bönd, to put in fetters;hann hafði sett spjót í völlinn hjá sér, he had stuck his spear in the ground beside him;setja e-n niðr, to make one sit down, put one down (H. þreif til hans ok setti hann niðr hjá sér);setja niðr lík, to lay a corpse in earth, bury it;setja niðr mál, deilu, vandræði, to settle it;setja e-t saman, to put together, set up (setja bú saman);to compose, write (eptir bókum þeim, er Snorri setti saman);setja e-n til bókar, to set one to learn;setja e-n til ríkis, to put one on the throne;setja upp, to raise, erect, put up (setja upp skurðgoð);setja upp segl, to hoist sail;setja upp boga, to bend a bow;setja skip upp, to draw a ship up, ashore;setja skip út, to launch, = setja skip fram;setja e-t við e-u, to set against (þat þótti höfðingjum ofrausn ok settu mjök hug sinn við);to bet (ek set við hundrað marka silfrs, at hann ríðr mik eigi af baki);setja e-n yfir e-t, to put one over, at the head of (H. konungr setti Eystein jarl yfir Vestfold);12) refl., setjast.* * *set, setti, sett; a causal to sitja, q. v.; [Ulf. satjan, ga-satjan, = τιθέναι, φυτεύειν; Engl. to set; Dan. sætte; Swed. sätta.]A. To seat, set, place, put; hann setti sveininn í kné konungi, Fms. i. 16; hón var í haug sett, Ld. 20; bar hann inn ok setti hann í sæti, Nj. 179; hann setti hann í næsta sér, 46; setti hann í hásæti hjá sér, 282; setja höfuðit aptr á bolinn, Fms. x. 213; setja á sik hjálm, Nj. 42, 144; var settr undir hann stóll, 269; s. forsæti með endi-löngum bekkjum, 220; setja inn, to put in; s. inn fénað, svín, hross, to pen them, take them in, Gþl. 386, Grág. i. 436: to put in prison, Fms, x. 49; s. í fjötra, bönd, to ‘set in the stocks,’ put in fetters, ii. 173, x. 301; hann hafði sett spjótið ( stuck it) í völlinn hjá sér, Nj. 58; s. hest fyrir sleða, Landn. 94; s. e-n til bókar, to set one to book, set one to learn, Fms. vii. 199, viii. 9; s. til ríkis, to set one to reign, Eg. 366; hann setti sonu sína hina ellri til lands, Orkn. 4 old Ed.; s. á skrá, to enter, set in a scroll, Stj.; setja inn, to insert, Bs. i. 280:—þar var fimmtar-dómr settr, Nj. 241; þar er dómrinn var settr, Eg. 340; setja tjöld, to set up tents, Fms. xi. 85; s. herbúðir, id.; s. gamma sinn annan veg brekkunnar, 38, 79; s. grundvöll til kirkju, to lay the foundation of, 33; s. e-m borð, Nj. 220; setja e-m gísla, to give hostages, Fms. xi. 392.2. special usages, to drive; hann setti öxina í höfuð honum, Nj. 53; þau setja þegar af þeim nýrun, they bite them clean off, Stj. 94.3. intrans. to set off; hann lagði halann á bak sér ok setti í burtu, Fb. i. 565; enn úhreini andi greip grís, ok setti braut síðan, Greg. 56: s. undan, to escape, Nj. 136, Fms. ii. 325; s. undan e-m, s. undan á-gangi e-s, to make one’s escape, Al. 99, Fms, vi. 379.4. with prepp.; setja af, to depose, see above:—s. e-n aptr, to repel, hold back, check, Hkr. i. 20, Fms. xi. 81, Nj. 123, Stj. 21:—setja at, to set against, attack; mun ek s. at hinni rauðu töflunni, of a move in chess, Fas. ii. 67:—setja á, to put up; s. á langar tölur, Sturl. i. 105; s. e-t á sig, to mark, notice; svá var á sett, at Böðvarr, 32: setja á vetr, of livestock in the autumn = Germ. anbinden:—s. eptir, to leave behind, Eg. 368, Fms. ix. 43:—setja e-ð fyrir sig, to set a thing before one, i. e. be sad and depressed on account of it:—setja fram, to put forward, produce, Mar. (fram-setja): setja fyrir, to set before, as a thing ordered; eptir fyrir settri skipan, Sks. 37; setja nei fyrir e-t, to deny, refuse, Fms. ii. 131, ix. 242; setja e-m e-t fyrir, to set as a task to one; hann (the teacher) setti mér þetta fyrir:—setja niðr, to set down, quash; þeir settu Þorgeir niðr á Ánabrekku, put him there, Eg. 237; cp. niðr-setningr, in mod. usage s. niðr ómaga, to distribute the paupers among the households in a parish: s. niðr lík, to lay a corpse in earth, H. E. i. 491, Fms. iv. 110; s. upp óp, gnegg, Hrafn. 