-
1 fortuna
fortūna, ae, f. [fors] - gén. sing. fortunas (Naev. ap. Prisc.) --- dat. abl. plur. fortunabus (Gloss.). [st1]1 [-] fortune, sort, destin, événement (heureux ou malheureux), lot; chance, hasard. - vir ad fortunam felix, Cic. Font. 15: heureux dans les hasards. - prospera adversave fortuna, Cic.: la bonne ou la mauvaise fortune. - si eo meae fortunae redeunt, ut... Ter. Phorm. 1, 4, 23: si mon sort veut que... - triplicis fortuna novissima regni, Ov. M. 5, 368: le dernier lot dans le triple empire du monde (triple, parce que partagé entre Jupiter, sans doute pour la Terre et le Ciel, Neptune, pour la mer, Pluton, pour les Enfers). - fortuna belli: les hasards de la guerre, le sort des armes. - fortunae se committere: s'en remettre à la chance (risquer une bataille). - fortuna delendi omnis exercitûs, Liv.: l'occasion de détruire toute l'armée. - fortunam citius reperias, quam retineas, Pub. Syr.: Il est plus aisé de trouver la fortune que de la garder. - fors fortuna → fors. [st1]2 [-] la Fortune (déesse du hasard, qui accorde, selon ses caprices, richesse ou pauvreté, bonheur ou malheur). - Fortuna bona, Cic.: la bonne Fortune. - ara malae Fortunae, Liv.: l'autel de la mauvaise Fortune. - Fortuna (fatalis), Cic.: la fatalité, le destin. [st1]3 [-] bonheur, malheur. - dum fortuna fuit, Virg. En. 3.16: tant que la fortune fut favorable. - divinitus adjuncta fortuna, Cic.: prospérité qui vient des dieux. - magnae fuit fortunae, ipsum effugere... Caes.: par une chance inespérée, il échappa... - venimus ad summum fortunae, Hor. Ep. 2, 1, 32: nous sommes au comble du bonheur. - alicujus fortunas laudare, Ter.: louer la prospérité de qqn. - fortunis longe praestare, Lucr.: jouir d'un bonheur extrême. - fortunam emendare, Hor.: corriger la mauvaise fortune. - Trojae fortuna, Hor.: les malheurs de Troie. [st1]4 [-] condition, situation, rang, état, sort, fortune (qqf. au plur.). - infima fortuna servorum, Cic. Off. 1, 13, 41: l'humble sort des esclaves. - omnis fortunae ac loci, Cic. Pis. 22.52: de toute condition et de toute naissance. - gravitatem summae fortunae retinere, Tac. An. 2, 72: conserver la dignité de son rang suprême. - fortunam sibi facere, Liv. 39, 40, 4: être l'artisan de sa fortune. - spes amplificandae fortunae, Cic. Lael. 16, 59: l'espoir d'améliorer son sort. - si dicentis erunt fortunis absona dicta, Hor. A. P. 112: si le langage de l'orateur ne convient pas à sa condition. [st1]5 [-] (surtout au plur.) biens (mobiliers), richesses, revenus, fortune. - omnium fortunae sunt certae, Cic. Rosc. Com. 12: nos biens à tous sont en sûreté. - fortunis nostris sit contentus, vitam ne petat, Cic.: content d'avoir enlevé notre fortune, qu'il respecte notre vie. - multi fortunis provolvebantur, Tac. A. 6, 17: beaucoup étaient tombés dans la misère. - fortunae inops, Tac. (fortunis expers, Sall.): dénué de ressources, indigent. - inferior fortunā, Cic.: plus pauvre. - mea concessa est aliis fortuna, Ov. Tr. 5, 2, 57: mon patrimoine est passé en d'autres mains. - quo mihi fortunam, si non conceditur uti? Hor. Ep. 1: à quoi me sert la richesse, si je ne suis pas à même d'en profiter? - per fortunas, Cic. Att. 5: au nom de ce qu'il y a de plus cher.* * *fortūna, ae, f. [fors] - gén. sing. fortunas (Naev. ap. Prisc.) --- dat. abl. plur. fortunabus (Gloss.). [st1]1 [-] fortune, sort, destin, événement (heureux ou malheureux), lot; chance, hasard. - vir ad fortunam felix, Cic. Font. 15: heureux dans les hasards. - prospera adversave fortuna, Cic.: la bonne ou la mauvaise fortune. - si eo meae fortunae redeunt, ut... Ter. Phorm. 1, 4, 23: si mon sort veut que... - triplicis fortuna novissima regni, Ov. M. 5, 368: le dernier lot dans le triple empire du monde (triple, parce que partagé entre Jupiter, sans doute pour la Terre et le Ciel, Neptune, pour la mer, Pluton, pour les Enfers). - fortuna belli: les hasards de la guerre, le sort des armes. - fortunae se committere: s'en remettre à la chance (risquer une bataille). - fortuna delendi omnis exercitûs, Liv.: l'occasion de détruire toute l'armée. - fortunam citius reperias, quam retineas, Pub. Syr.: Il est plus aisé de trouver la fortune que de la garder. - fors fortuna → fors. [st1]2 [-] la Fortune (déesse du hasard, qui accorde, selon ses caprices, richesse ou pauvreté, bonheur ou malheur). - Fortuna bona, Cic.: la bonne Fortune. - ara malae Fortunae, Liv.: l'autel de la mauvaise Fortune. - Fortuna (fatalis), Cic.: la fatalité, le destin. [st1]3 [-] bonheur, malheur. - dum fortuna fuit, Virg. En. 3.16: tant que la fortune fut favorable. - divinitus adjuncta fortuna, Cic.: prospérité qui vient des dieux. - magnae fuit fortunae, ipsum effugere... Caes.: par une chance inespérée, il échappa... - venimus ad summum fortunae, Hor. Ep. 2, 1, 32: nous sommes au comble du bonheur. - alicujus fortunas laudare, Ter.: louer la prospérité de qqn. - fortunis longe praestare, Lucr.: jouir d'un bonheur extrême. - fortunam emendare, Hor.: corriger la mauvaise fortune. - Trojae fortuna, Hor.: les malheurs de Troie. [st1]4 [-] condition, situation, rang, état, sort, fortune (qqf. au plur.). - infima fortuna servorum, Cic. Off. 1, 13, 41: l'humble sort des esclaves. - omnis fortunae ac loci, Cic. Pis. 22.52: de toute condition et de toute naissance. - gravitatem summae fortunae retinere, Tac. An. 2, 72: conserver la dignité de son rang suprême. - fortunam sibi facere, Liv. 39, 40, 4: être l'artisan de sa fortune. - spes amplificandae fortunae, Cic. Lael. 16, 59: l'espoir d'améliorer son sort. - si dicentis erunt fortunis absona dicta, Hor. A. P. 112: si le langage de l'orateur ne convient pas à sa condition. [st1]5 [-] (surtout au plur.) biens (mobiliers), richesses, revenus, fortune. - omnium fortunae sunt certae, Cic. Rosc. Com. 12: nos biens à tous sont en sûreté. - fortunis nostris sit contentus, vitam ne petat, Cic.: content d'avoir enlevé notre fortune, qu'il respecte notre vie. - multi fortunis provolvebantur, Tac. A. 6, 17: beaucoup étaient tombés dans la misère. - fortunae inops, Tac. (fortunis expers, Sall.): dénué de ressources, indigent. - inferior fortunā, Cic.: plus pauvre. - mea concessa est aliis fortuna, Ov. Tr. 5, 2, 57: mon patrimoine est passé en d'autres mains. - quo mihi fortunam, si non conceditur uti? Hor. Ep. 1: à quoi me sert la richesse, si je ne suis pas à même d'en profiter? - per fortunas, Cic. Att. 5: au nom de ce qu'il y a de plus cher.* * *Fortuna, fortunae, pen. prod. Fortune, Adventure.\Procella impotens fortunae. Senec. La grande et impetueuse tempeste de fortune.\Aduersa fortuna. Cic. Fortune contraire, Adversité, Infortune, Desastre.\AEquabilis, perpetuaque fortuna. Cic. Qui est tousjours d'une sorte, Qui ne varie point.\Fortunatior. Cic. Heureuse fortune.\Prospera. Horat. Bonne fortune, Prosperité.\Secunda. Cic. Bonne fortune.\Tristis. Ouid. Male fortune.\Aspirat fortuna labori. Virgil. Favorise, Porte faveur.\Committere se fortunae. Cic. Se mettre au hazard, ou à l'adventure.\Pendebat belli fortuna. Ouid. Estoit incertaine.\Sed hoc fortuna viderit, quoniam consilio non multum vti licet. Cic. Je m'en rapporte à Fortune, Fortune en face comme elle vouldra.\Fortunae filius. Horat. Aymé de Fortune, comme le filz de sa mere.\Habere fortunam reuerenter. Ausonius. Porter reverence à fortune.\Fortuna. Cic. Richesse.\Fortuna, fortunae, siue Fortunae, fortunarum, pluraliter. Terentius. Heur, Biens, Richesses.\Egens fortuna, vita turpis Asclepiades. Cic. Quant aux biens, povre et souffreteux: quant à la vie, vilain et deshonneste.\Ferre pulcherrime secundam fortunam et aeque aduersam. Cic. Porter egualement prosperité et adversité. -
2 fulmen
fulmĕn, ĭnis, n. [*ful(gi)men, fulgeo] [st2]1 [-] foudre, feu du ciel. [st2]2 [-] éclair, vive lueur. [st2]3 [-] foudre (au fig.); violence, impétuosité. [st2]4 [-] coup de foudre, malheur inattendue, catastrophe. - fulmen emittere (jacere), Cic.: lancer la foudre. - fulmine ictus (percussus), Cic.: frappé de la foudre, foudroyé. - quam fulmine justo ruerint, Juv. 8, 92: combien le coup qui les a renversés est juste (en parl. des condamnés). - fulmen habent in aduncis dentibus apri, Ov. M. 10, 550: les sangliers ont une force destructrice dans leurs défenses recourbées. - duo fulmina belli, Scipiades, Virg.: ces foudres de la guerre, les deux Scipions. - duo fulmina nostri imperii, Cn. et P. Scipiones, Cic. Balb. 15, 34: ces deux foudres de notre empire, Cn. et P. Scipion. - fulmina verborum, Cic.: paroles foudroyantes. - fulmen est, ubi cum potestate habitat iracundia, Pub. Syr.: quand la colère est alliée au pouvoir, c'est la foudre.* * *fulmĕn, ĭnis, n. [*ful(gi)men, fulgeo] [st2]1 [-] foudre, feu du ciel. [st2]2 [-] éclair, vive lueur. [st2]3 [-] foudre (au fig.); violence, impétuosité. [st2]4 [-] coup de foudre, malheur inattendue, catastrophe. - fulmen emittere (jacere), Cic.: lancer la foudre. - fulmine ictus (percussus), Cic.: frappé de la foudre, foudroyé. - quam fulmine justo ruerint, Juv. 8, 92: combien le coup qui les a renversés est juste (en parl. des condamnés). - fulmen habent in aduncis dentibus apri, Ov. M. 10, 550: les sangliers ont une force destructrice dans leurs défenses recourbées. - duo fulmina belli, Scipiades, Virg.: ces foudres de la guerre, les deux Scipions. - duo fulmina nostri imperii, Cn. et P. Scipiones, Cic. Balb. 15, 34: ces deux foudres de notre empire, Cn. et P. Scipion. - fulmina verborum, Cic.: paroles foudroyantes. - fulmen est, ubi cum potestate habitat iracundia, Pub. Syr.: quand la colère est alliée au pouvoir, c'est la foudre.* * *Fulmen, fulminis, pen. corr. ne. gen. Plin. Fouldre, La pierre ou le quarreau de fouldre.\Obliqui via fulminis. Seneca. Qui ordinairement ne tombe point de droict fil, ains de travers et de costé.\Praesaga fulmina. Valer. Flac. Qui signifient quelque chose advenir.\Trisulca fulmina. Seneca. Qui ont trois poinctes.\Vaga fulmina. Ouid. Qui vont de travers et de costé, et ne tiennent poinct de droict chemin.\Gemini, duo fulmina belli, Scipiadae. Virg. Les deux Scipions, qui fouldroyent tout en la guerre, Deux Fouldres de guerre.\Fulmina verborum. Cic. Impetuosité, Vehemence. -
