-
1 directus
(adi.) directo (adv.) прямой, linea in directum traducta (1. 29. D. 41, 1); (1. 2 § 21 D. 43, 8); непосредственно, non directo, sed per successionem hereditas pervenit ad aliquem (1. 103 pr D. 32);verba directa, противоп. inflexa, precaria (1. 15 C. 6, 23);
directis verbis stipulationem compositae (1. 10 C. 8, 38), cp. § 1 J. 3, 15;
verbis dir. adimere hereditatem (1. 4 C 6, 35);
verbis dir. S. iure directo dare libertatem (1. 9. 10. C. 7, 2);
directo dare libertatem, противоп. per fideiconmissum;
ex directo (противоп. ex fideicomm.) ad libertatem pervenire (1. 56 D. 40, 4. 1. 12 § 2. 1. 16. 55 § 1 D. 40, 5. § 2 J. 2, 24);
libertas directa, противоп. fideicommissaria (1. 12 pr. 1. 28 D. 29, 4. 1. 11 § 2. 1. 16 § 13. 1. 22 § 1 D. 36, 1. 1. 14 C. 7, 2);
institutio, substitutio directa противоп. precaria, fideicommiss. (l. 19 pr. D. 29, 1. 1. 26 C. 3, 28. 1. 5 C. 2, 26);
directo substituere (1. 15 D. 28, 6);
donatio directa противои. mortis causa instituta sive conditione suspensa (1. 25 C. 8, 54);
actio directa, iudicinm directum: a) первоначальный иск противоп. а. utilis, аналогическому иску, который может быть предъявлен propter paritatem rationis и в других случаях, подобных тем, для которых он первоначально был предназначен (§ 16 J. 4, 3. 1. 27 § 1 D. 3, 3. 1. 47 § l D. 3, 5. 1. 13 pr. D. 9, 2. 1. 26 § 3 D. 23, 4. 1. 37 pr. D. 44, 7);
actio directo competit (1. 45 D. 24, 3);
directa in rem actio, первоначальный гражданский иск, вытекающий из права собственности, rei vndicatio, противоп. Publiciana, который претор предоставлял бонитарному собственнику (§ 4 J. 4, 6. 1. 6 C. 7, 35);
directo vindicare противоп. utilis in rem actio (1. 55 D. 24, 1);
electio erit actori utrum directo agere velit - an praetoria (1. 26 § 2 D. 9, 4);
b) противоп. actio contraria (см. contrarius s. 1. a) - иск об исполнении главного обязательства (§ 2 J. 4, 16. 1. 20 D. 3, 5); с) противоп. приготовительному иску, actio ad exhibendum обозн. - главный иск, который может быть предъявлен после изъяснения известных второстепенных обстоятельствь (напр., rei vindicatio, actio in rem) (1. 3 § 13. 1. 17 D. 10, 4);
d) противоп. a. restitutoria s. rescissoria обознач. - иск, вытекающий из гражданского права, а не в силу реституции in integrum (1. 8 § 12. 13 D. 16, 1. 1. 24 C. 3, 32);
e) противон. а. noxalis - иск, который предъявляется прямо против виновника (§ 5 J. 4, 8. 1. 26 § 4 D. 9, 4);
f) обознач. иск, который вчинается прямо (directo agere) против сына, как должника, в противоположность иску, который можеть быть предъявлен против отца, по поручению коего сын вступил в обязательное отношение, напр. act. quod iussu, de peculio (1. 3 § 4 D. 13, 6); выражения: directo agere s. condicere относятся также к искам, вытекающим из обязательств filii-familias, servi, institoris, magistri navis, - которые вчинались против отца, господина, собственника промышленных заведений, хозяина корабля, противопол. act. adiecticiae qualitatis (§ 8 J. 4, 7. 1. 84 D. 17, 2).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > directus
