-
1 Nullus est liber tam malus, ut non aliqua parte prosit
Нет такой плохой книги, которая была бы совершенно бесполезной.Плиний ("Письма", III, 5, 10) сообщает, что эту мысль часто высказывал его дядя Плиний Старший, автор "Естественной истории".Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Nullus est liber tam malus, ut non aliqua parte prosit
-
2 Nullus est liber tam malus ut non aliqua parte prosit
• There is no book so bad that it is not profitable on some part. (Pliny the Younger)Latin Quotes (Latin to English) > Nullus est liber tam malus ut non aliqua parte prosit
-
3 prosum [1]
1. prō-sum, prōfuī, prōdesse, nützlich sein, nützen (Ggstz. obesse, nocere), I) im allg.: prodesse aequum est, Ter.: illa, quae prosunt aut quae nocent, aut bona sunt aut mala, Cic.: id mirum quantum profuit ad concordiam civitatis, Liv.: in id quoque prodest, ut etc., Quint.: constantia multum prodest in amore, Prop.: eaque in prima parte actionis dicit, quae sunt in summa (im letzten) profutura, Quint.: minus idem proderit in discendis, quae etc., Quint.: quae ad obtinendum, quod intendimus, prodesse, Quint. – m. Angabe wem? durch Dat., qui nec tibi nec alteri prosunt, Cic.: non modo igitur prodest, sed obest etiam Clodii mors Miloni, Cic.: nec hodie, ut prosit mihi Romanorum gratia, ne obsit tantum, deprecor, Liv.: dicere quod causae prosit (Ggstz. dicere aliena), Cic.: studiis scholas prodesse, moribus nocere, Quint.: prodesse reis apud regem, Curt. – mit folg. Infin., multum prodest ea quae metuuntur ipsa contemnere, Cic. Tusc. 4, 64: iis carum et iucundum esse maxime prodest, Q. Cic. de pet. cons. 16: prodest vehementer nusquam discedere, ibid. 43: quod interdum non minus prodest quam diserte dicere, Nep. Epam. 3, 2: quid proderat ditasse Paelignas anus? Hor.: quae scire magis iuvat quam prodest, Sen.: quid mihi fingere prodest? Ov.: proderit per partes ediscere, Quint. – II) insbes., als mediz. t. t. v. Heilmitteln usw., anschla gen, zuträglich sein, helfen (Ggstz. nocere), balineum assumo, quia prodest, vinum, quia non nocet, Plin. ep.: quicquid animum erexit, etiam corpori prodest, Sen.: faba prodest voci, Plin.: isatis contra ignem sacrum prodest, Plin. – m. Infin., contra anginas tritum in posca gargarizari prodest, Plin. 20, 52. – mit Acc. u. Infin. Pass., alia saepius uri prodest, Plin. 36, 201. – / Infin. Fut. profore, Hor. ep. 1, 8, 11. Cl. Mamert. de stat. anim. 2, 9. p. 132, 18 Egbr. Alcim. ad Sor. 590.
-
4 prosum
1. prō-sum, prōfuī, prōdesse, nützlich sein, nützen (Ggstz. obesse, nocere), I) im allg.: prodesse aequum est, Ter.: illa, quae prosunt aut quae nocent, aut bona sunt aut mala, Cic.: id mirum quantum profuit ad concordiam civitatis, Liv.: in id quoque prodest, ut etc., Quint.: constantia multum prodest in amore, Prop.: eaque in prima parte actionis dicit, quae sunt in summa (im letzten) profutura, Quint.: minus idem proderit in discendis, quae etc., Quint.: quae ad obtinendum, quod intendimus, prodesse, Quint. – m. Angabe wem? durch Dat., qui nec tibi nec alteri prosunt, Cic.: non modo igitur prodest, sed obest etiam Clodii mors Miloni, Cic.: nec hodie, ut prosit mihi Romanorum gratia, ne obsit tantum, deprecor, Liv.: dicere quod causae prosit (Ggstz. dicere aliena), Cic.: studiis scholas prodesse, moribus nocere, Quint.: prodesse reis apud regem, Curt. – mit folg. Infin., multum prodest ea quae metuuntur ipsa contemnere, Cic. Tusc. 4, 64: iis carum et iucundum esse maxime prodest, Q. Cic. de pet. cons. 16: prodest vehementer nusquam discedere, ibid. 43: quod interdum non minus prodest quam diserte dicere, Nep. Epam. 3, 2: quid proderat ditasse Paelignas anus? Hor.: quae scire magis iuvat quam prodest, Sen.: quid mihi fingere prodest? Ov.: proderit per partes ediscere, Quint. – II) insbes., als mediz. t. t. v. Heilmitteln usw., anschla-————gen, zuträglich sein, helfen (Ggstz. nocere), balineum assumo, quia prodest, vinum, quia non nocet, Plin. ep.: quicquid animum erexit, etiam corpori prodest, Sen.: faba prodest voci, Plin.: isatis contra ignem sacrum prodest, Plin. – m. Infin., contra anginas tritum in posca gargarizari prodest, Plin. 20, 52. – mit Acc. u. Infin. Pass., alia saepius uri prodest, Plin. 36, 201. – ⇒ Infin. Fut. profore, Hor. ep. 1, 8, 11. Cl. Mamert. de stat. anim. 2, 9. p. 132, 18 Egbr. Alcim. ad Sor. 590.————————2. prōsum, Adv., s. prorsum ⇒. -
5 Нет такой плохой книги, которая была бы совершенно бесполезной
Nullus est liber tam malus, ut non aliqua parte prositЛатинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Нет такой плохой книги, которая была бы совершенно бесполезной
-
6 alienus [1]
1. aliēnus, a, um (alius), Adi. m. Compar. u. Superl., in vielen Bedeutungen dem gr. ἀλλότριος entsprechend (vgl. Passows gr. Wörterb. in v.), einem andern, gehörig, -eigen, fremd (Ggstz. meus, tuus, suus, proprius), I) eig.: 1) im allg.: puer, Ter.: servus, Quint.: coniunx, Hor.: aedes (Plur.), Ter.: domus, Cic.: pecuniae, Cic.: aes alienum, fremdes, entlehntes Geld, Schulden (s. aes no. II, B, 2, a), Cic.: nomina, fremde, von andern gemachte Schulden, Sall.: mos, Ter.: opes, Cic.: pavor, fremde, d.i. der andern Furcht, Liv.: aber metu alieno, aus Furcht vor andern, Ter.: alienis pedibus ambulare, Plin.: edicta alieno formare ingenio, Suet.: cum aliena est oratio, wenn ein anderer das Wort hat, Plaut.: alienis mensibus aestas, in fremden Monaten (d.i. in den Wintermonaten), Verg. – sternitur infelix alieno vulnere, durch die einem andern zugedachte Wunde, Verg. – m. Dat., sacerdotium genti conditoris haud alienum, Liv. 1, 20, 3. – subst., aliēnum, ī, n., a) fremdes Gut od. Eigentum (Ggstz. suum), alieni appetens, sui profusus, Sall.: largiri ex alieno, auf anderer Kosten Freigebigkeit üben, Cic., de alieno, Liv. u. Iustin.: ex alieno praedari, Liv. – b) f remder Grund u. Boden, in alieno aedificium exstruere, Cic.: furor aliena vastandi, Sen.: aliena pervadere molienti, fremdes Gebiet (im Ggstz. zum römischen), Amm. – c) fremde Angelegenheit, qui negat quicquam deos nec alieni curare nec sui? Cic. de div. 2, 104: u. so Plur. = fremde Angelegenheiten, fremde Interessen, aliena curare, Ter. heaut. 76: aliena diiudicare, ibid. 504. – 2) insbes.: a) jmdm. seiner Familie od. seiner Person od. seiner Heimat nach fremd, α) der Familie, Verwandtschaft od. Person nach fremd, fernstehend, jmd. nichts angehend, ihm nicht verwandt, nicht angehörig (Ggstz. meus, tuus, suus u. propinquus, affinis, sanguine coniunctus, amicus, familiaris, familiaris et necessarius), absol., ille si me alienus affinem volet, Ter.: heres alienior, Cic.: homines alienissimi, wildfremde, Cic. Phil. 10, 10. – m. Dat., non alienus sanguine regibus, Liv.: mihi non alienus, Fronto. – m. ab u. Abl., humani nihil a me alienum puto, Ter. heaut. 