Перевод: с латинского на все языки

со всех языков на латинский

finit

  • 1 finio

    fīnĭo, īre, īvi (ĭi), ītum - tr. - [st1]1 [-] limiter, délimiter, borner [pr. et fig.].    - populi Romani imperium Rhenum finire, Caes. BG. 4, 16, 4: [ils répondirent] que l'empire du peuple romain avait le Rhin pour limite.    - finire cupiditates, Cic. Fin. 2, 27: mettre des bornes aux passions.    - finitas cupiditates habere, Cic. Fin. 1, 62: avoir des désirs limités.    - verba ratione finientur, Cic. Or. 164: on limitera les phrases méthodiquement.    - populi Romani imperium Rhenum finire, Caes. BG. 4: (ils répondirent) que le Rhin servait de limite au territoire romain. [st1]2 [-] préciser, déterminer.    - finire modum alicui rei, Cic. Leg. 2, 66: spécifier des proportions limitées à qqch.    - finire spatia temporis numero noctium, Caes. BG. 6, 18, 2: déterminer les moments de la durée par le nombre des nuits. --- cf. BG. 6, 25, 1. [st1]3 [-] définir.    - is qui a nobis finitur orator, Quint.: l'orateur tel que nous le définissons.    - rhetorice finitur varie, Quint. 2, 15, 1: on donne diverses définitions de la rhétorique.    - avec ne subj. finire senatusconsulto ne... Liv. 31, 48, 8: spécifier par un sénatusconsulte l'interdiction de....    - de pecunia finitur ne... Liv. 40, 44, 10: à propos de la dépense on spécifie l'interdiction de... [st1]4 [-] achever, finir.    - bellum finire, Caes. BC. 3, 51, 3: terminer la guerre.    - cf. Curt. 3, 1, 9 ; Tac. An. 15, 17.    - meminerit dolores maximos morte finiri, Cic. Fin. 1, 49: qu'il se souvienne que la mort met un terme aux plus grandes douleurs.    - sitim finire, Hor. Ep. 2, 2, 146: apaiser la soif.    - finire vitam voluntaria morte, Plin. 6, 66: mettre fin à sa vie par une mort volontaire.    - verbum acuto sono finire, Quint. 1, 5: prononcer un mot en plaçant l'accent aigu sur la dernière syllabe. [st1]5 [-] absol. mettre un terme, finir [de parler, d'écrire].    - ut semel finiam, Quint. 1, 12, 6, etc.: pour conclure enfin.    - finierat Telamone satus, Ov. M. 13: le fils de Télamon avait cessé de parler. [st1]6 [-] passif se terminer.    - ut sententiae verbis finiantur, Cic. de Or. 3, 191: de sorte que la pensée se termine avec les mots (que la phrase embrasse tout le développement de la pensée). --- cf. Cic. Or. 170.    - finiri: se terminer (avoir comme terminaison).    - cf. Quint. 1, 5, 60 ; 1, 6, 14.    - finiri: mourir. --- Cic. poet. Tusc. 1, 115.    - qui morbo finiuntur, Plin. Ep. 1, 12, 2: qui sont morts de maladie.    - finita Juliorum domo, Tac. H. 1, 16: la famille des Jules s'étant éteinte. - intr. - [st1]7 [-] avoir un terme; finir.    - cum pugna diei finisset occasu, Amm. 24, 4, 20: le combat ayant pris fin avec le jour.    - sic Tiberius finivit... Tac. An. 6, 50: c'est ainsi que finit (mourut) Tibère.
    * * *
    fīnĭo, īre, īvi (ĭi), ītum - tr. - [st1]1 [-] limiter, délimiter, borner [pr. et fig.].    - populi Romani imperium Rhenum finire, Caes. BG. 4, 16, 4: [ils répondirent] que l'empire du peuple romain avait le Rhin pour limite.    - finire cupiditates, Cic. Fin. 2, 27: mettre des bornes aux passions.    - finitas cupiditates habere, Cic. Fin. 1, 62: avoir des désirs limités.    - verba ratione finientur, Cic. Or. 164: on limitera les phrases méthodiquement.    - populi Romani imperium Rhenum finire, Caes. BG. 4: (ils répondirent) que le Rhin servait de limite au territoire romain. [st1]2 [-] préciser, déterminer.    - finire modum alicui rei, Cic. Leg. 2, 66: spécifier des proportions limitées à qqch.    - finire spatia temporis numero noctium, Caes. BG. 6, 18, 2: déterminer les moments de la durée par le nombre des nuits. --- cf. BG. 6, 25, 1. [st1]3 [-] définir.    - is qui a nobis finitur orator, Quint.: l'orateur tel que nous le définissons.    - rhetorice finitur varie, Quint. 2, 15, 1: on donne diverses définitions de la rhétorique.    - avec ne subj. finire senatusconsulto ne... Liv. 31, 48, 8: spécifier par un sénatusconsulte l'interdiction de....    - de pecunia finitur ne... Liv. 40, 44, 10: à propos de la dépense on spécifie l'interdiction de... [st1]4 [-] achever, finir.    - bellum finire, Caes. BC. 3, 51, 3: terminer la guerre.    - cf. Curt. 3, 1, 9 ; Tac. An. 15, 17.    - meminerit dolores maximos morte finiri, Cic. Fin. 1, 49: qu'il se souvienne que la mort met un terme aux plus grandes douleurs.    - sitim finire, Hor. Ep. 2, 2, 146: apaiser la soif.    - finire vitam voluntaria morte, Plin. 6, 66: mettre fin à sa vie par une mort volontaire.    - verbum acuto sono finire, Quint. 1, 5: prononcer un mot en plaçant l'accent aigu sur la dernière syllabe. [st1]5 [-] absol. mettre un terme, finir [de parler, d'écrire].    - ut semel finiam, Quint. 1, 12, 6, etc.: pour conclure enfin.    - finierat Telamone satus, Ov. M. 13: le fils de Télamon avait cessé de parler. [st1]6 [-] passif se terminer.    - ut sententiae verbis finiantur, Cic. de Or. 3, 191: de sorte que la pensée se termine avec les mots (que la phrase embrasse tout le développement de la pensée). --- cf. Cic. Or. 170.    - finiri: se terminer (avoir comme terminaison).    - cf. Quint. 1, 5, 60 ; 1, 6, 14.    - finiri: mourir. --- Cic. poet. Tusc. 1, 115.    - qui morbo finiuntur, Plin. Ep. 1, 12, 2: qui sont morts de maladie.    - finita Juliorum domo, Tac. H. 1, 16: la famille des Jules s'étant éteinte. - intr. - [st1]7 [-] avoir un terme; finir.    - cum pugna diei finisset occasu, Amm. 24, 4, 20: le combat ayant pris fin avec le jour.    - sic Tiberius finivit... Tac. An. 6, 50: c'est ainsi que finit (mourut) Tibère.
    * * *
        Finio, finis, finiui, finitum, pen. prod. finire. Finer, Terminer, Achever, Mettre à fin.
    \
        Animam finiuit. Ouid. Il a finé sa vie, Il est mort.
    \
        Famem finire. Ouid. Se saouler.
    \
        Finiri morbo. Plin. iunior. Finer ses jours par maladie.
    \
        Prandia finire moris. Horat. Manger des meure à la fin du disner pour le dernier mets.
    \
        Spiritum finiebat. Tacit. Il se mouroit.
    \
        Vitam inedia finire. Plin. Finer sa vie par faim, Mourir de faim.
    \
        Vitam suspendio. Suet. Se pendre et estrangler.
    \
        Finire prouinciam alicui certo tempore. Cic. Determiner et limiter quelque temps auquel il ayt à se departir de la province.
    \
        Finire animo aliquid. Liu. Limiter et borner en son esprit.
    \
        Finire diem. Liu. Prendre jour certain, Determiner et ordonner un jour, Assigner.
    \
        Finire, absolute. Tacit. Sic Tiberius finiuit. Mourut ainsi.