7: metaph. to stop, Fms. ix. 355, 452, xi. 260, Hkr. ii. 136, Eg 729: to dispose, s. niðr eptir reglu, Fms. xi. 428:—s. saman, to put together; s. bú saman, iii. 29, Ld. 10, s. saman kvið, kviðburð, Grág., Nj.: to compose, K. Á. 220, Fms. vii. 242; eptir bókum þeim er Snorri setti saman, Sturl. ii. 123; bók þessi heitir Edda, hana hefir saman setta Snori Sturluson, Edda ii. 250; hér er lukt þeim hlut bókar er Ólafr Þórðarson hefir saman sett, 427:—s. fram skip, to launch a ship, Eg. 160, Fms. ix. 478: s. út skip, to launch, 480, Gþl. 371:—s. upp skip, to draw her up ashore (as used to be done for the winter months), Hkr. i. 152, Fms. i. 62, ix. 478, Nj. 281, Eg. 180, Gþl. 371 (upp-sátr); þar fellr á er heitir Gufu-á, í hann setti Ketill upp skip sitt ( laid her up in the river), Eg. 592; (in mod. usage setja (absol.) is to launch a boat); s. upp, to put up, erect, raise, Eg. 492, Fms. vii. 265., Ó. H. 170; s. upp segl, to hoist sail, 165, Fms. ix. 10; s. upp boga, Fas. ii. 543; hann lét s. upp skurðgoð, Ver. 41: s. út, to set out for sale, Bs. i. 636:—5. við, to let, Bær. 6.II. metaph. usages, to make, establish; setja lög, lands-rétt (laga-setning), Kristinn-rétt setti hann við ráð Grímkels biskups, Ó. H. 44; lög þau er Hákon Aðalsteins-fóstri hafði sett í Þrándheimi, id.: svá settu þeir Ketill biskup ok Þorlákr biskup Kristinna laga þátt, K. Þ. K.; hann setti þat í lögum, at …, Ó. H. 4; hann setti Gulaþings-lög með ráði Þorieifs spaka, hann setti ok Frostaþings-lög með ráði Sigurðar jarls, … enn Heiðsefis-lög hafði fyrst sett Hálfdán Svarti, Fms. i. 23; á því þingi (in Nicea) var settr allr Kristinn-dómr, 625. 48; máldagi vel ok skynsamliga settr ok skipaðr, Dipl, i. 5; svá skulu hreppar settir, at hverr bóndi skal sitja it næsta öðrum, Grág. i. 443; setja frið um heim allan, setja frið millum landa, Rb. 412, Eg. 282; settum friði, Grág. ii. 167; s. grið, to make a truce, Nj. 248 (griða-setning); Julius setti misseris-tal, Rb. 412; setja á stofn, to start, begin, Fms. ii. 35: with dat. to settle, settu þeir þessu, Fms. ix. 452; s. þeim málum er konungar áttu um at dæma, Ld. 28; þeir (búar) áttu eigi at s. málinu, Nj. 87:—to appoint, hann setti Guthorm son sinn til landvarnar, Ó. H. 4, Fms. i. 24, 29, Eg. 272, 537, Nj. 129, Hom. 51, Dipl. v. 8; ef hann leysir þat svá af höndum sem hann er til settr, Grág. i. 497:—af-setja, to depose; setja e-n af kirkju, to put out of the church, excommunicate, Sturl. iii. 167; af setja e-n konungdómi, Stj.; s. e-n af ríki, af lífi, Hkr. i. 170; hann hefir af sett mik allri minni eign, Fms. i. 264, ii. 243:—to order, s. e-m skript, ii. 174; hann setti þeim þvílíkan markað, x. 237:—so in the law phrases, s. e-m dag, stefnu, stefnu-dag, fimmt, to fix a day for one to appear, etc., N. G. L. passim, Bs. i. 742; setja mál í dóm, Hrafn. 25:—to plan, contrive, setja ráð, ráða-görð, bragð, Fms. vii. 128, x. 305, 315, xi. 21, Nj. 106.2. to allay; sá dauði mun setja mína, sút, Al. 110; setið svá fyrnsku yðra, H. E. i. 251: to settle, s. mál, Grág. i. 490; enda sé settar sakir þær allar eðr dæmdar, 116: to humble, ek skal s. þik ok semja dramb þitt, Fas. i. 38.3. to set, inlay, by way of ornament; hann lét göra gullkaleik ok setja gimsteinum, Bs. i. 83; hjálm gimsteinum settan, Ld. 128, Fms. i. 15; slæður settar gull-knöppum, Eg. 516; segl sett pellum, Hkr. iii. 243; seglit var sett með fögrum skriptum, Fms. x. 77; skjöld settan járnslám, Fas. i. 415; brynja sett hringum, 215.III. impers. it settles; þegar er niðr setti moldrykit (acc.), when the dust settled, Al. 109:—to turn of a sudden, jarl (acc.) setti svá rauðan sem blóð, Ísl. ii. 220, Finnb. 