3 erogo
ē-rŏgo, āvi, ātum, 1, v. a.I.Orig., a pub. law t. t., to expend, pay out money from the public treasury, after asking the consent of the people:B.pecunias ex aerario,
Cic. Vat. 12; cf. id. Verr. 2, 3, 71; 2, 5, 19; id. Q. Fr. 1, 2, 4, § 14; Liv. 22, 23; 33, 47 al.; cf.:pecuniam in classem,
Cic. Fl. 13:in aes alienum,
id. Att. 6, 1, 21:unde in eos sumptus, pecunia erogaretur,
Liv. 1, 20; Vulg. Marc. 5, 26.—Transf. beyond the pub. law sphere, to pay, pay out, disburse, expend (cf.:C.pendo, expendo, perpendo, pondero, solvo, luo): Tironem Curio commendes, ut ei, si quid opus erit, in sumptum eroget,
Cic. Att. 8, 5 fin.:aliquid in pretium servi,
Dig. 25, 2, 36 fin.:bona sua in fraudem futurae actionis,
to squander, ib. 17, 2, 68:grandem pecuniam in Tigellinum,
to bequeath, Tac. A. 16, 17; cf.:in Tiridatem erogavit,
Suet. Ner. 30:odores, unguenta ad funus,
Dig. 15, 3, 7:nihil de bonis,
ib. 24, 1, 5 fin.; cf.:aliquid ex bonis,
ib. 26, 7, 12:aliquid pro introitu,
ib. 32, 1, 102 fin. et saep.—Trop., in Tertullian: aliquem, to expose to death, to destroy, kill:II.tot innocentes,
Tert. Apol. 44; id. Spect. 12; id. Praescript. 2.— -
4 inviolabilis
(adi.) inviolabiliter (adv.) ненарушимый: observatio, lex inviolab. (1. 6 C. 1, 40. 1. 18 C. Th. 6, 4);inviolabiliter custodiri (Auth. Sacramenta pub. ad. 1. 1 C. 2, 28).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > inviolabilis
-
5 puber
возмужалый, взрослый, зрелый (Gai. I. 196);pubertas, зрелость, совершеннолетие, которое для мужского пола начиналось с четырнадцатого, а для женского - с двенадцатого года; римское право отличает тк. pubertas plena (1. 40 § 1 D 1, 7. pr. I. 1, 22. 1. 3 C. 5, 60. 1. 13 § 1 D. 12, 6. 1. 1 § 2 D. 13, 6. 1. 5 § 5. 1. 39 § 12 D. 26, 7. 1. 18 I. 4, 1. 1. 13 § 1 D. 4, 3. 1. 111 pr. D. 50, 17. Gai. III. 204. 1. 14 D. 29, 5);
pub. aetatem, complere, ingredi (1. 41 § 7 D. 28, 6. 1. 3 § 6 D. 43, 30).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > puber
-
6 pubes
возмужалый, взрослый, зрелый (Gai. I. 196);pubertas, зрелость, совершеннолетие, которое для мужского пола начиналось с четырнадцатого, а для женского - с двенадцатого года; римское право отличает тк. pubertas plena (1. 40 § 1 D 1, 7. pr. I. 1, 22. 1. 3 C. 5, 60. 1. 13 § 1 D. 12, 6. 1. 1 § 2 D. 13, 6. 1. 5 § 5. 1. 39 § 12 D. 26, 7. 1. 18 I. 4, 1. 1. 13 § 1 D. 4, 3. 1. 111 pr. D. 50, 17. Gai. III. 204. 1. 14 D. 29, 5);
pub. aetatem, complere, ingredi (1. 41 § 7 D. 28, 6. 1. 3 § 6 D. 43, 30).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > pubes
-
7 pupillaris
относящийся к малолетним, pub. aetas (1. 16 D. 49, 14. 1. 7 C. 6, 26. 1. 8 § 4 C. 5, 30);res pup. (1. 49 D. 4, 4);
usurae pup. (1. 7 § 7. 1. 9 § 4 D. 26, 7. 1. 5 § 1 eod.);
pup. testamentum, pup. tabulae, завещание, составленное для малолетнего, находящегося под отцовской властью, на тот случай, когда он умрет до достижения совершеннолетия (1. 8 § 5 D. 5, 2. 1. 2 pr. § 1 et seq. 1. 38 § 3. 1. 44 D. 28, 6);
pup. substitutio, подназначение наследников детям своим на тот случай, когда эти последние умирают несовершеннолетними (1. 14 eod.);
substituti pup. (1. 10 § 6 eod.);
pupillariter substituere (1. 20 C. 6, 30).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > pupillaris
-
8 prōscrīptiō
prōscrīptiō ōnis, f [pro+SCALP-], a public notice of sale, advertisement: bonorum: praediorum.— Proscription, outlawry, confiscation: proscriptionis miserrimum nomen: de capite civis et de bonis proscriptionem ferre.* * *advertisement; notice of confiscation; proscription, pub of names of outlaws -
9 damno
damno (in vulg. lang. and late Lat. sometimes dampno), āvi, ātum, 1, v. a. [damnum].I.Gen., to occasion loss or damage to, to harm, damage = damno [p. 511] afficere:II.pauperibus parcere, divites damnare atque domare,
Plaut. Trin. 4, 1, 10.—Esp. [cf. damnum, II.] a judicial t. t., to condemn, doom, sentence one to any punishment = condemno, v. Cic. Or. 49, 166 (opp. to absolvere, liberare, dimittere; cf. also condemno, culpo, improbo; common and classical).—Constr. with acc. of person, either alone or with gen., abl., de, in, ad, etc., of the crime and punishment: damnatur aliquis crimine vel judicio, sed sceleris, parricidii, etc., Lachm. ad Lucr. 2, p. 273 sq.; cf. Munro, ad Lucr. 4, 1183: Zumpt, Gr. § 446 sq.; Roby, Gr. § 1199 sq.(α).With acc. pers. alone:(β).ergo ille damnatus est: neque solum primis sententiis, quibus tantum statuebant judices, damnarent an absolverent, sed etiam illis, etc.,
Cic. de Or. 1, 54, 231; id. Rosc. Am. 39, 114:censoris judicium nihil fere damnato nisi ruborem affert,
id. Rep. 4, 6 (fragm. ap. Non. 24, 9): ego accusavi, vos damnastis, Dom. Afer ap. Quint. 5, 10, 79 et saep. — Transf., of things: causa judicata atque damnata, Cic. Rab. perd. 4; id. Clu. 3.—With acc. pers. and gen. ( criminis or poenae):(γ).ambitus damnati,
Caes. B. C. 3, 1, 4; Cic. Brut. 48 fin.:furti,
id. Flacc. 18, 43:injuriarum,
id. Verr. 2, 5, 41 fin.:majestatis,
id. Phil. 1, 9, 23:peculatus,
id. Verr. 1, 13, 39:rei capitalis,
id. de Sen. 12, 42;sceleris conjurationisque,
id. Verr. 2, 5, 5 Zumpt N. cr., et saep.:capitis,
Caes. B. C. 3, 83, 4; 3, 110, 4:octupli,
Cic. Verr. 2, 3, 11, § 28:absentem capitalis poenae,
Liv. 42, 43, 9; cf.:crimine falso damnari mortis,
Verg. A. 6, 430.—With abl.:(δ).ut is eo crimine damnaretur,
Cic. Verr. 2, 4, 45; so,capite,
id. Tusc. 1, 22 al.:morte,
Sen. Herc. Oet. 888:tertiā parte agri,
Liv. 10, 1, 3:pecuniā,
Just. 8, 1, 7; cf.:Milo Clodio interfecto eo nomine erat damnatus,
on that account, Caes. B. C. 3, 21, 4; morti (abl.) damnare, Liv. 4, 37, 6, v. Weissenb. ad loc.—With de:(ε).de majestate damnatus,
Cic. Verr. 1, 13, 39:de vi et de majestate,
id. Phil. 1, 9:de vi publica,
Tac. A. 4, 13 al.; cf.quibus de causis damnati,
Val. Max. 8, 1 init. —With in or ad:(ζ).nec in metallum damnabuntur, nec in opus publicum, vel ad bestias,
Dig. 49, 18, 3:ad mortem,
Tac. A. 16, 21;ad extremum supplicium,
id. ib. 6, 38: Suet. Cal. 27; id. Ner. 31.—With ut, Tac. A. 2, 67.—(η).With quod:(θ).Athenienses Socratem damnaverunt quod novam religionem introducere videbatur,
Val. Max. 1, 1, 7, ext. 7:Baebius est damnatus, quod milites praebuisset, etc.,
Liv. 45, 31, 2.—With cur:B.damnabantur cur jocati essent,
Spart. Sev. 14, § 13.Transf.1.To bind or oblige one's heir by last will and testament to the performance of any act.—Constr. with ut, ne, or the inf.:2.si damnaverit heredem suum, ut, etc.,
Dig. 12, 6, 26; with ne, ib. 8, 4, 16; with inf.:heredem dare, etc.,
ib. 30, 12: Hor. S. 2, 3, 86.In a non-legal sense, to condemn, censure, judge: (with acc. pers. and gen. or abl.) aliquem summae stultitiae, Cic. Part. 38, 134:II.damnatus longi Sisyphus laboris,
Hor. Od. 2, 14, 19:stultitiaeque ibi se damnet (amator),
Lucr. 4, 1179: damnare aliquem voti ( poet. and late Lat., voto, votis), to condemn one to fulfil his vow, i. e. by granting his prayer (not in Cic.):damnabis tu quoque votis,
Verg. E. 5, 80, Serv. and Heyne: voto, Sisenn. ap. Non. 277, 11:voti,
Liv. 10, 37 fin.; 27, 45:voto damnatus,
Hyg. Astr. 2, 24; Lact. Fab. 10, 8 (cf.: voti, Titin. and Turpil. ap. Non. 277, 6 and 10; Titin. Fr. 153;Turpil. Fr. 128 Ribb.): morti,
Lucr. 6, 1231; cf.:Stygio caput damnaverat Orco,
Verg. A. 4, 699:damnati turis acervi,
devoted to the gods below, Stat. S. 2, 21 et saep.; cf.also: quem damnet (sc. leto) labor,
Verg. A. 12, 727 Heyne:damnare eum Senecam et invisum quoque habere,
to condemn, censure, disapprove, Quint. 10, 1, 125:videntur magnopere damnandi, qui, etc.,
id. 5, 1, 2:debitori suo creditor saepe damnatur,
Sen. Ben. 6, 4, 4.—Of inanimate objects, to condemn, reject:ne damnent quae non intelligunt,
id. 10, 1, 26; cf. id. 10, 4, 2; 11, 3, 70 et saep.— Part. fut. pass. as subst.:quem non puduisset damnanda committere,
Plin. Ep. 3, 9, 5.Of the plaintiff, to seek or effect a person's condemnation (rare): quem ad recuperatores modo damnavit Plesidippus, Plaut. Rud. 5, 1, 2; Varr. R. R. 2, 2, 6:I.Verrem, quem M. Cicero damnaverat,
Plin. 34, 2, 3, § 6; Liv. 7, 16, 9; cf. condemno, no. II., and condemnator, no. II.—Hence,damnātus, a, um, P. a.Prop., condemned:II.dicet damnatas ignea testa manus,
Prop. 5, 7, 38.—Meton. (effectus pro causa), reprobate, criminal:B.quis te miserior? quis te damnatior?