-
2 directus
dirēctus (dērēctus), a, um [ dirigo ]capillus d. Vtr — гладкие волосыper directum PM (in directum Sen, in directo Vr и directum Pt) — прямо, напрямик или по существу2) отвесный, крутой (locus Cs; jugum Mela)3) прямой, непосредственный4) прямодушный, откровенный (homo, verba C) -
3 dirigo
dī-rigo (dērigo), rēxī, rēctum, ere [dis + rego ]1) выстраивать в прямую линию (d. naves in pugnam L); выстраивать в боевом порядке (d. aciem Cs); выравнивать, проводить или ставить по прямой линии (tigna ad perpendiculum Cs); располагать ( arborum ordines in quincuncem C); намечать, размечать ( regiones lituo C); выпрямлять ( flumina C)amnis direxit aquas Lcn — река выпрямила своё течение (т. е. перестала быть извилистой)2) покрывать прямыми линиями, линовать ( membrana plumbo directa Ctl)3)а) направлять (cursum ad litora Cs; iter ad Mutinam C)d. bracchia contra torrentem J — плыть против теченияб) отправлять, посылать ( litteras C); обращать (os in aliquem locum AG; cogitationes ad aliquid C; intentionem in aliquid Q)omnia consilia factaque ad utilitatem vitae d. T — направить все свои помыслы и дела на житейскую полезностьв)d. Lcr, Sen или se d. VM, Ap — направляться, отправляться4) бросать, метать, пускать (sagittas Su; hastam in aliquem O и alicui V)d. aciem (oculorum) ad aliquem Ctl etc. — устремить взор на кого-л.5)а) определять (d. aliquid aliqua re или ad aliquid Vtr, C)direxisse finem alicui veterem viam L — установить в качестве чьей-л. границы старую дорогуб) приспособлять, приноравливать ( leges hominum ad naturam C)vitam ad certam rationis normam d. C — строить жизнь согласно строгим правилам разумаd. se ad id, quod est optimum Q — ориентироваться на лучшеев) стремиться (d. ad veritatem C)d. ad duas metas Vr — иметь в виду (сразу) две цели -
4 materia
māteria, ae и māteriēs, ēī f.1) материя, вещество, (первичное) начало (m. rerum ex quā et in quā sunt omnia C)3) горючий материал (habens semina fiammae m. O)4) строительные материалы (m. ad classem aedificandam L); древесина (m. faginea Cato); строевой лес (m. cujusque genĕris Cs)m. caesa Cs — срубленные деревьяm. lignorum T — дроваm. navalis L — корабельный лес5) брус, балка ( bipedalis Cs); тж. собир. брусья (directa m. Cs)7) съестные припасы, продовольствие ( omnem materiam consumere O)8) перен. пища (alicui rei materiam dare или subtrahere C etc.)9) предмет, тема, материал, сюжет (m. ad jocandum C; materiam sumere viribus aequam H)10) повод, причина (materiam dare или praebēre alicui rei C, L etc.; omnium scelerum m. et causa Pt)11) склонность, способность, дарование, талант (alicujus rei или ad aliquid C, L etc.)12) порода (m. generosa, sc. equorum Col)13) мед. гной CC, Veg -
5 commodare
1) передать вещь другому в безвозмездное пользование на известный срок (§ 2 J. 3, 14. tit. D. 13, 6. C. 4, 23). - Commodatum (subst.) a) ссуженная вещь: commod., accipere, rogare, reddere (1. 3 § 3. 1. 5. pr. § 7 D. cit.);b) договор ссуды (1. 7 § 1. 1. 50. D. 2, 14 1. 23. D. 50, 1, 7. Gai. III. 206. IV. 47);