260; Páll jarl þagði, ok setti dreyr-rauðan, Orkn. 194; konungr þagði, ok setti hann dreyr-rauðan á at sjá, Eg. 113; þá setti at honum hósta ok þröngd svá mikla, a fit of coughing set on him, Fms. i. 282; þá setr at henni grát mikinn, she burst into tears, iii. 113; setr nú at honum kvarða, Skíða R. 41.B. Reflex. to seat oneself, take a seat; ek settumk á fótskörina, Fms. ii. 188; setzk hann undir höfuð honum, Finnb. 238; þeir settusk niðr á völlinn, Nj. 144; s. á tal við, e-n, to sit down to talk with a person, Eg. 37; setjask í hásæti, Fms. i. 18; Hrapp þraut vistir, settisk hann þá at með þeim, Nj. 128:—to take up one’s abode, fór hann í Odda ok settisk þar, 117; at hann mundi fá hennar ok seljask þar, 280; setjask í kyrrsetu, Eg. 367; setjask um kyrrt, to settle oneself to rest, Fas. ii. 530: setjask í stein, to go into a cell, as an anchorite, Nj. 268; s. at ríki sínu, Fas. i. 531: setjask aptr, to desist from, esp. of a journey, Fms. xi. 129; setjask eptir, to remain behind, i. 62; s. heima, to stay at home, Grág. i. 491, N. G. L. i. 127; ek hefi hér upp sezk at þér ( I have taken up my abode with thee) ok tekit hér þrifnað, Lv. 36 (in mod. usage with a notion of intrusion, hann settisk þar upp); setjask fyrir e-t, to withstand, Finnb. 320; lét Sturla þá lausa lögsögu, ok settisk hjá öllum vandraeðum, Sturl. iii. 308; setjask um, to lay siege to (um-sátr), Fms. i. 103, x. 237; en þar sem hin himneski meistari sezk um, leggr hann …, Bs. i. 742 (or sesk um, i. e. sésk um, from sjá?), see the foot-note; nú setjask þeir yfir ( to seize upon) staðinn, ok alla staðarins eign, Sturl. ii. 13.2. to set, go down; er ok þat meiri virðing at aukask af litlum efnum en at hefjask hátt ok setjask með lægingu, Fs. 13: of the sun and stars, þat er víða á því landi, at sól setzk eigi um nætr, Fms. i. 233; vetrardag, en (= er) sól setzk, when the sun sets, N. G. L. i. 348; frá jafndægrí er haust til þess er sól setzk í eyktar-stað, Edda 103 (see sólsetr = sunset); stjörnur renna upp ok setjask, Rb. 466; en þar er á millum allt einn dagr, svá at aldregi setzk dagr á allri þeirri stundu, Sks. 67 (see dagsetr); síðan sólu er sett, Gþl. 442; þegar degi er sett, when day is closing in, Fas. ii. 110.3. to be settled, ended; nú skortir eigi sókn, ok setzk með því ( ends thus) at Sunnan-menn láta undan, Ísl. ii. 366; síðan settisk úfriðr í Svíþjóð, Fms. x. 47; freista ef þessi kurr mætti niðr setjask, Hkr. ii. 140; en niðr settusk allar sakar, Fms. iii. 39.II. pass., ef þeir setjask (= eru settir, are appointed) til at dæma um mál manna, Sks. 649; setjask þá grið allra vinda á millum, 234 (influenced by the Latin).III. part. settr, placed, situated, doing well or ill; Rútr var eptir með frændum sínum vel settr, Ld. 20; hón skal hér svá vel sett sem hón væri mín dóttir, Eg. 156; lítt var hann ok settr at klæðum, Fas. ii. 327, Grett. 91 A; langt kvæði ok íllt, ok sett með (set, studded with) mörgum hlutum íllum ok fáheyrðum, Fms. x. 264:—of a ship, deep in the water, heavy, var skútan mjök sett, Finnb. 254; sá þeir at skipit var sett mjök, Ó. H. 170; skip konungs vóru sett mjök ok sollin, Fms. iii. 44.2. as adj. settled; eru eigi þá sakarnar settri en áðr, Grág. i. 362:—composed, settr ok stillir, ráð-settr, q. v. -
11 skrifnask
að, [skrifa, cf. skript III], dep. it is imposed (of penance); skript s. e-m, shrift is laid on one, Sighvat. -
12 JARA
u, f., poët. a fight, battle, Edda (Gl.), Ísl. ii. 353 (in a verse); jöru skript, a ‘war-tablet,’ i. e. a shield; jöru-þollr, a warrior, Lex. Poët.II. in pr. names; of women, Jar-þrúðr (mod. Jarð-þrúðr), Fms. vii; of men, Jör-undr, Landn. -
13 JÓN
