Перевод: с латинского на все языки

со всех языков на латинский

execrable

  • 21 ne-fandus

        ne-fandus adj.,    unmentionable, impious, heinous, execrable, abominable: scelus: gens, V.: vehiculum, L.: fraus, Iu.—As subst n.: memores fandi atque nefandi, i. e. impiety, V.: omnia fanda nefanda, Ct.

    Latin-English dictionary > ne-fandus

  • 22 nefārius

        nefārius adj.    [nefas], impious, execrable, abominable, nefarious: consilium, S.: Atreus, H.: voluntates: facinus: scelus, Cs.—As subst n., a heinous act, crime: commemorare nefaria in socios: rem p. nefario obstringere, L.
    * * *
    nefaria, nefarium ADJ
    criminal, abominable

    Latin-English dictionary > nefārius

  • 23 sacer

        sacer cra, crum, adj. with sup.    [1 SAC-], dedicated, consecrated, devoted, sacred: aedes: aedificia: locus: iura sacerrima lecti, O.: luctus late, V.: aurum, L.: tus, O.: ales (as regarded in augury), V.: tempus, H.: commissum, a crime against religion: vitis (sacred to Bacchus), H.: robur, O.: aqua, H.: fontes, V.: sacer interpresque deorum Orpheus, H.: sacro Dianae celebris die, H.: terra sacra deorum est: Sacra Iovi quercus, O.: Cereri Polyphoetes, V.: mensis Manibus, O.—As nom prop.: legiones in Sacrum montem secessisse, to the Sacred mount (on the right bank of the Anio, three miles from Rome), L.: Sacra via, Holy street (between the Forum and the Capitol): Ibam forte viā Sacrā, H.— Regarded with reverence, holy, awful, venerable: silentium, H.; cf. ut sacrosancti habeantur, quibus ipsi dii neque sacri neque sancti sunt, L.— Devoted, forfeited, accursed, given over: sacer esto, H.: eum, qui cuiquam nocuerit, sacrum sanciri, L.: ut eius caput Iovi sacrum esset, L.— Accursed, execrable, detestable, horrible, infamous: Auri fames, V.: Remi Sacer nepotibus cruor, H.
    * * *
    sacra, sacrum ADJ
    sacred, holy, consecrated; accursed, horrible, detestable

    Latin-English dictionary > sacer

  • 24 abominandus

    abominanda, abominandum ADJ
    ill-omened, of evil omen; detestable, odious; execrable, abominable

    Latin-English dictionary > abominandus

  • 25 detestabilis

    dētestābĭlis, e, adj. [detestor], execrable, abominable, detestable (good prose):

    omen,

    Cic. Phil. 11, 5, 11; cf.:

    exsecratus populo Romano, detestabilis, etc.,

    id. ib. 2, 26 fin.:

    nihil esse tam detestabile tamque pestiferum quam voluptatem,

    id. de Sen. 12, 41; cf.

    res (with tetra, misera),

    id. Tusc. 3, 11 fin.:

    scelus,

    id. Lael. 8, 27:

    exemplum,

    Liv. 26, 48:

    voce,

    Suet. Vit. 10 et saep.— Comp., Cic. Off. 1, 17, 57; Vulg. Sap. 19, 13.— Sup. appears not to occur.— Adv., dētestābĭlĭter, abominably:

    quod nefarie, quod detestabiliter fecit,

    Lact. 5, 10, 7.

    Lewis & Short latin dictionary > detestabilis

  • 26 detestabiliter

    dētestābĭlis, e, adj. [detestor], execrable, abominable, detestable (good prose):

    omen,

    Cic. Phil. 11, 5, 11; cf.:

    exsecratus populo Romano, detestabilis, etc.,

    id. ib. 2, 26 fin.:

    nihil esse tam detestabile tamque pestiferum quam voluptatem,

    id. de Sen. 12, 41; cf.

    res (with tetra, misera),

    id. Tusc. 3, 11 fin.:

    scelus,

    id. Lael. 8, 27:

    exemplum,

    Liv. 26, 48:

    voce,

    Suet. Vit. 10 et saep.— Comp., Cic. Off. 1, 17, 57; Vulg. Sap. 19, 13.— Sup. appears not to occur.— Adv., dētestābĭlĭter, abominably:

    quod nefarie, quod detestabiliter fecit,

    Lact. 5, 10, 7.

    Lewis & Short latin dictionary > detestabiliter

  • 27 execrabilis

    exsē̆crābĭlis ( execr-), e, adj. [exsecror].
    I.
    Pass., execrable, accursed, detestable:

    exsecr. ac dirum solum,

    Val. Max. 1, 1, 15:

    nihil exsecrabilius,

    Plin. 9, 48, 72, § 155; Vulg. Levit. 11, 23 al.—
    II.
    Act., execrating:

    praeeuntibus exsecrabile carmen sacerdotibus,

    the song of cursing, of execration, Liv. 31, 17, 9:

    odium,

    i. e. raging, fearful, id. 9, 26, 4.— Adv.: exsē̆crābĭlĭter, execrably (only in comp.):

    tanto exsecrabilius me oderam,

    Aug. Conf. 8, 7.

    Lewis & Short latin dictionary > execrabilis

  • 28 exsecrabilis

    exsē̆crābĭlis ( execr-), e, adj. [exsecror].
    I.
    Pass., execrable, accursed, detestable:

    exsecr. ac dirum solum,

    Val. Max. 1, 1, 15:

    nihil exsecrabilius,

    Plin. 9, 48, 72, § 155; Vulg. Levit. 11, 23 al.—
    II.
    Act., execrating:

    praeeuntibus exsecrabile carmen sacerdotibus,

    the song of cursing, of execration, Liv. 31, 17, 9:

    odium,

    i. e. raging, fearful, id. 9, 26, 4.— Adv.: exsē̆crābĭlĭter, execrably (only in comp.):

    tanto exsecrabilius me oderam,

    Aug. Conf. 8, 7.

