-
1 sein
n.?, delay; láta eigi s. at sér, to make haste.* * *n. a delay; nú var eigi sein á (seinat?) konungi til mótsins, the king did not wait for him, Fms. vi. 239: the saying, ein stund verðr opt at seinum, one hour may make it too late, Harms. 41; aldri læt ek at munni sein, Mkv. 24; frið-sein, lack of peace, disturbance, Þd. 9. -
2 sein-færr
adj. slow, Grett. 90 A, Fms. xi. 434; brú var á, ok var seinfært yfir, it took a long time to pass, Sturl. iii. 24. -
3 sein-læti
n. slowness, dulness, sluggishness. -
4 seinþreyttr
pp. slow to be moved; seinþreyttr til vandræða, slow to be drawn into quarrels. -
5 sein-búinn
part. ‘late-boun,’ slow in getting ready, Fms. ix, 304. -
6 sein-fyrndr
part. long-lived, lasting, Edda (in a verse). -
7 sein-görr
adj. ‘slow-made,’ slow-growing; hann var s. maðr í uppvexti, Sturl. iii, 122; opp. to bráðgörr. -
8 sein-heppiligr
adj. slow, dull-looking, Fms. vi. 204. -
9 sein-látr
adj. slow, dull of motion, Bs. i. 795; opp. to bráð-látr. -
10 sein-liga
adv. slowly; taka s. undir e-t, or taka e-u s., indifferently, Nj. 217, Fms. i. 74. -
11 sein-ligr
adj. slow, dull; Oddr var eldsætr ok s., Landn. 235; s. í viðbragði, Grett. 90; Sighvatr þótti heldr s. fyrst í æskunni, Fb. iii. 243; hann beiddi hann liðveizlu, Hálfdán var hinn seinligasti, H. was slow, unwilling, Sturl. iii. 16. -
12 sein-mæltr
adj. slow-speaking. -
13 sein-talaðr
part. slow-spoken, Stj. 260. -
14 sein-þreyttr
part. long-suffering, Nj. 90, Fms. vi. 371; s. til reiði. -
15 ETA
I)(et; át, átum; etinn), v.1) to eat (eta kjöt, mat sinn, dagverð);fig., eta orð sín, to eat one’s own words;2) to consume;sorg etr hjarta, sorrow eats away the heart;refl., Gyðingar átust innan, er þeir heyrðu þetta, the Jews fretted inwardly on hearing this.f.1) crib, manger;standa öllum fótum í etu, to live at rack and manger;2) pl., etur, cancer (etur í andliti).* * *proncd. éta; pret. át, pl. átu; pres. et, proncd. iet, Greg. 82; part. etið; pret. subj. æti; imperat. et; [Lat. ĕdere; Gr. ἔδειν; Ulf. ïtan; A. S. and Hel. etan; Engl. eat; O. H. G. ezan; mod. Germ. essen; Swed. äta; Dan. æde]:—to eat, Grág. ii. 347; sem þú mátt vel e., Nj. 75; e. dagverð, Ld. 10; þar’s ek hafða eitt etið, Hm. 66; e. kjöt, Greg. l. c.; at engi er hér sá inni er skjótara skal eta mat sinn en ek, Edda 31 (hence fljót-ætinn, sein-ætinn, rash or slow eating); át hvárrtveggi sem tíðast, id.; Logi hafði ok etið slátr allt, id.; et mat þinn, tröll. Fas. iii. 179.2. metaph. to eat, consume; eigu at eta alla aura ómagans sem hann sjálfr, Grág. i. 288; eyddir ok etnir, Fms. xi. 423; sorg etr hjarta, sorrow eats the heart, Hm. 122; etandi öfund, consuming envy, Str.; Gyðingar átusk innan er þeir heyrðu þetta, the Jews fretted inwardly on hearing this, 656 C. 17.β. medic., 655 xxx. 8.γ. the phrase, eta orð sín, to eat one’s own words, Karl. 478; or, eta ofan í sig aptr, id., of liars or slanderers.δ. the dubious proverb, úlfar eta annars eyrendi, wolves eat one another’s fare or prey, Ld. 92; and recipr., etask af úlfs munni, to tear one another as wolves, Ísl. ii. 165; ok hefir mér farit sem varginum, þeir eta þar (etask?) til er at halanum kemr ok finna eigi fyrr. Band. 12, where MS.—þat ætla ek at mér verði vargsins dæmi, þeir finnask eigi fyrr at en þeir hafa etisk ok þeir koma at halanum, 26: as to this proverb cp. also the allusion, Hðm. 30: the mod. turn is—úlfr rekr annars erindi, so used by Hallgr.—annars erindi rekr úlfr og löngum sannast það—and so in paper MSS. of Ld. l. c., but prob. a corruption. -