m., a proper name, John.* * *m. (Jónn, Fb.), a pr. name, contraction of the older dissyllabic Jóann, John, Johannes, see Íb. 17: of the same origin are Jóhann, Jóhannes, Jens, which have come into use since the Reformation, whereas Jón or Jóan appears in Icel. at the middle of the 11th century, and soon afterwards became so popular that in the K. Á. (of 1276) it is made to serve for M. M. (N. or M.) in the baptismal formula, as also in the law formula, yfir höfði Jóni, against M. M., see Njála. Jóns-bók, f. John’s book, the code of laws of 1281, named after John the lawyer (lögmaðr), who brought the book from Norway to Icel., Ann. 1281, Árna S.II. St. John Baptist’s Day (June 24) is in the northern countries a kind of midsummer Yule, and was in Norway and Sweden celebrated with bonfires, dances, and merriment; and tales of fairies and goblins of every kind are connected with St. John’s eve in summer as well as with Yule-eve in winter. The name of the feast varies,—Jóns-dagr, m., Jóns-messa, u, f., Jónsvöku-dagr, m. the day, mass of St. John = the 24th of June; Jóns-nótt, f., Jóns-vaka, u, f., St. John’s eve, ‘John’s-wake,’ Rb. 530, Sturl. iii. 59, N. G. L. i. 340, 343, Fms. viii. 357, ix. 7: Jónsvöku-skeið, Fms. x. 49: Jónsvöku-leyti, id. In Norway the feast is at present called Jonsoka = Jónsvaka, and the fires Jonsoku-brising (cp. the Brisinga-men of the Edda). The origin of this feast is no doubt heathen, being a worship of light and the sun, which has since been adapted to a Christian name and the Christian calendar. For the fairy tales connected with this feast, see Ísl. Þjóðs., which tales again call to mind Shakspeare’s Midsummer Night’s Dream: Jónsmessu-öl, n. ale brewed for St. John’s day, N. G. L. i. 137; þá var sumar-tíð ok hátíð mikil Jónsvöku-nótt, Bær. 17. 2. Jóns-dagr, Jóns-messa are also used to signify the day or mass of the Icel. bishop John (died A. D. 1121), April 23 and March 3, see Bs.: Jóns-höfuð, Jóns-skript, f. the head, tablet of St. John, B. K., Vm., etc.: Jóns-stúka, u, f. chapel of St. John, Sturl. i. 125. -
14 MEÐ
prep. with dat. and acc.I. with dat.1) with, along with, together with (Unnr dóttir hans fór með honum; hón hafði á skipi m. sér sex tigi karla);2) denoting help, assistance; leggja til m. e-m, to help one by word or deed; to give one advice; fá menn m. sér, to get followers;3) by means of, with (verja sik með sverðum, skjöldum);4) by, through, with, using (með harðfengi ok kappi); m. hlaupi, by running; m. einum bug, with one mind; m. sama hætti, in the same way;5) including, inclusive of (hundrað manna m. nábúum); ok þat m., at, and besides (therewith) that; þann dag ok nóttina m., and the night too;6) among, between (var fact um m. þeim brœðrum); þreyta e-t m. sér, to fight it out among themselves; koma m. e-m, to come among (maðr, er m. mörgum kemr);7) denoting inward quality, in (hann hafði alla þá hluti m. sér, er konung prýða);8) along (landit er viðast bygt með sjónum); esp. of direction, with an adv. denoting the direction (upp með, ofan með, fram með, inn með, út með, etc.); m. stöfnum, from stem to stern, all along the ship; biðja matar með bœjum, from house to house;9) adverbial usages; m. öllu, altogether, quite; m. öllu skjótt, all of a sudden; m. því at, in case that (m. því at ek falla); as, because (m. því at menn vóru hraustir, þá komast þeir yfir ána);10) with verbs; ganga m. barni, to go with child, mæla m., to recommend;II. with acc.1) with, with the notion of bearing, bringing, carrying (hann fór til Íslands m. konu sína ok börn); fara m. vápn, to carry a weapon; fig., fara með sök, mál, to conduct, manage a case; m. engi lögskil, in no lawful manner;2) with, among; úsnotr m., es m. aldir kemr, a fool when he comes among men;3) with an ordinal number; m. tólfta mann, with twelve men, including himself; with eleven others.