77: alienissimus a Clodio, Cic. – u. (wie ἀλλότριος) m. Genet. (s. Deder. Dict. 2, 5), non alieni generis sui, Dict.: non alienus Pelei, Dict. – subst., aliēnus, ī, m., der Fremde, cives potiores quam peregrini, propinqui quam alieni, Cic.: in longinquos in propinquos, in alienos in suos irruebat, Cic.: neu malis alienos adiungere, quam sanguine coniunctos retinere, Sall.: etiam alienissimis in capitis periculis amicissimorum officia et studia praestamus, Cic.: se suaque omnia alienissimis crediderunt, wildfremden Leuten, Caes. b.G. 6, 31, 4. – β) der Heimat nach jmdm. fremd, ausländisch, Graeca nomina aut aliena, Plin.: arbor ex alieno petita orbe, Plin.: domi atque in patria mallem, quam in externis atque alienis locis, Cic. – v. Pers. subst., aliēnus, ī, m., der Fremde, der Ausländer, tot linguae, tanta loquendi varietas, ut externus alieno paene non sit hominis vice, Plin.: hic apud me cenant alieni novem, Plaut. – b) dem Körper od. dem Geiste fremd, entfremdet, α) dem Körper, abgestorben quantum eius (ossis) alienum est, Scrib. 201. – β) dem Geiste, verwirrt, verrückt, facient alienos, deliros, Firm. math. 3, 6. – c) der physischen Beschaffenheit nach fremdartig, widrig, fit quoque, ut (nebula) in nostrum cum venit denique caelum, corrumpat reddatque sui simile atque alienum (uns widrig), Lucr.: alienus odor opplet nares, Varr. – neutr. plur. aliena subst., das Fremdartige, der fremdartige Stoff (= das aus der Mischung fremdartiger Bestandteile entstandene Trübe des Weines), Hor. sat. 2, 4, 57. – II) übtr.: a) v. Pers.: α) der Meinung, Ansicht nach einem andern gleichs. angehörig, von einem andern abhängig, nicht selbständig, nicht auf eigenen Füßen stehend (Ggstz. suus), in physicis totus alienus est, Cic. de fin. 1, 17. – β) der Gesinnung, Denkart, Neigung u. Lebensart nach einer Person od. Sache fremd, entfremdet, abgeneigt, nicht befreundet, feindselig, verfeindet, gegen sie ungünstig gestimmt, gleichgültig (Ggstz. amicus, familiaris, coniunctus), voluntates populi, Cic.: homo, Cic.: ex alienissimis sociis amicissimos reddere, Cic.: neque solum illis aliena mens erat, nicht bloß bei jenen herrschte eine feindselige Gesinnung, Sall. – m. ab u. Abl., alienus ab alqo od. ab alqa re animus, Cic.: si est a me alienior, Cic.: homo non alienus a litteris, ein des Schriftwesens nicht unkundiger (im Schriftwesen nicht unbewanderter) Mann (zugleich mit dem Doppelsinn: ein dem Brieftragen nicht fremder M.), Cic.: numquam a poëtice alienus fui, Plin. ep. – m. Dat., alienus alci animus (Ggstz. animus in alqm pronior), Tac.: ambitioni alienus Ggstz. familiaris otio et litteris), Sen.: domus his aliena malis, solcherlei Ränken (Getreibe) abgeneigt, Hor. – m. Genet. (s. die Auslgg. zu Ov. fast. 1, 196), domus non aliena consilii, dem Pl. nicht fremd, dem Pl. befreundet, Sall.: ioci non alienus, kein Feind vom Scherz, Ov. – subst., vel alienissimus rusticae vitae, auch der abgesagteste Feind des Landlebens, Col. 3, 21, 3. – b) v. Lebl. (konkr. u. abstr. Ggstdn.), fremd, fremdartig, dem eigenen Wesen od. der Beschaffenheit, dem Zustande, dem Zwecke, den Verhältnissen nicht entsprechend, widerstrebend, ungewohnt, ungeeignet, ungehörig. unpassend, unangemessen, unzuträglich, nachteilig, mit etw. unvereinbar, α) absol.: malis ridere alienis, mit verstellten Mienen, mephistophelesartig, höhnisch lachen, Hor. sat. 2, 3, 72 (u. dazu Krüger u. Fritzsche): alieno gaudia vultu semper erant, das Weinen war dir näher als das Lachen, Val. Flacc. 8, 164. – hanc rem tractare non alieno loco videor, Quint. – alieno loco (Gelände) proelium committere, Caes. – alienā, alieniore aetate, Plaut. u. Ter.: alieno tempore, zur Unzeit, Cic. u. Liv. (Ggstz. suo tempore, Varr.). – suo alienoque Marte pugnare, nach gewohnter u. ungewohnter Art, Liv. – aliena verba, uneigentliche (Ggstz. propria). Cic.; u. verb. translata et aliena verba, Cic. (vgl. Cic. de or. 3, 157 u. or. 80): cetera ex prosae orationis usu alieniora praetermisimus, Gell. – u. non alienum est m. folg. Infinit., es ist nicht unzweckmäßig, unzuträglich (s. Heusinger Cic. off. 1, 8), sponte vomere non alienum est, Cels.: u. so sed non alienum est (es ist nicht ungehörig, ungeeignet) rationem huius verbi faciendi Zenonis exponere, Cic.: non alienum esse videtur proponere de etc., Caes.: cuius victoriae non alienum videtur quale praemium sit tributum docere, Nep.: non alienum esse arbitror breviter explicare, quae mihi sit ratio etc., Cic. – neutr. plur. subst. = nicht zur Sache Gehöriges, Fremdartiges, Ungehöriges, aliena ac nihil profutura petere, Sall.: aliena dicere (Ggstz. dicere quod causae prosit), Cic.: aliena loqui, Ungehöriges schwatzen, Unsinn reden (v. Wahnsinnigen). Cels. u. Ov. – β) m. ab u. Abl.: navigationis labor alienus non ab aetate solum nostra, verum etiam a dignitate, Cic.: dolor (est) motus asper in corpore alienus a sensibus, dem Gefühle widerstrebend, Cic.: sententia non crudelis, sed aliena a re publica nostra, Sall. – γ) m. bl. Abl.: aut suā personā aut tempore alienum, Cic.: alienum sibi videri dignitate imperii, Cic.: illud autem alterum alienum esse existimatione meā Cibyratas imperio meo publice venari, Cic.: indignum et alienum maiestate populi Romani videtur m. folg. Akk. u. Infin., Val. Max. – δ) m. Dat.: cibi stomacho non alieni (nicht unzuträgliche), Cels.: alienissimo sibi loco, contra opportunissimo hostibus conflixit, Nep.: exemplum temporibus suis accommodatissimum, meis alienissimum rationibus, Cic.: quod maxime huic causae est alienum, Cic. – u. zugl. m. folg. Infin., moveri et ambulare nisi sanis alienum est, Cels.: non putavi alienum esse meis institutis haec ad te scribere, Cic. – ε) m. Genet, (s. die Auslegg. zu Ov. fast. 1, 196), aliarum rerum aliena, unvereinbar mit andern Erscheinungen, beispiellos, Lucr.: omnia quae essent aliena firmae et constantis assensionis a virtute sapientiaque removit, Cic. – u. zugl. m. folg. Infin., quis alienum putet eius esse dignitatis, quam mihi quisque tribuit, quid in omni munere vitae optimum et verissimum sit exquirere, Cic. – ζ) m. ad u. Akk.: nihil mihi turpius apud homines fuisset, neque vero ad istam ipsam ἀσφάλειαν quicquam alienius (zweckwidriger), Cic. ad Att. 2, 19, 4: ad committendum proelium alienum esse tempus arbitratus, Caes. b.G. 4, 34, 2: omnium autem rerum nec aptius est quicquam ad opes tuendas quam diligi, nec alienius quam timeri, Cic. de off. 2, 23.
