-
1 mappa
mappa, ae, f. serviette. - mappam mittere, Suet.: donner le signal des jeux (on jetait une serviette dans le cirque pour donner le signal des jeux).* * *mappa, ae, f. serviette. - mappam mittere, Suet.: donner le signal des jeux (on jetait une serviette dans le cirque pour donner le signal des jeux).* * *Mappa, mappae. Plin. Nappe. -
2 mappa
mappa, ae, f. [Punic, Quint. 1, 5, 57], a napkin, table-napkin; a towel.I.Lit.:II.Varius mappa compescere risum Vix poterat,
Hor. S. 2, 8, 63:laticlavia,
Petr. 32; Mart. 4, 46, 17:rubra detergere vulnera mappa,
Juv. 5, 27.—Transf., a cloth with which the signal for starting was given to racers in the circus, a signalcloth:mappam usitatum Circo nomen, Poeni sibi vindicant,
Quint. 1, 5, 57:mappa cretata,
Mart. 12, 29, 9:Megalesiacae spectacula mappae,
Juv. 11, 191:aliquo liberto mittente mappam, unde magistratus solent,
Suet. Ner. 22. -
3 immitto
im-mitto, misī, missum, ere1) отпускать, отправлять, посылать (servos in urbem C; gladiatores in forum C; milites in stationes L)2) проводить, отводить (aquam canalibus Cs; cloacam privatam in publicam Dig)3) вводитьi. aliquem in bona C — ввести кого-л. во владение имуществом4) всовывать, продевать ( collum in laqueum C)5) набрасывать, надевать, обматывать ( mappam circa cervices Pt)6) пускать, бросать, метать (pila in hostes Cs; calĭcem in faciem alicujus Pt; aliquid in undas, in flumen Cs)immitti и i. se — бросаться, устремляться (in medios hostes C, L)immitti undis O и i. corpus in undas O — броситься в волны7) напускать, спускать, натравливать ( canes V)8)а) подсылать, подговаривать ( aliquem ad spoliandam aram C)eum a Cicerone immissum dicebant Sl — говорили, что он подослан Цицерономб) насылать (alicui duras i. curas V)9) причинять, наносить ( injuriam alicui C)10) внушать (timorem V; amorem SenT)i. alicui fugam V — обращать кого-л. в бегство11) вбивать, вставлять ( tigna in flumen Cs); впускать, вплетать ( aurum filis O); прививать ( plantas V)13) пускать, давать волю (i. juga = equos jugales V)i. habenas и frena V etc. — отпустить поводья, перен. поплыть на всех парусахi. equum ad legionem C — пустить коня (поскакать во всю прыть) к легионуi. vitem Vr — дать винограду свободно растиpalmes laxis immissus habenis V — свободно (дико) растущий побегi. rudentes velis PJ — распустить паруса15) отпускать, отращиватьimmissus — отпущенный, длинный (barba V, Sen; capilli O) -
4 mappa
ae f. (пунич.)2) сигнальное полотнище, сигнальный флаг ( на ристалищах)mappam mittere Su, M — подать сигнал ( к старту) -
5 immitto
im-mitto, mīsī, missum, ere (in u. mitto), I) hineinschicken, hinein- od. hin- (gehen usw.) lassen, A) eig.: 1) im allg.: alqm in urbem (Ggstz. emittere urbe), Cic.: servos ad spoliandum fanum, Cic.: corpus in undam, Ov.: alqm mediis flammis, Ov.: equum ad legionem tironum, lossprengen auf usw., Galb. in Cic. ep.: iuvencos (sc. in Romanos), losstürzen lassen, Nep.: canes, hetzen, Verg.: naves pice completas in classem Pompeianam, treiben lassen, Caes.: arietem in aedificia, spielen lassen, Auct. b. Alex.: se in specum, hinabstürzen, Liv.: immitti undis, sich stürzen, Ov. – 2) insbes.: a) als milit. t. t., losschicken, vorgehen lassen, sich stürzen lassen, equitatum, Caes.: cohortes in hostes, Auct. b. Afr.: se in medios hostes, Cic. u. Liv.: in urbem praecipiti saltu se immittere, Curt. – b) hinwerfen, hinschleudern, abschießen, tela, Caes.: tela tormentis, Caes.: tela in alqm, Cic. u. Caes.: pila in hostes, Caes.: calicem in faciem alcis, Petron. – c) einsenken, einlassen, tigna machinationibus in flumen, Caes.: trabes insuper immissae, oben eingefügte Querbalken, Caes. – d) hinleiten, hineinleiten, aquam canalibus, Caes.: mare in Lucrinum lacum, Suet.: inter ambas (Europam et Africam) pelagus immissum est, Mela. – e) v. Örtl., sich hineinerstrecken lassen, refl. se immittere u. medial immitti, sich hin- od. hineinerstrecken, v. Örtl., promunturia, Mela: se ad occasum, Mela: Thracia in Illyricos penitus immissa, Mela. – f) einsetzen, einpfropfen, feraces plantas, Verg. georg. 2, 80. – g) einschießen, einwirken, lentum filis aurum, Ov. met. 6, 68. – h) umwerfen, umnehmen, circa oneratas veste cervices laticlaviam mappam, Petron. 32, 2. – i) als publiz. t. t., jmd. als Besitzer in etw. hineinlassen, jmd. in Besitz von etw. setzen, tu praetor in mea bona quos voles immittes? Cic. II. Verr. 1, 142. – B) übtr.: 1) im allg.: alqd (in) aures suas, sich zu Ohren gehen lassen, Plaut. capt. 548 u. Epid. 335: corpus puerperae in aliquam valetudinem, in irgend eine Krankheit versetzen (v. einem Umstand), Ulp. dig. 21, 1, 14. § 2: vixque (mundus) soluta suis immittit verba figuris, fügt kaum sich den Worten, die frei von den Fesseln des Maßes die Sprache mir bietet, Manil. 1, 24: hic corrector in eo ipso loco, quo reprehendit, immittit (läßt sich entschlüpfen) imprudens ipse senarium, Cic. or. 190. – 2) insbes.: a) wider jmd. schicken, anstiften, anstellen, immissus a Cicerone, Sall.: immissus in rem publicam, Cic.: iacĕre et imm. nefariam iniuriam in alqm, antun wollen, Cic. – b) zuschicken, verursachen, beibringen, einflößen, Teucris fugam atrumque timorem, Verg.: amorem, Sen. poët. – II) fortlassen, freilassen, A) = schießen lassen, herablassen, iuga (i.e. equos iugales), Verg.: frena, Verg.: habenas classi, bildl. = mit vollen Segeln fahren, Verg.: rudentes, ausspannen, Plin. ep. – B) emporschießen-, wachsen lassen, vitem, Varro: palmes laxis immissus habenis, der ungehindert wachsen kann, Verg. – dah. immissus, a, um, lang herabhängend, barba, Verg. u. Sen. rhet.: capilli, Ov. – / Synkop. Perf. immisti, Sil. 17, 353: Infin. Perf. inmisse, Lucan. 8, 643.