* * *prep., also meðr, a form common in Stj. and in legendary writers, but not in the classical writers or in mod. speech or writing; [Ulf. meþ = σύν and μετά; A. S. and Chaucer, mid; it remains in Engl. only in ‘mid-wife,’ qs. ‘with-wife,’ cp. Icel. náveru-kona, nær-kona, yfirsetu-kona; Germ. mit; Dan. med; Gr. μετά]:—with, along with, a prep. with dat. and acc.; with dat. it has the notion of coming or going in company, with acc. of bringing or fetching; thus, hann kom með honum, he came along with, in company with him; but hann kom með hann, he brought him wilh him.WITH DAT.With, along with, together with; Þórólfr var með konungi, Eg. 29; hann var þar með Otkatli, Nj. 73; hann kvaddi hann til ferðar með sér, id.; hann stóð upp ok Kolskeggr með honum, 58; með honum var sá maðr Íslenzkr er …, 157; hann fór útan með honum, Eg. 196: Unnr dóttir hans fór með honum, Ld. 4; fara á fjall með húskörlum, Korm. 10; vera með goða, i. e. to be in his jurisdiction, Grág. i. 108; hón hafði á skipi með sér sextigi karla, i. e. with her, under her command, Landn. 109; brott með sér, Nj. 114, and in endless instances.II. denoting assistance, help, with; til umráða með sér, Grág. i. 5; leggja til með e-m, to help one by word or deed, Nj. 7: to give one advice, Fms. xi. 81; sjá á með e-m, to look after, help, Nj. 113; vita e-t með e-m, to be privy to, an accomplice in a thing, 136; bætti hann þat með mér, he mended it for me, Fms. vii. 158; fá menn með sér, i. e. to get followers, opp. to mót, Nj. 180.III. denoting instrumentality, by, with; með öxi, Fms. vi. 6; verja sik með sverðum, með skjöldum, Nj. 272; með atgeirinum, 120; skip skarat með skjöldum, Ld. 78; falda sér með motri, 202, and passim; or ellipt., the prep. being understood, an instrumental dative, höggva sverði, leggja spjóti, taka höndum, stíga fótum, and in endless similar instances.IV. by, through, partly denoting means, partly accompaniment, by, through, with, using; með harðfengi ok kappi, Nj. 98; með mikilli snild, með fögrum orðum, Ld. 84; með hans ráði, 58; með ráði konungs, Eg. 35; með lögum, með úlögum, Nj. 106, 234; með ráni, by violence, 5; með vegsemd, blíðu, Fms. x. 235; með íllyrðum, Nj. 128; með vitsmunum mínum, 262; með hlaupi, by running, Eg. 12; með ( through) atgöngu Gunnlaugs, Ísl. ii. 210; með váttum, Nj. 101; með einum hug, with one mind, Edda 37; með gráti, Fms. x. 261; með gleði, 220; með reiði. Nj. 108: með hættu, Ld. 46; með sannyndum. forsooth, truly, Ó. H. 175; með sönnu, forsooth, Fms. vii. 158, Ld. 76; með sama hætti, in the same way, Nj. 272; með þessum hætti, Fms. x. 220; með nokkuru móti, Ld. 164: also freq. ellipt., mæla fögrum orðum, þegja þunnu hljóði, Hm., passim.V. including, inclusively; hundrað manna með nábúum Njáls, Nj. 208; ok eru þá tólf menn, ór fjórðungi hverjum með þeim, including themselves, Grág. i. 72: sjau vetr ok tuttugu með þeim enum fyrsta, including the first, Fms. x. 410; fimmtán menn með þeim fimm, er …, Nj. 266; þar var vinátta mikil með frændsemi, friendship as well as kin, Ísl. ii. 209; nótt með degi, both night and day, N. G. L. i, passim:—ok þat með ( therewith), at …, Nj. 5; þá, veit ek mesta orrostu-menn, ok þat með, at þeir hafa vápn svá góð, at …, 44; þann dag, ok nóttina með, and the night too, Barl. 207; sagði hann þetta meðr, he said this too, added this, Stj. 130.VI. with, among, between, amidst; með þeim bræðrum, Fms. vii. 240; samðisk með þeim feðgum, Ísl. ii. 210; dró seint saman með þeim, Fb. ii. 259; þar varð íllla með þeim, Nj. 39; var fátt um með þeim bræðrum nokkura hríð, 2; þar skilr með þeim, there they parted, Grett. 75 new Ed.; þat var siðr með kaupmönnum, Eg. 265; með mönnum, among men, Ls. 46; eigi er þó kosta-munr með ykkr Njáli, Nj. 52; með þeim Ingjaldi, Ld. 44; skipta, deila með e-m, to share among, Eg. 311; deila víg með verum, Ls. 22, Hbl. 25; þeir skiptu ríki með sér, Fms. i. 108; þreyta e-t með sér, to fight it out among themselves, Nj. 31; ef engi væri túlkr með kaupmönnum, Ld. 76; var deila mikil með sonum hans, Eg. 367; var með þeim en kærsta vinátta, 2:—fara ( to travel) með úkunnum þjóðum, Edda 21; sízt ek með fólkum fór, Gm. 48; koma með e-m, to come among, Vþm. 30, 39; er með horskum kemr, Hm. 19, 63; maðr er með mörgum kemr, 62; er með snotrum sitr, 5, 23; þótt hann með grömum glami, 30.VII. denoting