-
1 retundo
retundo, ĕre, rettŭdi (retŭdi), tūsum (tunsum) - tr. - [st2]1 [-] émousser. [st2]2 [-] repousser, refouler, arrêter, empêcher, amortir, réprimer, étouffer (des bruits), rabattre (l'orgueil).* * *retundo, ĕre, rettŭdi (retŭdi), tūsum (tunsum) - tr. - [st2]1 [-] émousser. [st2]2 [-] repousser, refouler, arrêter, empêcher, amortir, réprimer, étouffer (des bruits), rabattre (l'orgueil).* * *Retundo, retundis, retudi, pen. cor. retusum, penul. pro. retundere. Plin. Refouler, Reboucher un trenchant ou une poincte, Rabbatre.\Improbitatem alicuius retundere. Quintil. Reprimer, Rembarrer.\Linguam et sermones quorundam retundere. Liu. Repoulser les mauvaises parolles d'aucuns, Leur rabaisser le caquet. -
2 retundo
re-tundo, tudī (и rettudī), tūsum (tūnsum), ere1) гнать назад, отталкивать (Boreas retundit pelagus Lcn)2) делать тупым, притуплять (gladium V; telum O)r. gladium alicujus погов. C = — обезвреживать чьи-л. злодейские замыслы3) сдерживать, умерять ( impĕtum L); сломить, подавлять (aliquem L; improbitatem C)r. linguam alicujus L — заставить кого-л. молчатьr. superbiam alicujus Ph — сбить с кого-л. спесь -
3 retundo
re-tundo, tudī, tūsum (tūnsum), ere, I) zurückstoßen, -treiben, a) eig.: Boreas retundit pelagus, Lucan. 5, 601: dah. retūsus, a, um, zurückprallend, einen Widerschein gebend, fratre (lunae, i.e. sole) retuso, Claud. de cons. Prob. et Olybr. 23. – b) übtr., zurückhalten, im Zaume halten, improbitatem alcis, Lentul. in Cic. ep.: animum, qui luxuriā diffluit, Ter.: linguas Aetolorum, die (bösen) Zungen zum Schweigen bringen, Liv.: sermones, Cael. in Cic. ep.: suspicionem animo retudit, er drängte den V. zurück, Val. Max. – II) etw. Scharfes abstoßen, d.i. abstumpfen, stumpf-, unbrauchbar machen, a) eig.: tela, Ov.: ascias, Plin.: gladios etiam incuriā hebetari retundique, Plin. pan.: ferrum retusum, Verg.: im Bilde, ferrum alcis, jmds. mörderisches Vorhaben vereiteln, Cic.: so auch gladios in rem publicam destrictos, Cic. – b) übtr.: impetum, Liv.: hostem, die Heftigkeit des Feindes mildern, seine Hitze dämpfen, Liv.: mucronem stili, Cic.: mucronem ingenii, Quint.: aciem oculorum, Sen. rhet.: retusa ingenia (Ggstz. acuta ingenia), Cic. – mihi cor retunsumst oppugnando pectore, abgestumpft (-gefühllos gemacht) worden, Plaut. Pseud. 1045. – / Perf. rettudi geschrieben, um die Silbe re zu verlängern, Phaedr. 4, 24, 21.