Cic. Pis. 40:damnati lingua vocem habet, vim non habet,
Pub. Syr. 142 (Ribb.).—Hateful, wretched:damnatae noctes,
Prop. 4, 12 (5, 11 M.), 15. -
10 damnum
damnum (late Lat. sometimes dampnum), i, n. [for daminum, neut. of old Part. of dare, = to didomenon, v. Ritschl, Opusc. Phil. 2, 709 sq. Less correctly regarded as akin to dapanê. Cf. Varr. L. L. 5, § 176 Müll.; Dig. 39, 2, 3], hurt, harm, damage, injury, loss; opp. to lucrum (syn. jactura, detrimentum, incommodum, dispendium. Freq. and class.).I.In gen.:B.hauscit, hoc paullum lucri quantum ei damni adportet,
Ter. Heaut. 4, 4, 25; cf.:si in maximis lucris paullum aliquid damni contraxerit,
Cic. Fin. 5, 30, 91; id. Verr. 2, 1, 12 (with dedecus, as in Plaut. Bac. 1, 1, 37; Sall. J. 31, 19; Hor. S. 1, 2, 52; 2, 2, 96 et saep.); Cic. Verr. 2, 5, 13; id. Phil. 2, 27, 67; Hor. S. 2, 3, 300; id. Ep. 1, 7, 88 et saep.:propter damna aut detrimenta aliquos miseros esse,
Cic. Leg. 1, 19, 51;so with detrimenta,
id. Verr. 2, 3, 98;with jactura,
id. Agr. 1, 7, 21: duarum cohortium damno exercitum reducere, * Caes. B. G. 6, 44; cf. Tac. A. 1, 71; id. H. 2, 66; Curt. 8, 4; Frontin. Strat. 2, 5, 31 fin.: damnum dare alicui, to inflict upon one (ante-classical), Cato R. R. 149 (twice); Plaut. Cist. 1, 1, 108; id. Truc. 2, 1, 17; Ter. Andr. 1, 1, 116:facere,
to suffer, sustain, Plaut. Capt. 2, 2, 77 (opp. lucrum); Cic. Brut. 33; id. Fam. 7, 33; 10, 28, 3 al.;but also,
to inflict a penalty, Dig. 9, 2, 30, § 3; Ov. Fast. 5, 311:capere,
Dig. 9, 2, 39;and in the alliterative passage: in palaestram, ubi damnis desudascitur, Ubi pro disco damnum capiam,
Plaut. Bac. 1, 1, 34:accipere,
Hor. Ep. 1, 10, 28; Dig. 39, 2, 25:pati,
to suffer harm, Sen. Ira, 1, 2; Dig. 9, 2, 29 (but damnum pati, also, to permit, put up with harm, Liv. 22, 41, 4; Luc. 8, 750):ferre (a favorite expression of Ovid),
Ov. H. 15, 64; id. F. 1, 60; 2, 522; id. Tr. 3, 8, 34 al.:contrahere (of disease),
id. Pont. 1, 10, 29 et saep.:pervenit ad miseros damno graviore colonos Pestis,
id. M. 7, 552; cf. id. ib. 3, 213;8, 777: damna tamen celeres reparant caelestia lunae,
i. e. of the waning of the moon, Hor. Od. 4, 7, 13:naturae damnum,
natural defect, Liv. 7, 4 fin. —Prov.:damnum appellandum est cum mala fama lucrum,
Pub. Syr. 135 (Ribb.).—Transf., of persons:II.hoc ad damnum (i. e. scortum) deferetur,
Plaut. Men. 1, 2, 24: cf. ib. 21 and 60; Ov. M. 11, 381; 12, 16; cf. id. ib. 11, 133.Esp. in law.A.A fine, mulct, penalty, Plaut. Trin. 1, 2, 182; Liv. 4, 53, 7; 7, 4, 2; Gell. 20, 1, 32:B.quis umquam tanto damno senatorem coegit?
Cic. Phil. 1, 5 fin.:eos (leges) morte, exsilio, vinclis, damno coercent,
id. Off. 3, 5, 23.—Freq. in the terms,1.damnum injuria (datum), i. e. an injury done to another's beast or slave, for which the lex Aquilia provided compensation, (Caesulenus senex) cum ab Sabellio multam lege Aquilia damni injuria petivisset, Cic. Brut. 34, 131; id. Tull. 4, 8; 5, 11; 17, 41.—2.Damnum infectum, an injury not done but threatened, and against which the person endangered might require security, Cic. Top. 4, 22; Dig. 39, 2, 3; Plin. 36, 2, 2, § 6 (cf. infectus). -
11 declaro
dē-clāro, āvi, ātum, 1, v. a., to make clear, plain, evident (by disclosing, uncovering), to show, manifest, declare, etc., apophainô (class.; most freq. in the trop. sense). For syn. cf.: monstro, demonstro, probo, confirmo, ostendo, ostento, significo, indico, defero; exsisto, appareo, eluceo. —I.Lit.A.In gen.:B.praesentiam saepe divisuam declarant, ut et apud Regillum.... Castor et Pollux ex equis pugnare visi sunt, Cic. N: D. 2, 2, 6: dentibus (cervorum) senecta declaratur,
Plin. 8, 32, 50, § 116:ducis nave declarata suis,
Nep. Hann. 11, 2.—In pub. law lang., t. t., to announce any one in public session as elected to an office (esp. that of consul), to declare or proclaim publicly:II.ejusdem hominis voce et declaratus consul et defensus,
Cic. Mur. 1, 2 (for which shortly before, L. Murenam consulem renunciavi); cf. id. ib. 2, 3;so consulem,
id. Agr. 2, 2, 4; id. Rep. 1, 15; Sall. C. 24; id. J. 27, 4; Liv. 24, 9 et saep.:declaratus rex Numa de templo descendit,
id. 1, 18 fin.; 1, 46:consulem, praetorem,
id. 9, 40 fin.:tribunatum militarem,
Sall. J, 63, 4: Suet. Caes. 80:victorem magnā praeconis voce Cloanthum Declarat,
Verg. A. 5, 245. —Trop., to make clear to the mind, to manifest, demonstrate, prove, show, explain:(α).cum tot signis eadem natura declaret quid velit, tamen, etc.,
Cic. Lael. 24.—Constr. with acc., acc. and inf., a relat. clause, or absol.With acc.:(β).volatibus avium et cantibus declarari res futuras putant,
Cic. Div. 1, 1, 2; cf. id. ib. 1, 56; id. N. D. 2, 65, 163:ipsa consolatio litterarum tuarum declarat summam benevolentiam,
id. Fam. 5, 13, 1:declarant gaudia vultu, * Catull. 64, 34 et saep.: propriam cujusque (generis juris civilis) vim definitione,
Cic. de Or. 1, 42, 190: nullum (verbum) inveniri potest, quod magis idem declaret Latine, quod Graece hêdonê, quam declarat voluptas, id. Fin. 2, 4, 13; cf.in like manner of the meaning of words,
id. ib. 3, 4, 14; id. Or. 22, 73; id. de Or. 3, 13, 49:verba ipsa per se declarant intellectum,
Quint. 8, 3, 83:quae (litera C.) inversa mulierem declarat,
Quint. 1, 7, 28.—With acc. and inf.:(γ).hominem catum eum esse declaramus,
Plaut. Ps. 2, 3, 16; Lucr. 1, 366; 6, 468:quod plurimis locis perorationes nostrae voluisse nos atque animo contendisse declarant,
Cic. Or. 62, 210; Quint. 8 prooem. § 15 et saep.—With a relative clause:(δ).quae cujusque ingenium ut sit declarat maxume,
Ter. Heaut. 2, 3, 43:ut matres familiae eorum sortibus et vaticinationibus declararent, utrum, etc.,
Caes. B. G. 1, 50, 4:qui declaravit quanti me faceret,
Cic. Att. 6, 1, 10: cf. Sall. J. 24, 7 et saep.—Absol.:ut ratio declarat eorum, qui, etc.,
Lucr. 5, 693:declarant illae contiones,
Cic. Mil. 5, 12 al. -
12 deduco
dē-dūco, xi, ctum ( imper.:I.deduc,
Cic. Rep. 1, 21, 34;old form, deduce,
Ter. Eun. 3, 3, 32), 3, v. a., to lead or bring away, to lead, fetch, bring or draw down (for syn. cf.: duco, comitor, prosequor, persequor, stipo, sequor, consequor—freq. and class.).Lit.A.In gen.a.Not designating a limit:b.atomos de via,
to turn from a straight course, Cic. Fat. 9, 18:eum concionari conantem de rostris,
Caes. B. C. 3, 21, 3:pedes de lecto,
Plaut. Curc. 2, 3, 82:suos clam ex agris,
Caes. B. G. 4, 30 fin.; so,aliquem ex ultimis gentibus,
Cic. Phil. 13, 13:lunam e curru,
Tib. 1, 8, 21; cf.the foll.: summā vestem deduxit ab orā,
Ov. M. 3, 480:cantando rigidas deducere montibus ornos,
Verg. E. 6, 71: lunam caelo id. ib. 8, 69; cf.:lunam cursu,
Ov. H. 6, 85:hunc caelo,
id. F. 3, 317:dominam Ditis thalamo,
Verg. A. 6, 397:tota carbasa malo,
i. e. to spread, unfurl, by letting down, Ov. M. 11, 477; cf.the foll.: febres corpore,
Hor. Ep. 1, 2, 48:inde boves,
Ov. M. 6, 322:transfuga duci se ad consules jubet deductusque traditurum urbem promittit,
Liv. 9, 24:Ubiis imperat, ut pecora deducant suaque omnia ex agris in oppida conferant,
Caes. B. G. 6, 10, 2; cf. Liv. 21, 37: rivos, i. e. to clear out, cleanse ( = detergere, Macr. Sat. 3, 3; Col. 2, 22, 3), Verg. G. 1, 269 Heyne ad loc.; cf.:aqua Albana deducta ad utilitatem agri suburbani,
conducted off, Cic. Div. 2, 32, 69, and v. the foll.:lunam,
Prop. 1, 1, 19; cf.Jovem,
the sun, Hor. Epod. 13, 2:crines pectine,
to comb, Ov. M. 4, 311; cf.:caesariem barbae dextrā,
id. ib. 15, 656:vela,
id. ib. 3, 663:sive aliquis molli deducit candida gestu Brachia,
moves, Prop. 2, 22 (3, 15), 5 (al. diducit); imitated by Stat. Silv. 3, 5, 66 (al. diducit) et saep.—Stating the limit:B.cito hunc deduc ad militem,
Ter. Eun. 3, 3, 32:aliquem ad aliquem,
id. ib. 4, 4, 10; Cic. Lael. 1; Caes. B. G. 7, 28 fin.; id. B. C. 1, 18, 3; Sall. J. 113 fin. et saep.:juvenem ad altos currus,
Ov. M. 2, 106:suas vestes humero ad pectora,
Ov. M. 6, 405; cf.:manum ad imum ventrem,
Quint. 11, 3, 112 et saep.:impedimenta in proximum collem,
Caes. B. G. 7, 68, 2:aquam in vias,
Cato R. R. 155; Ov. M. 1, 582:aliquem in conspectum (Caesaris),
Caes. B. C. 1, 22, 2:aliquem in arcem,
Liv. 1, 18; id. 1, 58:aliquem in carcerem,
Sall. C. 55:in arenam,
Suet. Calig. 35: levis deducet pondere fratres, will bring down (the scale), Grat. Cyn. 292. —In partic.I.Milit. t. t., to draw off, lead off, withdraw troops from a place; to lead, conduct, bring to a place: praesidia de locis, Sisenna ap. Non. 289, 15; so with de, Plaut. Am. 1, 1, 60; Caes. B. G. 5, 51, 2; Cic. Att. 7, 14 al.:2.exercitum ex his regionibus,