-
6 mappa
mappa, ae, f. (nach Quint. 1, 5, 57 ein punisches Wort), I) das Vortuch, die Serviette bei Tische, die die Gäste mitbrachten (s. mantēle), daher von Schmarotzern benutzt, um darin Eßwaren von der Tafel der Reichen mit nach Hause zu nehmen, Hor., Petron. u.a.: mappae triclinares, Varro LL.: mappā compescere risum, Hor. – II) das Tuch, womit den Wettfahrenden von einem Magistrate (Konsul od. Prätor) im Zirkus das Zeichen zur Abfahrt gegeben wurde, die Flagge, das Signaltuch, Sen. u.a.: mappam mittere (wehen lassen), Suet. u. Mart
-
7 surripio
surripio, ripuī, reptum, ere (sub u. rapio), heimlich wegnehmen, -entziehen, -entwenden, I) eig.: puerum, Plaut.: pallam, Plaut.: multos libros (aus einer Bibliothek), Cic.: scyphum aureum, Suet.: vasa ex privato sacra, Cic.: e viridiario pavonem, Suet.: coronam de Capitolio, Porphyr.: filium ex custodia, Cic.: mappam praetori, Mart.: de mille modiis unum, Hor.: Parmam, mit List erobern, Cic.: spiritum, unvermerkt Atem holen, Quint. – v. literar. Diebstahl, qui a Naevio vel sumpsisti multa, si fateris, vel, si negas, surripuisti, Cic. Brut. 76: Ennium hoc ait (grammaticus) Homero surripuisse, Ennio Vergilium, Sen. ep. 108, 34: itaque fecisse illum quod in multis aliis versibus Vergilii fecerat, non surripiendi causā, sed palam imitandi, Sen. suas. 3, 7. – II) übtr.: a) übh.: aliquid spatii, Cic.: se alci, Plaut.: se alqo, sich wohin stehlen, unvermerkt wohin kommen, Plaut.: crimina oculis patris, Ov.: virtus nec eripi nec surripi potest, Cic.: diem, die Zeit unnütz zubringen, Ov.: alqm morti, Hor. – b) surripi von einem Angeklagten, der durch Bestechungen und andere schlechte Umtriebe bewirkt, daß er freigesprochen wird, sich der Strafe entziehen, s. Cic. II. Verr. 1, 4, 10. – / Synkop. Formen: surpite, Hor. sat. 2, 3, 283: surpuit, Plaut. capt. prol. 8 u.a.: surpuerat, Hor. carm. 4, 13, 20: surpere, Lucr. 2, 314. – Perf. subrepsit, Gloss. IV, 288, 20; 394, 30: Coni. Perf. surrepsit, Plaut. mil. 334. – Archaist. Nbf. surrupio (subrupio), rupuī, ruptum, rupere, Plaut. asin. 929 u. 930; Bacch. 507; Men. 58 u. 130; Poen. 1058; Pseud. 290; trin. 83. Lex Atinia bei Gell. 17, 7. § 3. 7. 8. Manil. 3, 352. Corp. inscr. Lat. 12, 756: synk. Partiz. surptus, Plaut. Pers. 150 u. rud. 1105. Ritschl prolegg. ad Plaut. trin. p. XCV. Vgl. Georges Lexikon der lat. Wortf. S. 668.
-
8 abnehmen
abnehmen, I) v. tr. herab- od. hinwegnehmen: A) im allg.: 1) eig.: demere (Ggstz. affigere, addere, z. B. galeam, sibi diadema, alci vincula). – detrahere (herab-, wegziehen, z. B. anulum de digito: u. torquem ex hoste: u. stramenta e mulis: u. sibi cruminam de collo: u. frenos equis). – abducere (gelinde wegziehen, zugweise abnehmen, z. B. clavem). – eximere (herausnehmen, z. B. clavem: u. alqm e vinculis = jmdm. die Fesseln). – levare (abheben, lüpfen, z. B. capitis tegumentum [v. einem Adler]: od. durch Abheben jmd. von etw. leichtermachen, z. B. iumenta sarcinis: u. alqm fasce, das Bündel abn., um es selbst zu tragen). – deponere (ablegen, iumentis onera: sich selbst, arma od. vestes umeris: u. coronam). – ponere (von sich legen, tunicam: u. coronam luctus gratiā). – abicere (von sich abwerfen, rasch von sich legen, amiculum: u. insigne regium de capite suo). – exuere (Angezogenes, vermittelst eines Riemens über die Schulter Gehängtes ausziehen, alci clipeum: u. mantĭcam suam umero: u. manum vinculis: u. sibi vincula: u. amiculum). – refigere (losheften, Angenageltes abmachen, clipeum de poste Neptuni). – solvere (loslösen, losmachen, catenas, frenum: u. corollas de nostra fronte: u. pugionem a latere). – tollere (aufheben u. wegnehmen, z. B. ollam [vom Feuer]; patinam, cibos [von der Tafel]. – auferre (wegtragen, wegnehmen, [32] alci pileum [v. einem Adler]: alci anulum dedigito: auch mit dem Messer = wegschneiden, summum articulum caudae). – einen Erhängten a., detrahere alqm ex suspendio; expedire alqm e laqueo. – jmd. vom Kreuze a., deponere alcis corpus de cruce; detrahere alqm ex cruce. – den Verband von der Wunde a., vulnus aperire od. detegere. – die Decke, Hülle von etw. a., levare tegumentum alcis rei (z. B. capitis); retegere alqd (z. B. caput ebrii).