-
4 retundo
re-tundo, tudī, tūsum (tūnsum), ere, I) zurückstoßen, -treiben, a) eig.: Boreas retundit pelagus, Lucan. 5, 601: dah. retūsus, a, um, zurückprallend, einen Widerschein gebend, fratre (lunae, i.e. sole) retuso, Claud. de cons. Prob. et Olybr. 23. – b) übtr., zurückhalten, im Zaume halten, improbitatem alcis, Lentul. in Cic. ep.: animum, qui luxuriā diffluit, Ter.: linguas Aetolorum, die (bösen) Zungen zum Schweigen bringen, Liv.: sermones, Cael. in Cic. ep.: suspicionem animo retudit, er drängte den V. zurück, Val. Max. – II) etw. Scharfes abstoßen, d.i. abstumpfen, stumpf-, unbrauchbar machen, a) eig.: tela, Ov.: ascias, Plin.: gladios etiam incuriā hebetari retundique, Plin. pan.: ferrum retusum, Verg.: im Bilde, ferrum alcis, jmds. mörderisches Vorhaben vereiteln, Cic.: so auch gladios in rem publicam destrictos, Cic. – b) übtr.: impetum, Liv.: hostem, die Heftigkeit des Feindes mildern, seine Hitze dämpfen, Liv.: mucronem stili, Cic.: mucronem ingenii, Quint.: aciem oculorum, Sen. rhet.: retusa ingenia (Ggstz. acuta ingenia), Cic. – mihi cor retunsumst oppugnando pectore, abgestumpft (-gefühllos gemacht) worden, Plaut. Pseud. 1045. – ⇒ Perf. rettudi geschrieben, um die Silbe re zu verlängern, Phaedr. 4, 24, 21. -
5 retundo
Iretundere, rettudi, retunsus Vblunt; weaken; repress, quellIIretundere, retudi, retusus Vblunt; weaken; repress, quell -
6 retundo
rĕ-tundo, tŭdi (also rettŭdi, Phaedr. 4, 22, 21 Orell. N. cr.), tūsum (retunsus, Plaut. Ps. 1, 2, 27; 4, 4, 8), 3, v. a., to beat or pound back any thing sharp, i. e. to blunt, dull (class.).I.Lit.:II.ferrum,
Cic. Sull. 30, 83:in Massagetas ferrum,
Hor. C. 1, 35, 39:gladios in rem publicam destrictos,
Cic. Cat. 3, 1, 2:ascias (tilia),
Plin. 16, 40, 76, § 207:hamata tela,
Ov. Am. 2, 9, 13; cf.:conjurationis nefaria tela,
Cic. Dom. 24, 63. —Trop., to blunt, dull, deaden, weaken, restrain, check, etc.:A.(censorii stili) mucronem,
Cic. Clu. 44, 123:mucronem ingenii cotidianā pugnā,
Quint. 10, 5, 16 (with deteratur fulgor): belle iste puer retundit Antonium, Atticus ap. Cic. Att. 16, 15, 3:collegam,
Tac. A. 5, 11:animum, qui luxuriā et lasciviā Diffluit,
check, repress, Ter. Heaut. 5, 1, 73; so,impetum erumpentium,
Liv. 2, 33: sermones, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6, 1; cf.:Aetolorum linguas,
Liv. 33, 31: improbitatem, Lentul. ap. Cic. Fam. 12, 14, 3; Quint. 6, 4, 11 (with propulsare eos):superbiam,
Phaedr. 4, 22, 21:iram,
Prud. Cath. 6, 94; cf.:Boreas retundit pelagus (ira motum),
Luc. 5, 601 Cort. N. cr. — Hence, rĕ-tūsus (retunsus, v. supra), a, um, P. a., blunted, blunt, dull.Lit.:B.securis,
Plaut. Ps. 1, 2, 27:ferrum,
Verg. G. 2, 301:tela,
Ov. M. 12, 496:retusum et crassum ferramentum,
Col. 4, 24, 21:aurum hebeti mucrone,
Lucr. 5, 1274.—Trop.:mihi cor retunsum'st oppugnando pectore,
deprived of feeling, Plaut. Ps. 4, 4, 8:cor,
Claud. Eutr. 2, 47:ingenia (opp. acuta),
Cic. Div. 1, 36, 79 fin.:stella crine retuso,
weakened, dimmed, Claud. IV. Cons. Hon. 185; cf. comp.:acumen retusius,
Hier. Ep. 69, 4:fervor belli,
subdued, Sil. 8, 321:res,
impaired, unfortunate, id. 16, 21. -
7 retusus
retūsus (retūnsus), a, um, PAdi (retundo), abgestumpft, stumpf, I) eig.: securis, Plaut.: ferrum, Verg. – II) übtr., abgestumpft, abgeschwächt, a) v. Lichte, dunkel, stella crine retuso, Claud. IV. cons. Hon. 185. – b) v. geistigen usw. Zuständen: ingenium, Cic.: fervor belli, gebrochen, Sil.: res (Plur.) geschwächt, getrübt, Sil. – cor retusum, gefühlloses, Claud. Eutr. 2, 47 (vgl. retundo a. E.).