    Lewis & Short latin dictionary > exsecrabilis

  • 29 exsecrandus

    ex-sē̆cror ( execr-), ātus, 1, v. dep. a. and n. [sacer], to curse, execrate.
    I.
    Prop. (class.;

    syn.: abominor, detestor, abhorreo, horreo, aversor, devoveo): te oderunt, tibi pestem exoptant, te exsecrantur,

    Cic. Pis. 40, 96;

    (with male precari),

    id. ib. 14, 33:

    aliquem,

    id. Leg. 1, 12, 33; id. Off. 3, 3, 11:

    consilia Catilinae,

    Sall. C. 48, 1:

    severitatem nimiam et assidua belli pericula,

    Just. 13, 1:

    superbiam regis,

    id. 39, 1:

    litem,

    Dig. 4, 7, 4 et saep.:

    in se ac suum ipsius caput,

    Liv. 30, 20, 7:

    exsecratus deinde in caput regnumque Prusiae,

    id. 39, 51 fin.:

    exsecratur Thyestes, ut naufragio pereat Atreus,

    Cic. Tusc. 1, 44, 107:

    verba exsecrantia,

    Ov. M. 5, 105 et saep.—
    * II.
    Transf., to take a solemn oath with imprecations (against its infringement):

    eamus omnis execrata civitas (= his votis cum exsecratione conceptis),

    Hor. Epod. 16, 36; cf. v. 18.
    ► *
    1.
    Also, act.: exsecro, āre: exsecrabant se ac suos, Afran. ap. Non. 473, 24; cf. Prisc. p. 797 P.—
    2.
    exsē̆crātus, a, um, in pass. signif. and as P. a., accursed, execrable, detestable:

    non te exsecratum populo Romano, non detestabilem, etc.... scias,

    Cic. Phil. 2, 26 fin.: exsules duo, Cato ap. Prisc. p. 792 P.:

    columna,

    Cic. Phil. 1, 2, 5; Vulg. Apoc. 21, 8.— Sup.:

    exsecratissima auguria,

    Plin. 28, 2, 5, § 27.—
    3.
    exsē̆crandus, a, um, as P. a., detestable (late Lat.); Vulg. Levit. 11, 10: libido, Mos. et Rom. Leg. Coll. 6, 4, 2 Huschke.— Sup.:

    exsecrandissimum nefas,

    Salv. Gub. D. 7, 19.

    Lewis & Short latin dictionary > exsecrandus

  • 30 exsecro

    ex-sē̆cror ( execr-), ātus, 1, v. dep. a. and n. [sacer], to curse, execrate.
    I.
    Prop. (class.;

    syn.: abominor, detestor, abhorreo, horreo, aversor, devoveo): te oderunt, tibi pestem exoptant, te exsecrantur,

    Cic. Pis. 40, 96;

    (with male precari),

    id. ib. 14, 33:

    aliquem,

    id. Leg. 1, 12, 33; id. Off. 3, 3, 11:

    consilia Catilinae,

    Sall. C. 48, 1:

    severitatem nimiam et assidua belli pericula,

    Just. 13, 1:

    superbiam regis,

    id. 39, 1:

    litem,

    Dig. 4, 7, 4 et saep.:

    in se ac suum ipsius caput,

    Liv. 30, 20, 7:

    exsecratus deinde in caput regnumque Prusiae,

    id. 39, 51 fin.:

    exsecratur Thyestes, ut naufragio pereat Atreus,

    Cic. Tusc. 1, 44, 107:

    verba exsecrantia,

    Ov. M. 5, 105 et saep.—
    * II.
    Transf., to take a solemn oath with imprecations (against its infringement):

    eamus omnis execrata civitas (= his votis cum exsecratione conceptis),

    Hor. Epod. 16, 36; cf. v. 18.
    ► *
    1.
    Also, act.: exsecro, āre: exsecrabant se ac suos, Afran. ap. Non. 473, 24; cf. Prisc. p. 797 P.—
    2.
    exsē̆crātus, a, um, in pass. signif. and as P. a., accursed, execrable, detestable:

    non te exsecratum populo Romano, non detestabilem, etc.... scias,

    Cic. Phil. 2, 26 fin.: exsules duo, Cato ap. Prisc. p. 792 P.:

    columna,

    Cic. Phil. 1, 2, 5; Vulg. Apoc. 21, 8.— Sup.:

    exsecratissima auguria,

    Plin. 28, 2, 5, § 27.—
    3.
    exsē̆crandus, a, um, as P. a., detestable (late Lat.); Vulg. Levit. 11, 10: libido, Mos. et Rom. Leg. Coll. 6, 4, 2 Huschke.— Sup.:

    exsecrandissimum nefas,

    Salv. Gub. D. 7, 19.