2) übtr.: a) jmd. od. eine Sache von irgend einer Last erleichtern: adimere (Ggstz. dare, z. B. ingentes dolores). – levare alqm alqā re (gleichs. wegheben von etc., alqm vectigali, alqm onere: u. magna ex parte animos religione [fromme Angst]). – eximere (gleichs. herausnehmen aus etc., agrum de vectigalibus: u. alqm ex metu, ex culpa). – solvere (von etw. losmachen, alqm omni publico munere: u. alqm curā etnegotio, v. einer Sache). – liberare (frei machen, alqm istā curā: u. alqm onere). – jmdm. die Aufsicht über die Kinder a., alqm curā liberorum liberare od. solvere (Ggstz. liberorum curam alci delegare). – jmdm. ein Amt a., immunitatem muneris alci dare. – b) ein Geschäft ablegen lassen, s. Eid, Rechnung. – c) von od. aus einer Sache etw. abn., d. i. einsehen, ersehen: intellegere, aus etw., ex alqa re. – iudicare, aus etw., ex alqa re (beurteilend erkennen). – colligere, aus etwas, ex alqa re (aus voraus gegangenen Umständen den logischen Schluß bilden, z. B. inde paucitatem hostium: u. ex eo colligere poteris, qnantā occupatione distinear). – conicere, coniecturam facere od. capere, aus etw., ex alqa re (aus vorausge gangenen Umständen mutmaßlich einen Schluß zusammenstellen). – coniecturā videre, aus etw., ex alqa re (durch mutmaßlichen Schluß sehen, z. B. hoc ex aliquot rebus). – coniecturā assequi od. consequi, aus etw., ex alqa re (durch mutmaßlichen Schluß zu etw. gelangen, etw. begreifen). – interpretari, von od. aus etw., ex alqa re (etw. aus etw. herausdeuten und so auf etw. schließen, z. B. consilium [Absicht] ex necessitate, voluntatem ex vi). – ich nehme es von mir ab, de meo sensu iudico (ich urteile nach meinem Gefühl); de me facio coniecturam (ich mache den mutmaßlichen Schluß nach mir); ad me ipsum refero (ich führe es auf mich selbst zurück, bemesse es nach mir selbst); mihi sum exemplo (ich diene mir selbst zum Beispiel). – soviel ich a. kann, quantum (ego) intellego od. intellegere possum; ut nos iudicamus; quantum coniecturā consequor.
B) prägn.: 1) = abkaufen: emere alqd ab od. de alqo. – 2) entziehend, beraubend nehmen: demere (z. B. iacenti spolia). – adimere (im Ggstz. zu dare, donare, z. B. regna: im Ggstz. zu addere, z. B. adimere diviti, addere pauperi: im Ggstz. zu tribuere, z. B. aliquid Caesari adimat, inde ut Pompeio tribuat: im Ggstz. zu reddere, z. B. alci regnum: im Ggstz. zu relinquere, z. B. omnia ea sociis adimere, quae victores hostibus reliquerant). – exuere alqm alqā re (gleichs. von etw. ausziehen, z. B. hostem castris, praedā: u. alqm agro [33] paterno). – detrahere (gegen ben Willen entziehen, z. B. equitibus equos: im Ggstz. zu dare, z. B. alci Armeniam: im Ggstz. zu deferre, z. B. alci fasces: im Sinne des Verminderns, de prandio nihil). – auferre (jmdm. wegnehmen, bes. unbefugter- u. ungerechterweise, z. B. ab alqo hydriam: u. uni Ptolemaeo prope sex milia talentorum). – eripere (entreißen, gewaltsam abn., z. B. alci gladium: u. classem Caesari); verb. alci alqd eripere et auferre. – surripere (entwenden, heimlich u. durch List abn., mappam praetori). – furari (stehlen, diebischerweise abn.). – capere alqd de od. ab od. ex alqo (erobern, durch Eroberung abn., z. B. agrum de Tarquiniensibus: u. patriam ab hostibus: u. Sassulam urbem ex Tiburtibus). – recipere od. recuperare alqd ab alqo (etwas wiedererobern, wieder abnehmen, z. B. rec. urbem a Gallis: u. recip. omnem praedam ab hostibus: u. recup. Italiam ab Hannibale). – jmdm. das Gelda., pecuniam alci adimere, auferre od. eripere: im Spiel jmdm. etw. a., auferre alci alqd (z. B. nummos). – jmdm. ein Amt, das Kommando a., s. abdanken no. I, c.