-
8 retusus
retusus, a, um part. passé de retundo. [st2]1 [-] émoussé, obtus. [st2]2 [-] obtus, stupide. [st2]3 [-] amorti, affaibli, abattu, languissant.* * *retusus, a, um part. passé de retundo. [st2]1 [-] émoussé, obtus. [st2]2 [-] obtus, stupide. [st2]3 [-] amorti, affaibli, abattu, languissant.* * *Retusus, pen. prod. Participium, siue Nomen ex participio. Columel. Refoulé, Rebousché, Mouce, Rabbatu.\Retusum ingenium: cui contrarium est Acutum. Cic. Un gros et lourd esprit.\Res retusae. Sil. Quand noz affaires sont reculez et ravallez, et fortune nous est contraire. -
9 retusus
retūsus (retūnsus), a, um, PAdi (retundo), abgestumpft, stumpf, I) eig.: securis, Plaut.: ferrum, Verg. – II) übtr., abgestumpft, abgeschwächt, a) v. Lichte, dunkel, stella crine retuso, Claud. IV. cons. Hon. 185. – b) v. geistigen usw. Zuständen: ingenium, Cic.: fervor belli, gebrochen, Sil.: res (Plur.) geschwächt, getrübt, Sil. – cor retusum, gefühlloses, Claud. Eutr. 2, 47 (vgl. retundo a. E.). -
10 ret(t)udi
-
11 ret(t)udi
-
12 retu(n)sus
1. retū(n)sus, a, umpart. pf. к retundo2. adj.тупой (ferrum V; novacula Pt); притуплённый ( ingenium C); ослабевший ( fervor belli Sil); потускневший ( stella crine non retuso Cld) -
13 retu(n)sus
1. retū(n)sus, a, umpart. pf. к retundo2. adj.тупой (ferrum V; novacula Pt); притуплённый ( ingenium C); ослабевший ( fervor belli Sil); потускневший ( stella crine non retuso Cld) -
14 retūsus or retūnsus
retūsus or retūnsus adj. [P. of retundo], blunted, blunt, dull: ferrum, V.: Tela, O.—Fig.: ingenia. -
15 retunsus
rĕtunsus, a, um, Part. and P. a. of retundo. -
16 retusus
rĕtūsus, a, um, Part. and P. a. of retundo.
См. также в других словарях:
ԿԱՍԵՑՈՒՑԱՆԵՄ — (ցուցի.) NBH 1 1058 Chronological Sequence: Early classical, 5c, 6c, 8c, 9c, 12c ն. ἑγκόπτω, ἁνακόπτω retundo, impedio ἑλαττόω imminuo եւն. Տալ յետս կասիլ կամ յետնիլ եւ զկայ առնուլ. յետս ընկրկել. նահանջել. արգելուլ. խափանել. դադարեցուցանել.… … հայերեն բառարան (Armenian dictionary)
ՅԱՌԳՂԵՄ — (եցի.) NBH 2 0338 Chronological Sequence: Early classical ն. Բառ անյայտ. իբր (ʼի գառագեղս) Արգելուլ, սանձել. ἁνακόπτω retundo, inhbeo եւն. *Չյառգղեմք, չածեմք ʼի խրատ զստահակս. Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Ա … հայերեն բառարան (Armenian dictionary)
retusa — , retusum L. retundo, blunt. Apices of lemmas rounded or notched sometimes with a small mucro … Etymological dictionary of grasses