    Lewis & Short latin dictionary > exsecro

  • 31 exsecror

    ex-sē̆cror ( execr-), ātus, 1, v. dep. a. and n. [sacer], to curse, execrate.
    I.
    Prop. (class.;

    syn.: abominor, detestor, abhorreo, horreo, aversor, devoveo): te oderunt, tibi pestem exoptant, te exsecrantur,

    Cic. Pis. 40, 96;

    (with male precari),

    id. ib. 14, 33:

    aliquem,

    id. Leg. 1, 12, 33; id. Off. 3, 3, 11:

    consilia Catilinae,

    Sall. C. 48, 1:

    severitatem nimiam et assidua belli pericula,

    Just. 13, 1:

    superbiam regis,

    id. 39, 1:

    litem,

    Dig. 4, 7, 4 et saep.:

    in se ac suum ipsius caput,

    Liv. 30, 20, 7:

    exsecratus deinde in caput regnumque Prusiae,

    id. 39, 51 fin.:

    exsecratur Thyestes, ut naufragio pereat Atreus,

    Cic. Tusc. 1, 44, 107:

    verba exsecrantia,

    Ov. M. 5, 105 et saep.—
    * II.
    Transf., to take a solemn oath with imprecations (against its infringement):

    eamus omnis execrata civitas (= his votis cum exsecratione conceptis),

    Hor. Epod. 16, 36; cf. v. 18.
    ► *
    1.
    Also, act.: exsecro, āre: exsecrabant se ac suos, Afran. ap. Non. 473, 24; cf. Prisc. p. 797 P.—
    2.
    exsē̆crātus, a, um, in pass. signif. and as P. a., accursed, execrable, detestable:

    non te exsecratum populo Romano, non detestabilem, etc.... scias,

    Cic. Phil. 2, 26 fin.: exsules duo, Cato ap. Prisc. p. 792 P.:

    columna,

    Cic. Phil. 1, 2, 5; Vulg. Apoc. 21, 8.— Sup.:

    exsecratissima auguria,

    Plin. 28, 2, 5, § 27.—
    3.
    exsē̆crandus, a, um, as P. a., detestable (late Lat.); Vulg. Levit. 11, 10: libido, Mos. et Rom. Leg. Coll. 6, 4, 2 Huschke.— Sup.:

    exsecrandissimum nefas,

    Salv. Gub. D. 7, 19.

    Lewis & Short latin dictionary > exsecror

  • 32 inexsecrabilis

    ĭn-exsecrābĭlis, e, adj., not execrable, not accursed, Not. Tir. p. 152.

    Lewis & Short latin dictionary > inexsecrabilis

  • 33 intestabilis

    1.
    in-testābĭlis, e, adj., that is incapable, by reason of misconduct, of being a witness or of making a will.
    I.
    Lit.:

    si quis ob carmen famosum damnetur, senatusconsulto expressum est, ut intestabilis sit, ergo nec testamentum facere poterit, nec ad testamentum adhiberi testis,

    Dig. 28, 1, 18.—
    II.
    Transf.
    A.
    Infamous, execrable, detestable, abominable:

    homo,

    Sall. J. 67 fin.; Hor. S. 2, 3, 181; Tac. A. 6, 40:

    intestabilis et sacer esto,

    Hor. S. 2, 3, 81.— Comp., Sall. H. Fragm. 1, 41, 1; Tac. H. 4, 42 fin.
    B.
    Of things:

    ars magica,

    Plin. 30, 2, 6, § 7:

    saevitia,

    Tac. A. 6, 51.
    2.
    intestābĭlis, e, adj. [in-, 2. testis], = 2. intestatus;

    in double sense with 1. intestabilis, II. A.,

    Plaut. Curc. 1, 1, 30; id. Mil. 5, 1, 24 (cf. Lorenz ad loc.).

    Lewis & Short latin dictionary > intestabilis

  • 34 nefandus

    nĕfandus, a, um, adj. [ne-fari, lit. not to be mentioned, unmentionable; hence], impious, heinous, execrable, abominable (mostly post-Aug.;

    syn. infandus): sperate deos memores fandi atque nefandi,

    i. e. wrong, impiety, Verg. A. 1, 543: nefandum adulterium, Cic. Fragm. ap. Quint. 5, 11, 12 (al. nefarium):

    nefandum vehiculum,

    Liv. 1, 59:

    nefandissima quaeque tyrannicae crudelitatis exercuit,

    Just. 16, 4, 11:

    fraus,

    Juv. 13, 174:

    sacri,

    id. 15, 116.—Of persons:

    homo nefandus,

    Plin. 28, 1, 2, § 9:

    nefandi homines,

    Quint. 1, 3, 17.— Sup.:

    aususne es, nefandissimum caput? etc.,

    Just. 18, 7, 10.—Hence, adv.: nĕfandē, impiously: multa nefande ausi, Sall. Fragm. ap. Prisc. p. 993 P. (dub: Dietsch. H. 1, 62, nefanda).— Sup.:

    nefandissime,

    Cassiod. Hist. Eccl. 10, 28.

    Lewis & Short latin dictionary > nefandus

  • 35 nefarium

    nĕfārĭus, a, um, adj. [nefas], impious, execrable, abominable, nefarious (class.;

    syn.: impius, sacrilegus): homo nefarius et impius,

    Cic. Off. 2, 14, 51:

    nefarius Atreus,

    Hor. A. P. 186:

    voluntates consceleratae ac nefariae,

    Cic. Sull. 9, 28:

    scelestum ac nefarium facinus,

    id. Rosc. Am. 13, 37:

    singularis et nefaria crudelitas,

    Caes. B. G. 7, 77; Cic. Rep. 3, 9, 14:

    multa commemorare nefaria in socios,

    id. Off. 2, 8, 28:

    nefario scelere se obstringere,

    Caes. B. C. 2, 32: nuptiae. Gai. Inst. 1, 64.—
    II.
    Subst.: nĕfārĭum, ii, n., a heinous act, a crime: rem publicam nefario obstringere. Liv 9, 34.—Hence, adv.: nĕfārĭē, impiously, execrably, heinously, abominably:

    aliquid nefarie flagitioseque facere,

    Cic. Verr. 1, 13, 37; id. Div. in Caecil. 12, 38:

    nefarie moliri pestem patriae,

    id. Cat. 2, 1, 1:

    nefarie occisus pater,

    id. Rosc. Am. 11, 30.