    Dictionarium latinogallicum > finio

  • 2 senesco

    senesco, ĕre, senui - intr. - [st2]1 [-] devenir vieux, vieillir. [st2]2 [-] prendre les caractères de la vieillesse, se consumer, se dessécher, dépérir, s'affaiblir, décroître, décliner, baisser, languir, passer.    - sensim aetas senescit, Cic. Sen. 11, 38: la vieillesse vient tout doucement.    - tranquillissime senuit, Suet. Aug. 2: il vieillit dans le repos.    - arbores quo magis senescunt, Plin. 16, 27, 50, § 116: plus les arbres vieillissent.    - caseus in salem senescens, Plin.: fromage qui prend un goût de sel en vieillissant.    - senescens mensis, Varr.: mois qui finit.    - senescens hiems, Cic.: hiver sur son déclin.    - agni senescunt, Varr.: les agneaux maigrissent.    - inani studio senescere circa... Quint. 8, prooem. § 18: se consumer dans l'étude stérile de...    - senescere socordiâ, Tac. A. 1, 9: croupir dans l'oisiveté.    - senescit fortuna, Vell. 2, 11, 3: la fortune se lasse (= elle devient contraire).    - senescunt smaragdi, Plin. 37, 5, 18, § 70: les émeraudes se ternissent.    - senescunt cunctando consilia, Liv. 35, 12: les délais font avorter les entreprises.
    * * *
    senesco, ĕre, senui - intr. - [st2]1 [-] devenir vieux, vieillir. [st2]2 [-] prendre les caractères de la vieillesse, se consumer, se dessécher, dépérir, s'affaiblir, décroître, décliner, baisser, languir, passer.    - sensim aetas senescit, Cic. Sen. 11, 38: la vieillesse vient tout doucement.    - tranquillissime senuit, Suet. Aug. 2: il vieillit dans le repos.    - arbores quo magis senescunt, Plin. 16, 27, 50, § 116: plus les arbres vieillissent.    - caseus in salem senescens, Plin.: fromage qui prend un goût de sel en vieillissant.    - senescens mensis, Varr.: mois qui finit.    - senescens hiems, Cic.: hiver sur son déclin.    - agni senescunt, Varr.: les agneaux maigrissent.    - inani studio senescere circa... Quint. 8, prooem. § 18: se consumer dans l'étude stérile de...    - senescere socordiâ, Tac. A. 1, 9: croupir dans l'oisiveté.    - senescit fortuna, Vell. 2, 11, 3: la fortune se lasse (= elle devient contraire).    - senescunt smaragdi, Plin. 37, 5, 18, § 70: les émeraudes se ternissent.    - senescunt cunctando consilia, Liv. 35, 12: les délais font avorter les entreprises.
    * * *
        Senesco, senescis, senescere. Plin. Vieillir, Envieillir, Devenir vieil.
    \
        Fama senescere dicitur quis. Liu. Quand son bruit et renommee se diminue.
    \
        Amor senescet. Ouid. Se refroidira et diminuera, Se passera.
    \
        Senescens in salem caseus. Plin. Qui se sale en vieillissant, et à mesure qu'il vieillist.
    \
        Ciuitas otio senescit. Liu. Devient à neant et se perd, S'aneantit.
    \
        Consilia senescunt. Liu. Viennent à neant à la longue et en les differant.
    \
        Fama senescens. Tacit. Qui se passe.
    \
        Humus lassa senescit. Ouid. La terre se lasse de porter.
    \
        Hyems senescit. Cic. Quand l'hyver fine et est sur le declin.
    \
        Laus senescit. Cic. Quand la louange d'aucun se diminue.
    \
        Literae senescunt. Plin. iunior. Quand elles viennent à rien.
    \
        Luna senescens, cui Crescens opponitur. Varro. Decroissant, Decours de lune.
    \
        Morbus senescit. Cic. Quand la maladie commence à se passer.
    \
        Pugna senescit. Liu. Le combat se refroidit.
    \
        Seges alta imbre nimio senescit. Stat. Se gaste et corrompt.
    \
        Virtus paulatim euicta senescit. Sil. Se debilite et affoiblist.
    \
        Vitia senescunt. Liu. Les vices se passent.

    Dictionarium latinogallicum > senesco

  • 3 tandem

    tandem, adv. [st2]1 [-] enfin, à la fin, finalement, en fin de compte, en définitive, bref. [st2]2 [-] donc (dans une phrase interrogative).    - tandem promisit: enfin il promit, il finit par promettre.    - jam tandem: désormais, maintenant enfin.    - tandem aliquo (aliquo tandem): enfin une bonne fois, enfin donc (pour exprimer le soulagement).    - tandem aliquando Catilinam, scelus anhelantem, ex urbe vel ejecimus vel emisimus, vel ipsum egredientem verbis prosecuti sumus, Cic. Cat. 2, 1: enfin donc Catilina, qui respirait le crime, nous l'avons jeté hors de Rome ou nous l'avons laissé s'échapper, ou, si l'on veut encore, nous l'avons accompagné avec des paroles (d'adieu), lui qui s'en allait de lui-même.    - quousque tandem abutere ( = abuteris), Catilina, patientia nostra? Cic. Cat. 1, 1: jusqu'à quand, Catilina, vas-tu donc abuser de notre patience?    - quae quousque tandem patiemini? Sall. C. 20: jusques à quand allez-vous donc souffrir cette situation?    - jam tandem Italiae fugientis prendimus oras, Virg. En. 6, 61: maintenant enfin nous atteignons le rivage de la fuyante Italie.
    * * *
    tandem, adv. [st2]1 [-] enfin, à la fin, finalement, en fin de compte, en définitive, bref. [st2]2 [-] donc (dans une phrase interrogative).    - tandem promisit: enfin il promit, il finit par promettre.    - jam tandem: désormais, maintenant enfin.    - tandem aliquo (aliquo tandem): enfin une bonne fois, enfin donc (pour exprimer le soulagement).    - tandem aliquando Catilinam, scelus anhelantem, ex urbe vel ejecimus vel emisimus, vel ipsum egredientem verbis prosecuti sumus, Cic. Cat. 2, 1: enfin donc Catilina, qui respirait le crime, nous l'avons jeté hors de Rome ou nous l'avons laissé s'échapper, ou, si l'on veut encore, nous l'avons accompagné avec des paroles (d'adieu), lui qui s'en allait de lui-même.    - quousque tandem abutere ( = abuteris), Catilina, patientia nostra? Cic. Cat. 1, 1: jusqu'à quand, Catilina, vas-tu donc abuser de notre patience?    - quae quousque tandem patiemini? Sall. C. 20: jusques à quand allez-vous donc souffrir cette situation?    - jam tandem Italiae fugientis prendimus oras, Virg. En. 6, 61: maintenant enfin nous atteignons le rivage de la fuyante Italie.
    * * *
        Tandem, Aduerbium. Terent. A la parfin, En fin finale, Finablement.
    \
        Quam ob rem tandem? Terent. Mais pourquoy je vous prie?
    \
        Itane tandem vxorem duxit Antipho iniussu meo? Terentius. Quoy je vous prie, Antipho, etc. C'est il bien peu faire je vous prie que Antipho, etc.
    \
        Ibis tandem aliquando, quo te iampridem tua ista cupiditas effraenata ac furiosa rapiebat. Cicero. En fin finale, A la parfin.
    \
        - perfice hoc, Vt haeream in parte aliqua tandem apud Thaidem. Terent. Au moins maintenant.

    Dictionarium latinogallicum > tandem

  • 4 candeo

    candeo, ui, 2, v. n. [Sanscr candami, to be light; candra, the moon; connected with caneo as ardeo with areo], to be brilliant, glittering, to shine, glitter, glisten (cf. candidus and albus; mostly poet.).
    I.
    Lit.
    A.
    Verb finit.:

    candet ebur soliis collucent pocula mensae,

    Cat. 64, 45:

    ubi canderet vestis,

    Hor. S. 2, 6, 103:

    stellarum turba crasso lumine candet,

    Manil. 1, 753. —
    B.
    Part. and P. a.: candens, entis, = candidus, shining. dazzling, white, bright, glowing:

    candens lacteus umor,

    the bright, milky fluid, Lucr. 1, 259:

    marmor,

    id. 2, 767:

    lucidus aër,

    id. 4, 341:

    lumen solis,

    id. 6, 1196:

    lumen,

    id. 5, 720:

    luna,

    Vitr. 9, 4:

    ortus,

    Tib. 4, 1, 65.— Comp.:

    candentior Phoebus,

    Val. Fl. 3, 481.— Sup.:

    sidus candentissimum,

    Sol. 52.—
    2.
    Esp., = albus, white:

    ut candens videatur et album,

    Lucr. 2, 771:

    lana,

    Cat. 64, 318:

    lacerti,

    Tib. 1, 8, 33:

    umeri,

    Hor. C. 1, 2, 31:

    vacca,

    Verg. A. 4, 61:

    taurus,

    id. ib. 5, 236:

    cygnus candenti corpore,

    id. ib. 9, 563:

    candenti elephanto,

    i. e. ivory, id. ib. 6, 895:

    saxa,

    Hor. S. 1, 5, 26:

    lilia,

    Ov. M. 12, 411:

    candida de nigris et de candentibus atra facere,

    id. ib. 11, 315 al.—
    II.
    Transf., to glow with heat, be glowing hot (sometimes also in prose).
    A.
    Verb finit.:

    siccis aër fervoribus ustus Canduit,

    Ov. M. 1, 120; Col. 1, 4, 9.—
    B.
    Part. and P. a.:

    ut calidis candens ferrum e fornacibus olim Stridit,

    as the glowing iron taken from the hot furnace hisses, Lucr. 6, 148; imitated by Ov. M. 9, 170: candenti ferro, Varr. R. R. Fragm. ap. Charis. p. 100 P.:

    Dionysius candente carbone sibi adurebat capillum,

    Cic. Off. 2, 7, 25:

    candentes laminae,

    id. Verr. 2, 5, 63, § 163 (al. ardentes); Hor. Ep. 1, 15, 36:

    aqua candens,

    Col. 6, 5, 2 (while Veg. 1, 17, 14, calens aqua). —
    2.
    Trop., glowing with passion, excited (very rare):

    cum viscera felle canduerint,

    Claud. Cons. Mall. Theod. 226:

    numquam Stilicho sic canduit ora,

    id. Laud. Stil. 2, 82 (both of these examples are by some referred to candesco).