Caes. B. G. 1, 44, 19; so with ex, id. ib. 7, 87, 4 fin.; 7, 81 fin.; id. B. C. 1, 12, 3 al.:legionem ab opere,
id. ib. 3, 69; so with ab, id. ib. 2, 26, 3; Liv. 34, 35 al.:deducta Orico legione,
Caes. B. C. 3, 34:exercitum finibus Attali,
Liv. 32, 27: deducto exercitu, Caes. B. G. 6, 43, 3; 7, 20, 11; id. B. C. 3, 39 al.; cf. Oud. ad Caes. B. G. 2, 33, 2:milites ad Ciceronem,
Caes. B. G. 5, 27, 9:tres in arcem cohortes praesidio,
id. B. C. 3, 19, 5:a Flacco inter ceteros, quos virtutis causa secum ex provincia ad triumphum deducebat, deductus sum,
Liv. 42, 34:copias ex locis superioribus in campum deducit,
Caes. B. C. 2, 40 fin.:legionibus in hiberna deductis,
id. B. G. 2, 35, 3; so,in hiberna,
Liv. 26, 20; 43, 9:in interiorem Galliam,
Caes. B. G. 2, 2; cf.in Menapios,
id. ib. 4, 22, 5:in proxima municipia,
id. B. C. 1, 32:in hiberna in Sequanos,
id. B. G. 1, 54, 2:in aciem,
Liv. 3, 62:praesidia eo,
Caes. B. C. 2, 18, 5:neque more militari vigiliae deducebantur,
Sall. Jug. 44, 5; id. C. 59, 1. —Pub. law t. t., to lead forth, conduct a colony to a place:3.coloni, qui lege Julia Capuam deducti erant,
Caes. B. C. 1, 14, 4; cf. Suet. Caes. 81:colonos in aliquem locum,
id. ib. 28:coloniam in aliquem locum,
Cic. Rep. 2, 3; 2, 4; Liv. 10, 1; 10, 13; 34, 45 (repeatedly); Suet. Tib. 4 al.:Aquileia colonia Latina eo anno in agro Gallorum est deducta,
Liv. 40, 34; cf.:in colonia Capua deducti,
Suet. Caes. 81:ut emantur agri a privatis, quo plebs publice deducatur,
Cic. Agr. 2, 25; cf. id. ib. 2, 26;2, 34, 92: triumvir coloniis deducendis,
Sall. J. 42; cf. Liv. 9, 46; 9, 28; Suet. Aug. 46 al.— Absol.:deductis olim et nobiscum per conubium sociatis, haec patria est,
Tac. H. 4, 65. —Nautical t. t.a.To draw out a ship from the docks:b.ex navalibus eorum unam (navem) deducit,
Caes. B. C. 2, 3, 2:deducunt socii naves,
Verg. A. 3, 71.—Hence far more freq. meton., like the Gr. kathelkein, to draw down a ship from the stocks into the sea; to launch, Liv. 21, 17; 41, 9; Caes. B. G. 7, 60:neque multum abesse (naves) ab eo, quin paucis diebus deduci possent,
id. ib. 5, 2, 2:naves,
id. ib. 5, 23, 2:classem,
Liv. 36, 41 al.:naves litore,
Verg. A. 4, 398:carinas,
Ov. M. 6, 144; 8, 104 et saep.—Rarely for subducere and the Gr. katagein, to draw a ship into port:4.onerarias naves in portum deducunt,
Caes. B. C. 1, 36, 2:in portum,
Petr. 101, 8.—Weavers' t. t., to draw out, spin out the thread, yarn:5.dextera tum leviter deducens fila, Catull. 64, 313: filum,
Ov. M. 4, 36; id. Am. 1, 14, 7; id. H. 9, 77.—Hence, meton., to prepare a web, to weave:vetus in tela deducitur argumentum,
is interwoven, represented in weaving, Ov. M. 6, 69.—t. t. of common life, to lead out, conduct, escort, accompany a person out of the house, as a mark of respect or for protection:b.haec ipsa sunt honorabilia... assurgi, deduci, reduci,
Cic. de Sen. 18, 63:cum magna multitudo optimorum virorum et civium me de domo deduceret,
id. Fam. 10, 12, 2; Suet. Aug. 29:ne deducendi sui causa populum de foro abduceret,
Liv. 23, 23 fin.; cf. Tac. A. 3, 14:a quibus (sc. equitibus Rom.) si domus nostra celebratur, si interdum ad forum deducimur, etc.,
Cic. Mur. 34.—Esp., to conduct a young man to a public teacher:c.dicam hunc a patre continuo ad me esse deductum,
Cic. Cael. 4, 9; id. Lael. 1, 1; Tac. Dial. 34; Quint. 12, 11, 6; cf. ephebum in gymnasium, Petron. 85, 3.—Aliquam alicui, ad aliquem, to lead, conduct a bride (from her father's house) to her husband (cf. denubo):(β).bona uxor si ea deducta est usquam cuiquam gentium,
Plaut. Mil. 3, 1, 90; cf.Catull. 68, 143: virginem juveni marito,
Tib. 3, 4, 31:uni nuptam, ad quem virgo deducta sit,
Liv. 10, 23:nullo exemplo deductae in domum patrui fratris filiae,
Tac. A. 12, 5; so,in domum,
id. ib. 14, 63; so of the bridegroom himself, to take home the bride:domum in cubiculum,
Ter. Ad. 4, 5, 60:uxorem domum,
id. Hec. 1, 2, 60:quo primum virgo quaeque deducta est,
Caes. B. G. 5, 14 fin.—Absol.:eas velut auspicibus nobilissimis populis deductas esse,
Liv. 42, 12, 4; cf. Prop. 4 (5), 3, 13.—In a dishonorable sense, to bring one a concubine, Plaut. Casin. 2, 8, 36; Cic. Verr. 2, 3, 34; Suet. Calig. 25; id. Caes. 50; id. Ner. 28; cf. also the foll., no. 7.—d.To lead about in a public procession, Suet. Tib. 17 fin.:e.invidens privata deduci superbo non humilis mulier triumpho,
Hor. Od. 1, 37, 31:tensas,
Suet. Aug. 43; id. Vesp. 5.—Hence, to drive out, expel = expellere: Arsinoen ex regno, Auct. B. [p. 527] Alex. 33:6.ex possessione,
Liv. 34, 58, 6. —Jurid. t. t.a.Aliquem de fundo, to lead away a person from a disputed possession in the presence of witnesses (with or without force: the latter moribus, the former vi solida), in order to procure him the right of action (this was a symbolic procedure preparatory to an action): appellat Fabius, ut aut ipse Tullium deduceret aut ab eo deduceretur. Dicit deducturum se Tullius, etc., Cic. pro Tull. Fragm. § 20; id. Agr. 2, 26, 68;b.placuit Caecinae constituere, quo die in rem praesentem veniretur, et de fundo Caecina moribus deduceretur, etc.,
id. Caecin. 7, 20.—To bring before a tribunal as a witness:c.multi boni ad hoc judicium deducti non sunt,
Cic. Flac. 4, 9.—To bring to trial:7.lis ad forum deducta est,
Phaedr. 3, 13, 3. —With the accessory idea of diminution, to withdraw, deduct, subtract, diminish:II.cibum,
Ter. Eun. 2, 3, 23. And as a mercantile t. t.:addendo deducendoque videre, quae reliqui summa fiat,
Cic. Off. 1, 18, 59:ut centum nummi deducerentur,
id. Leg. 2, 21, 53; cf. Cato R. R. 144 sq.:de capite deducite, quod usuris pernumeratum est,
Liv. 6, 15; cf. Suet. Caes. 42 et saep.—Hence in a double sense: Tertia deducta est (in allusion to the meaning, no. 5, c. b), Suet. Caes. 50; cf. the same account in Macr. S. 2, 2.Trop.A.In gen., to bring down, bring or lead away, withdraw, bring, lead: quare, si placet, deduc orationem tuam de coelo ad haec citeriora, Cic. Fragm. ap. Non. 85, 20, and 289, 9:B.licet enim contrahere universitatem generis humani, eamque gradatim ad pauciores, postremo deducere in singulos,
id. N. D. 2, 65 fin.:aliquem de animi lenitate,
id. Cat. 2, 13; cf.:aliquem de animi pravitate,
Q. Cic. Pet. Cons. 10 fin.:aliquem de sententia,
Cic. Brut. 25 fin.:aliquem de fide,
id. Verr. 1, 9, 25 et saep.:perterritos a timore,
id. N. D. 2, 59, 148:aliquem a tristitia, ab acerbitate,
id. de Or. 2, 83 fin.:aliquem ab humanitate, a pietate, a religione,
id. Verr. 2, 4, 6 (for which, shortly before, abducere):aliquem a vera accusatione,
id. ib. 2, 1, 6 fin.; id. Fam. 1, 1, 2 et saep.:voluntates impellere quo velit, unde autem velit deducere,
Cic. de Or. 1, 8, 30:mos unde deductus,
derived, Hor. Od. 4, 4, 19; cf.:nomen ab Anco,
Ov. F. 6, 803:quae tandem ea est disciplina, ad quam me deducas,
Cic. Acad. 2, 36:aliquem ad fletum misericordiamque,
id. de Or. 2, 45, 189:aliquem ad eam sententiam,
Caes. B. G. 2, 10, 5; 6, 10, 2:rem ad arma,
id. B. C. 1, 4 fin.; cf.:rem ad otium,
id. ib. 1, 5 fin.:plura argumenta ad unum effectum,
Quint. 9, 2, 103 et saep.:quam in fortunam quamque in amplitudinem deduxisset (Aeduos),
Caes. B. G. 7, 54, 3; so,aliquem in eum casum,
id. ib. 2, 31, 6:aliquem in periculum,
id. ib. 7, 50, 4: Quint. 4, 2, 12; cf.:rem in summum periculum,
Caes. B. G. 5, 31; id. B. C. 1, 19, 3:rem in controversiam,
id. B. G. 7, 63, 5:aliquem in causam,
Liv. 36, 5:in societatem belli,
id. 36, 7 et saep.:huc jam deduxerat rem, ut, etc.,
Caes. B. C. 1, 62; so,rem huc, ut, etc.,
id. ib. 1, 86, 3:deduxisti totam hanc rem in duo genera solum causarum, caetera innumerabilia exercitationi reliquisti,
have brought, reduced, Cic. de Or. 2, 17, 71; id. Cat. 2, 2, 4; cf.:rem in eum locum, ut, etc.,
id. Fam. 16, 12:quem in locum,
id. ib. 4, 2, 3:ergo huc universa causa deducitur, utrum, etc.,
id. Rosc. Com. 12, 34:rerum divisio in duos articulos deducitur,
Gai. Inst. 2, 2:audi, quo rem deducam,
what I aim at, what I have in view, to what conclusion I will bring the matter, Hor. S. 1, 1, 15:Aeolium carmen ad Italos modos,
transfer, transplant, id. Od. 3, 30, 14; cf.:in patriam deducere musas,
Verg. G. 3, 10. —In partic.1.To mislead, seduce, entice, induce, bring one to an opinion (rare):2.adolescentibus et oratione magistratus et praemio deductis,
Caes. B. G. 7, 37, 6; id. B. C. 1, 7, 1:sibi esse facile, Seuthen regem Thracum deducere, ut, etc.,
Nep. Alcib. 8:aliquem vero,