-
7 cursim
cursim, Adv. (curro), laufweise, I) eig., im vollen Laufe, im vollen Rennen, im Eilschritt (Eilmarsch), im Sturmschritt, eilends,c. currere, Plaut.: c. ambulare (Ggstz. sensim ambulare), Ambros.: c. agmen agere, Liv.: c. impetum facere, Cornif. rhet.: c. pergere ad alqd (bildl., Cic.: c. alqm persequi, Petron. – II) übtr., wie im Fluge, flüchtig, c. dicere aliena (Ggstz. sensim dicere quod causae prosit), Cic.: c. arripere alqd (etw. sich durch Lernen aneignen, Ggstz. summo studio) Cic.: cursim et breviter attingere alqd (in der Rede), Plin. ep.: librum, rationes c. legere, Plin. ep.: percensere c. numerum legionum,Tac.
-
8 obsum
ob-sum, fuī, esse, entgegen-, hinderlich sein, schaden (Ggstz. prosum), α) m. Dat.: Ty. Nunc falsa prosunt. He. At tibi oberunt, Plaut.: non modo igitur nihil prodest, sed obest etiam Clodii mors Miloni, Cic.: subicimus id, quod aut nobis adiumento futurum est, aut offuturum illis e contrario, Cornif. rhet.: sapientia sine eloquentia parum prodest civitatibus, eloquentia vero sine sapientia nimium obest plerumque, prodest numquam, Cic.: nec hodie, ut prosit mihi gratia Romanorum, postulo; ne obsit, tantum precor, Liv.: obsunt auctoribus artes, Ov. – β) non od. nihil obest m. folg. Infin.: nec, dum degrandinat, obsit agresti fano supposuisse pecus, Ov. fast. 4, 755 sq.: nihil obest dicere, Cic. ep. 9, 13, 4. – γ) absol.: et omnino non modo id, quod obest, sed etiam id, quod neque obest neque adiuvat, satius est praeterire, Cornif. rhet.: quod obesse plurimum et prodesse poterat (v. Alcibiades), Nep.: an in eo auctoritas nihil obest? Cic. – / Archaist. Fut. obescet, Paul. ex Fest. 188, 9. – Konj. obsiet, Ter. Hecyr. 735.
-
9 rarus
rarus, a, um (zu Wz. erē, trennen, locker, undicht sein), mit weiten Zwischenräumen in seinen Teilen, locker, nicht dicht, dünn u. dgl. (Ggstz. densus, creber), I) eig.: densi rarique ignes, Lucr.: terra rara, Verg., rarissima, Verg.: terra sit rarior quam densior, Colum.: retia, weitmaschige, Verg. u. Hor.: tunica, Ov.: cribrum, weitlöcheriges, Ov.: pectan, weitzinkiger, Ov.: rariores silvae, dünner, lichter, Tac.: corpus (Ggstz. solidae res), Lucr.: interior costae pars, locker, Cels.: aër, Lucr.: manus, mit gespreizten Fingern, Quint. – subst., densum et rarum, Colum. 3, 12, 3. – II) übtr.: A) v. Dingen oder Personen, die selbst weit auseinander sich befinden, einzeln, einzeln stehend, zerstreut, weitläufig, weit, dünn, dünn gesät (Ggstz. densus, confertus, continuus), a) übh.: rara disiectaque aedificia, Hirt. b.G.: rara et angusta loca, zerstreute, Cic.: raris locis ignes fieri, nur an einzelnen Punkten, nur hier u. da, Liv.: foramina terrae, Lucr.: bacae expanduntur rarae, Plin.: coma r., Ov.: capillus, Suet.: racemi, Verg.: tela, Ov. – poet., manat rara meas lacrima per genas, eine einsame, verstohlene, Hor. carm. 4, 1, 34. – b) als milit. t.t., einzeln, vereinzelt, weitläufig, getrennt, zerstreut, lückenhaft (Ggstz. confertus, constipatus; vgl. bes. Mützell Curt. 4, 14 [54], 14), ordines, Liv.: acies, Frontin.: numquam conferti, sed rari magnisque intervallis proeliantur, Caes.; vgl. rari dispersique pugnant, Caes.: rari in confertos illati, Liv.: rariore iam Vitellianorum acie, Tac. – B) v. allem, was der Zahl u. Zeit nach nur hier und da, nur hin u. wieder sich zeigt, vorkommt, nur einzeln, wenig, selten (Ggstz. frequens), 1) im allg.: a) nur hier und da-, nur hin und wieder-, nur einzeln kommend, -vorkommend, -anzutreffen, -angetroffen, -angewandt, raris ac prope nullis portibus, Caes.: rari domos, plurimi amicorum tecta... petivere, Tac.: r. per vias populus, nur hier u. da, nur wenige Menschen auf den Straßen, Tac.: Oceanus raris navibus aditur, Tac.: rara hostium apparebant arma, nur hier u. da, nur einzelne Bewaffnete, Liv.: u. so apparent rari nantes, Verg.: patrum haud fere quisquam in foro, in urbe rari erant, Liv. – maxime r. genus (amicorum), Cic.: homo rarissime, Fronto: optimum quidque rarissimum, Cic.: rarae tuae litterae, Cic.: parvae et rarae per eadem tempora litterae (schriftl. Nachrichten), Liv.: (decemviri) rari aditus (Genet.), selten zugänglich, Liv.: raro balneo, rarissimā venere uti, Cels.: (concubitus) rarus corpus excitat, frequens solvit, Cels.: vitio parentum rara iuventus, gelichtete Jugend, Hor. – rarum est, ut etc., es ist etwas Seltenes, eine Seltenheit, es geschieht selten, daß usw., Quint. 3, 10, 3; 6, 3, 38; 10, 7, 24. Spart. Pesc. 1, 11. Vopisc. Aurel. 31, 1. – m. folg. 2. Supin., calculus rarus inventu, selten zu finden, Plin.: helxine rara visu est neque in omnibus terris, Plin.: rarum dictu, esse aliquid, cui prosit neglegentia, Plin. – neutr. pl. subst., rara (anteponantur) vulgaribus, Cic. top. 69. – b) von dem, der selten etwas tut, selten, nec Iliacos coetus nisi rarus adibat, Ov.: rarus reperiebatur, rarus fuit, qui etc., selten einer, der usw., Quint.: antiquis scriptoribus rarus obtrectator, Tac.: Caesar rarus egressu, selten ausausgehend, Tac. (Ggstz. creber egressu, Pacat. pan.): leones rari in potu, Plin.: rariores in eorum officiis sunt, quibus vitam aut dignitatem debent, sie warten ziemlich selten denen auf, denen usw., Sen.: Homerus alias circa picturas pigmentaque rarus, d.i. der davon selten spricht, Plin. – 2) insbes., selten in seiner Art (bes. von seltener Schönheit), ungewöhnlich, vortrefflich, puella, Prop.: rarā quidem facie, sed rarior arte canendi, Ov.: leo rarae magnitudinis, Curt.: r. vestis, Catull.: avis (v. Pfau), Hor.: Lysimachus frater indolis rarae, Curt.: artis opus rarae, Tibull.: quercus patulis rarissima ramis, Ov.: uxor rarissimi exempli, musterhafte, Ps. Quint. decl. – im üblen Sinne, fuit libidinis rarae, Vopisc. Aurel. 6, 1.