II) v. intr. es nimmt etw. od. jmd. ab, d. i. = es wird verkleinert, vermindert, minuitur (z. B. puteus, multitudo, frigus, morbus: u. minuitur diligentia consuetudine). – od. deminuitur (z. B. res familiaris mea lege Caesaris: u. deminuuntur vires inopiā frumenti). – od. imminuitur (z. B. pretium). – u. = es mindert sich, minuit (an Größe u. Umfang, z. B. aestus [Flut], luna). – od. minuit se (an Stärke, z. B. morbus). – od. imminuit so (z. B. dolor). – u. = es nimmt im Wachstum, im Wachsen, Steigen ab, decrescit (z. B. flumen,luna, grex, febris, morbus, dies). – u. = es altert gleichs., senescit (z. B. orbis lunae, luna, hiems, vires, pugna: u. studium cum spe: u. rumores). – od. consenescit (z. B. vires, vires civitatis). – u. = es läßt nach, remittit (z. B. ventus, imber, pestilentia, febris, dolores). – od. se remittit (z. B. morbus, dolor, furor). – od. remittitur (z. B. febris ex toto, frigus, virtus). – u. = es wird teilweise gehoben, wird erleichtert, levatur (z. B. morbus, dolor, febris, annona). – u. = es wird leichter, weniger beschwerlich, levior fit (z. B. febris, morbus: dah. es hat abgenommen, levior est, z. B. febris, dolor). – u. = es gleitet gleichs. abwärts, sinkt, labitur (z. B. paulatim disciplina [Zucht]: u. magis magisque mores). – u. = es macht sich fort, geht aus, deficit (z. B. crumina: u. vires); verb. consenescit et deficit (z. B. vires). – u. = es ermattet, erschlafft, languescit (z. B. industria: u. von Pers., corpore). – u. = es hört nach u. nach auf zu brausen, defervescit (z. B. aestus: u. hominum studia: u. ira). – u. = es wird stumpf, hebescit (z. B. sensus [Sinne]: oculi, acies mentis: u. virtus, nimmt an Wert, an Geltung ab). – die Hitze nimmt ab, calor refrigeratur (kühlt sich ab, Ggstz. calor crescit); calor se frangit (bricht sich): das Gesicht nimmt ab, oculi hebescunt; acies oculorum hebes est, bei jmd., alci: Gesicht u. Gehör haben abgenommen, sensus oculorum et aurium hebetes sunt: das Gedächtnis nimmt [34] ab, memoria minuitur (wird vermindert); memoria labat (wankt, ist nicht mehr treu).
-
9 Flagge
Flagge, vexillum navale, im Zshg. bl. vexillum (als Fahne). – insigne (als Abzeichen, z.B. eines Admiralschiffs). – mappa (als Tuch, um damit ein Zeichen zu geben, z.B. zum Abfahren der Wettrenner im Zirkus). – die F. wehen lassen, vexillum proponere, tollere (die F. aufstecken); mappam mittere (die F. flattern lassen): die F. streichen, vexillum demittere, deducere.
-
10 wehen
wehen, flare. – der Wind, der aus Norden weht, ventus, qui a septentrionibus oritur: der Wind weht von Epirus her, ventus ab Epiro flat: der Wind, die Luft weht sanft, ventus est lenis et mitis: der Wind weht heftiger ventus increbrescit. – wehen lassen, z.B. die Flagge (zum Zeichen, daß das Wettrennen beginnen soll), mappam mittere: weiße Tücher (als Signal), candidis velis signum dare. – Bildl., der Geist des Lälius weht selbst in seinen Schriften, Laelii mens spirare videtur etiam in scriptis. – Wehen, das, flatus.
-
11 immitto
im-mitto, mīsī, missum, ere (in u. mitto), I) hineinschicken, hinein- od. hin- (gehen usw.) lassen, A) eig.: 1) im allg.: alqm in urbem (Ggstz. emittere urbe), Cic.: servos ad spoliandum fanum, Cic.: corpus in undam, Ov.: alqm mediis flammis, Ov.: equum ad legionem tironum, lossprengen auf usw., Galb. in Cic. ep.: iuvencos (sc. in Romanos), losstürzen lassen, Nep.: canes, hetzen, Verg.: naves pice completas in classem Pompeianam, treiben lassen, Caes.: arietem in aedificia, spielen lassen, Auct. b. Alex.: se in specum, hinabstürzen, Liv.: immitti undis, sich stürzen, Ov. – 2) insbes.: a) als milit. t. t., losschicken, vorgehen lassen, sich stürzen lassen, equitatum, Caes.: cohortes in hostes, Auct. b. Afr.: se in medios hostes, Cic. u. Liv.: in urbem praecipiti saltu se immittere, Curt. – b) hinwerfen, hinschleudern, abschießen, tela, Caes.: tela tormentis, Caes.: tela in alqm, Cic. u. Caes.: pila in hostes, Caes.: calicem in faciem alcis, Petron. – c) einsenken, einlassen, tigna machinationibus in flumen, Caes.: trabes insuper immissae, oben eingefügte Querbalken, Caes. – d) hinleiten, hineinleiten, aquam canalibus, Caes.: mare in Lucrinum lacum, Suet.: inter ambas (Europam et Africam) pelagus immissum est, Mela. – e) v. Örtl., sich hineinerstrecken lassen, refl. se immittere u. medial immitti, sich hin- od. hineinerstrecken, v.————Örtl., promunturia, Mela: se ad occasum, Mela: Thracia in Illyricos penitus immissa, Mela. – f) einsetzen, einpfropfen, feraces plantas, Verg. georg. 