inward quality, with, in; svá hefir hann nátturu mikla með sér, Nj. 44; öllum sem lifs-andi er meðr, Stj.; flesta hluti hefir hann þá með sér, er prýða máttu góðan höfðingja, Fms. x. 535; hann hafði alla þá, hluti með sér er konung prýðir, xi. 217; svá er mál með vexti, so shapen, Lv. 43; limaðr vel með höadum ok fótum, Ld. 20.2. skip með gyltum höfðum, Fms. x. 2; dreginn á leo með gulli, Ld. 78; hross með söðlum, a horse with the saddle on, Nj. 253; skip með reiða, Eg. 35; klæði með mörgum litum, 517; með sínum lit hverr, Fas. i. 316; vera úti með sólsetrum, i. e. to be out (of a shepherd) with sunset, Lv. 43.VIII. along, following, of direction, with an adverb, denoting the direction; upp með, ofan með, fram með, norðr með, út með, inn með; ofan með á, Lv. 43; upp með ánni, Nj. 253; upp með Rangá, 74; suðr með landi, Fms. i. 38, ii. 3: með endilöngu landi, ix. 33; hann gengr með reykinum, Nj. 58; með sjónum, Bs. ii. 5; með hafinu, along the sea, on the horizon, Fms. xi. 136; áin var leyst með löndum, Boll. 358; með eggju, Hkv. Hjörv. 9.2. með stöfnum, from stem to stern, all along the ship, Bs. i. 16 (see kveyfa); var þá hroðit með stöfnum skipit, Grett. 81; með endum, from one end to another, Fagrsk. (in a verse): fara með húsum, to go from house to house, begging, Grág. i. 192; biðja matar með bæjum, Fas. ii. 271.IX. adverbial usages; með öllu, altogether, quite, Ld. 4; með öllu skjótt, all of a sudden, Fms. x. 136; með því at, in case that, Ld. 44; með því at ek falla, in case I fall, Fms. vii. 274; en með því at yðr líki þetta, x. 261: as, because, in consequence of, en með því at menn vóru hraustir, þá komask þeir yfir ána, Ld. 46, passim: hér-með, herewith, farther; þar-með, therewith, id., Skíða R. 11.X. with verbs; ganga með barni, to go with child; ganga með e-u, to confess; taka með, to accept; mæla með, to speak for, recommend; fara með, to treat, go with; gefa með, to give a fee of alimentation; leggjask með, to lie with; eiga barn með konu, to have a child in wedlock, and so on; see the verbs.WITH ACC.With, with the notion of bearing, bringing, carrying, treating, conducting; fara með vápn, to fare, go, carrying a weapon, Fms. vii. 240; hann fór suðr aptr með miklar vingjafir, id.; þeir fóru aptr með skip þat, er, Eg. 29; með lið sitt, 11; kom með horn fullt, 213; gékk at borðinu með handlaugar, Nj. 52; ganga út með dómendr sína, Grág. i. 37; fara brott með föt sín, 300; með þessa menn, Fas. i. 333; þeir hljópu á brott með konur þeirra, lausafé ok bátinn, Landn. 35; hann fór til Íslands með konu sína ok börn, 205; ef hann leitaði vestan um haf með her sinn, Fms. i. 26; fara með her á hendr e-m, 120; mjöðdrekku er hann fór með, Eg. 240; at þeir skyldu fara með sveit sína, 74; skip þat er hann fór með, id.; ef ek mætta með þik komask, Sturl. ii. 108; farina með erfðina, Nj. 7.2. metaph., fara með sök, mál, etc., to conduct, manage a case, Nj. 86; fara af hljóði með þessa ráða-görð, 103; þeir fóru með þann hug, to carry that mind, intention, 99; með vátta, with witnesses; með eið, on oath, Grág. i. 20, 243 (but með váttum, Nj. 101): með hver skil, by what way of proceeding, id.: með engi lögskil, in no lawful manner, 296; þat varð með atburð, by accident, Fms. ii. 172: in regard to, ú-afskiptinn með mála-ferli, Lv. 73, (rare.)II. with, among; kom með fróð regin, Vþm. 26; ú-snotr maðr er með aldir kömr, Hm. 21; sízt Hákon fór með heiðin goð, went among, took up his abode amongst the heathen gods, Hkm. 26.III. with an ordinal number; með tólfta mann, with twelve men, including oneself, Eg. 180; með tíunda mann, Ld. 140; með fimmta mann, Ísl. ii. 266.IV. with verbs; tala með e-n, to speak with, Stj. 151, (Dan. tale med en); göra með e-n, to do, 143; lifa meðr brauð, to live on bread, 146; fæðask meðr mold, to live on earth, 37; eiga með e-t, to possess.V. denoting materials, of; altaris-klæði með pell, Vm. 153; Máríu-skript með tönn, 22; kross með silfr, D. N.; kaðall görr með hár, kirkja með stein, of stone, id.; pílárr meðr kopar, Stj. 101.2. til alls hagleiks með málm, Fms. xi. 427; hón samdi sik með örvar ok boga, Fas. i. 531; þeir grófu hana með fagran flúr, Skíða R. 200. -