-
10 bene
Bene, Aduerbium, cuius comparatiuum est Melius, et superlatiuum Optime. Plaut. Bien.\Bene accipere aliquem. Cic. Le bien traicter.\O factum bene! Terent. O que c'est bien faict!\Non aeque bene. Columel. Non pas si bien.\Bene, nonnunquam accipitur pro Valde. vt Cicero, Habetis orationem bene longam. Fort longue.\Melius, Comparatiuum. Cic. Mieulx.\Melius, peius: prosit, obsit: nihil vident nisi quod lubet. Terent. Soit bien, soit mal.\Optime, Superlatiuum. Terent. Hem quid dixit? D. optime inquam factum. Je di que c'est tresbien faict.\Adest optime ipse frater. Terent. Tout à point.\Optime omnium. Cic. Mieulx que tous autres.\Melius nemo accipit. Terent. Il n'y a personne qui traicte mieulx les gens.\Bene agis. Cic. C'est bien faict à toy.\Bene agitur. Plaut. C'est bien allé.\Bene actum cum eo. Terent. Il luy est bien prins.\Bene actum cum illo arbitror. Cic. Il me semble qu'il est bien heureux.\Bene ambula et redambula. Plaut. Allez et revenez à la bonne heure.\Ita me dii bene ament. Terent. Ainsi me vueille Dieu aider.\Bene ante lucem. Cic. Long temps devant le jour.\Bene audire. Terent. Avoir bon bruit.\Canere melius. Virgil. Chanter mieulx.\Bene cogitare de aliquo. Plin. iunior. Avoir bon vouloir de luy faire plaisir.\Bene comitatus Romam venit. Cic. Bien accompaigné.\Bene conuenit inter eos. Terent. Ils sont bien d'accord.\Bene curare aetatem suam. Plaut. Faire grand chere.\Bene hercle denuntias. Plaut. Je suis joyeulx de ces nouvelles, Vous me dites bonnes nouvelles.\Bene doctus. Plaut. Fort scavant.\Incipit res melius ire quam putaram. Cic. La chose commence à se porter mieulx, on a mieulx aller que, etc.\Bene ac feoliciter euenit. Liu. C'est bien faict à vous, Je vous en scay bon gré.\Bene factum. Terent. C'est bien faict, J'en suis bien aise, Voila qui va bien.\Bene gerere suum negotium. Cic. Bien faire son cas. Bien conduire son affaire.\Bene re gesta. Plaut. Aprés avoir bien besongné.\Bene gerens sui negotii. Cic. Faisant bien ses besongnes.\Bene et foeliciter gesta Respublica. Cic. Bien gouvernee et administree.\Bene habere. Plaut. Se porter bien.\Bene habere, Laute viuere. Plaut. Faire grand chere.\Bene hoc habet. Plaut. Cela va bien.\Bene habent tibi principia. Terent. Ton commencement se porte bien.\Optime se habere. Cic. Se porter tresbien.\Diis bene iuuantibus. Liu. Dieu aidant.\Bene longinquus dolor. Cic. Fort long.\Bene longus sermo, Id est valde longa disputatio. Cic. Un propos bien long.\Bene magna caterua. Cic. Fort grande multitude.\Bene mane dedi literas. Cic. Fort matin, Bien matin.\Bene multi. Pollio ad Ciceronem. Un bon nombre, Un grand nombre.\Bene aedepol narras. Terent. Je suis joyeux de ce que tu dis, Tu nous comptes bonnes nouvelles.\Bene natus. Horat. Qui est né de gens de bien.\Bene nummatus. Cic. Qui ha force escus, Pecunieux, Argenteux.\Bene olens. Virgil. Fleurant bon.\Bene penitus se dare in familiaritatem alicuius. Cic. Fort avant, S'advancer fort.\Bene peritus. Cic. Fort scavant.\Bene perspectum a te. Terent. O que c'est bien advisé à toy!\Bene poteris vti. Cic. Tu te pourras bien aider de ce.\Bene promeruit. Terent. Il a bien deservi.\Bene promittis. Plaut. Tu promez assez, ou beaucoup.\Bene putas. Terent. C'est bien pensé à toy.\Bene robustus. Cic. Bien fort et robuste.\Sane bene. Terent. C'est bien dict.\Bene sanus Horat. Bien sain, Fort sain.\Bene sperare. Plin. N'esperer que tout bien.\Bene est tibi. Horat. Tu es bien heureux, Ton cas va bien, Tu es bien.\Bene esse alicui re aliqua. Plaut. Avoir assez et à suffisance de quelque chose.\Bene esse paruo dispendio. Plaut. Estre bien traicté à peu de coust.\Bene hercle est illam tibi bene valere et viuere. Plaut. Je suis joyeux qu'elle se porte bien.\Melius est eum adire. Plaut. Il vault mieulx d'aller à luy.\Optime est. Terent. Quid fit? quid agitur? S. Recte. D. optime est. C'est tresbien faict, J'en suis fort joyeux.\Bene tibi est. Terent. Tu es bien à ton aise, tu as bon temps.\Melius est homini factum. Cic. Il luy est amendé, Il est guari.\Melius erit isti morbo. Plaut. Il se guarira.\Bene sit tibi. Plaut. Dieu te conduye, Tout bien te vienne.\Fuit melius nescisse. Ouid. Il eust mieulx valu n'en rien scavoir.\Bene vale. Plaut. A Dieu doncques.\Bene valere. Plaut. Cic. Estre en bonne santé, Se porter bien.\Bene velle alicui ex animo. Terent. Desirer le bien d'aucun de bon coeur.\Bene venire velim quod illud feceris. Ci. Je desire que ce soit ton prouffit, que bien t'en vienne.\Bene vero, quod fides consecratur manu. Cic. Cela va bien que, etc. \ Optime vero. Cic. C'est tresbien dict, ou faict.\Bene vertat. Virgil. Que à bien vienne.\Dii vertant bene. Terent. Dieu veille tourner la chose à bien.\Bene vertere comoedias. Terent. Bien traduire d'une langue en autre.\Bene viuere, atque fortunate. Plaut. Vivre à son aise. -
11 tardus
tardus, a, um [st2]1 [-] lent, nonchalant, indolent, paresseux, tardif. [st2]2 [-] lourd (d'esprit), lourd, stupide, borné, bouché. [st2]3 [-] qui ralentit, qui alourdit. [st2]4 [-] traînant (en parl. du style), lent. - tardi juvenci, Virg.: taureaux à la marche lente. - proci loripedes, tardissimi, Plaut. Poen.: prétendants trop lents, de vraies tortues. - tardior in scribendo, Quint.: trop lent à écrire. - tardior ad discendum, Cic.: trop lent à apprendre. - ad injuriam tardior, Cic.: moins prompt à faire injure. - avec gén. tardus fugae, V.-Flac.: lent à fuir. - avec inf. nectere tectos numquam tarda dolos, Sil. 3: qui n'est jamais lente à ourdir de perfides trames. - tarda fluunt tempora, Hor. Ep. 1: le temps s'écoule lentement. - tarda poena, Cic.: châtiment tardif. - tardus es, Ter.: tu es bouché. - tardum ingenium, Cic.: esprit lent. - Lentulus non tardus sententiis, Cic.: Lentulus prompt à la répartie.* * *tardus, a, um [st2]1 [-] lent, nonchalant, indolent, paresseux, tardif. [st2]2 [-] lourd (d'esprit), lourd, stupide, borné, bouché. [st2]3 [-] qui ralentit, qui alourdit. [st2]4 [-] traînant (en parl. du style), lent. - tardi juvenci, Virg.: taureaux à la marche lente. - proci loripedes, tardissimi, Plaut. Poen.: prétendants trop lents, de vraies tortues. - tardior in scribendo, Quint.: trop lent à écrire. - tardior ad discendum, Cic.: trop lent à apprendre. - ad injuriam tardior, Cic.: moins prompt à faire injure. - avec gén. tardus fugae, V.-Flac.: lent à fuir. - avec inf. nectere tectos numquam tarda dolos, Sil. 3: qui n'est jamais lente à ourdir de perfides trames. - tarda fluunt tempora, Hor. Ep. 1: le temps s'écoule lentement. - tarda poena, Cic.: châtiment tardif. - tardus es, Ter.: tu es bouché. - tardum ingenium, Cic.: esprit lent. - Lentulus non tardus sententiis, Cic.: Lentulus prompt à la répartie.* * *Tardus, Adiectiuum. Cic. Tardif.\Tardus incessu filius. Plinius. Pesant à marcher, Qui chemine bellement.\AEtate tardus. Ouid. Qui ne se peult haster d'aller, pource qu'il est vieil et aagé.\Tardum est dictu, pluribus prosit, an noceat vinum. Plin. Il est malaisé et difficile de dire si, etc.\Gradibus tardis errare. Ouid. Cheminer lentement.\Homo tardus. Cic. Homme de gros entendement et tardif à comprendre.\Tardum ingenium in accipiendis quae traduntur. Plin. Tardif à comprendre ce qu'on luy enseigne.\Noctes tardae. Virgil. Qui viennent tard, comme font celles de l'esté.\Vt ea res tardior spe fuerit. Liu. Ja soit que la chose soit venue plus tard qu'on ne pensoit.\Senectus tarda. Horat. Pesante vieillesse, Qui rend les gents pesants.\Vnda tarda. Virgil. Eaue croupant et qui ne bouge, ou Qui coule fort lentement.\Tardus. Virg. Lourdault, Grosse teste, Qui n'ha point d'esprit.\Tardus fumus. Virgil. Fumee espesse. -