16 fjarg-viðrask
að, dep. to groan as under a weight; f. dýrin sein og þung, Bb. 3. 35: the phrase, f. um e-t, to groan, make a fuss about nothing. -
17 fljót-mæltr
part. talking quickly, opp. to sein-mæltr. -
18 HEILL
* * *I)a.1) hale, sound; illa heill, in ill health; hann sagði at þar var vel heilt, he said they were all well there; kona eigi heil, enceinte; grœða e-n at heilu, to heal one fully;2) whole, healed, in respect of wounds or illness, with gen. (verða heill sára sinna); er um heilt bezt at binda, it is better to bind a hale than a hurt limb;3) blessed, happy; njótið heilir handa, ‘bless your hands’, well done; kom heill! welcome, hail! far heill, farewell!5) true, upright; ráða e-m heilt, to give one a wholesome (good) advice; af heilum hug, af heilu, sincerely; heilt ráð, wholesome advice; heil kenning, a useful, profitable lesson.n. and f. luck, omen, foreboding; góðu (illu) heilli, in a good (evil) hour; mörg eru giptusamlig heill, there are many good auspices; fall er farar heill, a fall is a good omen; hann bað þeim heill duga, he wished them good speed; heillum horfinn, forsaken by luck; ok var brugðit heillum sverðsins, the spell of the sword was broken.* * *1.n. and f. [Dan. held], good luck; the gender of this word varies.A. Neut., which seems to be the older gender, an omen, auspice, foreboding; hver’ro bözt heill (pl.), which are the best auspices? the answer, mörg eru góð heill, there are many good auspices, Skv. 2. 19, 20, cp. 22; giptusamlegt heill, a favourable omen, Al. 13; the neut., which is obsolete elsewhere, has remained in the phrases, góðu heilli (bono augurio), íllu heilli ( malo augurio), in a good, evil hour; íllu heilli bauð ek þér barnfóstr, Ísl. ii. 141; íllu heilli vartú skapað, Hom. 153; íllu heilli höfu vér hér dvalizt, Nj. 241; fórtú fá heilli heiman, with small luck, Ó. H. 107; verstu heilli, Heir. 4; góðu heilli, in a good hour, Fms. ix. 236, x. 18 (in a verse): talismans, of hidden magical runes written on ‘gumna heillum’ (on talismans?), Sdm. 16.B. Fem. good luck, happiness:1. plur., with the notion of being the gift of auspices or of an oracle, esp. in pl., so that the gender is dubious; fékk Ingólfr at blóti miklu ok leitaði sér heilla um forlög sín, Landn. 33; skal Þórólfr blóta ok leita heilla þeim bræðrum, Eg. 257; hefir þessi flokkr leitað sér heilla at tilvísan fjölkunnigra manna, at þeir skyldi um nætr berjask, Fms. vii. 296; Hallsteinn skaut setstokkum fyrir borð í hafi til heilla sér eptir fornum sið, Fs. 123, Landn. 