2, 80. – g) einschießen, einwirken, lentum filis aurum, Ov. met. 6, 68. – h) umwerfen, umnehmen, circa oneratas veste cervices laticlaviam mappam, Petron. 32, 2. – i) als publiz. t. t., jmd. als Besitzer in etw. hineinlassen, jmd. in Besitz von etw. setzen, tu praetor in mea bona quos voles immittes? Cic. II. Verr. 1, 142. – B) übtr.: 1) im allg.: alqd (in) aures suas, sich zu Ohren gehen lassen, Plaut. capt. 548 u. Epid. 335: corpus puerperae in aliquam valetudinem, in irgend eine Krankheit versetzen (v. einem Umstand), Ulp. dig. 21, 1, 14. § 2: vixque (mundus) soluta suis immittit verba figuris, fügt kaum sich den Worten, die frei von den Fesseln des Maßes die Sprache mir bietet, Manil. 1, 24: hic corrector in eo ipso loco, quo reprehendit, immittit (läßt sich entschlüpfen) imprudens ipse senarium, Cic. or. 190. – 2) insbes.: a) wider jmd. schicken, anstiften, anstellen, immissus a Cicerone, Sall.: immissus in rem publicam, Cic.: iacĕre et imm. nefariam iniuriam in alqm, antun wollen, Cic. – b) zuschicken, verursachen, beibringen, einflößen, Teucris fugam atrumque timorem, Verg.: amorem, Sen. poët. – II) fortlassen, freilassen, A) = schießen lassen, herablassen, iuga (i.e. equos iugales), Verg.: frena, Verg.: habenas classi, bildl. = mit vollen Se-————geln fahren, Verg.: rudentes, ausspannen, Plin. ep. – B) emporschießen-, wachsen lassen, vitem, Varro: palmes laxis immissus habenis, der ungehindert wachsen kann, Verg. – dah. immissus, a, um, lang herabhängend, barba, Verg. u. Sen. rhet.: capilli, Ov. – ⇒ Synkop. Perf. immisti, Sil. 17, 353: Infin. Perf. inmisse, Lucan. 8, 643. -
12 mappa
mappa, ae, f. (nach Quint. 1, 5, 57 ein punisches Wort), I) das Vortuch, die Serviette bei Tische, die die Gäste mitbrachten (s. mantele), daher von Schmarotzern benutzt, um darin Eßwaren von der Tafel der Reichen mit nach Hause zu nehmen, Hor., Petron. u.a.: mappae triclinares, Varro LL.: mappā compescere risum, Hor. – II) das Tuch, womit den Wettfahrenden von einem Magistrate (Konsul od. Prätor) im Zirkus das Zeichen zur Abfahrt gegeben wurde, die Flagge, das Signaltuch, Sen. u.a.: mappam mittere (wehen lassen), Suet. u. Mart -
13 surripio
surripio, ripuī, reptum, ere (sub u. rapio), heimlich wegnehmen, -entziehen, -entwenden, I) eig.: puerum, Plaut.: pallam, Plaut.: multos libros (aus einer Bibliothek), Cic.: scyphum aureum, Suet.: vasa ex privato sacra, Cic.: e viridiario pavonem, Suet.: coronam de Capitolio, Porphyr.: filium ex custodia, Cic.: mappam praetori, Mart.: de mille modiis unum, Hor.: Parmam, mit List erobern, Cic.: spiritum, unvermerkt Atem holen, Quint. – v. literar. Diebstahl, qui a Naevio vel sumpsisti multa, si fateris, vel, si negas, surripuisti, Cic. Brut. 76: Ennium hoc ait (grammaticus) Homero surripuisse, Ennio Vergilium, Sen. ep. 108, 34: itaque fecisse illum quod in multis aliis versibus Vergilii fecerat, non surripiendi causā, sed palam imitandi, Sen. suas. 3, 7. – II) übtr.: a) übh.: aliquid spatii, Cic.: se alci, Plaut.: se alqo, sich wohin stehlen, unvermerkt wohin kommen, Plaut.: crimina oculis patris, Ov.: virtus nec eripi nec surripi potest, Cic.: diem, die Zeit unnütz zubringen, Ov.: alqm morti, Hor. – b) surripi von einem Angeklagten, der durch Bestechungen und andere schlechte Umtriebe bewirkt, daß er freigesprochen wird, sich der Strafe entziehen, s. Cic. II. Verr. 1, 4, 10. – ⇒ Synkop. Formen: surpite, Hor. sat. 2, 3, 283: surpuit, Plaut. capt. prol. 8 u.a.: surpuerat, Hor. carm. 4, 13, 20: surpere, Lucr. 2, 314. – Perf. subrepsit, Gloss. IV,————288, 20; 394, 30: Coni. Perf. surrepsit, Plaut. mil. 334. – Archaist. Nbf. surrupio (subrupio), rupuī, ruptum, rupere, Plaut. asin. 929 u. 930; Bacch. 507; Men. 58 u. 130; Poen. 1058; Pseud. 290; trin. 83. Lex Atinia bei Gell. 17, 7. § 3. 7. 8. Manil. 3, 352. Corp. inscr. Lat. 12, 756: synk. Partiz. surptus, Plaut. Pers. 150 u. rud. 1105. Ritschl prolegg. ad Plaut. trin. p. XCV. Vgl. Georges Lexikon der lat. Wortf. S. 668.Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > surripio
-
14 immitto
immitto ( inm-), īsi, issum, 3 ( perf. sync. immisti, Sil. 17, 354), v. a. [in-mitto], to send or let into a place, to introduce, admit, to send or despatch against, to let loose at, discharge at, to cast or throw into (freq. and class.; cf. intromitto, induco, introduco).I.Lit.A.In gen.:B.servos ad spoliandum fanum,
Cic. Verr. 2, 4, 45, § 101; cf.:servi in tecta nostra cum facibus immissi,
id. Att. 14, 10, 1; id. Sest. 36, 78:magna vis hominum simul immissa,
Liv. 2, 5, 3:equitatu immisso (in agmen hostium),
Caes. B. G. 7, 40, 4:armaturam levem in stationes,
Liv. 40, 48, 2; 21, 8, 8:corpus in undas,