12 alienus
1. aliēnus, a, um (alius), Adi. m. Compar. u. Superl., in vielen Bedeutungen dem gr. ἀλλότριος entsprechend (vgl. Passows gr. Wörterb. in v.), einem andern, gehörig, -eigen, fremd (Ggstz. meus, tuus, suus, proprius), I) eig.: 1) im allg.: puer, Ter.: servus, Quint.: coniunx, Hor.: aedes (Plur.), Ter.: domus, Cic.: pecuniae, Cic.: aes alienum, fremdes, entlehntes Geld, Schulden (s. aes no. II, B, 2, a), Cic.: nomina, fremde, von andern gemachte Schulden, Sall.: mos, Ter.: opes, Cic.: pavor, fremde, d.i. der andern Furcht, Liv.: aber metu alieno, aus Furcht vor andern, Ter.: alienis pedibus ambulare, Plin.: edicta alieno formare ingenio, Suet.: cum aliena est oratio, wenn ein anderer das Wort hat, Plaut.: alienis mensibus aestas, in fremden Monaten (d.i. in den Wintermonaten), Verg. – sternitur infelix alieno vulnere, durch die einem andern zugedachte Wunde, Verg. – m. Dat., sacerdotium genti conditoris haud alienum, Liv. 1, 20, 3. – subst., aliēnum, ī, n., a) fremdes Gut od. Eigentum (Ggstz. suum), alieni appetens, sui profusus, Sall.: largiri ex alieno, auf anderer Kosten Freigebigkeit üben, Cic., de alieno, Liv. u. Iustin.: ex alieno praedari, Liv. – b) f remder Grund u. Boden, in alieno aedificium exstruere, Cic.: furor aliena vastandi, Sen.: aliena pervadere molienti, fremdes Gebiet (im Ggstz. zum römischen), Amm. – c) fremde————Angelegenheit, qui negat quicquam deos nec alieni curare nec sui? Cic. de div. 2, 104: u. so Plur. = fremde Angelegenheiten, fremde Interessen, aliena curare, Ter. heaut. 76: aliena diiudicare, ibid. 504. – 2) insbes.: a) jmdm. seiner Familie od. seiner Person od. seiner Heimat nach fremd, α) der Familie, Verwandtschaft od. Person nach fremd, fernstehend, jmd. nichts angehend, ihm nicht verwandt, nicht angehörig (Ggstz. meus, tuus, suus u. propinquus, affinis, sanguine coniunctus, amicus, familiaris, familiaris et necessarius), absol., ille si me alienus affinem volet, Ter.: heres alienior, Cic.: homines alienissimi, wildfremde, Cic. Phil. 10, 10. – m. Dat., non alienus sanguine regibus, Liv.: mihi non alienus, Fronto. – m. ab u. Abl., humani nihil a me alienum puto, Ter. heaut. 77: alienissimus a Clodio, Cic. – u. (wie ἀλλότριος) m. Genet. (s. Deder. Dict. 2, 5), non alieni generis sui, Dict.: non alienus Pelei, Dict. – subst., aliēnus, ī, m., der Fremde, cives potiores quam peregrini, propinqui quam alieni, Cic.: in longinquos in propinquos, in alienos in suos irruebat, Cic.: neu malis alienos adiungere, quam sanguine coniunctos retinere, Sall.: etiam alienissimis in capitis periculis amicissimorum officia et studia praestamus, Cic.: se suaque omnia alienissimis crediderunt, wildfremden Leuten, Caes. b.G. 6, 31, 4. – β) der Heimat nach jmdm. fremd, ausländisch, Graeca nomina aut aliena, Plin.:————arbor ex alieno petita orbe, Plin.: domi atque in patria mallem, quam in externis atque alienis locis, Cic. – v. Pers. subst., aliēnus, ī, m., der Fremde, der Ausländer, tot linguae, tanta loquendi varietas, ut externus alieno paene non sit hominis vice, Plin.: hic apud me cenant alieni novem, Plaut. – b) dem Körper od. dem Geiste fremd, entfremdet, α) dem Körper, abgestorben quantum eius (ossis) alienum est, Scrib. 201. – β) dem Geiste, verwirrt, verrückt, facient alienos, deliros, Firm. math. 3, 6. – c) der physischen Beschaffenheit nach fremdartig, widrig, fit quoque, ut (nebula) in nostrum cum venit denique caelum, corrumpat reddatque sui simile atque alienum (uns widrig), Lucr.: alienus odor opplet nares, Varr. – neutr. plur. aliena subst., das Fremdartige, der fremdartige Stoff (= das aus der Mischung fremdartiger Bestandteile entstandene Trübe des Weines), Hor. sat. 2, 4, 57. – II) übtr.: a) v. Pers.: α) der Meinung, Ansicht nach einem andern gleichs. angehörig, von einem andern abhängig, nicht selbständig, nicht auf eigenen Füßen stehend (Ggstz. suus), in physicis totus alienus est, Cic. de fin. 1, 17. – β) der Gesinnung, Denkart, Neigung u. Lebensart nach einer Person od. Sache fremd, entfremdet, abgeneigt, nicht befreundet, feindselig, verfeindet, gegen sie ungünstig gestimmt, gleichgültig (Ggstz. amicus, familiaris, coniunctus), voluntates populi, Cic.: homo,————Cic.: ex alienissimis sociis amicissimos reddere, Cic.: neque solum illis aliena mens erat, nicht bloß bei jenen herrschte eine feindselige Gesinnung, Sall. – m. ab u. Abl., alienus ab alqo od. ab alqa re animus, Cic.: si est a me alienior, Cic.: homo non alienus a litteris, ein des Schriftwesens nicht unkundiger (im Schriftwesen nicht unbewanderter) Mann (zugleich mit dem Doppelsinn: ein dem Brieftragen nicht fremder M.), Cic.: numquam a poëtice alienus fui, Plin. ep. – m. Dat., alienus alci animus (Ggstz. animus in alqm pronior), Tac.: ambitioni alienus Ggstz. familiaris otio et litteris), Sen.: domus his aliena malis, solcherlei Ränken (Getreibe) abgeneigt, Hor. – m. Genet. (s. die Auslgg. zu Ov. fast. 1, 196), domus non aliena consilii, dem Pl. nicht fremd, dem Pl. befreundet, Sall.: ioci non alienus, kein Feind vom Scherz, Ov. – subst., vel alienissimus rusticae vitae, auch der abgesagteste Feind des Landlebens, Col. 3, 21, 3. – b) v. Lebl. (konkr. u. abstr. Ggstdn.), fremd, fremdartig, dem eigenen Wesen od. der Beschaffenheit, dem Zustande, dem Zwecke, den Verhältnissen nicht entsprechend, widerstrebend, ungewohnt, ungeeignet, ungehörig. unpassend, unangemessen, unzuträglich, nachteilig, mit etw. unvereinbar, α) absol.: malis ridere alienis, mit verstellten Mienen, mephistophelesartig, höhnisch lachen, Hor. sat. 2, 3, 72 (u. dazu Krüger u. Fritzsche): ali-————eno gaudia vultu semper erant, das Weinen war dir näher als das Lachen, Val. Flacc. 