actio commodati directa, посредством которого преследуются обязанности ссудопринимателя (возвратить полученную вещь и вознаградить вред и убытки) (§ 2 J. cit.);
2) давать в заем (1. 2 C. 10, 6). 3) давать, посвящать, comm. fidem (l. 12 D. 38, 5), consensum (1. 1 C. 2, 26), ut rebus propriis intercessum commodare non possis (1. 3 C. 10, 50).actio commodati contraria, иск ссудопринимателя против ссудодателя (1. 17 § 1. 1. 22 C. 13, 6). - Gommodator, ссудодатель (1. 7 § 1 eod.).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > commodare
-
6 contrarius
1) противоположный: contr. consensus s. dissensus (1. 80 D. 46, 3. 1. 35 D. 50, 17);sub contrariis conditionibus legare aliquid (1. 27 D. 31. 1. 3 D. 36, 3. 1. 8 § 1 D. 46, 5);
contraria actio s. contrarium judicium, a) иск обратный, направленный на обратное требование добавочных сторон сделки, которые прямо предусмотрены не были, - в противоп. actio directa s. principalis, s. rectum judicium (1. 2 J. 4, 1 D. 1. 6 § 7 D. 3, 2. 1. 17 § 1. 1. 18 § 4 D. 13, 6), напр. actio contr. commodati, ссудопринимателя против ссудодателя (commodans);
contr. actio, contr. judicium mandati, иск уполномоченного прот. доверителя о возврате необходимых по исполнению уполномочия издержек (1. 46 § 5 D. 3, 3. 1. 14 D. 6, 2. 1. 54 § 1 D. 17, 1);
contr. judic. depositi, иск принимателя поклажи против покладчика (1. 5 pr. D. 16, 3);
contr. a. pigneraticia (см.);
contr. tutelae actio s. judicium (tit. D. 27, 4. 1. 28 D. 4, 4. 1. 5 D. 27, 5. tit. C. 5, 58);
b) actio contr. = negatoria (1. 8 pr. D. 8, 5). - Contrarium (subst.); противоположность, ип contrarium agi (1. 153 D. 50, 17);
2) противный: contrarium consensui (1. 116 pr. D. 50, 17), bonae fidei judicio (l. 23 eod.) 3) неблагоприятный: contr. fortuna uti (1. 75 pr. D. 36, 1): contr. sententiam accipere (1. 29 § 1 D. 44. 2).ex contrario s. per contrarium, тк. in contrarium, напротив того (1. 8 § 1 D. 2, 4. 1. 22 D. 4, 4. 1. 56 § 1 D. 35, 2. 1. 69 D. 36, 1. 1. 82 D. 50, 16).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > contrarius
-
7 deponere
1) перестать носить траур, напр. lugubria (l. 8 D. 3, 2); сложить с себя должность, dep. officium (l. 5 § 2 D. 16, 3. 1. 38 pr. 65 § 1 D. 23, 2. 1. 3 § 6 D. 26, 10), tutelam (1. 40 pr. 1. 41 § 2 D. 27, 1), imperium (1. 16 D. 1, 16), cingulum (1. 2 C. 3, 21), sollicitudinem (1. 21 C. 9, 9); (1. 13 D. 1, 7); оставлять, отказываться, dep. affectum, et animum accusandi (1. 6 § 1. 1. 13 pr. D. 48, 16);animo dep. possessionem (1. 34 pr. D. 41, 2);
dep. beneficium (1. 2 D. 40, 10); лишать себя, сбыть, qui de patrimonio suo deposuerit, противоп. qui non acquirit (1. 5 § 13 D. 24, 1). Depositio, низложение, сложение, потеря, poenae, quae continent - dignitatis aliquam depositionem (1. 6 § 2. 1. 8 pr. D. 48, 19);
2) положить в безопасное место, поместить, отдать на сохранение кому-нб.;depos. superflui ponderis (1. 28 C. 6, 23).