Ov. H. 2, 133:artificem mediis flammis,
id. M. 6, 615:completas naves taeda et pice in Pomponianam classem immisit,
let loose, Caes. B. C. 3, 101, 2; so ib. § 5; cf.:navem in terram,
Liv. 30, 25, 8: repente equum immisi ad eam legionem, urged, spurred, Galb. ap. Cic. Fam. 10, 30, 3:si effrenatos in eos equos immittitis,
Liv. 40, 40, 5:pila in hostes,
Caes. B. G. 6, 8, 6:tela,
id. B. C. 3, 92, 2:telum ex manu,
Dig. 9, 2, 52:canalibus aqua immissa,
Caes. B. C. 2, 10, 6:aquam ex fullonicis in fundum vicini,
Dig. 39, 3, 3:cloacam privatam in publicum,
ib. 43, 23, 1; and:puram aquam in alvum,
Cels. 2, 12:haec (tigna) cum machinationibus immissa in flumen defixerat,
had driven into, Caes. B. G. 4, 17, 4:bipedales trabes,
id. ib. §6: tigna (in parietem),
Dig. 8, 5, 8; 43, 25, 3:coronam caelo,
hurls it to the sky, Ov. M. 8, 179:lentum filis immittitur aurum,
is inserted, interwoven, id. ib. 6, 68:circa oneratas veste cervices laticlaviam immiserat mappam,
put on, put around, Petr. 32, 2:dexteraque immissis da mihi signa rotis,
let loose, swiftly driven, Prop. 3, 9, 58; cf.:immissis pars caeca et concita frenis Arietat in portas,
slackened, Verg. A. 11, 889:habenas,
id. ib. 5, 662; Ov. M. 1, 280; cf.rudentes,
let go, let loose, Plin. Ep. 8, 4, 5:Codrus in medios se immisit hostes,
threw himself, Cic. Tusc. 1, 48, 116; Liv. 9, 4, 10:se in hostium manum multitudinemque,
Cic. Font. 17, 38; cf.:immisit in armatas hostium copias,
id. Par. 1, 2, 12:offirmastin' occultare, quo te inmittas,
whither you are going, Plaut. Pers. 2, 2, 40. —In partic.1.To send against (secretly or hostilely), to set on, incite, instigate, suborn (mostly post-Aug.):2.alii Tarquinium a Cicerone immissum aiebant,
Sall. C. 48, 8:fratrem Tiberium inopinantem repente immisso tribuno militum interemit,
Suet. Calig. 23; cf. Tac. A. 3, 16:immissis qui monerent,
id. ib. 4, 54:Suillium accusandis utrisque immittit,
id. ib. 11, 1:ad cujus rei probationem immittet indices,
Just. 32, 2:invidia et a dissimilibus delator inmissus,
Plin. Ep. 6, 31, 3. —To let grow unrestrained or wild:3.ea vitis immittitur ad uvas pariendas,
Varr. R. R. 1, 31, 3:cupressus immittitur in perticas asseresve,
Plin. 16, 33, 60, § 141:pro densitate arborum immissorumque aliorum in alios ramorum,
grown together, interwoven, Liv. 40, 22, 3: penitus immissis radicibus niti, deeply planted or sunk, Quint. 1, 3, 5: barba immissa et intonso capillo, etc., overgrown, hanging down, Sisenn. ap. Non. 130, 8; so,barba immissa,
Verg. A. 3, 593; Ov. M. 12, 351; Quint. 12, 3, 12:immissi capilli,
Ov. F. 1, 503; id. M. 5, 338; 6, 168; cf., in a Greek construction: Phleias immissus patrios de vertice crines,
Val. Fl. 1, 412.—To ingraft:4.trunci resecantur, et... deinde feraces plantae immittuntur,
Verg. G. 2, 80.—Aliquem in bona alicujus, to install, put in possession, Cic. Verr. 2, 1, 54, § 142.—II.Trop.:aliquid in aures,
to listen to, Plaut. Ep. 3, 1, 14; but without in:ne tu quod istic fabuletur auris inmittas tuas,
id. Capt. 3, 4, 16: verba suis immittere figuris, to accommodate its modes of thought to the words, Manil. 1, 24:jactam et immissam a te nefariam in me injuriam semper duxi,
Cic. Par. 4, 1, 28:hic corrector in eo ipso loco, quo reprehendit, immittit imprudens ipse senarium,
lets escape him, id. Or. 56, 190:si nihil extrinsecus accidit, quod corpus ejus in aliquam valetudinem immitteret,
threw into some sickness, Dig. 1, 21, 14, § 2:immisitque fugam Teucris atrumque timorem,
instilled, infused, Verg. A. 9, 719:vires alicui,
Val. Fl. 7, 353:amorem,
Sen. Herc. Oet. 554. -
15 inmitto
immitto ( inm-), īsi, issum, 3 ( perf. sync. immisti, Sil. 17, 354), v. a. [in-mitto], to send or let into a place, to introduce, admit, to send or despatch against, to let loose at, discharge at, to cast or throw into (freq. and class.; cf. intromitto, induco, introduco).I.Lit.A.In gen.:B.servos ad spoliandum fanum,
Cic. Verr. 2, 4, 45, § 101; cf.:servi in tecta nostra cum facibus immissi,
id. Att. 14, 10, 1; id. Sest. 36, 78:magna vis hominum simul immissa,
Liv. 2, 5, 3:equitatu immisso (in agmen hostium),
Caes. B. G. 7, 40, 4:armaturam levem in stationes,
Liv. 40, 48, 2; 21, 8, 8:corpus in undas,
Ov. H. 2, 133:artificem mediis flammis,
id. M. 6, 615:completas naves taeda et pice in Pomponianam classem immisit,
let loose, Caes. B. C. 3, 101, 2; so ib. § 5; cf.:navem in terram,
Liv. 30, 25, 8: repente equum immisi ad eam legionem, urged, spurred, Galb. ap. Cic. Fam. 10, 30, 3:si effrenatos in eos equos immittitis,
Liv. 40, 40, 5:pila in hostes,
Caes. B. G. 6, 8, 6:tela,