8, 164. – hanc rem tractare non alieno loco videor, Quint. – alieno loco (Gelände) proelium committere, Caes. – alienā, alieniore aetate, Plaut. u. Ter.: alieno tempore, zur Unzeit, Cic. u. Liv. (Ggstz. suo tempore, Varr.). – suo alienoque Marte pugnare, nach gewohnter u. ungewohnter Art, Liv. – aliena verba, uneigentliche (Ggstz. propria). Cic.; u. verb. translata et aliena verba, Cic. (vgl. Cic. de or. 3, 157 u. or. 80): cetera ex prosae orationis usu alieniora praetermisimus, Gell. – u. non alienum est m. folg. Infinit., es ist nicht unzweckmäßig, unzuträglich (s. Heusinger Cic. off. 1, 8), sponte vomere non alienum est, Cels.: u. so sed non alienum est (es ist nicht ungehörig, ungeeignet) rationem huius verbi faciendi Zenonis exponere, Cic.: non alienum esse videtur proponere de etc., Caes.: cuius victoriae non alienum videtur quale praemium sit tributum docere, Nep.: non alienum esse arbitror breviter explicare, quae mihi sit ratio etc., Cic. – neutr. plur. subst. = nicht zur Sache Gehöriges, Fremdartiges, Ungehöriges, aliena ac nihil profutura petere, Sall.: aliena dicere (Ggstz. dicere quod causae prosit), Cic.: aliena loqui, Ungehöriges schwatzen, Unsinn reden (v. Wahnsinnigen). Cels. u. Ov. – β) m. ab u. Abl.: navigationis labor alienus non ab aetate solum nostra, verum etiam a dignitate, Cic.: dolor————(est) motus asper in corpore alienus a sensibus, dem Gefühle widerstrebend, Cic.: sententia non crudelis, sed aliena a re publica nostra, Sall. – γ) m. bl. Abl.: aut suā personā aut tempore alienum, Cic.: alienum sibi videri dignitate imperii, Cic.: illud autem alterum alienum esse existimatione meā Cibyratas imperio meo publice venari, Cic.: indignum et alienum maiestate populi Romani videtur m. folg. Akk. u. Infin., Val. Max. – δ) m. Dat.: cibi stomacho non alieni (nicht unzuträgliche), Cels.: alienissimo sibi loco, contra opportunissimo hostibus conflixit, Nep.: exemplum temporibus suis accommodatissimum, meis alienissimum rationibus, Cic.: quod maxime huic causae est alienum, Cic. – u. zugl. m. folg. Infin., moveri et ambulare nisi sanis alienum est, Cels.: non putavi alienum esse meis institutis haec ad te scribere, Cic. – ε) m. Genet, (s. die Auslegg. zu Ov. fast. 1, 196), aliarum rerum aliena, unvereinbar mit andern Erscheinungen, beispiellos, Lucr.: omnia quae essent aliena firmae et constantis assensionis a virtute sapientiaque removit, Cic. – u. zugl. m. folg. Infin., quis alienum putet eius esse dignitatis, quam mihi quisque tribuit, quid in omni munere vitae optimum et verissimum sit exquirere, Cic. – ζ) m. ad u. Akk.: nihil mihi turpius apud homines fuisset, neque vero ad istam ipsam ἀσφάλειαν quicquam alienius (zweckwidriger), Cic. ad Att. 2, 19, 4: ad committendum————proelium alienum esse tempus arbitratus, Caes. b.G. 4, 34, 2: omnium autem rerum nec aptius est quicquam ad opes tuendas quam diligi, nec alienius quam timeri, Cic. de off. 2, 23. -
13 cursim
cursim, Adv. (curro), laufweise, I) eig., im vollen Laufe, im vollen Rennen, im Eilschritt (Eilmarsch), im Sturmschritt, eilends,c. currere, Plaut.: c. ambulare (Ggstz. sensim ambulare), Ambros.: c. agmen agere, Liv.: c. impetum facere, Cornif. rhet.: c. pergere ad alqd (bildl., Cic.: c. alqm persequi, Petron. – II) übtr., wie im Fluge, flüchtig, c. dicere aliena (Ggstz. sensim dicere quod causae prosit), Cic.: c. arripere alqd (etw. sich durch Lernen aneignen, Ggstz. summo studio) Cic.: cursim et breviter attingere alqd (in der Rede), Plin. ep.: librum, rationes c. legere, Plin. ep.: percensere c. numerum legionum,Tac. -
14 obsum
ob-sum, fuī, esse, entgegen-, hinderlich sein, schaden (Ggstz. prosum), α) m. Dat.: Ty. Nunc falsa prosunt. He. At tibi oberunt, Plaut.: non modo igitur nihil prodest, sed obest etiam Clodii mors Miloni, Cic.: subicimus id, quod aut nobis adiumento futurum est, aut offuturum illis e contrario, Cornif. rhet.: sapientia sine eloquentia parum prodest civitatibus, eloquentia vero sine sapientia nimium obest plerumque, prodest numquam, Cic.: nec hodie, ut prosit mihi gratia Romanorum, postulo; ne obsit, tantum precor, Liv.: obsunt auctoribus artes, Ov. – β) non od. nihil obest m. folg. Infin.: nec, dum degrandinat, obsit agresti fano supposuisse pecus, Ov. fast. 4, 755 sq.: nihil obest dicere, Cic. ep. 9, 13, 4. – γ) absol.: et omnino non modo id, quod obest, sed etiam id, quod neque obest neque adiuvat, satius est praeterire, Cornif. rhet.: quod obesse plurimum et prodesse poterat (v. Alcibiades), Nep.: an in eo auctoritas nihil obest? Cic. – ⇒ Archaist. Fut. obescet, Paul. ex Fest. 188, 9. – Konj. obsiet, Ter. Hecyr. 735. -
15 rarus
rarus, a, um (zu Wz. erē, trennen, locker, undicht sein), mit weiten Zwischenräumen in seinen Teilen, locker, nicht dicht, dünn u. dgl. (Ggstz. densus, creber), I) eig.: densi rarique ignes, Lucr.: terra rara, Verg., rarissima, Verg.: terra sit rarior quam densior, Colum.: retia, weitmaschige, Verg. u. Hor.: tunica, Ov.: cribrum, weitlöcheriges, Ov.: pectan, weitzinkiger, Ov.: rariores silvae, dünner, lichter, Tac.: corpus (Ggstz. solidae res), Lucr.: interior costae pars, locker, Cels.: aër, Lucr.: manus, mit gespreizten Fingern, Quint. – subst., densum et rarum, Colum. 3, 12, 3. – II) übtr.: A) v. Dingen oder Personen, die selbst weit auseinander sich befinden, einzeln, einzeln stehend, zerstreut, weitläufig, weit, dünn, dünn gesät (Ggstz. densus, confertus, continuus), a) übh.: rara disiectaque aedificia, Hirt. b.G.: rara et angusta loca, zerstreute, Cic.: raris locis ignes fieri, nur an einzelnen Punkten, nur hier u. da, Liv.: foramina terrae, Lucr.: bacae expanduntur rarae, Plin.: coma r., Ov.: capillus, Suet.: racemi, Verg.: tela, Ov. – poet., manat rara meas lacrima per genas, eine einsame, verstohlene, Hor. carm. 4, 1, 34. – b) als milit. t.t., einzeln, vereinzelt, weitläufig, getrennt, zerstreut, lückenhaft (Ggstz. confertus, constipatus; vgl. bes. Mützell Curt. 4, 14 [54], 14), ordines, Liv.: acies, Frontin.: numquam conferti, sed rari magnisque intervallis————proeliantur, Caes.; vgl. rari dispersique pugnant, Caes.: rari in confertos illati, Liv.: rariore iam Vitellianorum acie, Tac. – B) v. allem, was der Zahl u. Zeit nach nur hier und da, nur hin u. wieder sich zeigt, vorkommt, nur einzeln, wenig, selten (Ggstz. frequens), 1) im allg.: a) nur hier und da-, nur hin und wieder-, nur einzeln kommend, -vorkommend, -anzutreffen, -angetroffen, -angewandt, raris ac prope nullis portibus, Caes.: rari domos, plurimi amicorum tecta... petivere, Tac.: r. per vias populus, nur hier u. da, nur wenige Menschen auf den Straßen, Tac.: Oceanus raris navibus aditur, Tac.: rara hostium apparebant arma, nur hier u. da, nur einzelne Bewaffnete, Liv.: u. so apparent rari nantes, Verg.: patrum haud fere quisquam in foro, in urbe rari erant, Liv. – maxime r. genus (amicorum), Cic.: homo rarissime, Fronto: optimum quidque rarissimum, Cic.: rarae tuae litterae, Cic.: parvae et rarae per eadem tempora litterae (schriftl. Nachrichten), Liv.: (decemviri) rari aditus (Genet.), selten zugänglich, Liv.: raro balneo, rarissimā venere uti, Cels.: (concubitus) rarus corpus excitat, frequens solvit, Cels.: vitio parentum rara iuventus, gelichtete Jugend, Hor. – rarum est, ut etc., es ist etwas Seltenes, eine Seltenheit, es geschieht selten, daß usw., Quint. 