    Lewis & Short latin dictionary > candeo

  • 5 como

    1.
    cōmo, mpsi (msi), mptum (mtum), 3, v. a. [co- (i. e. con) and emo; cf.: demo, promo].
    I.
    To bring together, form, frame, construct (Lucretian):

    dum perspicis omnem Naturam rerum quā constet compta figurā,

    Lucr. 1, 950 Munro ad loc.:

    nunc ea quo pacto inter sese mixta quibusque compta modis vigeant,

    id. 3, 259:

    quibus e rebus cum corpore compta vigeret (animi natura), Quove modo distracta rediret in ordia prima,

    id. 4, 27.—
    II.
    To care for, take care of.
    A.
    Prop., in the class. per. usu. of the care of the hair, to comb, arrange, braid, dress; absol.:

    amica dum comit dumque se exornat,

    Plaut. Stich. 5, 4, 19:

    capillos,

    Cic. Pis. 11, 25; Verg. A. 10, 832:

    nitidum caput,

    Tib. 1, 8, 16:

    caput in gradus atque anulos,

    Quint. 12, 10, 47:

    comas acu,

    id. 2, 5, 12:

    comas hasta recurva,

    Ov. F. 2, 560:

    capillos dente secto,

    Mart. 12, 83.— Transf. to the person:

    sacerdos Fronde super galeam et felici comptus olivā,

    wreathed, Verg. A. 7, 751:

    Tisiphone serpentibus undique compta,

    id. Cul. 218:

    pueri praecincti et compti,

    Hor. S. 2, 8, 70:

    longas compta puella comas,

    Ov. Am. 1, 1, 20.—
    B.
    In partic., to adorn, deck, ornament:

    corpora si quis vulsa atque fucata muliebriter comat,

    Quint. 8, prooem. §

    19: colla genasque,

    Stat. S. 1, 2, 110:

    vultus,

    Claud. in Eutr. 2, 337:

    vestes et cingula manu,

    id. VI. Cons. Hon. 525.—
    2.
    Transf. of things:

    vittā comptos praetendere ramos,

    Verg. A. 8, 128: colus compta, i. e. furnished or adorned with wool, Plin. 8, 48, 74, § 194.—
    II.
    Trop., to deck, adorn:

    Cleopatra simulatum compta dolorem,

    Luc. 10, 83.—Esp. freq. of rhet. ornament:

    non quia comi expolirique non debeat (oratio),

    Quint. 8, 3, 42; cf.:

    linguae orationisque comendae gratiā,

    Gell. 1, 9, 10.—Hence, comptus ( - mtus), a, um, P. a., adorned, ornamented, decked:

    juvenes ut femina compti,

    Ov. H. 4, 75:

    anima mundissima atque comptissima,

    Aug. Quant. Anim. 33.—But usu. of discourse, embellished, elegant:

    compta et mitis oratio,

    Cic. Sen. 9, 28 (al. composita):

    comptior sermo,

    Tac. H. 1, 19:

    (Vinicius) comptae facundiae,

    id. A. 6, 15.— Transf. to the person:

    Isocrates in diverso genere dicendi nitidus et comptus,

    Quint. 10, 1, 79. — Adv.: comptē ( comt-), with ornament, elegantly, only trop.:

    compte disserere,

    Sen. Ep. 75, 6:

    agere rem,

    Gell. 7, 3, 52.—
    * Comp.:

    comptius dicere,

    Gell. 7, 3, 53.— Sup., Plaut. Mil. 3, 3, 66, acc. to Ritschl (al. comissime).
    2.
    cŏmo, no perf., ātum, 1, v. n. and a. [coma].
    I.
    Neutr., to be furnished with hair (as verb. finit. only post-class.), Paul. Nol. 28, 246.—But freq. cŏmans, antis, P. a.
    A.
    Having long hair, hairy, covered with hair ( poet. or in post-Aug. prose):

    colla equorum,

    Verg. A. 12, 86; cf.:

    equus florā et comante jubā,

    Gell. 3, 9, 3:

    equae,

    Plin. 10, 63, 83, § 180:

    tori,

    Verg. A. 12, 6:

    crines,

    Sil. 16, 59:

    saetae hircorum,

    Verg. G. 3, 312; cf.:

    pellis comata villis,

    Val. Fl. 8, 122:

    galea = cristata,

    crested, plumed, Verg. A. 2, 391; cf.

    cristae,

    id. ib. 3, 468.—
    B.
    Transf., of growths, etc., resembling hair:

    stella,

    having a radiant, hairy train, a comet, Ov. M. 15, 749:

    astro comantes Tyndaridae,

    ornamented with stars, Val. Fl. 5, 267:

    sera comans narcissus,

    that puts out leaves late, Verg. G. 4, 122:

    dictamnus flore Purpureo,

    id. A. 12, 413:

    jugum silvae,

    leafy, Val. Fl. 3, 403:

    silvae,

    id. 1, 429:

    folia,

    luxuriant, Plin. 13, 8, 16, § 59:

    pinus,

    Sil. 10, 550:

    humus,

    Stat. Th. 5, 502.—
    II.
    Act., to clothe or deck with hair or something like hair (as verb. finit. only post-class.), Tert. Pall. 3.—Freq. (esp. in the post-Aug. per.) cŏmātus, a, um, P. a., having long hair:

    tempora,

    Mart. 10, 83, 13; Val. Fl. 7, 636; and subst.: cŏmā-tus, i, m., Suet. Calig. 35; Mart. 1, 73, 8; 12, 70, 9.—As adj. propr.: Gallia Comata, Transalpine Gaul (opp. togata), Cic. Phil. 8, 9, 27; Mel. 3, 2, 4; Plin. 4, 17, 31, § 105; Cat. 29, 3; Luc. 1, 443.— Transf.:

    silva,

    leafy, Cat. 4, 11.

    Lewis & Short latin dictionary > como

  • 6 compe

    1.
    cōmo, mpsi (msi), mptum (mtum), 3, v. a. [co- (i. e. con) and emo; cf.: demo, promo].
    I.
    To bring together, form, frame, construct (Lucretian):

    dum perspicis omnem Naturam rerum quā constet compta figurā,

    Lucr. 1, 950 Munro ad loc.:

    nunc ea quo pacto inter sese mixta quibusque compta modis vigeant,

    id. 3, 259:

    quibus e rebus cum corpore compta vigeret (animi natura), Quove modo distracta rediret in ordia prima,

    id. 4, 27.—
    II.
    To care for, take care of.
    A.
    Prop., in the class. per. usu. of the care of the hair, to comb, arrange, braid, dress; absol.:

    amica dum comit dumque se exornat,

    Plaut. Stich. 5, 4, 19:

    capillos,

    Cic. Pis. 11, 25; Verg. A. 10, 832:

    nitidum caput,

    Tib. 1, 8, 16:

    caput in gradus atque anulos,

    Quint. 12, 10, 47:

    comas acu,

    id. 2, 5, 12:

    comas hasta recurva,

    Ov. F. 2, 560:

    capillos dente secto,

    Mart. 12, 83.— Transf. to the person:

    sacerdos Fronde super galeam et felici comptus olivā,

    wreathed, Verg. A. 7, 751:

    Tisiphone serpentibus undique compta,

    id. Cul. 218:

    pueri praecincti et compti,

    Hor. S. 2, 8, 70:

    longas compta puella comas,

    Ov. Am. 1, 1, 20.—
    B.
    In partic., to adorn, deck, ornament:

    corpora si quis vulsa atque fucata muliebriter comat,

    Quint. 8, prooem. §

    19: colla genasque,

    Stat. S. 1, 2, 110:

    vultus,

    Claud. in Eutr. 2, 337:

    vestes et cingula manu,

    id. VI. Cons. Hon. 525.—
    2.
    Transf. of things:

    vittā comptos praetendere ramos,

    Verg. A. 8, 128: colus compta, i. e. furnished or adorned with wool, Plin. 8, 48, 74, § 194.—
    II.
    Trop., to deck, adorn:

    Cleopatra simulatum compta dolorem,

    Luc. 10, 83.—Esp. freq. of rhet. ornament:

    non quia comi expolirique non debeat (oratio),

    Quint. 8, 3, 42; cf.:

    linguae orationisque comendae gratiā,

    Gell. 1, 9, 10.—Hence, comptus ( - mtus), a, um, P. a., adorned, ornamented, decked:

    juvenes ut femina compti,

    Ov. H. 4, 75:

    anima mundissima atque comptissima,

    Aug. Quant. Anim. 33.—But usu. of discourse, embellished, elegant:

    compta et mitis oratio,

    Cic. Sen. 9, 28 (al. composita):

    comptior sermo,

    Tac. H. 1, 19:

    (Vinicius) comptae facundiae,

    id. A. 6, 15.— Transf. to the person:

    Isocrates in diverso genere dicendi nitidus et comptus,

    Quint. 10, 1, 79. — Adv.: comptē ( comt-), with ornament, elegantly, only trop.:

    compte disserere,

    Sen. Ep. 75, 6:

    agere rem,

    Gell. 7, 3, 52.—
    * Comp.:

    comptius dicere,

    Gell. 7, 3, 53.— Sup., Plaut. Mil. 3, 3, 66, acc. to Ritschl (al. comissime).
    2.
    cŏmo, no perf., ātum, 1, v. n. and a. [coma].
    I.
    Neutr., to be furnished with hair (as verb. finit. only post-class.), Paul. Nol. 28, 246.—But freq. cŏmans, antis, P. a.
    A.
    Having long hair, hairy, covered with hair ( poet. or in post-Aug. prose):

    colla equorum,

    Verg. A. 12, 86; cf.:

    equus florā et comante jubā,

    Gell. 3, 9, 3:

    equae,

    Plin. 10, 63, 83, § 180:

    tori,

    Verg. A. 12, 6:

    crines,

    Sil. 16, 59:

    saetae hircorum,

    Verg. G. 3, 312; cf.:

    pellis comata villis,

    Val. Fl. 8, 122:

    galea = cristata,

    crested, plumed, Verg. A. 2, 391; cf.

    cristae,

    id. ib. 3, 468.—
    B.
    Transf., of growths, etc., resembling hair:

    stella,

    having a radiant, hairy train, a comet, Ov. M. 15, 749:

    astro comantes Tyndaridae,

    ornamented with stars, Val. Fl. 5, 267:

    sera comans narcissus,

    that puts out leaves late, Verg. G. 4, 122:

    dictamnus flore Purpureo,

    id. A. 12, 413:

    jugum silvae,

    leafy, Val. Fl. 3, 403:

    silvae,

    id. 1, 429:

    folia,

    luxuriant, Plin. 13, 8, 16, § 59:

    pinus,

    Sil. 10, 550:

    humus,

    Stat. Th. 5, 502.—
    II.
    Act., to clothe or deck with hair or something like hair (as verb. finit. only post-class.), Tert. Pall. 3.—Freq. (esp. in the post-Aug. per.) cŏmātus, a, um, P. a., having long hair:

    tempora,

    Mart. 10, 83, 13; Val. Fl. 7, 636; and subst.: cŏmā-tus, i, m., Suet. Calig. 35; Mart. 1, 73, 8; 12, 70, 9.—As adj. propr.: Gallia Comata, Transalpine Gaul (opp. togata), Cic. Phil. 8, 9, 27; Mel. 3, 2, 4; Plin. 4, 17, 31, § 105; Cat. 29, 3; Luc. 1, 443.— Transf.:

    silva,

    leafy, Cat. 4, 11.

    Lewis & Short latin dictionary > compe

  • 7 confercio

    con-fercĭo, no perf., fertum, 4, v. a. [farcio], to stuff or cram together, to press close together (in verb. finit. very rare; in part. perf. and P. a. class.).
    (α).
    Verb. finit.:

    ventus cum confercit, franguntur montes nimborum,

    Lucr. 6, 158:

    se (apes),

    Varr. R. R. 3, 16, 35:

    myrrham in follis,

    Plin. 12, 15, 35, § 68.—
    (β).
    Part. perf.:

    viā sibi inter confertas naves factā,

    Liv. 37, 11, 13:

    quo magis astu Confertos ita acervatim mors accumulabat,

    Lucr. 6, 1263; cf.:

    agrestem in arta tecta,

    Liv. 3, 6, 3.—Hence, confer-tus, a, um, P. a.; lit., pressed together; hence,
    A.
    Pressed close, crowded, thick, dense (opp. rarus): caeruleum spumat sale confertā rate pulsum, Enn. ap. Prisc. 5, p. 659 P. (Ann. v. 379 Vahl.):

    tune inane quicquam putes esse, cum ita completa et conferta sint omnia, ut, etc.,

    Cic. Ac. 2, 40, 125:

    plures simul conferti,

    Liv. 29, 34, 12: in confertā multitudine, * Suet. Tib. 2:

    agmen,

    Verg. G. 3, 369 (conjunctum, Serv.):

    moles,

    Tac. A. 4, 62.—Esp.,
    2.
    In milit. lang., of the close, compact order of battle:

    ut numquam conferti, sed rari magnisque intervallis proeliarentur,

    Caes. B. G. 5, 16: acies, Auct. B. Afr. 13; Liv. 10, 29, 6; 42, 59, 5; Tac. A. 6, 35; 14, 36; Verg. A. 2, 347.— Comp., Liv. 9, 27, 9.— Sup., Caes. B. G. 1, 24; 2, 23:

    hostes,

    Sall. C. 60, 7:

    turba,

    Liv. 2, 12, 6; Sall. J. 98, 1:

    turmatim et quam maxume confertis equis Mauros invadunt,

    id. ib. 101, 4:

    conferto gradu inrupere,

    Tac. A. 12, 35.—
    B.
    With abl., stuffed, filled full, full:

    ingenti turbā conferta deorum templa,

    Liv. 45, 2, 7.— Trop.:

    otiosa vita, plena et conferta voluptatibus,

    Cic. Sest. 10, 23; so id. Tusc. 3, 19, 44; id. Fin. 2, 20, 64:

    cibo,

    id. Cat. 2, 5, 10; * Quint. 5, 14, 27:

    legio conferta maniplis,

    Sil. 7, 390.—
    * Adv.: confertē, in acc. with A. 2. (for the more usual confertim, q. v.), in a compact body; only comp.:

    confertius resistentes,

    Amm. 24, 7, 7.

    Lewis & Short latin dictionary > confercio

  • 8 delibuo

    dē-lĭbŭo, ŭi, ūtum (dēlībūta comas, Prud. Psych. 312), 3, v. a. [LIBUO = leibô, cf. aleiphô], to besmear, anoint with a liquid: delibuo katabrechô, elaiô, brechô, Gloss. Cyrill. (in the verb. finit. only late Lat.).
    I.
    Lit.
    (α).
    Verb. finit.:

    eum unguentis delibuit,

    Sol. 12: unguentis delibuitur, Tert. Cor. mil. 12.—
    (β).
    Part. perf.:

    multis medicamentis propter dolorem artuum delibutus,

    Cic. Brut. 60, 217; cf. Quint. 11, 3, 129: delibutus unguentis, Cic. ap. Non. 309, 2; cf. Phaedr. 5, 1, 12;

    capillus,

    Cic. Rosc. Am. 46, 135:

    (meretrices) Miserae, ceno delibutae,

    Plaut. Poen. 1, 2, 55: tetra sanie, Enn. ap. Cic. Tusc. 1, 44, 106:

    atro cruore,

    Hor. Ep. 17, 31: cf.

    dona (Medeae),

    id. ib. 3, 13:

    labra pingui ceroto,

    Mart. 11, 98, 6:

    unguento,

    Vulg. Amos, 6, 6. —
    II.
    Trop. (only in the part. perf.):

    delibutus gaudio,

    Ter. Ph. 5, 6, 16:

    senium luxu delibutum,

    Plin. 4, 12, 26, § 90.

    Lewis & Short latin dictionary > delibuo

  • 9 mansuesco

    mansŭesco, sŭēvi, sŭētum, 3, v. inch. a. and n. [manus-suesco; lit., to accustom to the hand; hence],
    I.
    Act., to tame, to make tame (in the verb. finit. ante- and post-class.; but cf. infra, mansuetus).
    A.
    Lit.:

    silvestria animalia,

    Varr. R. R. 2, 1, 4:

    tigres, Coripp. Johann. 6, 253: fructus feros,

    Lucr. 5, 1368; v. Lachm. ad h. l.—
    * B.
    Trop., to render mild, gentle, or peaceable: gentes, Coripp. Johann. 6, 484.—
    II.
    Neutr. ( = mansuetum fieri), to become or grow tame (in the verb. finit. only poet. and in post-Aug. prose).
    A.
    Lit.:

    buculi triduo fere mansuescunt,

    Col. 6, 2, 4:

    ferae,

    Luc. 4, 237.—
    B.
    Trop., to grow tame, gentle, mild, soft:

    nesciaque humanis precibus mansuescere corda,

    Verg. G. 4, 470:

    umor,

    Lucr. 2, 475:

    tellus,

    Verg. G. 2, 239:

    radii,

    Petr. 122:

    fera mansuescere jussa,

    Juv. 11, 104.—Hence, mansŭētus (MASVETA, Inscr. Grut. 688, 2), a, um, P. a., tamed, tame.
    A.
    Lit.:

    juvenci diebus paucis erunt mansueti,

    Varr. R. R. 1, 20, 2:

    sus,

    Liv. 35, 49:

    cum (apes) sint neque mansueti generis, neque feri,

    Plin. 11, 5, 4, § 12:

    stabula, i. e. mansuetarum pecudum,

    Grat. Cyn. 164.—
    B.
    Trop., mild, soft, gentle, quiet, etc. (syn. mitis;

    opp. ferus): illud quaero, cur tam subito mansuetus in senatu fuerit, cum in edictis tam fuisset ferus,

    Cic. Phil. 3, 9, 23:

    amor,

    Prop. 1, 9, 12:

    manus,

    id. 3, 14, 10:

    malum,

    Liv. 3, 16:

    litora,

    tranquil, not stormy, Prop. 1, 17, 28.— Comp.: ut mitior mansuetiorque fiat, Asellio ap. Prisc. p. 668 P.:

    nam me jam ab orationibus dijungo fere, referoque ad mansuetiores Musas,

    Cic. Fam. 1, 9, 23:

    ira,

    Ov. Tr. 3, 6, 23.— Sup.:

    ut mansuetissimus viderer,

    Cic. de Or. 2, 49, 201:

    ingenium,

    Val. Max. 2, 7, 11.—Hence, adv.: mansŭētē (acc. to B.), gently, mildly, calmly, quietly, etc.:

    clementer, mansuete factum,

    Cic. Marcell. 3, 9:

    adeo tum imperio meliori animus mansuete obediens erat,

    Liv. 3, 29, 3:

    ferre fortunam,

    Auct. Her. 4, 52, 65.— Comp.:

    mansuetius versari,

    App. M. 9, p. 236, 10.