34; þá skaut Steinþórr spjóti at fornum sið til heilla sér yfir flokk Snorra, Eb. 228 (an old heathen rite); þótti þat líkast til langlífis ok heilla, 126 new Ed.; ok var brugðit heillum sverðsins, the spell of the sword was broken, Korm. 84; áttú, Sigmundr, af þeim hring heillir at taka, Fær. 103.2. esp. (also in pl.) with the personal notion of a good spirit or angel, cp. hamingja; eigi veit ek hvárt vit eigum heill saman, i. e. if we shall have luck together, of two persons having one life and one heart, Nj. 3; þótti stór heill til hans horfit hafa, Fs. 194; Leifr kvað hann enn mundu mestri heill stýra af þeim frændum, Fb. i. 538; hann bað þeim heill duga, he wished them good speed, Gullþ. 14; fær þú braut bú þitt ok vestr yfir Lagarfljót, þar er heill þín öll, Hrafn. 1; heillum horfinn, forsaken by luck, Grett. 150.3. sayings, íllt er fyrir heill at hrapa, ’tis ill to rush on and leave one’s good luck behind, Skv. 2. 25; hátíðir eru til heilla beztar (mod. hátíð er til heilla bezt), denoting that high feasts ought to be chosen for momentous affairs, Ld. 176 (of one being christened at Yule time); fall er farar-heill, a fall is a good omen (in departing), Fms. vi. 414: the phrase, vera e-m lítil heilla-þúfa, to be a stumbling-block to one, the metaphor prob. taken from the popular lore as to mounds with hidden hoards, ek heft orðit lítil heilla þúfa um at þreifa flestum mönnum, Grett. 143.4. in mod. usage as a term of endearment, heillin, heillin mín, dear! my dear! the address of a husband to his wife; the bride asks, hverjum ætlarðú at bjóða í veizluna okkar, hjartað mitt? the bridegroom answers, eg veil það nú ekki, heillin mín! Ísl. Þjóðs. i. 243; getrþu ekki gefið manninum hressingu, heillin? Hrólfr. 8; hann (our son) er svo kargr, heillin mín! hann nennir ekki neitt að gera, látum við strákinn stúdiera, Grönd. 72; cp. Bb. 3. 21—hún (the wife) kyssir og með klappi segir, komdú blessaðr, heillin mín!—heillin góð! is in many Icel. houses the address of the servants to the mistress: æ! hvernig getið þér nú farið að tala, heillin góð? Piltr og Stúlka, 36; sælir og blessaðir, Auðun minn! sælar og blessaðar, heillin góð! Hrólfr. 6.COMPDS: heillabrigði, heilladrjúgr, heillalauss, heillaleysi, heillamaðr, heillaráð, heillavænligr, heillavænn.2.adj. [Ulf. hails = ὑγιής, ὑγιαίνων, χαιρε, etc.; A. S. hâl; Engl. hail and hale are of Scandinavian origin, whole of Saxon; O. H. G. heil; lost in mod. Germ.; Dan. heel; Swed. hel]:—whole:I. hale, sound; ílla heill, in ill health, Hm. 68; heilir hildar til, heilir hildi frá, fara þeir heilir hvaðan, hale, unscathed, 157; heilar hendr, Gkv. 3. 10; heilar sjónir, hale eyes, Lex. Poët.; spurði Þorsteinn hvernig þar væri heilt, hann sagði at þar var vel heilt, Th. asked how they were in health, and he said that they were well, Eg. 743; heilir, opp. to sárir, Am. 56; heilan (unbroken), Hvm. 29; heill hjálmstofn, hale skull, 31; hvergi var heilt hold á líkam hans, 623. 44; græða at heilu, to cure so as to be hale and well, 655 xi. 3; Önundr var svá frækinn maðr at fáir stóðusk honum þótt heilir væri, that few men were a match for him, though they were hale and sound, Grett. 