    Lewis & Short latin dictionary > nefarium

  • 36 nefarius

    nĕfārĭus, a, um, adj. [nefas], impious, execrable, abominable, nefarious (class.;

    syn.: impius, sacrilegus): homo nefarius et impius,

    Cic. Off. 2, 14, 51:

    nefarius Atreus,

    Hor. A. P. 186:

    voluntates consceleratae ac nefariae,

    Cic. Sull. 9, 28:

    scelestum ac nefarium facinus,

    id. Rosc. Am. 13, 37:

    singularis et nefaria crudelitas,

    Caes. B. G. 7, 77; Cic. Rep. 3, 9, 14:

    multa commemorare nefaria in socios,

    id. Off. 2, 8, 28:

    nefario scelere se obstringere,

    Caes. B. C. 2, 32: nuptiae. Gai. Inst. 1, 64.—
    II.
    Subst.: nĕfārĭum, ii, n., a heinous act, a crime: rem publicam nefario obstringere. Liv 9, 34.—Hence, adv.: nĕfārĭē, impiously, execrably, heinously, abominably:

    aliquid nefarie flagitioseque facere,

    Cic. Verr. 1, 13, 37; id. Div. in Caecil. 12, 38:

    nefarie moliri pestem patriae,

    id. Cat. 2, 1, 1:

    nefarie occisus pater,

    id. Rosc. Am. 11, 30.

    Lewis & Short latin dictionary > nefarius

  • 37 nefas

    nĕ-fas, n. indecl., something contrary to divine law, sinful, unlawful, execrable, abominable, criminal; an impious or wicked deed, a sin, a crime (cf.: scelus, flagitium, peccatum).
    I.
    Lit.:

    quicquid non licet, nefas putare debemus,

    Cic. Par. 3, 2. 25; cf.:

    officia tua mihi nefas est oblivisci,

    id. Fam. 15, 21, 5:

    Mercurius, quem Aegyptii nefas habent nominare,

    id. N. D. 3, 22, 56: nefas est dictu, miseram fuisse talem senectutem, id. Sen. 5, 13:

    eum, cui nihil umquam nefas fuit,

    id. Mil. 27, 73:

    quibus nefas est... deserere patronos,

    Caes. B. G. 7, 40:

    corpora viva nefas Stygiā vectare carinā,

    Verg. A. 6, 391:

    fas atque nefas,

    right and wrong, id. G. 1, 505; Hor. Epod. 5, 87; cf. id. C. 1, 18, 10; Ov. M. 6, 585:

    per omne fas ac nefas,

    in every way, Liv. 6, 14, 10:

    nefas triste piare,

    Verg. A. 2, 184:

    illa dolos dirumque nefas in pectore versat, Certa mori,

    id. ib. 4, 563:

    lex maculosum edomuit nefas,

    i. e. adultery, Hor. C. 4, 5, 22:

    in omne nefas se parare,

    Ov. M. 6, 613:

    summum crede nefas animam praeferre pudori,

    Juv. 8, 83:

    belli,

    civil war, Luc. 2, 507; cf.:

    fugiens civile nefas,

    id. 7, 432:

    magnum nefas contrahere,

    Just. 24, 3:

    facere nefas,

    Vulg. Deut. 22, 21:

    operari,

    ib. Lev. 20, 13.— Poet., of a wicked person, a wretch, monster:

    exstinxisse nefas tamen... Laudabor (i. e. Helen, as the destroyer of Troy),

    Verg. A. 2, 585.—Also inserted as an interjection, O horrid! shocking! dreadful! quātenus, heu nefas! virtutem incolumem odimus, Hor. C. 3, 24, 30; cf.:

    heu nefas, heu!

    id. ib. 4, 6, 17:

    quosne, nefas! omnes infandā in morte reliqui?

    Verg. A. 10, 673:

    sequiturque, nefas! Aegyptia conjux,

    id. ib. 8, 688:

    Lavinia virgo Visa, nefas! longis comprendere crinibus ignem,

    O horrible! id. ib. 7, 73.—Esp.:

    est nefas,

    it is forbidden, contrary to law, Varr. L. L. 6, 4. —
    II.
    Poet., transf.
    A.
    A horrible or monstrous thing:

    Eumenides Stygiumque nefas,

    Luc. 6, 695; 1, 626:

    infernum,

    id. 7, 170; Stat. Th. 6, 942.—
    B.
    Impossible: levius fit patientiā Quicquid corrigere est nefas, an impossibility (= athemiton, adunaton), Hor. C. 1, 24, 20.