    Lewis & Short latin dictionary > mansuesco

  • 10 salveo

    salvĕo, ēre, v. n. [salvus].
    I.
    To be well, or in good health; so in the verb. finit. only once in a lusus verbb. with the foll.; v. II. 1. fin.
    II.
    In partic., as a term of salutation.
    1.
    Salve, salveto, salvete, God save you; how are you? I hope you are well; and, salvere jubeo, I bid you good-day, goodday, welcome, etc. (very freq. and class.; cf.: haveo, valeo): Ly. Charmidem Lysiteles salutat. Ca. Non ego sum salutis dignus? Ly. Immo salve, Callicles, Plaut. Trin. 5, 2, 29: Ph. Curculio exoptate, salve. Cu. Salve. Ph. Salvum gaudeo te advenire, id. Curc. 2, 3, 27: Cr. O Mysis, salve. My. Salvus sis, Crito, Ter. And. 4, 5, 7: He. Ergasile, salve. Er. Di te bene ament, Hegio, Plaut. Capt. 1, 2, 35: Am. Salve, adulescens. Sc. Et tu multum salveto, adulescentula, id. Rud. 2, 4, 3: Pl. Pater, salveto, amboque adeo. Dac. Salvos sies, id. ib. 1, 2, 15: Le. Gymnasium flagri, salveto. Li. Quid agis, custos carceris? id. As. 2, 2, 31; cf. id. Curc. 2, 1, 19:

    accessi ad adulescentes in foro: Salvete, inquam, etc.,

    id. Capt. 3, 1, 19:

    salvete, Athenae, te video libens,

    id. Stich. 5, 2, 1:

    salvete, fures maritimi,

    id. Rud. 2, 2, 5:

    ibo advorsum... Jubeo te salvere voce summā,

    id. As. 2, 2, 30:

    salvere jussi,

    id. ib. 2, 4, 4:

    jusseram salvere te,

    id. Curc. 4, 4, 4: Dionysium jube salvere, greet (for me), Cic. Att. 4, 14, 2; cf.:

    Alexin salvere jubeas velim,

    id. ib. 7, 7, 7:

    salvere jubet prior,

    Hor. Ep. 1, 7, 66:

    regem parentemque urbis Romanae salvere omnes jubent,

    Liv. 1, 16.—Hence, also, once, salvebis, i. e. you are saluted:

    salvebis a meo Cicerone,

    Cic. Att. 6, 2, 10.—Of a salutation, i. e. adoration of a divinity:

    salve, vera Jovis proles (sc. Hercules),

    Verg. A. 8, 301.— Poet., in a solemn address to any revered object:

    salve, magna parens frugum, Saturnia tellus,

    Verg. G. 2, 173; Hor. C. 1, 32, 15:

    o salve Lapithaeae gloria gentis,

    Ov. M. 12, 530:

    salve, laeta dies,

    id. F. 1, 87.—Also on one's sneezing, God bless you! Giton ter continuo sternutavit... Eumolpus salvere Gitona jubet, Petr. 98, 4. —In a lusus verbb. alluding to the prim. signif.: Ph. Salve. Le. Egon' salva sim, quae siti sicca sum? Plaut. Curc. 1, 2, 26; cf. infra, 2.—With a similar allusion, in the verb. finit.: As. Salve. St. Sat mihi'st tuae salutis, nihil moror, sat salveo;

    Aegrotare malim, quam esse tuā salute sanior,

    Plaut. Truc. 2, 2, 4 sq. —
    2.
    Sometimes with vale, in taking leave, farewell, goodby, adieu:

    vale atque salve,

    Plaut. Capt. 3, 5, 86; cf.:

    vale, salve,

    Cic. Fam. 16, 9, 4:

    salveto tu, tu vale,

    Plaut. Men. 5, 9, 17;

    in reply to salvus sis,

    id. Stich. 2, 1, 44.— Hence, also, in bidding farewell to the dead: ideo mortuis Salve et Vale dici, non quod aut valere aut salvi esse possunt, sed quod ab his recedimus, eos numquam visuri, Varr. ap. Serv. Verg. A. 11, 97:

    salve aeternum mihi, maxime Palla, Aeternumque vale,

    Verg. A. 11, 97; cf.

    , in imitation: salve supremum, senior mitissime patrum, Supremumque vale,

    Stat. S. 3, 3, 208; Inscr. Orell. 4747.—In allusion to the literal signif. (v. supra): Ar. Salve. Ph. Salvere me jubes, quoi tu abiens affers morbum, Plaut. As. 3, 3, 3.

    Lewis & Short latin dictionary > salveo

  • 11 amplexus

    I a, um part. pf. к amplector II amplexus, ūs m. [ amplector ]
    1) окружение, опоясывание ( Oceanus orbem terrarum amplexu finit L)
    2) обхватывание, сжимание ( draconis C)
    tenere aliquem amplexu T — держать кого-л. в своих объятиях
    in amplexus alicujus ruere SenT, T — броситься в чьи-л. объятия
    3) поэт. любовные ласки ( amplexus atque oscula dulcia V)

    Латинско-русский словарь > amplexus

  • 12 finio

    fīnio, īvī (iī), ītum, īre [ finis ]
    1) замыкать в пределы, ограничивать, служить рубежом (Rhenus imperium populi Romani finit Cs); класть предел, сдерживать (f. cupiditates C)
    2)
    а) определять, устанавливать, назначать (f. modum rei alicui, locum, tempus alicui C; mors est omnibus finīta C)
    б) определять, исчислять (spatia temporis numero dierum Cs)
    4) оканчивать (bellum Cs; volumen VP; sententias his verbis C; vitam immaturā morte VP)
    5)
    F. или pass. finiri — умереть ( morbo PJ)
    6) оканчиваться, прекращаться (diei occasu f. Amm)

    Латинско-русский словарь > finio

  • 13 alius [1]