87; sjórinn var hvergi heill, the sea was nowhere hale, i. e. the waves rose high, Vígl. 22; silki-ræma heil ok ú-sökuð, Fms. iv. 110.2. healed, of wounds, illness, in gen. pl.; verða heill sára sínna, Eg. 35; Helga dóttir bónda var þá á fouun ok heil meina sinna, 586; ok var þó eigi heill sársins, Fbr. 164.3. phrases, gróa um heilt (see gróa), Fms. xi. 87; binda um heilt, to bind up a hale limb; er um heilt bezt at binda, ‘tis better to bind a hale than a hurt limb, Ld. 206; betra heilt en gróið, better hale than healed; með heilu ok höldnu, safe and sound, Fms. x. 376; þar skal hverr heill verða sem haltr varð, he that was halt must be made hale, a law phrase, he that has a blemish upon him must clear himself of it, N. G. L. i. 326: cp. the phrase, svelta heill hungri (mod. svelta heilu hungri), to starve, Ls. 62: a guest is asked, hvað er í fréttum, what news? to which the reply is, mannheilt og ósjúkt, all hale and ‘unsick,’ i. e. all well! eigi heil, not hale, i. e. enceinte, þú ert kona eigi heil, Fas. i. 52; húsfreyja þín er eigi heil, ok mun hón fæða meybarn, Ísl. ii. 196; Freydís vildi fylgja þeim ok varð heldr sein, því at hón var eigi heil, Þorf. Karl. 428.4. answering to Gr. χαιρε, in exclamation; njótið heilir handa, ‘bless your hands!’ well done! Nj. 71; mæl drengja heilastr, well spoken, Fms. viii. 97; báðu hann tala konunga heilstan (i. e. cheered him), vi. 240; mæltu, at hann skyldi mæla allra höfðingja heilastr, viii. 290.β. in greeting, Vþm. 4, 6, Sdm. 3, 4; kom heill, welcome! hail! Blas. 42; far heill, farewell! Fms. vii. 197; heill, Magnús frændi! 171; sít heill, sit hail! Glúm. 391, Fms. x. 201; heill svá! Stj. 621; heilir svá! 475; heilar svá! 124, Karl. 507; ek svá heill, by my soul! forsooth! Fms. v. 230; svá vil ek heil! Grett. 170 new Ed.; bað þá heila fara ok heila hittask, Fms. iv. 171.5. whole, entire, Lat. integer; sjau hundruð heil, full seven hundred, Íb. 16; heil vika, 7, K. Þ. K. 102; heil dægr (opp. to half), Rb. 16; heil alin, N. G. L.; heilt ár, Bs. ii. 152.II. metaph. true, upright; allit., heilt ráð ok heimilt, a hale and good bargain, without fraud or flaw, Grág. i. 317; með heilum fortölum, Dipl. i. 3; ráða e-m heilt, to give wholesome (good, wise) advice to one, Nj. 31, (heilræði); með heilum hug, sincerely, cp. Hm. 106; heilum sáttum, Háv. 50 new Ed., Al. 60.β. safe; prestinum þótti eigi heilt at setja hann annat sinn undir sama váða, Fms. x. 417. -
19 KLAPPA
* * *(að), v.1) to pat, stroke gently (jarlinn klappaði hendi sinni ábak honum); klappa um e-t, to pat;2) to knock, rap (klappa á dyrum, á hurð);3) to shape by cutting blows, hew, chisel (vóru klappaðir á steinvegginn krossar þrír);4) to hammer; mun ek nú klappa um aptr, I will make it good (right) again.* * *að, [Engl. and Scot. clap; Germ. klopfen; Swed klappa]:—to pat, stroke gently; kyssa ok k., to kiss and stroke, 655 xxxi; cp. Scot. to clap a cat; þá klappaði hón um granirnar, Edda (pref.); jarlinn klappaði hendi sinni á bak honum ok bað hann vaka, Fms. viii. 88; maðr hefir staf í hendi ok klappar á lend hestinum, Bs. i. 633; þá kallar konungr til sín hund sinn Víga ok klappaði um hann, Fms. x. 327; hón spyrr hvárt hann ætlar þá enn í Máfahlíð at k. um kerlingar-nárann, Eb. 44, Grett. 