id. B. C. 3, 92, 2:telum ex manu,
Dig. 9, 2, 52:canalibus aqua immissa,
Caes. B. C. 2, 10, 6:aquam ex fullonicis in fundum vicini,
Dig. 39, 3, 3:cloacam privatam in publicum,
ib. 43, 23, 1; and:puram aquam in alvum,
Cels. 2, 12:haec (tigna) cum machinationibus immissa in flumen defixerat,
had driven into, Caes. B. G. 4, 17, 4:bipedales trabes,
id. ib. §6: tigna (in parietem),
Dig. 8, 5, 8; 43, 25, 3:coronam caelo,
hurls it to the sky, Ov. M. 8, 179:lentum filis immittitur aurum,
is inserted, interwoven, id. ib. 6, 68:circa oneratas veste cervices laticlaviam immiserat mappam,
put on, put around, Petr. 32, 2:dexteraque immissis da mihi signa rotis,
let loose, swiftly driven, Prop. 3, 9, 58; cf.:immissis pars caeca et concita frenis Arietat in portas,
slackened, Verg. A. 11, 889:habenas,
id. ib. 5, 662; Ov. M. 1, 280; cf.rudentes,
let go, let loose, Plin. Ep. 8, 4, 5:Codrus in medios se immisit hostes,
threw himself, Cic. Tusc. 1, 48, 116; Liv. 9, 4, 10:se in hostium manum multitudinemque,
Cic. Font. 17, 38; cf.:immisit in armatas hostium copias,
id. Par. 1, 2, 12:offirmastin' occultare, quo te inmittas,
whither you are going, Plaut. Pers. 2, 2, 40. —In partic.1.To send against (secretly or hostilely), to set on, incite, instigate, suborn (mostly post-Aug.):2.alii Tarquinium a Cicerone immissum aiebant,
Sall. C. 48, 8:fratrem Tiberium inopinantem repente immisso tribuno militum interemit,
Suet. Calig. 23; cf. Tac. A. 3, 16:immissis qui monerent,
id. ib. 4, 54:Suillium accusandis utrisque immittit,
id. ib. 11, 1:ad cujus rei probationem immittet indices,
Just. 32, 2:invidia et a dissimilibus delator inmissus,
Plin. Ep. 6, 31, 3. —To let grow unrestrained or wild:3.ea vitis immittitur ad uvas pariendas,
Varr. R. R. 1, 31, 3:cupressus immittitur in perticas asseresve,
Plin. 16, 33, 60, § 141:pro densitate arborum immissorumque aliorum in alios ramorum,
grown together, interwoven, Liv. 40, 22, 3: penitus immissis radicibus niti, deeply planted or sunk, Quint. 1, 3, 5: barba immissa et intonso capillo, etc., overgrown, hanging down, Sisenn. ap. Non. 130, 8; so,barba immissa,
Verg. A. 3, 593; Ov. M. 12, 351; Quint. 12, 3, 12:immissi capilli,
Ov. F. 1, 503; id. M. 5, 338; 6, 168; cf., in a Greek construction: Phleias immissus patrios de vertice crines,
Val. Fl. 1, 412.—To ingraft:4.trunci resecantur, et... deinde feraces plantae immittuntur,
Verg. G. 2, 80.—Aliquem in bona alicujus, to install, put in possession, Cic. Verr. 2, 1, 54, § 142.—II.Trop.:aliquid in aures,
to listen to, Plaut. Ep. 3, 1, 14; but without in:ne tu quod istic fabuletur auris inmittas tuas,
id. Capt. 3, 4, 16: verba suis immittere figuris, to accommodate its modes of thought to the words, Manil. 1, 24:jactam et immissam a te nefariam in me injuriam semper duxi,
Cic. Par. 4, 1, 28:hic corrector in eo ipso loco, quo reprehendit, immittit imprudens ipse senarium,
lets escape him, id. Or. 56, 190:si nihil extrinsecus accidit, quod corpus ejus in aliquam valetudinem immitteret,
threw into some sickness, Dig. 1, 21, 14, § 2:immisitque fugam Teucris atrumque timorem,
instilled, infused, Verg. A. 9, 719:vires alicui,
Val. Fl. 7, 353:amorem,
Sen. Herc. Oet. 554. -
16 subripio
sur-rĭpĭo ( subr-), rĭpŭi (rŭpŭi, Plaut. Trin. 1, 2, 46; id. Men. 5, 5, 38;I.v. Ritschl, Proleg. p. xcv.), reptum, 3 (sync. forms: surpite,
Hor. S. 2, 3, 283:surpere,
Lucr. 2, 314:surpuit,
Plaut. Capt. prol. 8; id. ib. 3, 5, 102;5, 4, 14: surpuerit,
id. Trin. 4, 3, 16:surpuerat,
Hor. C. 4, 13, 20; perf. subj. surrepsit for surripuerit, Plaut. Mil. 2, 3, 62), v. a. and n. [rapio], to snatch or take away secretly, to withdraw privily, to steal, pilfer, purloin (class.).Lit.:II.qui vasa ex privato sacro surripuerit,
Cic. Inv. 2, 18, 55:ex ejus custodiā filium,
id. Dom. 25, 66: libros servus. id. Fam. 13, 77, 3:puerum (servos),
Plaut. Capt. prol. 8; cf.surreptus (puer),
id. Poen. 4, 2, 80; 5, 2, 98:filius ex patriā,
id. ib. 5, 4, 77:sacram coronam Jovis,
id. Men. 5, 5, 38:de mille fabae modiis unum,
Hor. Ep. 1, 16, 55:mappam praetori surpuit,
Mart. 12, 29, 10.—Of literary theft:qui a Naevio vel sumpsisti multa, si fateris, vel, si negas, surripuisti,
Cic. Brut. 19, 76:Ennium hoc ait Homero surripuisse, Ennio Vergilium,
Sen. Ep. 108, 34:non surripiendi causā, sed palam imitandi,
id. Suas. 3, 7:surrupuisti te mihi dudum de foro,
i. e. you have stolen away from me, Plaut. Men. 3, 2, 26; cf. id. Mil. 2, 3, 62:quae (puella) se surpuerat mihi,
Hor. C. 4, 13, 20:unum me surpite morti,
id. S. 2, 3, 283.— Absol.:quare, Si quidvis satis est, perjuras, surripis, aufers Undique?