    1. alius, a, ud, Genet. alīus, gew. alterīus, Dat. aliī, Akk. alium, am, ud etc. (s. 1. alis; griech. ἄλλος, gotisch aljis), ein anderer, eine andere, ein anderes (u. zwar nur in bezug auf mehr als zwei, alter dagegen in bezug auf zwei; Ausnahmen s. unten no. II, 2), I) eig.: A) im allg.: Labeonem seu quem alium arbitrum, Cic.: alius vir erat, Liv.: omnes alii u. alii omnes, alia omnia, Cic.: et alia multa u. et multa alia, et alia plura u. plurima, Cic. – Hier bemerke man noch folgendes: a) alius in Distributivsätzen mehrmals wiederholt, zuw. auch mit non nulli, quidam, ceteri, partim u. dgl., der eine... der andere (übrige), alii... alii, Cic. u.a.: alii... reliqui, Cic.: alii... alii... non nulli, Cic.: alii... alii... aliqui, Plin. (s. Sillig Plin. 33, 10): alias... alias... quasdam, Cic.: alii... quidam, Liv.: quidam... alii, Plin. (s. Sillig zu 34, 106): quidam... alii... aliqui, Plin.: pars... alii, Sall.: alii... pars, Sall.: zuw. fehlt das erste alii, zB. virgis caedi (alii), alii securi subici, Liv. (u. so öfter bei Plin., s. Sillig zu 37, 121). – aliud... aliud, teils... teils, aliud tuā gratiā, aliud nostrā, Cic. ad Att. 12, 40, 4: dagegen aliud est male dicere, aliud accusare, etwas anderes ist... etwas anderes, Cic. Cael. 6. – b) in einem andern Kasus wiederholt u. neben seinen Ableitungen alio, aliorsum, alibi, aliunde, aliter, alias eine wie bei den Griechen gebildete kontrah. Redeweise (s. Holtze Synt. 1, 407), alius alium, der eine den, der andere jenen, Plaut. u. Cic.: alium ab alio serito, Cato: alium alio pacto, Plaut.: alii alio in loco, die einen an dem, die andern an jenem Orte, Cic.: alius alii subsidium ferrent, einer dem andern, Cic.: aliud alio melius, eins besser als das andere, Cic.: aliud alii muneratur, schenkt dem einen dies, dem andern jenes, Cic.: aliud alio dissipavit, streute eins hierhin, das andere dorthin, Cic.: alius aliorsum it, Plaut.: iussit alios alibi fodere, Liv.: alii aliunde coibant, einige von daher, andere von dorther, Liv.: aliis aliundest periculum, Ter.: aliter cum aliis loqui, mit einigen so, mit andern anders, Cic.: illi alias aliud sentiunt, bald das, bald jenes, Cic. – dah. alius (aliud etc.) ex alio, Cic., alius super alium, Liv. (super alios alii, Liv., alii super alios, Sen.), alius post alium, Sall., einer (eins) hinter, über, nach dem andern: alius atque alius, Cic., alius aliusque, Cels. u. Quint., alius, deinde alius, od. alius, post alius, Sall., der eine und der andere; bald dieser, bald jener; verschiedene. – c) es folgen die Partikeln ac, atque, et, seltener nisi od. quam (u. zwar bei Cic. usw. nur bei vorhergehender Negation od. eine solche voraussetzender Frage, weil durch beides ein komparatives Verhältnis eintritt, s. Ruhnken Ter. Andr. 3, 3, 13), longe alia ac tu scribis, Cic.: alius essem, atque nunc sum, Cic.: lux longe alia est solis et lychnorum, Cic.: quicumque aliarum atque senatus partium erant, Sall.: si adempta provincia alii quam Mario traderetur, Sall.: iuvenis longe alius ingenio, quam cuius simulationem induerat, Liv. (vgl. Weißenb. Liv. 39, 28, 1): nihil aliud nisi, Cic.: nihil aliud quam, Nep. (aber bei Cic. verdächtig, dah. jetzt nach Handschriften geändert; vgl. Ochsner Cic. Ecl. p. 352 sq.): non alius quam Vell.: quid aliud quam, Vell.: auch folgt zuw. der Abl. od. praeter st. quam, nec quicquam aliud libertate quaesisse, Cass. in Cic. ep.: ne alius Lysippo duceret aera, Hor.: nec quicquam aliud philosophia est praeter studium sapientiae, Cic. (alius quam in affirmativen Sätzen bei Sall. Iug. 82, 3. Liv. 21, 32, 11 u.a. Plin. ep. 2, 4, 1; 7, 15, 2; pan. 58). – verstärkend nihil aliud nisi od. seit Liv. quam, ουδὲν ἄλλο ἤ, mit folg. verb. finit., nichts weiter als nur (wobei das dem Zshg. entsprechende Tempus von ago od. facio zu supplieren ist), tribunatus Sestii nihil aliud nisi meum nomen causamque sustinuit, Cic.: et hostes quidem nihil aliud quam perfusis vano timore Romanis citato agmine abeunt, Liv.: ähnl. quid aliud quam? was anders als? was sonst als? quibus quid aliud quam admonemus, cives nos eorum esse, Liv.: u. ellipt., quid est aliud (sc. nisi hoc, quod tu facis) m. folg. Infin., unser heißt das nicht (s. Halm Cic. Phil. 1, 22), quid est aliud librarium Bruti laudare, non Brutum? Cic. – valde alius m. ab u. Albl., Augustin. conf. 7, 10. – d) Plur. alia subst., alia omnia militum praedam esse, Sall. Iug. 54, 6: et alia amplius, und noch weiteres dazu, Sall. Iug. 44, 5: si alia desint, wenn es ihm sonst an Stoff fehle, Liv. 1, 53, 11: in aliis gloriari licet, in andern Stücken, Liv. 1, 28, 11. – dah. Acc. plur. alia, in anderer Beziehung, sonst, sanctus alia, Sall. hist. fr. inc. 113 (8): et alia clarus, auch sonst schon b., Tac. ann. 13, 3. Vgl. Dräger Synt.2 1, 392. – e) aliud subst., Cic. de rep. 1, 69; Phil. 6, 15: m. Genet., aliud commodi, Cic. de inv. 2, 3: aliud praecipui, Cic. Tusc. 5, 38.

    B) insbes.: 1) als t.t. der Augurspr.: alio die, »an einem andern Tage, heute nicht«, um anzudeuten, daß die Komitien (wegen ungünstiger Anzeichen) auf einen andern Tag verschoben werden müssen, s. Cic. de legg. 2, 31; Phil. 2, 83. – 2) prägn. = von anderer, d.i. von verschiedener Beschaffenheit (Eigenschaft), verschieden, alium domi esse caeli haustum, alium lucis aspectum, Curt. 5, 5 (19), 19. – dah. alium facere alqm, zu einem ganz andern machen, umwandeln, Plaut.: u. alium fieri, ein ganz anderer-, ganz umgewandelt werden, Cic.: u. so alium esse censes nunc me atque olim quom dabam, Ter. – u. im publiz. t.t., in alia omnia ire od. discedere, Cic., od. transire, Hirt. b.G., für das Gegenteil stimmen, der Gegenmeinung sein (im röm. Senate). – aliud od. alias res agere, nicht aufmerken, Nebendinge treiben, Cic.: facis ut alias res soles, das sieht dir ähnlich, Plaut. Stich. 530: u. so pariter hoc atque alias res (sc. facere) soles, Plaut. Men. 752.

    II) übtr.: 1) der andere = der übrige, captivi alii mei, Plaut. capt. 458 u. 509: Divitiaco ex aliis (Gallis) maximam fidem habebat, Caes. b.G. 1, 41, 4: Iuppiter... alii di, Plaut. trin. 944: diis aliis... Graeco Herculi, Liv. 1, 7, 3 (dazu Müller): equites qui etc.... Alius equitatus, Auct. b. Afr. 31, 2 u. 3: trecenti octo quinquaginta... vulgus aliud, Liv. 7, 19, 2 (u. so Tac. ann. 3, 42). – u., wie ἄλλος, unser sonstig, sonst, außerdem, überdies, eine andere Gattung anknüpfend, pecudes aliae, Lucr. 1, 116: aliae animae, Verg. Aen. 6, 411: plaustra iumentaque alia, Liv. 4, 41, 8 (dazu Weißenb.): uxor materque regis et alius feminarum grex, Curt. 3, 9 (23), 6. – 2) (wie alter) = der andere von zweien, alius filius, Argum. Plaut. capt. 2 u. 9: aliud quinqueremis latus, Curt. 4, 8 (18), 8: aliud os amnis, Curt. 6, 4 (10), 7: parte aliā, Iuven. 7, 114: aliā die, Plin. Val. 1, 2: u. (wie oben no. I, b) mit wiederholtem alius in einem andern Kasus (s. Kritz Sall. Cat. 52, 1), alius alii, Sall.: alius aliā viā, Liv.: duo Romani super alium alius corruerunt, Liv. – u. bei teilweisen Aufzählungen, duo, unum... aliud, Cic. Brut. 325: duae, una... alia, Caes. b.c. 3, 21, 1 u. 2: duo genera (apum), aliarum... aliarum, Plin. 11, 59: duo, unus... alius, Sulp. Sev. chron. 1, 11, 5: unam... aliam... tertiam, Caes. b.G. 1, 1. § 1. – dah. ein anderer = ein zweiter, pater alius, Plin. ep. 2, 13, 4: bes. bei einem als Appellativ gesetzten nom. propr., al. Ariovistus, Tac.: al. Nero, Suet.: alius Cicero, Val. Max. – 3) der andere = der Mitmensch, Nebenmensch (Ggstz. ipse), Cic. de or. 2, 211.

    / Genet. auch alii, Varr. r.r. 1, 2, 19. Cato u. G. Licinius b. Prisc. 6, 36: u. fem. aliae, Lucr. 3, 916. Cic. de div. 2, 30. Liv. 24, 27, 8 zw.: Dat. masc. alio, Corp. inscr. Lat. 5, 8736.Sen. de ben. 4, 32, 3 zw.: Dat. fem. aliae, Plaut. mil. 802: Abl. plur. alieis, Corp. inscr. Lat. 1, 542. – neutr. vulg. alium, Corp. inscr. Lat. 3, 2098 u. 5, 121 (alium corpus). Vulg. (Amiat.) eccl. 6, 1. (alium malum). Itala (Fuld.) Ioann. 11, 55 (in alium castellum). Itala (Fuld.) 2. Corinth. 11, 4. Commod. instr. 2, 10, 10 (bellum alium). – Arch. Nbf. alis, s. bes. – Über die Schreibung aliut ( auch Cato r.r. 2, 7) s. Wagner Orthogr. Vergil. p. 428.

    lateinisch-deutsches > alius [1]