3, 10, 3; 6, 3, 38; 10, 7, 24. Spart. Pesc. 1, 11. Vopisc. Aurel. 31, 1. – m. folg. 2. Supin., calculus rarus inventu, selten zu fin-————den, Plin.: helxine rara visu est neque in omnibus terris, Plin.: rarum dictu, esse aliquid, cui prosit neglegentia, Plin. – neutr. pl. subst., rara (anteponantur) vulgaribus, Cic. top. 69. – b) von dem, der selten etwas tut, selten, nec Iliacos coetus nisi rarus adibat, Ov.: rarus reperiebatur, rarus fuit, qui etc., selten einer, der usw., Quint.: antiquis scriptoribus rarus obtrectator, Tac.: Caesar rarus egressu, selten ausausgehend, Tac. (Ggstz. creber egressu, Pacat. pan.): leones rari in potu, Plin.: rariores in eorum officiis sunt, quibus vitam aut dignitatem debent, sie warten ziemlich selten denen auf, denen usw., Sen.: Homerus alias circa picturas pigmentaque rarus, d.i. der davon selten spricht, Plin. – 2) insbes., selten in seiner Art (bes. von seltener Schönheit), ungewöhnlich, vortrefflich, puella, Prop.: rarā quidem facie, sed rarior arte canendi, Ov.: leo rarae magnitudinis, Curt.: r. vestis, Catull.: avis (v. Pfau), Hor.: Lysimachus frater indolis rarae, Curt.: artis opus rarae, Tibull.: quercus patulis rarissima ramis, Ov.: uxor rarissimi exempli, musterhafte, Ps. Quint. decl. – im üblen Sinne, fuit libidinis rarae, Vopisc. Aurel. 6, 1. -
16 orior
orior ortus (p. fut. oritūrus), orīrī (2d pers. or<*> ris; 3d pers. oritur; subj. usu. orerētur, orerentur), dep. [OL-], to arise, rise, stir, get up: consul oriens de nocte, L.—To rise, become visible, appear: stellae, ut quaeque oriturque caditque, O.: ortā luce, in the morning, Cs.: orto sole, at sunrise, H.—To be born, be descended, originate, receive life: pueros orientīs animari, at birth: si ipse orietur et nascetur ex sese: ex concubinā, S.: orti ab Germanis, descended, Cs.—Fig., to rise, come forth, spring, descend, grow, take origin, proceed, start, begin, originate: ut clamor oreretur, was raised, Cs.: ut magna tempestas oreretur, N.: oritur monstrum, appears, V.: quod si numquam oritur, ne occidit quidem umquam, comes into being: orientia tempora Instruit, the rising generation, H.: Rhenus oritur ex Lepontiis, takes its rise, Cs.: Rhenus Alpium vertice ortus, Ta.: prosit nostris in montibus ortas, to have grown, V.: tibi a me nullast orta iniuria, I have done you no injury, T.: ab his sermo oritur, begins with.* * *Iori, ortus sum V DEPrise (sun/river); arise/emerge, crop up; get up (wake); begin; originate from; be born/created; be born of, decend/spring from; proceed/be derived (from)IIoriri, oritus sum V DEPrise (sun/river); arise/emerge, crop up; get up (wake); begin; originate from; be born/created; be born of, decend/spring from; proceed/be derived (from) -
17 prō-sum
prō-sum prōfuī, prōdesse ( inf fut. prōfore, H.), to be useful, be of use, do good, benefit, profit, serve: prodesse aequomst, T.: quorum altera prosunt: aliena ac nihil profutura petunt, S.: magis Menenianum profuit iudicium, L.: fugiam quae profore credam, H.: tu tantum corpore prodes, Nos animo, O.: Qui ipse sibi prodesse non quit, Enn. ap. C.: nihil tibi litterae meae proderunt: quantum profuit ad concordiam civitatis, L.: quid prodest fundum habere?: quid mihi fingere prodest? O.: nec quicquam tibi prodest tentasse, etc., H.: prosit (Flacco), quod, etc. -
18 admoneo
ad-mŏnĕo, ui, ĭtum, 2, v. a., to bring up to one's mind, to put one in mind of ( in a friendly manner), to remind, suggest, advise, warn, admonish (by influencing more directly the reason and judgment; while in adhortor the admonition is addressed immediately to the will, Doed. Syn. 1, 164: “Moneo, et admoneo hoc differunt, quod monemus futura, admonemus praeterita; illa ut caveamus et discamus, haec ut recordemur,” Aus. Popma, p. 29; cf. Ellendt ad Cic. Brut. 3, 11: “in monente benevolentia, in admonente memoria,” Ernest. no. 1663).I.In gen., constr. absol. and with aliquem alicujus rei or de aliqua re, aliquam rem (Sallust employs them all); with ut or ne. when an action follows; with acc. and inf. or a rel. clause, when merely an historical [p. 42] fact is brought to view, Zumpt, § 439 and 615.(α).Absol.:(β).qui admonent amice, docendi sunt,
Cic. N. D. 1, 3:amicissime admonere,
id. Att. 7, 26:si sitis admoneret, profluente aquā vitam tolerat,
Tac. A. 15, 45 fin.:admonitus in somnis,
Vulg. Matt. 2, 22.—Aliquem alicujus rei:(γ).admonebat alium egestatis, alium cupiditatis suae,
Sall. C. 21:quoniam nos tanti viri res admonuit,
id. J. 95:admonere aliquem foederis,
Liv. 35, 13; 5, 51:judices legum et religionis,
Suet. Tib. 33:admonitus hujus aeris alieni,
Cic. Top. 1, 5:aetatis et condicionis admoneri,
Suet. Dom. 2; cf. Drak. ad Liv. 2, 36, 6.—And with acc. of person omitted:adversae res admonuerunt religionum,
Liv. 5, 51; 5, 46, 6:veterum recentiumque admonens,
Tac. H. 3, 24.—Aliquem de aliqua re:(δ).de aede Telluris et de porticu Catuli me admones,
Cic. Q. Fr. 3, 1, 4:ut aliquid aliquando de doctrinae studiis admoneamur,
id. Rep. 1, 9:de moribus civitatis tempus admonuit,
Sall. C. 5:admonuit eos de auxiliis Dei,
Vulg. 2 Macc. 8, 19.—Sometimes in passing from a subject already discussed to a new one, = docere, dicere, to treat of, to speak of:de multitudine (verborum) quoniam quod satis esset admonui, de obscuritate pauca dicam,
Varr. L. L. 6, § 40 Müll.—With two acc. (in gen., only with illud, istuc, quod, multa, res, etc.):(ε).ridiculum est te istuc me admonere,
Ter. Heaut. 2, 3, 112:illud te esse admonitum volo,
Cic. Cael. 3, 8:jam illud non sunt admonendi, ut, etc.,
id. Off. 2, 19, 68:illud me praeclare admones,
id. Att. 9, 9:sin quippiam essem admonitus,
id. Fam. 5, 8:multa praeterea ostentis, multa extis admonemur,
id. N. D. 2, 66:eam rem nos locus admonuit,
Sall. J. 79.—With acc. and inf.:(ζ).admonuisti etiam dictum aliquod in petitionem tuam dici potuisse,
Cic. Planc. 34, 85 B. and K.:et meminerant et admonebant alii alios, supplicium ex se, non victoriam peti,
Liv. 28, 19: nostri detrimento admonentur diligentius stationes disponere, Auct. B. G. 8, 12.—With a rel. clause:(η).meus me sensus, quanta vis fraterni sit amoris, admonet,
Cic. Fam. 5, 2.—With ut or ne:(θ).admonebat me res, ut, etc.,
Cic. Off. 2, 19, 67:Caninius noster me tuis verbis admonuit, ut scriberem,
id. Fam. 9, 6:ea res admonet, ut, etc.,
Tac. A. 3, 25; so,corresp. with moneo,