from the truth, Lucr. 1, 370.—To spin out a literary composition, like a thread, i. e. to elaborate, prepare, compose ( poet., and in post-Aug. prose):3.tenui deducta poëmata filo,
Hor. Ep. 2, 1, 225:mille die versus,
id. Sat. 2, 1, 4; Ov. Pont. 1, 5, 13:carmina,
id. Tr. 1, 1, 39; cf. id. ib. 5, 1, 71: nihil expositum, Juv. 7, 54:commentarios,
Quint. 3, 6, 59:oratio deducta atque circumlata,
finely spun out, id. 4, 1, 60 al.:primaque ab origine mundi ad mea perpetuum deducite tempora carmen,
Ov. M. 1, 3; cf. id. Tr. 2, 560; Hor. A. P. 129:opus,
Manil. 1, 3. —(Another figure borrowed from spinning.) To make finer, thinner, weaker; to attenuate: vocem deducas oportet, ut mulieris videantur verba, Pompon. ap. Macr. Sat. 6, 4: "Odusseus" ad "Ulixem" deductus est, Quint. 1, 4, 16; cf. P. a. B.—4.To derive (of the origin of words):5.nomen Christianorum a Christo deducitur,
Tert. adv. Marc. 4, 14;id. de Virg. vel. 5: diximus nomen religionis a vinculo pietatis esse deductum,
Lact. 4, 28, 12; cf.:sed et Pharnacion (cognominatur) a Pharnace rege deductum,
Plin. 25, 4, 14, § 33.—To remove, cure, of physical evils:6.brassica de capite omnia deducet et sanum faciet,
Cato R. R. 157, 6:corpore febres, animo curas,
Hor. Ep. 1, 2, 48; Cic. Fin. 5, 17, 47.—To bring down (late Lat.):7.deducis ad inferos,
i. e. to death, Vulg. Tobiae, 13, 2; id. Gen. 42, 38; id. 1 Reg. 2, 6.—Law t. t., to withhold:cum in mancipanda proprietate (usus fructus) deducatur,
Gai. Inst. 2, 33.—Hence, -
13 defero
dē-fĕro, tŭli, lātum, ferre, v. a., to bear or bring away a thing from a place; to bear, carry, bring down.I.Lit.A.In gen.1.Without stating the terminus (not very freq.):2.roseam Auroram per oras Aetheris,
Lucr. 5, 656; 5, 273; 6, 639:Rhodanus amnis segnem deferens Ararim,
Plin. 3, 4, 5, § 33; 6, 27, 31, § 136; Ov. M. 9, 117;ex Helicone coronam,
Lucr. 1, 119:ramalia arida tecto,
Ov. M. 8, 646. — Absol.:flumina liquida ac deferentia,
Plin. Pan. 82 med. —Far more freq.,Indicating the terminus (by ad, in, an adv. of place, the dat., etc.):B.literas ad Caesarem,
Caes. B. G. 5, 45, 3:epistolam ad Ciceronem,
id. ib. 5, 48, 3 and 8; cf.:mandata ad aliquem,
id. B. C. 1, 9; 3, 22:aurum ad gnatum suum,
Plaut. Trin. 4, 2, 115; cf. id. Truc. 2, 5, 64; Ter. Heaut. 4, 6, 18;natos ad flumina,
Verg. A. 9, 604:Germani ad castra Romanorum delati,
Caes. B. G. 6, 42 fin. et saep.:semen quod ex arbore per surculos defertur in terram,
Varr. R. R. 1, 40, 4:aurum et omnia ornamenta sua in aerarium,
Liv. 5, 25:aedes in planum et colli subicere,
id. 2, 7: cf. Cic. Rep. 2, 31:ferrum in pectus,
Tac. A. 1, 35:castra in viam,
Liv. 22, 15:aciem in campos,
id. 9, 37:in praeceps deferri,
id. 5, 47; cf. id. 44, 5; Quint. 1, 12, 10:praeceps in undas deferar,
Verg. E. 8, 60; Ov. F. 6, 228:in vicum,
Hor. Ep. 2, 1, 269 et saep.:hunc sub aequora,
i. e. submerge, Ov. M. 14, 601:quasdam (virgines) ex plebe homines domos deferebant,
Liv. 1, 9:si forte eo (sc. Demetriadem) deferret fuga regem,
id. 36, 20:quo pennis delata sit ales,
Lucr. 6, 822:cum pallam mihi Detulisti,
Plaut. Men. 2, 3, 42; so,epistolas alicui,
id. Trin. 4, 2, 109 et saep.In partic.1.Naut. t. t., to drive away, drive down, drive a ship, or those on board a ship, to any place:b.onerariae duae paullo infra delatae sunt,
Caes. B. G. 4, 36 fin.; id. B. C. 3, 30:una (navis) delata Oricum,
id. ib. 3, 14, 2:(Labienus) longius delatus aestu, etc.,
id. B. G. 5, 8, 2:quem cum ex alto ignotas ad terras tempestas et in desertum litus detulisset,
Cic. Rep. 1, 17 fin.; cf. id. Ac. 2, 3, 8.—Rarely in gen., to bring, convey to any place (as a ship, its passengers):2.e portu navis huc nos dormientes detulit,
Plaut. Am. 2, 2, 69.—Mercant. t. t., to bring to market, to sell (post-Aug.):II.nexos maniplos,
Col. 10, 315: pallium. Petr. 12, 2:videamus hoc, quod concupiscimus, quanti deferatur,
Sen. Ep. 42.Trop.A.In gen., to bring:B.redde harmoniaī Nomen, ab organicis alto delatum Heliconi,
brought, Lucr. 3, 133; 5, 65:(Alexander) eadem fortunae pignora in discrimen detulisset,
Liv. 9, 18 fin.; cf.:fabulas in certamen,
Quint. 10, 1, 66: hac re ad consilium delata, having been taken into consideration, Caes. B. G. 3, 23 fin.; so,rem ad consilium,
id. ib. 5, 28, 2:qui ad agendum nihil cogitati detulerit,
Quint. 4, 5, 2:(poëta) si foret hoc nostrum delatus in aevum, Detereret sibi multa,
Hor. S. 1, 10, 68. —With particular accessory notions.1.To bring, give to one, grant, confer upon, allot, to offer to any one, transfer, deliver (for syn. v. do—very freq.).(α).Aliquid ad aliquem:(β).ad hunc totius belli summam omnium voluntate deferri,
Caes. B. G. 2, 4, 7:imperium ad aliquem,
id. ib. 6, 2; 7, 4, 6; Cic. Leg. 3, 2; id. Lig. 1, 3:omnem rem ad Pompeium,
id. Fam. 1, 1; cf.:omnia ad unum,
id. de Imp. Pomp. 23, 67:causam ad Galbam,
id. Brut. 22, 86:primas ad aliquem,
id. N. D. 1, 6, 15 et saep.—Aliquid alicui:(γ).sibi a Caesare regnum civitatis deferri,
Caes. B. G. 5, 6, 2; Fasti ap. Cic. Phil. 2, 34, 87; cf.:regnum et diadema uni,
Hor. Od. 2, 2, 22:fasces indigno,
id. Ep. 1, 16, 34:praemium dignitatis alicui (opp. denegare),
Cic. Fl. 1:ultro ei legationem (opp. denegare),
id. Fam. 13, 55; cf. id. ib. 4, 13:palmam alicujus rei Crasso,
id. de Or. 2, 56; cf. Liv. 7, 13; Quint. 10, 1, 53:omnem ei auctoritatem,
Cic. Fl. 6, 14:pacem hostibus,
Liv. 23, 13:Octaviam neptem condicionem,
Suet. Caes. 27 et saep. —With acc. alone, or absol.:2.jusjurandum,
to tender an oath, Quint. 5, 6, 6; cf. ib. § 3 and § 4;si quid petet, ultro defer,
Hor. Ep. 1, 12, 23 et saep.—To bring or give an account of, to report, announce, signify, state (for syn. v. declaro init. —b.very freq.): qui nostra consilia ad adversarios deferat,
Cic. Clu. 52; so,aliquid ad aliquem,
id. Mil. 9 fin.; id. Cat. 3, 3, 7; Caes. B. G. 2, 17, 4; 5, 25, 4 et saep.:ut (haec) per eos ad Caesarem deferrentur,
id. ib. 7, 17 fin.; so with per, id. B. C. 3, 30, 6; 3, 63, 5 al.:qui ad Caesarem detulerint delaturive sint, me poenitere consilii mei,
Cic. Att. 11, 7, 5; so with acc. and inf., id. Verr. 2, 5, 62; Verg. A. 4, 299 al.—Legal t. t.: nomen, and post-Aug., aliquem, to indict, impeach, accuse before the pretor, as plaintiff or informer (for syn. cf.:c.denuntio, indico): nomen alicujus de parricidio,
Cic. Rosc. Am. 10, 28:nomen amici mei de ambitu,
id. Cael. 31, 76; id. Rosc. Am. 23; nomen suo familiari (dat.) eadem de re, id. ib. 23:nomen tibi,
id. Pis. 33, 82; cf.:illi nonnihil tamen in deferendo nomine secuti,
id. Rosc. Am. 3, 8:ad deferendos reos praemio duci,
Quint. 12, 7, 3:reos ad praetorem,
Tac. A. 14, 41:reos ejusdem criminis detulerunt,
Quint. 11, 1, 79; cf.:defertur majestatis,
Tac. A. 14, 48 (v. Draeger ad loc.):adulterii,
id. ib. 4, 42:impietatis in principem,
id. ib. 6, 47:Drusus defertur moliri res novas,
id. ib. 2, 27; cf.:defertur simulavisse partum,
ib. 3, 22:ad deferenda de Perseo crimina,
Liv. 42, 11; cf. Quint. 4, 2, 98; cf.also: et cum occiderentur, detuli sententiam,
voted to condemn, Vulg. Act. 26, 10. — Absol.:et minari et deferre etiam non orator potest,
Quint. 4, 1, 22.—Of denouncing:quae apud vos de me deferunt,
Cic. Agr. 3, 1.—Pub. law t. t.(α).Aliquid ad aerarium, and more freq. simply aliquid, to give in at the Aerarium:(β).horum nomina ad aerarium detulisset,
Cic. Phil. 5, 5 fin.:quamquam rationes deferre properarim (for which referre is repeatedly used just before),
Cic. Fam. 5, 20, 3.—Hence of persons, to recommend them for future consideration and reward, for their services to the state:in beneficiis ad aerarium delatus est,
Cic. Arch. 5 fin.; id. Fam. 5, 20, 7; id. Balb. 28; id. Att. 5, 7:senatus consultum factum ad aerarium deferre,
the public archives, Liv. 39, 4, 8; Tac. A. 3, 51; 13, 28; Suet. Aug. 94, 3.—Deferre in censum, to report any thing for assessment, to return one's property to the censors:3.mille quingentum aeris in censum,
Gell. 16, 10, 10;for which, deferre censum,
Plin. 7, 48, 49, § 159; Tac. A. 6, 41.— Pass. in mid. force:deferri in censum,
to report one's self for assessment, Eutr. 1, 7.—To ascribe, Amm. 14, 6, 8. -
14 delibero
dē-lībĕro, āvi, ātum, 1, v. a. [de and libro, libra; cf. Paul. ex Fest. p. 74, 1 Müll.: deliberare a libella, qua quid perpenditur dictum], to weigh well in one's mind, to consider maturely, deliberate respecting a thing; to take counsel, consult, advise upon (freq. and class.; for syn. cf. cogito, agito, volvo, reputo, perpendo, meditor, commentor, consulo).I.Prop.A.In gen.:B.re deliberata, post diem tertium ad Caesarem reversuros,
Caes. B. G. 4, 9; so,re deliberata,