depositio, отдача, положение на сохранение, dep. pecuniam in aedem, s. apud aedem, s. in aede (1. 73 D. 3, 3. 1. 7 § 2 D. 4, 4. 1. 1 § 36. 1. 5 § 2 D. 16, 3), in publico loco (1. 64 D. 46, 1); (1. 5 D. 10, 2);
dep. corpus (1. 40 D. 11, 7. cf. commendare s. 1);
servum exhibendum dep. apud officium (1. 11 § 1 D. 10, 4); (1. 3 § 6 D. 43, 30), (1. 31 § 1 D. 41, 1); особ. обозн. односторонний, вещный договор, который совершается посредством передачи одним лицом другому движимой вещи на безмездное хранение, с обязанностью возвратить ту же самую вещь (in specie) во всякое время: поклажа, отдача на сохранение (§ 3, 1. 3,14; - tit. D. 16, 3. C. 4, 34. -1. 24 eod. -1. 1 § 8 eod.); (1. 1 § 2 eod.);
lex depositionis (1. 5 § 2 eod.);
conditio depositionis (1. l § 22 eod. 1. 9 § 3 D. 4. 3); (l. 18 § 1 D. 36, 3);
pretium depositionis non quasi merceden accipere (1. 2 § 24 D. 47, 8); (Gai. III. 207. IV. 47, 60). Depositum, a) предмет, данный на сбережение, depositum suscipere (1. 5 pr. D. 16, 3);
pro deposito esse apud aliquem (1. 78 § 1 D. 36, 1);
pro deposito habere pecuniam (1. 11 § 13 D. 32);
in deposito habere, tenere aliquid (1. 5 § 4 D. 36, 3. 1. 69 pr. D. 47, 2);
in depositi causam habere (1. 2 C. 4, 32);
abnegare, inficiari depositum (1. 1. 1 § 2. 1. 69 pr. D. 47, 2);
si convenit, ut in deposito et culpa praestetur = si in re deposita et culpam repromisi (1. 1 § 6 D. 16, 3. 1. 2 § 24. D. 47, 8);
b) обязательное отношение, возникающее из передачи вещи на сохранение, = contractus depositi (l. 2 pr. 1. 50 D. 2,14. 1. 23. 45 pr. D. 50, 17);
in deposito male versari (1. 6 § 6 D. 3, 2), 1. 1 § 35 D. 16, 3);
dolus solus in depositum venit (1. 1 § 10 eod.); (1. 24 eod.);
depositi actio, иск прямой (directa), который предъявляет deponens против депозитария, по поводу возвращения вещи и вознаграждения за вред и убытки (§ 3 J. cit. 1. 1 § 9-47 D. eod.);
depositi (sc. actione) agere eperiri, teneri, damari (1. 1 D. 2, 2. 1. 1 § 8. 13. 14. 16. 25. D. 16, 3);
contrarium indicium depositi, встречный иск принимателя поклажи о возвращении издержек, понесенных на чужую вещь (1. 5 pr. eod.). Depositor = qui deposuit (1. 1 § 36. 37 eod.). Depositarius a) = qui depositum suscepit (§ 36 bit.);
3) разрушать, ломать, dep. aedificium, aedes (1. 6 pr. 8 pr. D. 8, 5. I. 23 § 2 D. 41, 3);b) = depositor (1. 7 § 2. 3 eod. 1. 24 § 2 D. 42, 5).
aedes usque ad aream deposita (1. 83 § 5 D. 45, 1);
paries deponendus (1. 18 § 11 D. 39, 2);
dep. arboris ramos (1. 17 § 1. D. 8, 2);
4) объяснять, tactis sacrosanctis scripturis deponere, quod etc. (1. 1 § 1 C. 2. 59);depositio aedificii = demolitio (1. 9 § 2 D. 4, 2).