    Lewis & Short latin dictionary > nefas

  • 38 sacer

    săcer, sā̆cra, sā̆crum (ante-class. collat. form sacer, sacris, sacre; plur.:

    sacres porci,

    Plaut. Men. 2, 2, 16; id. Rud. 4, 6, 4; Varr. R. R. 2, 1, 20; 4, 16; sing. acc.: sacrem porcum, Fest. s. h. v. p. 318 Müll.), adj. [root sa-; Gr. saos, sôos, safe; whence Lat. sānus], dedicated or consecrated to a divinity, holy, sacred, = hieros (cf.: sanctus, augustus): Gallus Aelius ait, sacrum esse quocumque modo atque instituto civitatis consecratum sit, sive aedis, sive ara, sive signum, sive locus, sive pecunia, sive quid aliud quod dis dedicatum atque consecratum sit, Fest. s. v. sacer mons, p. 318 Müll.; cf.:

    quicquid destinatum est diis, sacrum vocatur,

    Macr. S. 3, 7:

    sacrae (res) sunt quae diis superis consecratae sunt: religiosae quae diis manibus relictae sunt,

    Gai. Inst. 2, 3.
    I.
    In gen.
    (α).
    Absol.:

    quicquam (opp. profanum),

    Plaut. Merc. 2, 3, 27; id. Trin. 2, 2, 8; cf.:

    aedificiis omnibus, publicis privatis sacris profanis, sic pepercit, etc.,

    Cic. Verr. 2, 4, 54, § 129; so,

    locus sacer et profanus,

    id. Inv. 1, 26, 38; Auct. Her. 2, 4, 7; Quint. 5, 10, 38:

    miscebis sacra profanis,

    Hor. Ep. 1, 16, 54; id. A. P. 397; Nep. Them. 6, 5; Sall. C. 11, 6:

    villae signis et tabulis refertae partim publicis partim etiam sacris et religiosis,

    Cic. Leg. 3, 13, 31; so (with religiosus) id. Verr. 2, 4, 57, § 127; Suet. Tib. 61:

    mores autem rapere properant quā sacrum quā puplicum,

    Plaut. Trin. 4, 3, 37:

    (legum) genera sunt tria, sacri, publici, privati juris,

    Quint. 2, 4, 33; cf. in the sup.:

    deprecor hoc unum per jura sacerrima lecti,

    Ov. H. 9, 159:

    aedes,

    Plaut. Am. 4, 1, 5; Cic. Fam. 13, 11, 1; Quint. 4, 2, 8; Ov. M. 14, 315:

    lucus late sacer,

    Verg. A. 5, 761:

    arvum Martis,

    Ov. M. 7, 101:

    ara,

    Plaut. Aul. 4, 1, 20:

    aurum,

    Liv. 5, 50; cf.

    pecunia (opp. privata),

    Quint. 4, 2, 8:

    arma,

    Liv. 24, 21:

    tus,

    Ov. M. 14, 130:

    sanguis (of the sacrificial victim),

    Cat. 68, 75:

    ales (so called from its use in augury),

    Verg. A. 11, 721:

    luces (with profestae),

    Hor. C. 4, 15, 25; cf.

    dies (with religiosus),

    Suet. Tib. 61:

    tempus,

    Hor. C. S. 4:

    commissum,

    a crime against religion, Cic. Leg. 2, 9 et saep.— Poet.: vitis (as sacred to Bacchus), Enn. ap. Charis. p. 214 P. (Trag. v. 149 Vahl.); Hor. C. 1, 18, 1; so,

    laurus,

    id. ib. 3, 4, 18; Verg. A. 7, 60:

    robur,

    Ov. M. 8, 752:

    aqua,

    Hor. C. 1, 1, 22:

    fontes,

    Ov. M. 2, 464; Verg. E. 1, 53:

    focus,

    Hor. Epod. 2, 43:

    Tarentum,

    id. C. 1, 28, 29:

    fines,

    Sil. 3, 501; cf.

    montes (the Alps, because not to be ascended by men),

    id. 4, 70;

    vates (because dedicated to Apollo),

    Hor. C. 4, 9, 28; Tib. 2, 5, 113; cf.:

    sacer interpresque deorum Orpheus,

    Hor. A. P. 391;

    and (for sanctus) of the divinity itself: Vesta,

    Prop. 3, 4 (4, 3), 11; so,

    Cybebe,

    id. 3 (4), 22, 3 (but in Liv. 3, 19: ut sacrosancti habeantur, quibus ipsi dii neque sacri neque sancti sunt, so used only on account of the lusus verbb. with sacrosancti;

    v. the context).—Sacer Mons,

    a hill about three miles from Rome, beyond the Anio, and on the right of the Via Nomentana, to which the Roman people retired during their controversy with the Senate, Liv. 2, 32; 3, 52; Cic. Rep. 2, 37, 63; id. Brut. 14, 54:

    os sacrum, quod imum ventrem sustinet,

    Cael. Aur. Tard. 1, 4: Sacra Via, or ( poet.) Sacer Clivus, a street in Rome leading from the Forum to the Capitol, Cic. Planc. 7, 17; id. Att. 4, 3, 3; Hor. S. 1, 9, 1; id. C. 4, 2, 35; Mart. 1, 70, 5;

    v. also via, I. A. 2.: sacer morbus,

    the epilepsy, Cael. Aur. Tard. 1, 4:

    sacer lapis,

    a stone landmark, a mere-stone, Liv. 41, 13: os sacrum, anatom. t. t., = Gr. hieron osteon, the lowest bone of the spine, Cael. Aur. Tard. 1, 4, 24:

    litterae sacrae (eccl. Lat.),

    the Scriptures, Vulg. 2 Tim. 3, 15.—For its combinations with ignis, via, etc., v. those words.—
    (β).
    With gen. (class.):

    ego te sacram coronam surripuisse scio Jovis,

    Plaut. Men. 5, 5, 38; so,

    urna Veneris,

    id. Rud. 2, 5, 16 (for which:

    urna Veneria,

    id. ib. 2, 5, 18):

    Dianae celebris dies,

    Hor. C. 2, 12, 20:

    sepulcrum Batti veteris,

    Cat. 7, 6; cf. Plin. 8, 21, 31, § 76.—As a predicate: terra, ut focus domiciliorum, sacra deorum omnium est (a transl. of the Platon. Gê hiera pantôn theôn), Cic. Leg. 2, 18, 45:

    illa insula (sc. Delos) eorum deorum sacra putatur,

    id. Verr. 2, 1, 18, § 48.—
    (γ).
    With dat. (mostly poet. and in post-Aug. prose; cf.