id. B. C. 1, 10:delibera hoc, dum ego redeo,
Ter. Ad. 2, 1, 42:de summa rerum deliberare,
Caes. B. C. 2, 30:de geographia etiam atque etiam,
Cic. Att. 2, 7:de necanda filia,
Suet. Aug. 65:de singulis articulis temporum,
id. Claud. 4 al.:deliberare Velitne an non,
Ter. Hec. 3, 5, 58:utrum... an (with concoquere),
Cic. Rosc. Com. 15, 45:an recipiat,
Quint. 7, 1, 24; cf.:quando incipiendum sit,
id. 12, 6, 3:ego amplius deliberandum censeo,
Ter. Ph. 2, 4, 17; so absol., Caes. B. G. 1, 7 fin.; Cic. Off. 1, 3, 9; Quint. 3, 8, 35 sq.; Vulg. 2 Reg. 21, 13 al.:cum aliquo de salute fortunisque alicujus,
Cic. Att. 11, 3; Liv. 32, 34; cf.:cum judicibus quasi deliberamus,
Quint. 9, 2, 21:cum cupiditate id est cum animi levissima parte deliberat,
takes counsel of, Cic. Fin. 2, 34, 115:cum materia,
Quint. 3, 7, 16:cum causis,
id. 7, 10, 10:cum re praesenti,
id. 9, 4, 117.— Pass. impers.:deliberatur de Avarico in communi concilio, incendi placeret an defendi,
Caes. B. G. 7, 15, 3:ut utri potissimum consulendum sit deliberetur,
Cic. Inv. 2, 58, 174 al. — Prov.:deliberando saepe perit occasio,
Pub. Syr. 140 (Rib.):deliberandum est saepe, statuendum est semel,
id. 132.—In partic.1.(Like consulo, no. I. B. 1.) To consult an oracle (only in Nepos):2.ex his delecti Delphos deliberatum missi sunt... his consulentibus, etc.,
Nep. Milt. 1, 2:so with consulere,
id. Them. 2, 6.—Pass. impers.: deliberari, to be maturely discussed, hence to be in doubt, usually with potest, non potest, etc.:II.ex eo deliberari poterit, ducenda necne alvus sit,
Cels. 3, 13, § 12:neque maneatis aut abeatis deliberari potest,
i. e. you must certainly go away, Liv. 7, 35, 8:M. Aemilius, qui pejor an ignavior sit, deliberari non potest,
Sall. Hist. Fr. 1, 48, 3. Cf.: nemo deliberat, no one doubts, etc., Min. Fel. 35, 4. —Meton. (causa pro effectu), to resolve, determine, after deliberation (rare in the verb. finit.; usually in the part. perf., with inf. or acc. and inf.):quod iste certe statuerat ac deliberaverat non adesse,
Cic. Verr. 2, 1, 1: (Cleopatra) deliberata morte ferocior, * Hor. Od. 1, 37, 29: certum ac deliberatum est me illis obsequi, Turpil. ap. Non. 282, 11, and 429, 21;so with certum,
Cic. Rosc. Am. 11, 31:cum mihi deliberatum et constitutum sit ita gerere consulatum, etc.,
id. Agr. 1, 8, 25:sic habuisti statutum cum animo ac deliberatum, omnes judices reicere,
id. Verr. 2, 3, 41: deliberatum est non tacere amplius, Afran. ap. Interpr. Verg. A. 10, 564.—Hence, dēlībĕrātus, a, um, P. a., resolved upon, determined, certain (rare):neque illi quicquam deliberatius fuit quam me... evertere,
Cic. Fam. 5, 2, 8:instructius deliberatiusque,
Gell. 1, 13, 9. -
15 demorior
dē-mŏrĭor, mortuus, 3, v. dep. n., to die off, to die, depart, decease (i. e. from an office, out of a circle of associates, etc., cf. Fabri ad Liv. 23, 21, 7. In the class. per. only in the perf. or part. perf.; not found in Caes. and the Aug. poets).I.Lit.:II.paene sum fame demortuus,
Plaut. Stich. 1, 3, 62:cum esset ex veterum numero quidam senator demortuus,
Cic. Verr. 2, 2, 50, § 124; cf.:tantum hominum demortuum esse, ut, etc.,
Liv. 40, 19; 26, 23; Curt. 8, 10:alii sunt alias, nostrique familiares fere demortui,
Cic. Att. 16, 11 fin.:posse evenire, ut demoriantur mancipia,
Dig. 4, 4, 11, § 5.—So in pub. law lang.:in demortui (magistratus) locum creatur, sufficitur, etc.,
Liv. 5, 31 Drak.; 23, 21 sq.; Cic. Verr. 2, 4, 5, § 9; Suet. Caes. 41 al.—Trop.A.To depart, be gone:B.potationes plurimae demortuae, Quot adeo cenae, quas deflevi, mortuae!
Plaut. Stich. 1, 3, 58:demortua vocabula,
obsolete, Gell. 9, 2, 11.—With acc. pers., to be dying for love of any one (cf. depereo):ea demoritur te,
Plaut. Mil. 4, 1, 23; 4, 2, 49. -
16 denuncio
dē-nuntĭo ( - cĭo), āvi, ātum, 1, v. a. Orig. t. t. in the lang. of pub. law, relig., and jurispr., to give an official intimation, to make an official announcement or declaration of one's intentions (by means of a messenger, herald, etc.); to announce, intimate, declare, = nuntiando declarare; and with a foll. ut or merely the subjunctive, to intimate, order, command (for syn. cf.: edico, indico, narro, nuntio, refero, defero, renuntio, enuntio, dico).I.Prop.A.Polit. lang.(α).With acc.:(β).ut omne bellum, quod denuntiatum indictumque non esset, id injustum esse atque impium judicaretur,
Cic. Rep. 2, 17;so with indictum,
id. ib. 2, 23 fin. (Fragm. ap. Isid. Orig. 18, 1, 3); id. Off. 1, 11, 36; cf.:quos senatus ad denuntiandum bellum miserat,
id. Fam. 12, 24:utrum paucorum ea denuntiata an universae civitatis essent,
Liv. 24, 37 fin. —With acc. and inf.:(γ).quod sibi Caesar denuntiaret, se Aeduorum injurias non neglecturum, etc.,
Caes. B. G. 1, 36, 6:cum se scire quae fierent denuntiaret,
id. ib. 5, 54; Liv. 45, 1 fin. et saep. —And with inf. alone:denuntiat centurionibus exsequi caedem,
Tac. A. 11, 37.—With ut or ne: Gaditanos denuntiavisse Gallonio, ut sua sponte excederet Gadibus;(δ).si id non fecisset, sibi consilium capturos,
Caes. B. C. 2, 20, 3; cf. Liv. 7, 31:nationibus denuntiare, uti auxilia mittant,
Caes. B. G. 6, 10; cf.:per vicos urbesque, ut commeatus expedirent,
Liv. 44, 26:simul denuntiavit ut essent animi parati,
Caes. B. C. 3, 86 fin.: cf.:dictator magistro equitum denuntiavit, ut sese loco teneret, neu, etc.,
Liv. 8, 30; and so with ne, id. 9, 36 fin.; Vulg. Act. 4, 18.—With simp. subj.:B.(legati) denuntient Gallicis populis, multitudinem suam domi contineant,
Liv. 39, 54 fin.; cf. Suet. Calig. 55:(Alcibiades) denuntiavit his (militibus), qui in stationibus erant, observarent lumen, etc.,
Front. Strat. 3, 12, 1 al. —In relig. lang.(α).With acc.:(β).quibus portentis magna populo Romano bella denuntiabantur,
Cic. Div. 1, 43, 97:caedem Caesari evidentibus prodigiis,
Suet. Caes. 81 init.; cf. id. Aug. 94; 96; Verg. A. 3, 366 al.—With ut:C.si quid tale acciderit, ut a deo denuntiatum videatur, ut exeamus e vita,
Cic. Tusc. 1, 49, 118.—In jurid. lang.(α).Alicui testimonium, to summon a witness:(β).si accusator voluerit testimonium eis denuntiare,
Cic. Rosc. Am. 38, 110 (cf.:denuntiatio testimonii,
id. Fl. 6, 14); so,testibus: quoniam duo genera sunt testium, aut voluntariorum aut eorum, quibus in judiciis publicis lege denuntiatur,
Quint. 5, 7, 9; cf. ib. § 15; Plin. Ep. 6, 5, 2.— Absol.:non denuntiavi,
Cic. Fl. 15, 35.—To give notice of a suit or process, Dig. 5, 3, 20, § 6 fin.:(γ).de isto fundo, Cic. Caecin., 32, 95: in foro denuntiat fundum illum suum esse,
id. ib. 7, 19.—Litem denuntiare, to summon for immediate trial (late Lat.), Symm. Ep. 10, 52; Aur. Vict. Caes. 16, 11.—II.Transf. beyond the technical sphere, to announce, intimate, declare; to denounce, menace, threaten; with ut, or merely the subjunct., to intimate, order, command. —A.Of personal subjects.(α).With acc.:(β).ille inimicitias mihi denuntiavit,
Cic. Phil. 5, 7, 19; cf.:populo Romano servitutem,
id. ib. 5, 8, 21:proscriptionem, caedem, direptionem,
id. Sest. 20, 46; cf. id. ib. 17 fin.; id. Mur. 24 fin. et saep.:oculis et aspectu vim tribuniciam,
id. Agr. 2, 5, 13; id. Att. 13, 12, 3.—With acc. and inf.:(γ).Sex. Alfenus denuntiat, sese procuratorem esse,
Cic. Quint. 6, 27; cf. id. Phil. 6, 3 (with testificor and ante praedico):cum se ad omnia, de quibus quisque audire vellet esse paratum denuntiaret,
id. de Or. 1, 22, 103; id. Rep. 3, 11 fin. et saep.—With a relative clause:(δ).denuntiasti homo adulescens, quid de summa reipublicae sentires,
Cic. Planc. 22.—With ut: mihi Lupus noster subito denuntiavit, ut ad to [p. 548] scriberem, Cic. Fam. 11, 25.—(ε).With simple subjunctive, = moneo, praedico, ante denuntio, abstineant, etc., Cic. Verr. 1, 12 fin. —(ζ).With de:(η).de isto fundo,
Cic. Caecin. 32 fin. —Absol.:B.monente et denuntiante te,
Cic. Fam. 4, 3; id. Quint. 17. —Of subjects not personal, to give notice, make known, signify, indicate:terra continens adventus hostium multis indiciis ante denuntiat,
Cic. Rep. 2, 3:illa arma non periculum nobis sed praesidium denuntiant,
id. Mil. 1, 3:si ante exortum nubes globabuntur, hiemem asperam denuntiabunt, etc.,
Plin. 18, 35, 78, § 344:caeruleus (color) pluviam denuntiat, igneus euros,
Verg. G. 1, 453:hoc juncti boves, hoc paratus equus, hoc data arma denuntiant,
Tac. G. 18 fin.:arbor statim pestem denuntians,
Plin. 13, 22, 38, § 118. -
17 denuntio