Hor. S. 2, 3, 127. —Trop.:virtus, quae nec eripi nec surripi potest,
Cic. Par. 6, 3, 51:aut occulte surripi aut impune eripi,
id. Verr. 2, 1, 4, § 10:surripiendum aliquid putavi spatii,
id. Att. 5, 16, 1:motus quoque surpere debent,
Lucr. 2, 314:crimina oculis patris,
Ov. H. 11, 66:diem,
id. P. 4, 2, 40:tempus quod adhuc subripiebatur, collige et serva,
Sen. Ep. 1, 1. -
17 surripio
sur-rĭpĭo ( subr-), rĭpŭi (rŭpŭi, Plaut. Trin. 1, 2, 46; id. Men. 5, 5, 38;I.v. Ritschl, Proleg. p. xcv.), reptum, 3 (sync. forms: surpite,
Hor. S. 2, 3, 283:surpere,
Lucr. 2, 314:surpuit,
Plaut. Capt. prol. 8; id. ib. 3, 5, 102;5, 4, 14: surpuerit,
id. Trin. 4, 3, 16:surpuerat,
Hor. C. 4, 13, 20; perf. subj. surrepsit for surripuerit, Plaut. Mil. 2, 3, 62), v. a. and n. [rapio], to snatch or take away secretly, to withdraw privily, to steal, pilfer, purloin (class.).Lit.:II.qui vasa ex privato sacro surripuerit,
Cic. Inv. 2, 18, 55:ex ejus custodiā filium,
id. Dom. 25, 66: libros servus. id. Fam. 13, 77, 3:puerum (servos),
Plaut. Capt. prol. 8; cf.surreptus (puer),
id. Poen. 4, 2, 80; 5, 2, 98:filius ex patriā,
id. ib. 5, 4, 77:sacram coronam Jovis,
id. Men. 5, 5, 38:de mille fabae modiis unum,
Hor. Ep. 1, 16, 55:mappam praetori surpuit,
Mart. 12, 29, 10.—Of literary theft:qui a Naevio vel sumpsisti multa, si fateris, vel, si negas, surripuisti,
Cic. Brut. 19, 76:Ennium hoc ait Homero surripuisse, Ennio Vergilium,
Sen. Ep. 108, 34:non surripiendi causā, sed palam imitandi,
id. Suas. 3, 7:surrupuisti te mihi dudum de foro,
i. e. you have stolen away from me, Plaut. Men. 3, 2, 26; cf. id. Mil. 2, 3, 62:quae (puella) se surpuerat mihi,
Hor. C. 4, 13, 20:unum me surpite morti,
id. S. 2, 3, 283.— Absol.:quare, Si quidvis satis est, perjuras, surripis, aufers Undique?
Hor. S. 2, 3, 127. —Trop.:virtus, quae nec eripi nec surripi potest,
Cic. Par. 6, 3, 51:aut occulte surripi aut impune eripi,
id. Verr. 2, 1, 4, § 10:surripiendum aliquid putavi spatii,
id. Att. 5, 16, 1:motus quoque surpere debent,
Lucr. 2, 314:crimina oculis patris,
Ov. H. 11, 66:diem,
id. P. 4, 2, 40:tempus quod adhuc subripiebatur, collige et serva,
Sen. Ep. 1, 1.
См. также в других словарях:
MAPPA — I. MAPPA Plinio vox Punica: Quintiliano l. 1. c. 5. dicta, quod a manibus pendeat, dum sumus in mensa. Vetus Vocabular. quasi manupia, i. e. manum pians, tergendis enim manibus, quemadmodum prius Mantilia, usum praebebant. Breve efat linteum,… … Hofmann J. Lexicon universale
MAPPARIUS — apud Chrysostomum, Auctorem Chronici Alexand. Scylitzen, Nicetam Choniaten, Alios, dicitur is, quiproiectam ab Imperatore vel Consule aut alio Magistratu, mappam excipiebat, signumque gladiatoribus dabat, quod μαππάςθαι dictum in Glossis Basil… … Hofmann J. Lexicon universale
CRETA — I. CRETA Herodoto, l. 2. ubi de more Aegyptiorum Sacerdotum, quem in probando bove sacrificiis apto solebant usurpare, γῆ σημαντρὶς dicta est, quod eâ literas signari antiquissimis temporibus in usu fuit. Servius, ad illud l. 6. Aen. v. 321.… … Hofmann J. Lexicon universale
MANTELA — proprie Χειρόμακτρον, h. e. manualis tela, quâ manus tergebantur; aliter Mantele, apud Treb. Pollionem, in Gallienis, c. 16. Mantelibus aureis semper stravit: et Mantelum, per generis enallagen. Virg. Aen. l. 1. v. 706. tonsisque ferunt mantelia… … Hofmann J. Lexicon universale
Palindrom — (v. gr., d.i. zurücklaufend), 1) Wort, welches vor u. rückwärts gelesen, dieselbe Bedeutung hat; z.B. Ehe; 2) (Cancrinus versus), Vers, welcher entweder nach den Wörtern (dann Sotadisches P., nach seinem Erfinder genannt) od. nach den Buchstaben… … Pierer's Universal-Lexikon
Palindrōm — (griech. Palindrŏmon), ein Wort, das vor und rückwärts gelesen dasselbe Wort (z. B. Elle, Reliefpfeiler) oder doch einen Sinn gibt (z. B. Neger Regen, Gras Sarg); auch ein Vers, der vor und rückwärts gelesen dieselben Worte ergibt (versus… … Meyers Großes Konversations-Lexikon
Prologus Arminensis — Anfang des Prologus, Digitalisat des Münchner Exemplars Prologus Arminensis (vollständig: [Incipit] Prologus Arminensis in mappam Terresancte Templi Domini Ac sancte ciuitatis Hierusalem, nach dem Incipit auf Blatt 2r; auch: Tractatulus totius… … Deutsch Wikipedia
FACTIONES — aliter Partes, quod vide dicebantur in ludis Circensibus, aurigarum pro palma certantium divisi coetus, quos colores distinguebant a se invicem, et pompâ procedente, favorem, studia ac sponsiones spectantium, prout quisque in hanc vel illam… … Hofmann J. Lexicon universale
MITTERE Mantilia — apud Lamprid. in Alexandro Seu. c. 37. Convivium neque opiparum, neque nimis parcum, sed nitoris summifuit, ita tamen us pura mantilia mitterentur: saepius cocco clavata, aurata vero numquam; non aliud quam sternere est. Pollio in Gallienis, c.… … Hofmann J. Lexicon universale
Palindrome — Pour les articles homonymes, voir Palindrome (homonymie). Le palindrome (substantif masculin), du grec πάλιν / pálin (« en arrière ») et δρόμος / drómos (« course ») est une figure de style appelée aussi palindrome de lettres … Wikipédia en Français
Roger Boscovich — Ruđer Josip Bošković Roger Joseph Boscovich Ruđer Josip Bošković (18 mai 1711, Raguse 13 février 1787, Milan), ou Roger Joseph Boscovich, ou encore Ruggiero Giuseppe Boscovich était un jésuite, mathématicien, physicien, astronome, poète latin et… … Wikipédia en Français