    infra, II. A.): sacra Jovi quercus,

    Ov. M. 7, 623:

    esculus Jovi sacra,

    Plin. 16, 4, 5, § 11:

    Nymphis cervus,

    Ov. M. 10, 109:

    Cereri Polyphoetes (as a priest),

    Verg. A. 6, 484:

    pugionem templo Salutis detraxerat gestabatque velut magno operi sacrum,

    Tac. A. 15, 53:

    cupressus Diti sacra,

    Plin. 16, 33, 60, § 139:

    aesculus Jovi,

    id. 16, 4, 5, § 11.—As a predicate:

    Jani mensis, Qui sacer est imis Manibus,

    Ov. F. 2, 52, quercus antiqua, quae erat Marti sacra, Suet. Vesp. 5 (al. sacrata).—
    B.
    Transf., in gen., holy, sacred, awful, venerable (not till after the Aug. per., and very rare):

    silentium,

    Hor. C. 2, 13, 29:

    laedere amantes,

    Prop. 3, 16 (4, 15), 11:

    lingua (Ciceronis),

    Mart. 5, 69, 7:

    Maro,

    id. 8. 56, 3:

    quaedam patris memoria,

    Quint. 11, 1, 59:

    O sacer et magnus vatum labor,

    Luc. 9, 983:

    heu sacri vatum errores,

    Sil. 8, 100.—So used of the emperors;

    disapproved of by Tiberius: (Tiberius) alium dicentem sacras ejus occupationes verba mutare et pro sacris laboriosas dicere coëgit,

    Suet. Tib. 27.—But soon after Tiberius in general use:

    auris Caesaris,

    Mart. 7, 99, 4:

    sacri lateris custos,

    id. 6, 76, 1:

    apud aures sacras mentitus est,

    Amm. 28, 6, 26 (cf.:

    se Imperatori mentitum,

    id. 28, 6, 26, § 21); and hence, for ecclesiastical: domus, comitatus, scrinia, largitiones, etc., in the law books et saep.
    II.
    In partic., with a bad accessory signif., devoted to a divinity for destruction, forfeited; and absol., accursed, criminal, impious, wicked.
    (α).
    With dat.: si quisquam aliuta faxit, ipsos Jovi sacer esto, Lex Numae ap. Fest. p. 6 Müll.; cf.: ut caput ejus Jovi sacrum esset, an ancient plebiscitum ap. Liv. 3, 55, 7:

    non alienum videtur, de condicione eorum hominum referre, quos leges sacros esse certis diis jubent, quod, cum cetera sacra violari nefas sit, hominem sacrum jus fuerit occidi, etc.,

    Macr. S. 3, 7.—
    (β).
    Absol.: homo sacer is est, quem populus judicavit ob maleficium; neque fas est eum immolari; sed qui occidit, parricidii non damnatur. Nam lege tribuniciā primā cavetur: si quis eum, qui eo plebei scito sacer sit, occiderit, parricida ne sit. Ex quo quivis homo malus atque improbus sacer appellari solet, Fest. s. v. sacer mons, p. 318 Müll.: PATRONVS SI CLIENTI FRAVDEM FECERIT SACER ESTO, LEX XII. Tab. ap. Serv. Verg. A. 6, 609;

    in imitation: uter aedilis fuerit, etc.... is intestabilis et sacer esto,

    Hor. S. 2, 3, 181:

    eum, qui cuiquam nocuerit, sacrum sanciri,

    Liv. 3, 55.—
    B.
    Transf., in gen., accursed, execrable, detestable, horrible, infamous, etc. (only poet. and in post-Aug. prose).
    a.
    Of persons:

    ego sum malus, Ego sum sacer, scelestus,

    Plaut. Bacch. 4, 6, 14; Afran. ap. Non. 397, 22 (with malus); Lucil. ib. 397, 27.— Sup., Plaut. Most. 4, 2, 67:

    homo sacerrimus,

    id. Poen. prol. 90; id. Rud. 1, 2, 69; Turp. ap. Non. 397, 29 (with pessimus). —
    b.
    Of things: sacerrimum domicilium, Turp. ap. Non. 397, 30:

    di magni, horribilem et sacrum libellum,

    Cat. 14, 12:

    hircus alarum,

    id. 71, 1:

    auri fames,

    Verg. A. 3, 57 (for which:

    aurum fame,

    Plin. 33, 1, 3, § 6:

    venenum (Medeae),

    Val. Fl. 7, 165:

    nox,

    id. 8, 25:

    arma metu,

    id. 4, 185; cf.

    pavor,

    id. 1, 798:

    insania,

    Stat. Th. 10, 804:

    morbus,

    i. e. epilepsy, Cael. Aur. Tard. 1, 4.—With dat.:

    ut immerentis fluxit in terram Remi Sacer nepotibus cruor,

    Hor. Epod. 7, 20.— Comp. and adv. do not appear (as for the comp. v. Varr. L. L. 8, § 77 Müll.).—Hence, subst.: sā̆crum, i, n., something consecrated; a holy or sacred thing, a sacred vessel or utensil; a sanctuary, a temple; a religious act, a sacrifice, etc.; in plur. in gen., sacred rites, religious worship, religion (both of the State and of single races and families; and even of individuals; v. infra, b; class.; most freq. in plur.).
    A.
    Lit.
    (α).
    Sing.:

    sacrum sacrove commendatum qui cleperit rapsitque parricida esto,

    Cic. Leg. 2, 9, 22:

    ubi sacro manus sis admolitus,

    Plaut. As. 3, 2, 24:

    omne sacrum rapiente dextrā,

    Hor. C. 3, 3, 52:

    metuens velut contingere sacrum,

    id. S. 2, 3, 110:

    apud Cluacinae sacrum,

    Plaut. Curc. 4, 1, 10; Quint. 1, 4, 6:

    Minervae,

    Dict. Cret. 5, 12 fin.:

    theatrum veluti quoddam illius sacri templum vocabimus,

    Quint. 3, 8, 29: [p. 1611] quae (sacerdos Cereris) Graecum illud sacrum monstraret et faceret, Cic. Balb. 24, 55:

    sacrum Herculi facere,

    Liv. 1, 7:

    facere Junoni,

    Prop. 4 (5), 9, 43:

    facto per Magos sacro,

    Suet. Ner. 34:

    sollemne sacrum conficere,

    Flor. 1, 13, 16:

    ita se habet sacrum (Suovetaurilia),

    Quint. 1, 5, 67:

    arma lecta conici in acervum jussit consul sacrumque id Vulcano cremavit,

    Liv. 41, 12:

    sacrum piaculare fieri,

    id. 29, 19:

    sollemne Apollinis sacrum,

    Suet. Aug. 94; Ov. M. 12, 33:

    pyrā sacri sub imagine factā,

    id. ib. 14, 80:

    nec de lucernā fas est accendi sacrum,

    Phaedr. 4, 11, 13:

    neve initianto, nisi ut assolet, Cereri, Graeco sacro,

    according to the Grecian rites, Cic. Leg. 2, 9, 21; cf.:

    vetabo, qui Cereris sacrum Vulgarit arcanae,

    Hor. C. 3, 2, 26:

    morientibus operire (oculos) rursusque in rogo patefacere, Quiritium ritu sacrum est,

    Plin. 11, 37, 55, § 150:

    in sacro est,

    id. 18, 12, 30, § 118.—
    (β).
    Plur.: sacra deosque penates.. ex aedibus suis eripuisse dixit, sacred vessels or utensils, holy things, Cic. Verr. 2, 2, 5, § 13; cf. Liv. 5, 40:

    sacra omnia proferre, Auct. B. Alex. 32, 3: portabant canistris,

    Ov. M. 2, 713:

    Troïa,

    Tib. 2, 5, 40:

    velut qui Junonis sacra ferret,

    Hor. S. 1, 3, 11; cf.

    of the same,

    Verg. A. 2, 293; 2, 717 Heyne; Ov. F. 1, 527; id. H. 7, 80; 7, 158:

    cumque suis penetralia sacris,

    i. e. the images of the gods, Penates, id. M. 1, 287:

    jactata aequoribus sacra,

    Hor. C.4,4,54:

    pueri Sacra canunt,

    sacred songs, Verg. A. 2, 239; cf. Ov. Tr. 4, 10, 19:

    sacra ordine in mensā Penatium deorum Ponuntur,

    sacred gifts, offerings, Naev. B. Pun. 1, 11:

    neve ulla vitiorum sacra sollemnia obeunto,

    Cic. Leg. 2, 8, 19:

    sicut in sollemnibus sacris fieri consuevit,

    Sall. C. 22, 2:

    qui (Mercurius) sacris anniversariis coleretur,

    Cic. Verr. 2, 4, 39, § 84 (for which:

    sacrificiis anniversariis colebatur,

    id. ib. 2, 4, 57, §

    128: sacris e principum numero pontifices quinque praefecit,

    id. Rep. 2, 14, 26:

    (Romulus) sacra diis aliis Albano ritu, Graeco Herculi facit,

    Liv. 1, 7; cf.:

    sacra Jovi facturus erat,

    Ov. M. 3, 26:

    sacra Jovi Stygio Perficere,

    Verg. A. 4, 638:

    ipse (Numa) plurima sacra obibat,

    Liv. 1, 20:

    densi circumstant sacra ministri,

    Ov. M. 2, 717:

    arcana sacra,

    Hor. Epod. 5, 52; Ov. M. 10, 436:

    fera,

    id. ib. 13, 454:

    nefanda,

    id. ib. 10, 228:

    mystica,

    id. H. 2, 42:

    horrida,

    Sil. 3, 140:

    veneranda,

    id. 7, 382:

    casta,

    Stat. Achill. 1, 370.
    a.
    Divine worship or religion in gen.: publica sacra, quae publico sumptu pro populo fiunt, quaeque pro montibus, pagis, curiis, sacellis: at privata, quae pro singulis hominibus, familiis, gentibus fiunt, Fest. pp. 244 and 245 Müll.; Liv. 5, 52:

    quo foedere (Romulus) et Sabinos in civitatem ascivit, sacris communicatis,

    Cic. Rep. 2, 7, 13:

    quod per populum errari fas non erat propter religionem sacrorum,

    id. Agr. 2, 7, 18; so,

    religio sacrorum,

    id. Fl. 28, 69:

    sacra Cereris conficere,

    id. Balb. 24, 55; so,

    Cereris,

    Hor. S. 2, 8, 14 (cf. supra, a fin.):

    Eleusina,

    Suet. Claud. 23:

    Junonis,

    Hor. S. 1, 3, 11:

    Orphica,

    rites, solemnity, festival, Cic. N. D. 3, 23, 58:

    Bacchia,

    Ov. M. 3, 518:

    trieterica Bacchi,

    id. ib. 6, 587:

    Dianae,

    id. ib. 7, 94;

    15, 489: Isidis,

    Suet. Oth. 12 et saep.—
    b.
    The private religious rites of a gens, a family, etc. (observed by the Romans with the greatest care):

    sacra privata perpetua manento,

    Cic. Leg. 2, 9, 22; cf. id. ib. 2, 19, 47:

    an gentilicia sacra ne in bello quidem intermitti, publica sacra et Romanos deos etiam in pace deseri placet?