  • 14 delibuo

    dē-libuo, buī, būtum, ere (vgl. λείβειν, λιβάς), mit einer fetten Feuchtigkeit benetzen, bestreichen, im verb. finit. nur b. Solin. 12, 9 u. Tert. de cor. mil. 12. – Häufiger im Partic. Perf. Pass., res aut caeno oblita aut rubricā delibuta, Cornif. rhet.: funes pice delibuti, Serv.: cruenti et humano sanguine delibuti (von Seeräubern), Sen. rhet.: delibutus caeno, Plaut.: sanie delibutae, Pacuv. fr.: delibutus unguentis, Sen. rhet. u. Phaedr.: u. so bl. d. capillus, balsamiert, Cic.: u. m. griech. Acc., luxuria delibuta comas, Prud. – übtr., delibutus gaudio, vor Freude trunken, Ter.: delibuto senio luxu, nachdem sie im Alter noch einmal geschwelgt, Plin.: melleo delibutus eloquio iam tertiae Nestor aetatis, Auson. – / Partiz. dēlībūtus gemessen b. Prud. psych. 312.

    lateinisch-deutsches > delibuo

  • 15 qualitercumque

    quāliter-cumque, Adv., auf was für Art nur, wie auch immer, beim Verb. finit., et qu. obruas, sustinet coloni neglegentiam, Colum. 2, 10, 2. – beim Partiz., potest (apium) etiam citra hanc operam fieri crispum qu. satum, Colum. 11, 3, 34: meminerint qu. proeliatis cadendum esse, Iustin. 2, 11, 11. – ellipt., id qu. (verst. sit), dem sei nun, wie ihm wolle, Flor. 3, 19, 1 H.

    lateinisch-deutsches > qualitercumque

  • 16 emereor

    → emereo.
    * * *
    → emereo.
    * * *
        Emereor, emereris, penul. prod. emeritus sum, emereri. Cic. Meriter, Servir pour la soulde.
    \
        Iudicium hominum emereri. Quintil. Acquerir, Gaigner.
    \
        Annuae mihi operae ad III. Cal. Sextil. emerentur. Cic. Mon travail de gouverner la province l'espace d'un an, se termine et finit, ou s'acheve et prend fin, le trentiesme jour de Juillet.

    Dictionarium latinogallicum > emereor

  • 17 alius

    1. alius, a, ud, Genet. alīus, gew. alterīus, Dat. aliī, Akk. alium, am, ud etc. (s. alis; griech. ἄλλος, gotisch aljis), ein anderer, eine andere, ein anderes (u. zwar nur in bezug auf mehr als zwei, alter dagegen in bezug auf zwei; Ausnahmen s. unten no. II, 2), I) eig.: A) im allg.: Labeonem seu quem alium arbitrum, Cic.: alius vir erat, Liv.: omnes alii u. alii omnes, alia omnia, Cic.: et alia multa u. et multa alia, et alia plura u. plurima, Cic. – Hier bemerke man noch folgendes: a) alius in Distributivsätzen mehrmals wiederholt, zuw. auch mit non nulli, quidam, ceteri, partim u. dgl., der eine... der andere (übrige), alii... alii, Cic. u.a.: alii... reliqui, Cic.: alii... alii... non nulli, Cic.: alii... alii... aliqui, Plin. (s. Sillig Plin. 33, 10): alias... alias... quasdam, Cic.: alii... quidam, Liv.: quidam... alii, Plin. (s. Sillig zu 34, 106): quidam... alii... aliqui, Plin.: pars... alii, Sall.: alii... pars, Sall.: zuw. fehlt das erste alii, zB. virgis caedi (alii), alii securi subici, Liv. (u. so öfter bei Plin., s. Sillig zu 37, 121). – aliud... aliud, teils... teils, aliud tuā gratiā, aliud nostrā, Cic. ad Att. 12, 40, 4: dagegen aliud est male dicere, aliud accusare, etwas anderes ist... etwas anderes, Cic. Cael. 6. – b) in einem andern Kasus wiederholt u. neben seinen Ableitungen alio, aliorsum, alibi, aliunde, aliter, alias eine wie bei den Griechen gebildete kontrah. Redeweise (s. Holt-
    ————
    ze Synt. 1, 407), alius alium, der eine den, der andere jenen, Plaut. u. Cic.: alium ab alio serito, Cato: alium alio pacto, Plaut.: alii alio in loco, die einen an dem, die andern an jenem Orte, Cic.: alius alii subsidium ferrent, einer dem andern, Cic.: aliud alio melius, eins besser als das andere, Cic.: aliud alii muneratur, schenkt dem einen dies, dem andern jenes, Cic.: aliud alio dissipavit, streute eins hierhin, das andere dorthin, Cic.: alius aliorsum it, Plaut.: iussit alios alibi fodere, Liv.: alii aliunde coibant, einige von daher, andere von dorther, Liv.: aliis aliundest periculum, Ter.: aliter cum aliis loqui, mit einigen so, mit andern anders, Cic.: illi alias aliud sentiunt, bald das, bald jenes, Cic. – dah. alius (aliud etc.) ex alio, Cic., alius super alium, Liv. (super alios alii, Liv., alii super alios, Sen.), alius post alium, Sall., einer (eins) hinter, über, nach dem andern: alius atque alius, Cic., alius aliusque, Cels. u. Quint., alius, deinde alius, od. alius, post alius, Sall., der eine und der andere; bald dieser, bald jener; verschiedene. – c) es folgen die Partikeln ac, atque, et, seltener nisi od. quam (u. zwar bei Cic. usw. nur bei vorhergehender Negation od. eine solche voraussetzender Frage, weil durch beides ein komparatives Verhältnis eintritt, s. Ruhnken Ter. Andr. 3, 3, 13), longe alia ac tu scribis, Cic.: alius essem, atque nunc sum, Cic.: lux longe alia est solis et lychnorum, Cic.: quicumque ali-
    ————
    arum atque senatus partium erant, Sall.: si adempta provincia alii quam Mario traderetur, Sall.: iuvenis longe alius ingenio, quam cuius simulationem induerat, Liv. (vgl. Weißenb. Liv. 39, 28, 1): nihil aliud nisi, Cic.: nihil aliud quam, Nep. (aber bei Cic. verdächtig, dah. jetzt nach Handschriften geändert; vgl. Ochsner Cic. Ecl. p. 352 sq.): non alius quam Vell.: quid aliud quam, Vell.: auch folgt zuw. der Abl. od. praeter st. quam, nec quicquam aliud libertate quaesisse, Cass. in Cic. ep.: ne alius Lysippo duceret aera, Hor.: nec quicquam aliud philosophia est praeter studium sapientiae, Cic. (alius quam in affirmativen Sätzen bei Sall. Iug. 82, 3. Liv. 21, 32, 11 u.a. Plin. ep. 2, 4, 1; 7, 15, 2; pan. 58). – verstärkend nihil aliud nisi od. seit Liv. quam, ουδὲν ἄλλο ἤ, mit folg. verb. finit., nichts weiter als nur (wobei das dem Zshg. entsprechende Tempus von ago od. facio zu supplieren ist), tribunatus Sestii nihil aliud nisi meum nomen causamque sustinuit, Cic.: et hostes quidem nihil aliud quam perfusis vano timore Romanis citato agmine abeunt, Liv.: ähnl. quid aliud quam? was anders als? was sonst als? quibus quid aliud quam admonemus, cives nos eorum esse, Liv.: u. ellipt., quid est aliud (sc. nisi hoc, quod tu facis) m. folg. Infin., unser heißt das nicht (s. Halm Cic. Phil. 1, 22), quid est aliud librarium Bruti laudare, non Brutum? Cic. – valde alius m. ab u. Albl., Augustin.
    ————
    conf. 7, 10. – d) Plur. alia subst., alia omnia militum praedam esse, Sall. Iug. 54, 6: et alia amplius, und noch weiteres dazu, Sall. Iug. 44, 5: si alia desint, wenn es ihm sonst an Stoff fehle, Liv. 1, 53, 11: in aliis gloriari licet, in andern Stücken, Liv. 1, 28, 11. – dah. Acc. plur. alia, in anderer Beziehung, sonst, sanctus alia, Sall. hist. fr. inc. 113 (8): et alia clarus, auch sonst schon b., Tac. ann. 13, 3. Vgl. Dräger Synt.2 1, 392. – e) aliud subst., Cic. de rep. 1, 69; Phil. 6, 15: m. Genet., aliud commodi, Cic. de inv. 2, 3: aliud praecipui, Cic. Tusc. 5, 38.
    B) insbes.: 1) als t.t. der Augurspr.: alio die, »an einem andern Tage, heute nicht«, um anzudeuten, daß die Komitien (wegen ungünstiger Anzeichen) auf einen andern Tag verschoben werden müssen, s. Cic. de legg. 2, 31; Phil. 2, 83. – 2) prägn. = von anderer, d.i. von verschiedener Beschaffenheit (Eigenschaft), verschieden, alium domi esse caeli haustum, alium lucis aspectum, Curt. 5, 5 (19), 19. – dah. alium facere alqm, zu einem ganz andern machen, umwandeln, Plaut.: u. alium fieri, ein ganz anderer-, ganz umgewandelt werden, Cic.: u. so alium esse censes nunc me atque olim quom dabam, Ter. – u. im publiz. t.t., in alia omnia ire od. discedere, Cic., od. transire, Hirt. b.G., für das Gegenteil stimmen, der Gegenmeinung sein (im röm. Senate). – aliud od. alias res agere, nicht aufmerken, Nebendinge
    ————
    treiben, Cic.: facis ut alias res soles, das sieht dir ähnlich, Plaut. Stich. 530: u. so pariter hoc atque alias res (sc. facere) soles, Plaut. Men. 752.
    II) übtr.: 1) der andere = der übrige, captivi alii mei, Plaut. capt. 458 u. 509: Divitiaco ex aliis (Gallis) maximam fidem habebat, Caes. b.G. 1, 41, 4: Iuppiter... alii di, Plaut. trin. 944: diis aliis... Graeco Herculi, Liv. 1, 7, 3 (dazu Müller): equites qui etc.... Alius equitatus, Auct. b. Afr. 31, 2 u. 3: trecenti octo quinquaginta... vulgus aliud, Liv. 7, 19, 2 (u. so Tac. ann. 3, 42). – u., wie ἄλλος, unser sonstig, sonst, außerdem, überdies, eine andere Gattung anknüpfend, pecudes aliae, Lucr. 1, 116: aliae animae, Verg. Aen. 6, 411: plaustra iumentaque alia, Liv. 4, 41, 8 (dazu Weißenb.): uxor materque regis et alius feminarum grex, Curt. 3, 9 (23), 6. – 2) (wie alter) = der andere von zweien, alius filius, Argum. Plaut. capt. 2 u. 9: aliud quinqueremis latus, Curt. 4, 8 (18), 8: aliud os amnis, Curt. 6, 4 (10), 7: parte aliā, Iuven. 7, 114: aliā die, Plin. Val. 1, 2: u. (wie oben no. I, b) mit wiederholtem alius in einem andern Kasus (s. Kritz Sall. Cat. 52, 1), alius alii, Sall.: alius aliā viā, Liv.: duo Romani super alium alius corruerunt, Liv. – u. bei teilweisen Aufzählungen, duo, unum... aliud, Cic. Brut. 325: duae, una... alia, Caes. b.c. 3, 21, 1 u. 2: duo genera (apum), aliarum... aliarum, Plin. 11, 59: duo, unus... alius, Sulp. Sev. chron. 1, 11, 5: unam...
    ————
    aliam... tertiam, Caes. b.G. 1, 1. § 1. – dah. ein anderer = ein zweiter, pater alius, Plin. ep. 2, 13, 4: bes. bei einem als Appellativ gesetzten nom. propr., al. Ariovistus, Tac.: al. Nero, Suet.: alius Cicero, Val. Max. – 3) der andere = der Mitmensch, Nebenmensch (Ggstz. ipse), Cic. de or. 2, 211.
    Genet. auch alii, Varr. r.r. 1, 2, 19. Cato u. G. Licinius b. Prisc. 6, 36: u. fem. aliae, Lucr. 3, 916. Cic. de div. 2, 30. Liv. 24, 27, 8 zw.: Dat. masc. alio, Corp. inscr. Lat. 5, 8736.Sen. de ben. 4, 32, 3 zw.: Dat. fem. aliae, Plaut. mil. 802: Abl. plur. alieis, Corp. inscr. Lat. 1, 542. – neutr. vulg. alium, Corp. inscr. Lat. 3, 2098 u. 5, 121 (alium corpus). Vulg. (Amiat.) eccl. 6, 1. (alium malum). Itala (Fuld.) Ioann. 11, 55 (in alium castellum). Itala (Fuld.) 2. Corinth. 11, 4. Commod. instr. 2, 10, 10 (bellum alium). – Arch. Nbf. alis, s. bes. – Über die Schreibung aliut ( auch Cato r.r. 2, 7) s. Wagner Orthogr. Vergil. p. 428.

    Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > alius

  • 18 delibuo

    dē-libuo, buī, būtum, ere (vgl. λείβειν, λιβάς), mit einer fetten Feuchtigkeit benetzen, bestreichen, im verb. finit. nur b. Solin. 12, 9 u. Tert. de cor. mil. 12. – Häufiger im Partic. Perf. Pass., res aut caeno oblita aut rubricā delibuta, Cornif. rhet.: funes pice delibuti, Serv.: cruenti et humano sanguine delibuti (von Seeräubern), Sen. rhet.: delibutus caeno, Plaut.: sanie delibutae, Pacuv. fr.: delibutus unguentis, Sen. rhet. u. Phaedr.: u. so bl. d. capillus, balsamiert, Cic.: u. m. griech. Acc., luxuria delibuta comas, Prud. – übtr., delibutus gaudio, vor Freude trunken, Ter.: delibuto senio luxu, nachdem sie im Alter noch einmal geschwelgt, Plin.: melleo delibutus eloquio iam tertiae Nestor aetatis, Auson. – Partiz. dēlībūtus gemessen b. Prud. psych. 312.

    Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > delibuo

  • 19 qualitercumque

    quāliter-cumque, Adv., auf was für Art nur, wie auch immer, beim Verb. finit., et qu. obruas, sustinet coloni neglegentiam, Colum. 2, 10, 2. – beim Partiz., potest (apium) etiam citra hanc operam fieri crispum qu. satum, Colum. 11, 3, 34: meminerint qu. proeliatis cadendum esse, Iustin. 2, 11, 11. – ellipt., id qu. (verst. sit), dem sei nun, wie ihm wolle, Flor. 3, 19, 1 H.

    Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > qualitercumque

  • 20 arbitrium

    1) воля, усмотрение, in arb. posilum esse (1. 8. § 1. D. 34, 5. 1. 8 pr. D. 37, 4);

    plenum arb. dare (1. 11. § 7. D. 32);

    sui arb. esse(1. 22 D. 23, 2);

    ad arb. suum distrahere res (1. 42 D. 23, 3);

    ubi velint morandi arb. (1. 22 § 6. D. 50, 1);

    arb. testantis (1. 8 pr. C. 6, 22); (Gai. II 188. III. 213.).

    2) решение дела по совести, справедливое определение, при act. arbitr. и bon. fid. (§ 31 J. 4. 6. 1. 14 § 5 D. 4, 2. 1. 3. 8. D. 13, 4. 1. 31 § 13 D. 21, 1. Gai. IV. 163.), т. к. мнение boni viri или голос третьего лица, от которого зависит решение дела (1. 6. 76- 79 D. 17, 2. 1. 1 D. 31. 1. 22 § 1. D. 50, 17). 3) спор или иск, насколько он подлежит решению третейского судьи, напр. arb. famil. hercisc. (1. 47. D. 10, 2. 1. 17. C. 3, 36), aquae pl. arc. (1. 23 § 2. D. 39, 3), tutelae (tit. C. 5, 51). 4) должность, функция третейского судьи, recipere, suscipere arb. (1. 3. § 1. 1. 13 § 2. 1. 9. § 2. 1. 16 pr. D. 4, 8);

    arb. personae insertum (I. 45 eod.);

    sententia, quae arb. finit (1. 19 § 2. eod.).

    5) постановление императора, arb. sanctissimum (1. 14 pr. C. 2, 56).

    Латинско-русский словарь к источникам римского права > arbitrium

См. также в других словарях:

  • finit — FINÍT, Ă, finiţi, te, adj. 1. Care are o existenţă limitată. ♦ (Substantivat, n.) Categorie filozofică ce se referă la stările relative ale materiei, care au o existenţă limitată şi se pot transforma unele într altele. 2. (Despre produse, mărfuri …   Dicționar Român

  • finit — Adj bestimmt (als Terminus der Grammatik) per. Wortschatz fach. (19. Jh.) Entlehnung. Übernommen aus l. fīnītus, eigentlich begrenzt , PPP. zu l. fīnīre begrenzen , zu l. fīnis Grenze, Ende .    Ebenso ne. finite, nschw. finit, nnorw. finitt;… …   Etymologisches Wörterbuch der deutschen sprache

  • finit — I fi|nit 1. fi|nit sb., tet, ter, terne (verbum i finit form) II fi|nit 2. fi|nit adj., te; et finit verbum …   Dansk ordbog

  • finit — fi|nit 〈Adj.; Gramm.〉 bestimmt; Ggs infinit ● finite Verbform die konjugierte V.; Sy Verbum finitum; → Lexikon der Sprachlehre [<lat. finitus] * * * fi|nit <Adj.> [spätlat. finitus, adj. 2. Part. von lat. finire, ↑ Finish] (Sprachwiss.) …   Universal-Lexikon

  • finit — définit finit redéfinit …   Dictionnaire des rimes

  • finit — adj (finit, a) SPRÅK finita och infinita verbformer …   Clue 9 Svensk Ordbok

  • finit — 3 p.s. Prés., 3 p.s. Pas. finir …   French Morphology and Phonetics

  • finît — 3 p.s. Impar. subj. finir …   French Morphology and Phonetics

  • finit — fi|nit Mot Agut Adjectiu variable …   Diccionari Català-Català

  • finít — s. n., pl. finíturi …   Romanian orthography

  • finit — fi|nit 〈Adj.; Gramm.〉 bestimmt; finite Verbalform, finites Verb durch Person, Numerus (u. Genus) bestimmte Verbalform; Syn. Verbum finitum; Ggs.: infinit [Etym.: <lat. finitus] …   Lexikalische Deutsches Wörterbuch

Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»