dē-nuntĭo ( - cĭo), āvi, ātum, 1, v. a. Orig. t. t. in the lang. of pub. law, relig., and jurispr., to give an official intimation, to make an official announcement or declaration of one's intentions (by means of a messenger, herald, etc.); to announce, intimate, declare, = nuntiando declarare; and with a foll. ut or merely the subjunctive, to intimate, order, command (for syn. cf.: edico, indico, narro, nuntio, refero, defero, renuntio, enuntio, dico).I.Prop.A.Polit. lang.(α).With acc.:(β).ut omne bellum, quod denuntiatum indictumque non esset, id injustum esse atque impium judicaretur,
Cic. Rep. 2, 17;so with indictum,
id. ib. 2, 23 fin. (Fragm. ap. Isid. Orig. 18, 1, 3); id. Off. 1, 11, 36; cf.:quos senatus ad denuntiandum bellum miserat,
id. Fam. 12, 24:utrum paucorum ea denuntiata an universae civitatis essent,
Liv. 24, 37 fin. —With acc. and inf.:(γ).quod sibi Caesar denuntiaret, se Aeduorum injurias non neglecturum, etc.,
Caes. B. G. 1, 36, 6:cum se scire quae fierent denuntiaret,
id. ib. 5, 54; Liv. 45, 1 fin. et saep. —And with inf. alone:denuntiat centurionibus exsequi caedem,
Tac. A. 11, 37.—With ut or ne: Gaditanos denuntiavisse Gallonio, ut sua sponte excederet Gadibus;(δ).si id non fecisset, sibi consilium capturos,
Caes. B. C. 2, 20, 3; cf. Liv. 7, 31:nationibus denuntiare, uti auxilia mittant,
Caes. B. G. 6, 10; cf.:per vicos urbesque, ut commeatus expedirent,
Liv. 44, 26:simul denuntiavit ut essent animi parati,
Caes. B. C. 3, 86 fin.: cf.:dictator magistro equitum denuntiavit, ut sese loco teneret, neu, etc.,
Liv. 8, 30; and so with ne, id. 9, 36 fin.; Vulg. Act. 4, 18.—With simp. subj.:B.(legati) denuntient Gallicis populis, multitudinem suam domi contineant,
Liv. 39, 54 fin.; cf. Suet. Calig. 55:(Alcibiades) denuntiavit his (militibus), qui in stationibus erant, observarent lumen, etc.,
Front. Strat. 3, 12, 1 al. —In relig. lang.(α).With acc.:(β).quibus portentis magna populo Romano bella denuntiabantur,
Cic. Div. 1, 43, 97:caedem Caesari evidentibus prodigiis,
Suet. Caes. 81 init.; cf. id. Aug. 94; 96; Verg. A. 3, 366 al.—With ut:C.si quid tale acciderit, ut a deo denuntiatum videatur, ut exeamus e vita,
Cic. Tusc. 1, 49, 118.—In jurid. lang.(α).Alicui testimonium, to summon a witness:(β).si accusator voluerit testimonium eis denuntiare,
Cic. Rosc. Am. 38, 110 (cf.:denuntiatio testimonii,
id. Fl. 6, 14); so,testibus: quoniam duo genera sunt testium, aut voluntariorum aut eorum, quibus in judiciis publicis lege denuntiatur,
Quint. 5, 7, 9; cf. ib. § 15; Plin. Ep. 6, 5, 2.— Absol.:non denuntiavi,
Cic. Fl. 15, 35.—To give notice of a suit or process, Dig. 5, 3, 20, § 6 fin.:(γ).de isto fundo, Cic. Caecin., 32, 95: in foro denuntiat fundum illum suum esse,
id. ib. 7, 19.—Litem denuntiare, to summon for immediate trial (late Lat.), Symm. Ep. 10, 52; Aur. Vict. Caes. 16, 11.—II.Transf. beyond the technical sphere, to announce, intimate, declare; to denounce, menace, threaten; with ut, or merely the subjunct., to intimate, order, command. —A.Of personal subjects.(α).With acc.:(β).ille inimicitias mihi denuntiavit,
Cic. Phil. 5, 7, 19; cf.:populo Romano servitutem,
id. ib. 5, 8, 21:proscriptionem, caedem, direptionem,
id. Sest. 20, 46; cf. id. ib. 17 fin.; id. Mur. 24 fin. et saep.:oculis et aspectu vim tribuniciam,
id. Agr. 2, 5, 13; id. Att. 13, 12, 3.—With acc. and inf.:(γ).Sex. Alfenus denuntiat, sese procuratorem esse,
Cic. Quint. 6, 27; cf. id. Phil. 6, 3 (with testificor and ante praedico):cum se ad omnia, de quibus quisque audire vellet esse paratum denuntiaret,
id. de Or. 1, 22, 103; id. Rep. 3, 11 fin. et saep.—With a relative clause:(δ).denuntiasti homo adulescens, quid de summa reipublicae sentires,
Cic. Planc. 22.—With ut: mihi Lupus noster subito denuntiavit, ut ad to [p. 548] scriberem, Cic. Fam. 11, 25.—(ε).With simple subjunctive, = moneo, praedico, ante denuntio, abstineant, etc., Cic. Verr. 1, 12 fin. —(ζ).With de:(η).de isto fundo,
Cic. Caecin. 32 fin. —Absol.:B.monente et denuntiante te,
Cic. Fam. 4, 3; id. Quint. 17. —Of subjects not personal, to give notice, make known, signify, indicate:terra continens adventus hostium multis indiciis ante denuntiat,
Cic. Rep. 2, 3:illa arma non periculum nobis sed praesidium denuntiant,
id. Mil. 1, 3:si ante exortum nubes globabuntur, hiemem asperam denuntiabunt, etc.,
Plin. 18, 35, 78, § 344:caeruleus (color) pluviam denuntiat, igneus euros,
Verg. G. 1, 453:hoc juncti boves, hoc paratus equus, hoc data arma denuntiant,
Tac. G. 18 fin.:arbor statim pestem denuntians,
Plin. 13, 22, 38, § 118. -
18 difficilis
dif-fĭcĭlis, e (old form difficul, like facul, famul, simul, etc., Varr. ap. Non. 111, 25), adj. [facilis; hence, far from easy to do, to accomplish, to bear, etc.; v. facilis], hard, difficult, troublesome (very freq. and class.).I.In gen.:II.nulla est tam facilis res, quin difficilis siet, quom invitus facias,
Ter. Heaut. 4, 6, 1; cf. Plaut. Trin. 3, 2, 20; and:sacrorum diligentiam difficilem, apparatum perfacilem esse voluit,
Cic. Rep. 2, 14 Mos.:quae facilia ex difficillimis animi magnitudo redegerat,
Caes. B. G. 2, 27, fin.:quam graves, quam difficiles plerisque videntur calamitatum societates!
Cic. Lael. 17 fin.:res arduae ac difficiles,
id. Inv. 2, 54, 163; cf. id. Or. 10; id. Tusc. 3, 34 fin.; Plin. 17, 4, 3, § 28:contortae res et difficiles,
Cic. de Or. 1, 58 fin.:quam scopuloso difficilique in loco verser,
id. Div. in Caecil. 11, 35; cf.:in locos difficiles abire,
Sall. J. 87 fin. Kritz.:iter angustum et difficile,
Caes. B. G. 1, 6; id. B. C. 1, 65, 3:valles,
id. ib. 1, 68, 2:difficili et arduo ascensu,
id. ib. 3, 34; Cic. Verr. 2, 4, 23:difficilis atque impedita palus,
Caes. B. G. 7, 19:transitus,
id. ib. 6, 7, 5:aditus,
id. ib. 7, 36; Hor. S. 1, 9, 56:tempus anni difficillimum,
Caes. B. C. 1, 48, 5:difficili rei publicae tempore,
Cic. de Imp. Pomp. 21:difficillimo reip. tempore,
id. Phil. 5, 13, 36; cf. id. Caecin. 4, 11:difficilioribus usi tempestatibus,
Caes. B. C. 3, 15, 4:partus,
Plin. 24, 5, 13, § 22:urina,
id. 23, 9, 83, § 165:venter,
id. 22, 13, 15, §33 et saep.: (Macer et Lucretius) alter humilis, alter difficilis,
Quint. 10, 1, 87 Frotsch.:nimium difficile est reperiri amicum,
Plaut. Trin. 3, 1, 20;so with a subjectclause,
Ter. And. 1, 3, 6; Lucr. 1, 138; Cic. Lael. 6, 22; 8, 26; 10, 33 et saep.; Caes. B. G. 1, 14, 2; 7, 58, 2; id. B. C. 1, 50 fin. et saep.; cf.:difficile ad fidem est in tam antiqua re, quot pugnaverint ceciderintve exacto affirmare numero,
Liv. 3, 5, 12:difficile est longum subito deponere amorem,
Cat. 77, 13.—Prov.:difficile est, crimen non prodere vultu,
Ov. M. 2, 447:difficile est, tristi fingere mente jocum,
Tib. 3, 7, 2:(rebus) difficilibus ad eloquendum,
Cic. Off. 1, 35, 126:ad percipiendum,
Quint. 8 prooem. § 4.—With supin.:difficile factu est,
Cic. Rep. 1, 43; so,factu,
id. Off. 1, 21, 71; id. N. D. 3, 1; id. Univ. 11:dictu,
id. Lael. 3, 12; 7, 23; id. Fam. 1, 7, 2:aditu (locus),
Sall. J. 91 fin. Kritz.—With dat.:fructus difficilis concoctioni,
Plin. 23, 8, 79, § 151.—With gerund.:in difficili esse,
Liv. 3, 65, 11; cf.:in facili esse,
id. 3, 8, 9; so,in difficili rem esse,
Cels. 5, 26 fin.:ille casus in difficili est, si, etc.,
Dig. 28, 2, 29, § 15.In partic., of character, hard to manage or to please, obstinate, captious, morose, surly:(α).difficiles ac morosi,
Cic. Or. 29 fin.; cf. id. Fin. 1, 18, 61; Att. ap. Non. 407, 25; Hor. S. 2, 5, 90; id. A. P. 173:senex,
Ter. Heaut. 3, 2, 24; cf.:moderati nec difficiles nec inhumani senes,
Cic. de Sen. 3, 7:sunt morosi et anxii et iracundi et difficiles senes,
id. ib. 18, 65:avunculus difficillimā naturā,
Nep. Att. 5; cf.:difficili bile tumet jecur,
Hor. C. 1, 13, 4: parens in liberos difficilis, Att. ap. Cic. N. D. 3, 29, 72:Penelopen difficilem procis,
Hor. C. 3, 10, 11:vocanti,
id. ib. 3, 7, 32:Gradivo,
Ov. A. A. 2, 566:precibus,
id. P. 2, 2, 20.— Trop.:terrae,
intractable, Verg. G. 2, 179. —Prov.:difficilem oportet aurem habere ad crimina,
deaf, inaccessible, Pub. Syr. 133 (Rib.).— Adv., in three forms (but the use of the adv. is mostly avoided by the best authors, difficile est taking its place, v. supra).diffĭcĭlē, with difficulty (perh. not ante-Aug.), Vell. 2, 63, 3; Plin. 11, 18, 19, § 62; 27, 12, 94, § 120; Suet. Gramm. 11; Just. 27, 3, 2; Pall. Jan. 7; Tert. Apol. 48.—(β).diffĭculter, with difficulty (the usual form), Caes. B. C. 1, 62; Sall. C. 14, 5; Liv. 1, 52, 4; 42, 54, 3; Tac. A. 12, 35; Suet. Claud. 41; Quint. 1, 3, 3 al.—(γ).diffĭcĭl-ĭter, with difficulty (rare), Cic. Ac. 2, 16, 49 and 50; Col. 5, 3, 1; 5, 7, 1; Lact. Mort. Pers. 9, 7.—b.Comp.:c.difficilius,