15 opin-berligr
adj. manifest, Stj. 250: public, o. skript, Fas. ii. 174. -
16 Óláfr
m. Olave, an old and favourite pr. name; the oldest form seems to have been Áleifr, from Anleifr, as seen from rhymes, e. g. Áleifr is made to rhyme with reifum, kleif, or the like, Hallfred passim; and, on the other hand, Áláfr with stála, hála, Eg. (in a verse), Fms. vi. (in a verse): then the ei was changed into á, Áláfar frið gálu, Sighvat: then the initial á into ó, and Óláfr is made to rhyme with sól in a poem of the end of the 11th century: lastly, the medial á into a, Ólafr. This Norse name is rendered by Anlâf in the Saxon Chron., and by Amlabh in the Irish Chroniclers; thus Righ Amlabh = king Olave the White in Dublin, see pref. p. iv: in local names, Ólafs-dalr, -fjörðr, -vík, Landn.: Ólafs-dælir, m. pl. the men from Olave-dale, Gullþ. The answering fem. pr. name is Álöf (the still older Áleif, qs. Anleif, is not recorded), mod. Ólöf, Landn.2. compds referring to St. Olave; Ólafs-gildi, -kirkja, -messa, -dagr, -vaka, = St. Olave’s guild, church, mass, day, vigil, Sturl. i. 23, ii. 99, Vm. 24, Fms. ix. 8, 341, x. 14; Ólafs korn, sáð, skot, tollr, a tithe in corn to St. Olave, N. G. L. i. 142, 346, 460; Ólafs minni, see minni, ii. 445; Ólafs Saga, St. Olave’s Saga, Vm. 20; Ólafs skript, 21; Ólafs súð, the name of a ship, Ann. 1360. (St. Olave’s Church, Bridge, etc., still exist in London, Norfolk, and Suffolk.) -
17 RJÚFA
* * *(rýf; rauf, rufum; rofinn), v.1) to break a hole in, break (hljópu þeir þá upp á húsin ok tóku at r.); r. undir, to make wounds; r. samnaðinn, to break up the gathering;2) fig. to break, violate (r. sáttmál, sætt, eiða, trygðir);3) impers., rýfr þokuna, the fog clears away; rýfr (or rýfr í) veðrit, rýfr upp veðr, the weather clears, it clears up.* * *pres. rýf; pret. rauf, rauft, rauf, pl. rufu; subj. ryfi; part, rofinn; [A. S. reófan]:—to break, rip up, break a hole in; r. undir, to make a wound, Rm. 45; Baglar rufu stofuna, Fms. ix. 55; vóru þeir sem óðastir at r. húsin, Eb. 214; hlupu þeir upp á skálann ok rufu, Grett. 154; hann lagði í óst; á Ólafi, ok rauf á barkanum, Sturl. ii. 95; r. búlka, to ‘break bulk,’ see búlki, Fms. vi. 378: to break up, þá rufu þeir samnaðinn, Eg. 98; raufsk þá flokkr allr, Fms. ix. 217; raufsk leiðangrinn, x. 57, xi. 248; en er raufsk fjölmenni á þinginu, Orkn. 284; varð þá at rjúfask sú íllinga seta, Bs. i. 142.II. metaph. to break, violate; rjúfa sáttmál. Fms. i. 109; rjúfa, grið, sátt, Nj. 56; Gunnarr kvaðsk ekki ætla at r. sættir, 111; rjúf aldri sætt þá er góðir menn göra milli þín ok annarra, 85; ef hann ryfi sættina, Fms. xi. 356; en ef prestr rýfr skript, K. Þ. K. 72; r. dóm, Fb. ii. 171; r. heit, Stj. 641; r. sína eiða, Fms. viii. 155; r. trygðir, Grág.; r. lögmanns órskurð, id.; eigi rjúfask honum fyrirheit Hugonis ábóta, they failed him not, Mar.; þykki mér þat opt rjúfask er skemra er at frétta en slíkt, Nj. 259; hefir yðr þat sjaldan rofizk er ek hefi sagt yðr, Fms. viii. 134, v. l.: part., var þá enn rofinn valrinn, Hkr. ii. 381.III. impers. it clears, of weather, as of fog or clouds drifting away in a gale; þá er í rauf veðrit, when the weather cleared, Fms. i. 174; ok er fyrst rauf í, sá þeir fyrir sér bratta hamra, viii. 53, v. l.; skúraveðr var á, ok var hvasst veðrit þá er rauf, en vindlítið þess í milli, Ld. 56: en veðr rauf upp í móti degi, Sturl. iii. 292; rýfr þokuna ok kyrrir sjáinn. Fas. ii. 516. -
18 SEGL