    Liv. 5, 52:

    ut ne morte patris familias sacrorum memoria occideret,

    Cic. Leg. 2, 19, 48:

    docebant (antiqui) tribus modis sacris adstringi,

    id. ib. 2, 20, 49:

    magnum est eadem habere monumenta majorum, eisdem uti sacris, sepulcra habere communia,

    id. Off. 1, 17, 55; cf.:

    ut qui natus sit, ignoret, cujus sanguinis, quorum sacrorum sit,

    Liv. 4,2:

    sacra interire illi (majores) noluerunt,

    Cic. Mur. 12, 27:

    sacrorum alienatio,

    id. Or. 42, 144 (v. alienatio); cf. sing.:

    sacrum familiare,

    Macr. S. 1, 16:

    nuptialia,

    marriage solemnities, Quint. 1, 7, 28;

    called also jugalia,

    Ov. M. 7, 700; cf. respecting the sacra privata of the Romans, Savigny, in his Zeitschr. 2, p. 397 sq.—
    c.
    Poet., poems (as sacred to the Muses):

    mihi jam puero caelestia sacra placebant, Inque suum furtim Musa trahebat opus,

    Ov. Tr. 4, 10, 19:

    vatum,

    Pers. prol. 7:

    Maronis,

    Mart. 7, 63, 5. —
    2.
    Prov.
    a.
    Inter sacrum saxumque stare, to stand between the victim and the knife, i. e. to be between the door and the wall, to be in great straits, Plaut. Capt. 3, 4, 84; cf.:

    inter sacrum et saxum positus,

    App. M. 11, p. 271 fin.
    b.
    Hereditas sine sacris, i. e. a great profit without trouble, = a rose without thorns, meat without bone, etc. (because the keeping up of the sacra privata was attended with great expense), Plaut. Capt. 4, 1, 8, and id. Trin. 2, 4, 83; cf. Fest. p. 290 Müll.—
    B.
    Transf., in gen. (the figure being borrowed from secret religious rites), in plur.: sacra, secrets, mysteries (not till after the Aug. period, and very rare):

    sacra tori coitusque novos referebam,

    Ov. M. 7, 709:

    peregisse mihi videor sacra tradentium artes,

    Quint. 5, 14, 27 (cf.:

    omnes fere, qui legem dicendi, quasi quaedam mysteria, tradiderunt,

    id. 5, 13, 60):

    litterarum colere,

    id. 10, 1, 92:

    studiorum profanare,

    Tac. Or. 11.

    Lewis & Short latin dictionary > sacer

См. также в других словарях:

  • exécrable — [ ɛgzekrabl; ɛksekrabl ] adj. • 1355; lat. execrabilis → exécrer 1 ♦ Littér. Qu on doit exécrer, avoir en horreur. ⇒ abominable, détestable, odieux, répugnant. Fouquier Tinville « devint de plus en plus exécré et exécrable » (Michelet). 2 ♦ Cour …   Encyclopédie Universelle

  • execrable — EXECRABLE. adj. de tout genre. Detestable, dont on doit avoir horreur. Crime execrable. parricide execrable. c est un homme execrable. Il se dit fig. Par exaggeration des choses extremement mauvaises. Que dites vous de ce livre, de ce poëme? il… …   Dictionnaire de l'Académie française

  • execrable — execrable, damnable, accursed, cursed mean so odious as to deserve cursing or condemning. In actual use they vary little if any in force and only slightly in implications, although usage to a certain extent limits their applications. Execrable is …   New Dictionary of Synonyms

  • Execrable — Ex e*cra*ble, a. [L. execrabilis, exsecrabilis: cf. F. ex[ e]crable. See {Execrate}.] Deserving to be execrated; accursed; damnable; detestable; abominable; as, an execrable wretch. Execrable pride. Hooker. {Ex e*cra*ble*ness}, n. {Ex e*cra*bly} …   The Collaborative International Dictionary of English

  • execrable — late 14c., from O.Fr. execrable, from L. execrabilis/exsecrabilis execrable, accursed, from execrari/exsecrari (see EXECRATE (Cf. execrate)). Related: Execrably …   Etymology dictionary

  • execrable — adjetivo 1. (antepuesto / pospuesto) Que merece ser condenado o aborrecido: El execrable crimen fue cometido por dos desaprensivos. Sinónimo: abominable …   Diccionario Salamanca de la Lengua Española

  • execrable — index arrant (onerous), bad (offensive), blameful, blameworthy, contemptible, contemptuous, depra …   Law dictionary

  • execrable — [adj] horrible, sickening abhorrent, abominable, accursed, atrocious, confounded, cursed, damnable, defective, deplorable, despicable, detestable, disgusting, foul, hateful, heinous, horrific, loathsome, low, monstrous, nauseous, obnoxious,… …   New thesaurus

  • execrable — et detestable, Sacer, Execrabilis, Deuotus …   Thresor de la langue françoyse

  • execrable — (Del lat. exsecrabĭlis). adj. Digno de execración …   Diccionario de la lengua española

  • execrable — ► ADJECTIVE ▪ extremely bad or unpleasant. DERIVATIVES execrably adverb. ORIGIN Latin execrabilis, from exsecrari curse …   English terms dictionary

Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»