Caes. B. G. 7, 58; Quint. 1, 12, 8; 11, 2, 28; Plin. 22, 21, 28, § 56; Suet. Caes. 29; id. Ner. 43 al.—Sup.:difficillime,
Cic. Lael. 17, 64; Plin. 16, 33, 60, § 139; 19, 7, 35, § 117 al. -
19 dimitto
dī-mitto, mīsi, missum, 3, v. a.I.With particular reference to the prep., to send different ways, to send apart, i. e.,A. (α).With acc.:(β).Naevius pueros circum amicos dimittit,
Cic. Quint. 6, 2:consules designatos circum provincias,
Suet. Aug. 64:litteras circum municipia,
Caes. B. C. 3, 22, 1; cf.:litteras circa praefectos,
Liv. 42, 51:litteras per omnes provincias,
Caes. B. C. 3, 79, 4;with which cf.: nuntios per agros,
id. B. G. 6, 31, 2:librum per totam Italiam,
Plin. Ep. 4, 7, 2:edicta per provincias,
Suet. Galb. 10:certos per litora,
Verg. A. 1, 577 et saep.:nuntios tota civitate Aeduorum,
Caes. B. G. 7, 38, 9:nuntios in omnes partes,
id. ib. 4, 19, 2; 4, 34, 5; cf. ib. 5, 49, 8; and poet.:aciem (i. e. oculos) in omnes partes,
Ov. M. 3, 381:praefectos in finitimas civitates,
Caes. B. G. 3, 7, 3; cf.:Manlium Faesulas,
Sall. C. 27 et saep.:nuntios ad Centrones, etc.,
Caes. B. G. 5, 39, 1; so with ad, id. ib. 6, 34, 8; id. B. C. 1, 52 fin. al.:legatos quoquoversus,
id. B. G. 3, 23, 2; 7, 4, 5; id. B. C. 1, 36, 2:dimissos equites pabulandi causa,
id. ib. 1, 80, 3; cf.equitatum,
id. B. G. 7, 71, 5:omnem ab se equitatum,
id. ib. § 1.— Trop.:animum ignotas in artes,
Ov. M. 8, 188, directs, applies (al. demittit).—Without object acc.:B.dimisit circum omnes propinquas regiones,
Caes. B. C. 3, 112, 6:per provincias,
Liv. 29, 37: ad amicos, Cic. Tull. Fragm. § 22; cf.:in omnes partis,
Caes. B. G. 6, 43, 1.—To separate a multitude, to break up, dissolve; and subjectively, to dismiss (from one's self), to discharge, disband:II.senatu dimisso,
Cic. Lael. 3, 12:senatum,
id. Verr. 2, 4, 65:concilium,
id. Leg. 2, 12, 31; id. Vatin. 2, 5; Caes. B. G. 1, 18; 1, 31; id. B. C. 1, 32, 4 et saep.; cf.conventum,
Sall. C. 21 fin.: exercitum (a standing military t. t.; cf. Vell. 2, 52, 4), Caes. B. C. 1, 2, 6; 1, 9, 5 et saep.:plures manus (with diducere, and opp. continere manipulos ad signa),
Caes. B. G. 6, 34, 5:delectum,
Plaut. Rud. 4, 8, 15:convivium,
to break up, Liv. 36, 29; Tac. A. 15, 30 et saep.With particular reference to the verb, to send away either an individual or a body; to let go, discharge, dismiss, release.A.Lit.:2.aliquem ab se et amandare in ultimas terras,
Cic. Sull. 20, 57; so,aliquem ab se,
id. Fam. 13, 63; Nep. Att. 4, 2:discedentem aliquem non sine magno dolore,
id. ib. 12, 18 fin.:aliquos aequos placatosque,
id. Or. 10, 34; so,aliquem incolumem,
Caes. B. C. 1, 18, 4; 1, 23, 3:ex custodia,
Liv. 23, 2, 14:e carcere,
Just. 21, 1, 5:impunitum,
Sall. C. 51, 5:saucium ac fugatum,
Nep. Hann. 4:neminem nisi victum,
id. ib. 3 et saep.; cf.:aliquem ludos pessumos, i. e. pessime ludificatum,
Plaut. Rud. 3, 5, 12:uxorem,
i. e. to put her away, repudiate her, Suet. Aug. 63 al.:Cossutia dimissa, quae desponsata fuerat, etc.,
id. Caes. 1:sponsam intactam,
id. Aug. 62: cf.also: aliquam e matrimonio,
Suet. Tib. 49; v. also under no. B.:creditorem,
i. e. to pay him, Dig. 31, '72:debitorem,
i. e. to forgive him the debt, ib. 50, 9, 4:equos, in order to fight on foot,
Tac. Agr. 37 fin.; Verg. A. 10, 366;but also in order to flee,
Caes. B. C. 3, 69 fin.:hostem ex manibus,
id. ib. 1, 64, 2; 3, 49, 2; cf.also: Demosthenem (i. e. his orations) e manibus,
to put out of one's hands, to lay down, Cic. Or. 30; cf.:istos sine ulla contumelia dimittamus,
id. de Or. 3, 17, 64:milites, in oppidum,
Caes. B. C. 1, 21, 2:a turpissima suspicione,
to free, relieve, Petr. 13, 4.— Absol.:dimittam, ut te velle video,
Plaut. Trin. 4, 2, 106; Cic. de Or. 1, 28; Quint. 11, 3, 86 al. —Transf., of inanimate objects:B.eum locum, quem ceperant,
to abandon, desert, Caes. B. C. 1, 44, 4:Italiam,
id. ib. 1, 25, 4:ripas,
id. B. G. 5, 18 fin.:complura oppida,
Hirt. B. G. 8, 5:provinciam,
Liv. 40, 43:captam Trojam,
Ov. M. 13, 226 et saep.:fortunas morte,
Cic. Tusc. 1, 6, 12; cf.patrimonium,
id. Caecin. 26 fin.:speratam praedam ex manibus,
Caes. B. G. 6, 8, 1:signa ex metu,
id. B. C. 3, 69 fin.; cf.arma,
Sen. Ep. 66 fin.; Luc. 3, 367 et saep.— Esp.: dimissis manibus, with hands relaxed, i. e. in all haste:ibi odos dimissis manibus in caelum volat,
Plaut. Ps. 3, 2, 52; cf.:dimissis pedibus,
id. ib. v. 54:dimissis manibus fugere domum,
id. Ep. 3, 1, 16.—Trop., to renounce, give up, abandon, forego, forsake:ista philosophia, quae nunc prope dimissa revocatur,
Cic. Ac. 2, 4, 11:rem saepius frustra tentatam,
Caes. B. C. 1, 26 fin.:exploratam victoriam,
id. B. G. 7, 52, 2:oppugnationem,
id. ib. 7, 17, 4; id. B. C. 3, 73, 1:occasionem rei bene gerendae,
id. B. G. 5, 57, 1; cf. id. B. C. 1, 72, 4; 3, 25, 4:rei gerendae facultatem,
id. ib. 1, 28, 2;3, 97, 1: omnem rei frumentariae spem,
id. ib. 1, 73, 1:condiciones pacis,
id. ib. 1, 26, 2:principatum,
id. B. G. 6, 12, 6:tempus,
id. ib. 2, 21 fin.; Cic. de Or. 2, 21, 89:suum jus (opp. retinere),
id. Balb. 13, 31:vim suam,
id. Fam. 9, 12: libertatem; id. Planc. 34 fin.:amicitias,
id. Lael. 21:commemorationem nominis nostri,
id. Arch. 11 fin.:quaestionem,
id. Verr. 2, 2, 30:curam,
id. Att. 14, 11; Tac. Or. 3:praeterita, instantia, futura pari oblivione,
id. H. 3, 36:matrimonia,
Suet. Calig. 25:fugam,
Verg. A. 11, 706:coeptum iter,
Ov. M. 2, 598:cursus,
id. ib. 11, 446 et saep.:tantam fortunam ex manibus,
Caes. B. G. 6, 37 fin.:studium et iracundiam suam rei publicae dimittere, i. q. condonare,
to sacrifice to the good of the state, id. B. C. 3, 69, 3; cf.:tributa alicui,
i. e. to remit, Tac. H. 3, 55:laudibus nomen alicujus in longum aevum,
to transmit, Luc. 1, 448:dimissum quod nescitur, non amittitur,
is foregone, not lost, Pub. Syr. 138 (Rib.). -
20 diribeo
dĭrĭbĕo, no perf., ĭtum, 2, v. a. [dishabeo, like dirimo, from dis-emo, to keep apart, hence], pub. law t. t., to lay apart, separate, divide, sort, the tablets or ballots taken out of the ballot-box, in order to determine who has the majority:* II.dum de te quinque et septuaginta tabellae diribeantur,
Cic. Pis. 40, 96 Halm:tabellas,
id. Q. Fr. 3, 4, 1; id. Planc. 20, 49 Kayser, cf. Wund. ad loc.:suffragia,
Varr. R. R. 3, 2, 1:sententias,
Val. Max. 9, 12, 7; also absol., Varr. R. R. 3, 5, 18 (al. dirimere).—Transf., to distribute:qui gentes, regna diribet,
Plin. 36, 15, 24, § 118.
См. также в других словарях:
pub — pub … Dictionnaire des rimes
Pub — Saltar a navegación, búsqueda Un pub en Birmingham Un pub (abreviación de public house, que en español significa casa pública ) es un establecimiento donde se sirven bebidas alcohólicas, no alcohólicas y refrigerios b … Wikipedia Español
PUB — may refer to: * A public house, shortened to pub * PUB (Stockholm), department store in Stockholm * Pub (album), a 1994 album by British band Denzil * Public directories on FTP and HTTP Servers are often named pub * Potentially unwanted program * … Wikipedia
pub — written abbreviation for public * * * pub UK US UK (US pub.) ► WRITTEN ABBREVIATION for public … Financial and business terms
pub — W3S3 [pʌb] n [Date: 1800 1900; Origin: public house] a building in Britain where alcohol can be bought and drunk, and where meals are often served →↑bar ▪ Do you fancy going to the pub? ▪ a pub lunch ▪ the pub landlord … Dictionary of contemporary English
pub — s. n. (în Anglia şi în unele ţări anglo saxone) cabaret, tavernă. (< engl. pub) Trimis de raduborza, 15.09.2007. Sursa: MDN pub (angl.) [pron. pab] s. n., pl. puburi [pron. páburi] Trimis de gall, 22.05.2008. Sursa: DOOM 2 … Dicționar Român
pub — [ pʌb ] noun count * a place where people go to drink alcohol, especially in the U.K. and Ireland: Let s go to the pub for a drink. pub food … Usage of the words and phrases in modern English
pub — (izg. pȁb) m DEFINICIJA v. pab SINTAGMA Pub Rock (izg. pub Rȍk) glazb. pravac 1970 ih, glazba uglavnom izvođena u pabovima (na tragu tradicionalnog rock and rolla); važan za pojavu punka i new wavea ETIMOLOGIJA engl … Hrvatski jezični portal
pub — sb., ben, ber, berne; engelsk pub; gå på pub … Dansk ordbog
pub — (plural pubs, preferible a pubes; del inglés; pronunciamos pab o pub ) sustantivo masculino 1. Local donde se puede tomar bebidas y escuchar música, generalmente por la tarde o por la noche: Después del cine fuimos a tomar una copa al nuevo pub… … Diccionario Salamanca de la Lengua Española
pub. — pub. pub. written abbreviation for publication … Financial and business terms