* * *a. sail; draga, vinda (upp) segl, to hoist sail; leggja (ofan) s., to take in sail; hlaða seglum, to furl the sails.* * *n. [A. S. segel; Engl. sail; Germ. segel; Dan. seil]:—a sail, Sj. 135; vinda, draga segl, to hoist sail, Hkv. 1. 29, Ó. H. 136, 137, 170; setja upp segl, Fms. ix. 10; taka til segls, Ó. H. 140; leggja ofan segl, 170; hella ( to reef) segl, 182, Nj. 135, Fms. ix. 285, Fb. ii. 583; hleypa segli ór heflum, Ó. H. 182; hleypa ofan segli, id.; hlaða ( to furl) seglum, Fms. viii. 135; nú lægir seglin þeirra, Ó. H. 182, passim. The ancients took pride in costly sails woven or embroidered with stripes and figures in various colours (vöndr, segl stafað vendi), stafat segl, Fms. i. 301; segl blá-stafat, x. 345; stöfuð segl með ymsum litum, xi. 437; seglin vóru stöfuð öll með blá ok rauðu ok grænu, Ó. H. 161; segl stafat vendi blám ok rauðum, Eg. 68, Ó. H. 113, 124; var seglit hvítt sem drift ok stafat rauðu ok blá með vendi, 170, Orkn. ch. 116, and passim: such sails were a fit gift to a king, see the narrative in Fms. vi, Har. S. harðr. ch. 100; at menn sendi konungi vingjafir, hauka, hesta, tjöld eðr segl, Ó. H. 126; hence the poets call the sail a ‘tablet’ (skript): poët. a ship is called segl-hundr, -marr, -vigg, sail-hound, sail-steed, Lex. Poët.COMPDS: seglbót, seglbúinn, segllaun, seglrá, seglreiði, segltækr, seglviðr. -
19 skil-ríkr
adj. - skilrekkr; s. maðr, Nj. 235, Fms. xi. 101, K. Á. 208, Gþl. 58, Grett. 90 A; s. bóndi, 110.2. conclusive; skilríkt bréf, s. skript, Stat. 274, Bs. ii. 131; tjá skilríkt, to tell distinctly, 121. -
20 sot-dript
f. (sotdrupt, D. N. i. 590, iv. 328); [a for. word, from Lat. sudarium?]:— a costly veil to cover relics, pictures, or other sacred things in a church; s. blámerkt, Ám. 59; s. hringofin yfir Martino, Vm. 22; s. yfir Pétrs skript, 83; s. yfir altari, Pm. 137; s. yfir heilögum krossi, Vm. 14.
Страницы
- 1
- 2
См. также в других словарях:
Skript — oder Script (lat.: scribere = „Schreiben“) steht für: Konzeptpapier, eine (ursprünglich handschriftliche) Textstudie Skriptanalyse wichtiges Konzept aus der Transaktionsanalyse Skriptum, eine unterrichtsbegleitende Druckschrift an… … Deutsch Wikipedia
skript — skrìpt m <N mn skrȉpti, G skrȋptā> DEFINICIJA film. popis i opis snimljenih kadrova (na filmu i TV), kako bi se mogao pratiti kontinuitet snimane radnje SINTAGMA skript gerl tajnica režije u tijeku snimanja filma ili TV produkcije;… … Hrvatski jezični portal
Skript(um) — Skript(um)→Schriftstück … Das Wörterbuch der Synonyme
Skript — Skript,das:1.⇨Satzvorlage–2.⇨Drehbuch … Das Wörterbuch der Synonyme
Skript — das; [e]s, Plur. e[n] u. s <aus gleichbed. engl. script, dies über altfr. escript aus lat. scriptum »Geschriebenes«, Part. Perf. von scribere, vgl. ↑Skribent>: 1. schriftliche Ausarbeitung, Schriftstück. 2. Nachschrift einer… … Das große Fremdwörterbuch
Skript(um) — Sn Drehbuch, Mitschrift, Handschrift, Urfassung per. Wortschatz fremd. Erkennbar fremd (16. Jh.) Entlehnung. Entlehnt aus l. scriptum das Geschriebene , PPP. zu l. scrībere schreiben . Spätere Bedeutungen und die Form script unter Einfluß des… … Etymologisches Wörterbuch der deutschen sprache
Skript — [Network (Rating 5600 9600)] Auch: • Manuskript … Deutsch Wörterbuch
Skript — das Skript, e (Aufbaustufe) Niederschrift eines literarischen Werkes o. Ä., das als Vorlage für den Setzer dient Synonym: Manuskript Beispiel: Er hat sein Skript dem Verlag zur Korrektur übergeben … Extremes Deutsch
Skript — Schriftsystem; Schrift; Drehbuch; Mitschrift * * * Skrịpt 〈n. 15 oder n. 27〉 1. Sy 〈veraltet〉 Skriptum 1.1 schriftliche Ausarbeitung 1.2 vervielfältigte Nachschrift einer Hochschulvorlesung 2. Drehbuch; oV … Universal-Lexikon
skrípt — a m (ȋ) žarg., film. snemalna knjiga, režijska knjiga: napisati skript za oddajo ob stoletnici pisateljevega rojstva … Slovar slovenskega knjižnega jezika
skript — s ( et, skript, best. pl. en) DATABEH text innehållande kommandon el. instruktioner till program … Clue 9 Svensk Ordbok