Sen. Ep. 24, 16.—With the simple subj. (in the historians):(ι).simulque admonerent liberis suis prospiceret,
Nep. Ph. 1:nisi Seneca admonuisset venienti matri occurreret,
Tac. A. 13, 5:admonuit negotiis abstineret,
Suet. Tib. 50:illud me admones, cum illum videro, ne nimis indulgenter, et cum gravitate potius loquar,
Cic. Att. 9, 9, 2 (where ut is to be supplied from the preceding ne).—With a simple inf. (so most freq. after the Aug. per., but also in Cic.):(κ).ut mos erat istius atque ut eum suae libidines facere admonebant,
Cic. Verr. 2, 1, 24, § 63:easdem decedere campis admonuit,
Verg. G. 4, 186; so,Matrem Admonuit ratibus sacris depellere taedas,
id. A. 9, 109:sol acrior ire lavatum admonuit,
Hor. S. 1, 6, 125; so Ov. M. 3, 601; 6, 150:nihil agere quod non prosit, fabella admonet,
Phaedr. 3, 17; Tac. A. 15, 67:regrediendum (sc. esse sibi),
Tac. Agr. 25.—With ad and the gerund.:(λ).ad thesaurum reperiendum,
Cic. Div. 2, 65, 134.—With abl. of means or cause:II.de quibus (discordiis) ipsis his prodigiis a dis immortalibus admonemur,
Cic. Har. Resp. 21, 44:proximi diei casu admoniti omnia ad defensionem paraverunt,
Caes. B. C. 2, 14:divinā admonitus plagā,
Vulg. 2 Macc. 9, 11.—Esp.A.To recall a thing to memory, to bring to remembrance (without any accessory notion of admonition); with acc. or gen.:B.cum memor anteactos semper dolor admonet annos,
Tib. 4, 1, 189 Müll. (some read here admovet):admonuit dominae deseruitque Venus,
id. 1, 5, 40:nomen, quod possit equorum Admonuisse,
Ov. M. 15, 543.—Of a creditor, to remind a debtor of his debt, to ask payment, to dun:C.cum tibi cotidie potestas hominis fuisset admonendi, verbum nullum facis,
Cic. Quint. 12; so id. Top. 1 fin. —In the poets and in later Lat., to urge or incite to action (cf. admonitor):telo admonuit bijugos,
Verg. A. 10, 586; so Spart. Sever. 11 fin.:liberos verberibus,
Sen. Clem. 1, 14; id. Const. Sap. 12 fin. -
19 liberalitas
lībĕrālĭtas, ātis, f. [1. liber], a way of thinking befitting a freeman; a noble, kind, or friendly disposition, noble spirit, kindness, affability.I.In gen. (rare):II.liberalitate liberos retinere satius est, quam metu,
Ter. Ad. 1, 1, 32:qui ita vivunt, ut eorum probetur fides, liberalitas,
kindness, Cic. Lael. 5, 19:(L. Cassius) homo, non liberalitate, ut alii, sed ipsa tristitia et severitate popularis,
id. Brut. 25, 97.—In partic., generosity, liberality (the usual signif. of the word;B.syn.: bonitas, beneficentia, benignitas): beneficentia, quam eandem vel benignitatem vel liberalitatem appellari licet,
Cic. Off. 1, 7, 20:liberalitas ac benignitas,
id. de Or. 2, 25, 105:magnificentia liberalitatis,
id. Rosc. Com. 8, 24:ut ea liberalitate utamur, quae prosit amicis, noceat nemini,
id. Off. 1, 14, 43:quid dicam de pietate in matrem, liberalitate in sorores?
id. Lael. 3, 11:liberalitatis virtutes,
Quint. 6 prooem. § 10: illa quidam catachresis volunt esse, cum... pro luxuria liberalitas dicitur;a quibus equidem dissentio,
id. 8, 6, 36.—Transf. (abstr. pro concr.), a gift, present (post-Aug.):decima parte liberalitatis apud quemque eorum relicta,
Tac. H. 1, 20; Suet. Tib. 46: unaque et altera liberalitate locupletavit, id. Vit. Hor.— Plur.:revocatae liberalitates ejus,
gifts, grants, Suet. Claud. 29:liberalitates Neronis revocandas curavit,
id. Galb. 15. -
20 prooemium
prŏoemĭum, ii, n., = prooimion.I.An introduction, preface, proem (class.; syn.: exordium, principium): quod principium Latine vel exordium dicitur, majore quădam ratione Graeci videntur prooimion nominasse:II.quia a nostris initium modo significatur, illi satis clare partem hanc esse ante ingressum rei, de quă dicendum sit, ostendunt..certe prooemium est, quod apud judicem, priusquam causam cognoverit, prosit,
Quint. 4, 1, 1; cf. id. 4, 1, 53; 2, 13, 1; 3, 9, 1;3, 11, 28 et saep.: citharoedi prooemium,
prelude, Cic. de Or. 2, 80, 325:longo et alte petito prooemio respondere,
id. Clu. 21, 58 ' volumen prooemiorum..prooemio abuti prooemium exarare, desecare, agglutinare, id. Att. 16, 6, 4:legis prooemium,
id. Leg. 2, 7, 16.—Transf., in gen., a beginning ( poet.): rixae, Juv 3, 288.
- 1
- 2
См. также в других словарях:
prosit — prósit interj. Trimis de siveco, 10.08.2004. Sursa: Dicţionar ortografic PRÓSIT interj. Urare care se face când se închină un pahar de vin la un toast etc. şi care înseamnă să vă fie cu noroc . [var. prozit interj. / < lat. prosit, pers. 3… … Dicționar Român
prosit — [pʀɔzit] interj. ÉTYM. XXe (in Larousse, 1932); mot all., lat. prosit, subj. de prodesse « être utile ». ❖ ♦ Formule de souhait accompagnant un toast. Syn. franç. : santé !, à la tienne !, à la vôtre ! || On dit prosit ! quand on trinque. ⇒ Tchin … Encyclopédie Universelle
prosit — Interj zum Wohl! std. (16. Jh.) Entlehnung. Entlehnt aus l. prōsit es möge nützlich sein , zu l. prōdesse nützen . Daraus gekürzt Prost. Verb: (zu )prosten. Ebenso nschw. prosit, prost; Essenz. ✎ Kluge (1895), 116; DF 2 (1942), 699 701;… … Etymologisches Wörterbuch der deutschen sprache
prosit! — »wohl bekomms!«: Die seit dem 16. Jh. bezeugte lat. Wunschformel ist bei sehr verschiedenen Anlässen üblich, etwa beim Zutrunk sowie zur Einleitung eines neuen Jahres (»prosit Neujahr!«). In die Allgemeinsprache gelangte die Wunschformel wohl… … Das Herkunftswörterbuch
Prosit — Pro sit, interj. [L., 3d pers. sing. subj. present of prodesse to do good; pro for + esse to be.] Lit., may it do (you) good; a salutation used in well wishing, esp. among Germans, as in drinking healths; also used in the contracted form {prost} … The Collaborative International Dictionary of English
Prosit — (lat.), 1) wohl bekomme es! Zuruf beim Zutrinken; 2) der unter Studenten gebräuchliche Gruß, gewöhnlich mit Re (Reprofit) beantwortet … Pierer's Universal-Lexikon
Prosit — (lat., vulgär. Prost), wohl bekomm s! zum Wohl! Heil! P. Neujahr: Froh Neujahr! … Meyers Großes Konversations-Lexikon
Prosit — Prōsit (lat.), es nütze! wohl bekomm es! … Kleines Konversations-Lexikon
prosit — / prɔzit/ interiez. [propr. 3a pers. sing. del pres. cong. del lat. prodesse giovare ]. [augurio in uso in circostanze diverse, per es. in occasione di brindisi o quando qualcuno starnutisce] ▶◀ (alla) salute, [in occasione di brindisi] cincin … Enciclopedia Italiana
prosit — 1846, toast or expression wishing good health (from 16c., famously a drinking pledge by Ger. students), from L., lit. may it advantage (you), third person sing. present subjunctive of prodesse to do good, be profitable, from pro for + esse to be … Etymology dictionary
prosit — [prō′zit; ] E [ prō′sit] interj. [Ger < L, 3d pers. sing., subj., of prodesse, to do good < pro, for + esse, to be] to your health: used as a toast … English World dictionary