33 new Ed.; Þoroddr klappaði um hann (the calf), Eb. 320.2. to clap the hands; flestir æptu ok klöppuðu, shouted and clapped, D. N. i. 168: the phrase, k. lofi í lófa, to clap, exult; klappa á dyrum, to rap at the door, Eg. 409, Fms. xi. 425; klappa á hurð, Fas. iii. 583.II. a stone-mason’s term, to chop stone with a hammer; hann klappaði rauf í hellu, Grett. 137 A; þessi steinn var útan sein klappaðr væri gráðum eðr pöllum, Fms. i. 137; vóru klappaðir á steinvegginn krossar þrír, vii. 64; í þeim steini vóru klappaðir fjórir koppar, Bs. i. 640; rúnar klappaðar á steini, 655 xiv. B. 2; spor vóru klöppuð í berginu, Fas. iii. 569.2. to hammer; þarf eigi holan baug um þat at klappa, Fb. iii. 404; ok klappaði um hans hjarta, his heart clapped, throbbed, Fbr. 37; þeir sögðusk mundu k. um (they would clench it, make it right) ef málin kæmi heim í hérað, Sturl. i. 134; mun ek nú k. um aptr, I will make it good, ii. 38. -
20 mæltr
См. также в других словарях:
sein — sein … Dictionnaire des rimes
sein — [ sɛ̃ ] n. m. • 1150; « espace entre la poitrine et le vêtement » 1120; lat. sinus « pli, courbe », d où « pli de la toge en travers de la poitrine », et fig. « poitrine » 1 ♦ Littér. La partie antérieure du thorax humain, où se trouvent les… … Encyclopédie Universelle
sein — SEIN. s. m. La partie du corps humain qui est depuis le bas du cou jusqu au creux de l estomac. Il se dit plus particulierement des femmes. Cette femme a un beau sein, a le sein beau. elle a mal au sein. elle a le sein découvert. son enfant… … Dictionnaire de l'Académie française
sein — sein: Die Formen des Hilfszeitworts werden in allen germ. Sprachen aus drei verschiedenen Stämmen gebildet: 1. Das Präteritum nhd. war, waren (mhd. was, wāren, ahd. was, wārun, entsprechend got. was, engl. was usw.) und das zweite Partizip… … Das Herkunftswörterbuch
Sein — sein: Die Formen des Hilfszeitworts werden in allen germ. Sprachen aus drei verschiedenen Stämmen gebildet: 1. Das Präteritum nhd. war, waren (mhd. was, wāren, ahd. was, wārun, entsprechend got. was, engl. was usw.) und das zweite Partizip… … Das Herkunftswörterbuch
sein — SEÍN, Ă, seini, e, adj. (reg.) 1. (Despre lână, blană) De culoare cenuşie roşcată. 2. (Despre oi) Cu lâna cenuşie roşcată. – et. nec. Trimis de LauraGellner, 21.07.2004. Sursa: DEX 98 SEÍN adj. v. cărunt, cenuşiu, fumuriu, gri, plumburiu, sur.… … Dicționar Român
Sein — can mean: * île de Sein, an island of Bretagne * Île de Sein, a commune of Bretagne * Raz de Sein, a stretch of water in Bretagne … Wikipedia
Sein [1] — Sein (Seyn), ist der einfachste Begriff, welcher sich eben deshalb nicht deutlich, sondern nur klar machen läßt. Er bezeichnet im allgemeinen jede Setzung, d.h. eine Bejahung im Denken. Er ist daher a) Zeichen der logischen Copula im Urtheile u.… … Pierer's Universal-Lexikon
sein — [Basiswortschatz (Rating 1 1500)] Auch: • werden • seiner • seine • seines Bsp.: • Es muss etwas getan werden. • … Deutsch Wörterbuch
Sein — das; s; das Sein und das Nichtsein; das wahre Sein … Die deutsche Rechtschreibung
sein(e) — [Basiswortschatz (Rating 1 1500)] Auch: • seine(r, s) Bsp.: • Seine Bücher sind auf dem Tisch. • Das ist sein Hut. • Ist das sein Auto? Ja, es ist seines. • Gestern Abend bin ich einem Freund von ihm begegnet. • … Deutsch Wörterbuch