depositio, объяснение, testium depositiones (1. 3 C. 2, 43. 1. 17 C. 4, 20); (1. 3 C. 4, 66).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > deponere
-
8 inflexus
косвенный, непрямой: verba infl., прот. directa (1. 15 C. 6, 23).Латинско-русский словарь к источникам римского права > inflexus
-
9 libertas
свобода, вольность: a) естественная, физическая: ferae, in libertate naturali relictae;naturalem libert. recipere;
in nat. lib. se recipere (1. 3 § 2. 1. 5 pr. D. 41, 1. 1. 3 § 14 D. 41, 2);
b) rражданская свобода как совокупность прав и преимуществ римского гражданина (прот. рабское состояние) б) вооб. (1. 4 pr. D. 1, 5. 1. 64 D. 12, 6. 1. 106. cf. 1. 176 § 1 D. 50, 17. 1. 8 § 2 D. 46, 8. 1. 33 § 1. 1. 39 § 5 D. 3, 3);
ex possess. servitutis in libert. reclamare (1. 3 § 10 D. 41, 2. 1. 1. 3. 4 D. 40, 13);
in libert. se asserere (1. 11 § 9 D. 47, 10. 1. 2 § 24 D. 1, 2. 1. 5 § 3 D. 50, 13. cf. I. 11 D. 4, 5); Я) свободa вследствие отпущения раба на волю, отпуск на волю, datio libertatis = manumissio (1. 4 D. 1, 1): vindicta manumitten do ad libert. perducere (1. 32 D. 4, 3);
libertatem imponere (см. s. 4);
libertatis causa imposita (см. s. 3. 1. 13 pr. D. 16, 1. 1. 2 § 14. 1. 9 D. 41, 4); особ. отпущение на волю на основании завещания: libertatem dare (testamento), relinquere (1. 23 § 1. 1. 33. 38. 39. 41. 45. 48. 53. 55 D. 40, 4. 1. 26 § 1 D. 40, 5);
directo - per fideic. dare libertatem;
lib. directa - fideicommissaria (см.);
lib. praestita ab herede (1. 47 pr. D. 40, 4. 1. 43 D. 40, 12. 1. 72 § 5 D. 46, 3. 1. un. D. 40, 6. 1. 22 pr. D. 29, 4. 1. 14 § 1 D. 49, 1. 1. 8 § 16 D. 5, 2. 1. 80 D. 50. 16);
c) освобождение из-под отеческой власти (1. 18 C. 5, 4. 1. un. C. 8, 50. 1. 13 § 4 C. 9, 51);
d) свобода вещи от сервитута; при погашении сервитута non utendo требует р. право еще usucapio libertatis со стороны хозяина rei servientis: libertatem (servitutis) usucapere;
usucapio, quae libertatem praestat sublata servitute (1. 6. 7. 32 § 1 D. 8, 2. 1. 18 § 2 D. 8, 6. 1. 4 § 29 D. 41, 3).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > libertas
-
10 transversus
поперечный: transv. contignatio, поперечные бaлки, перекладина (1. 47 D. 39, 2);transv. linea, боковая линия, о родственниках, прот. прямой линии (directa) (Paul. IV. 11 § 2);
ex transverso, родство в боковой линии (см. latus s. b).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > transversus
-
11 utilis
utiliter (adv.) 1) годный к употреблению, ad habitandum ut. aedificium (1. 183 D. 50, 16. 1. 4 pr. D. 43, 19). 2) полезный, publice s. in commune utile esse (1. 33 § 2 D. 3. 3);3) действительный, имеющий силу, ut. datio tutoris (1. 10 § 2 D. 26, 2. 1. 10 § 1 D. 26, 4);impensae ut., против. necessariae и voluptuariae (1. 38. 39 D. 5, 3. 1. 11 C. 2, 19. 1. 10 § 1. 1. 12. § 2 eod.).
actio ut. прот. inanis (1. 24 § 2 D. 40, 12);
util. agere (1. 6 § 1. 1. 7. D. 18, 7. 1. 23 D. 16, 3. 1. 41 D. 4, 4);
replicatio (1. 7 § 6 D. 42, 4. 1. 35 D. 2, 14);
ut. interdictum (1. 2 § 6. 39 D. 43, 8. 1. 43 D. 11, 7);
4) соответственный, справедливый, a) вообще, tam benignius quam utilius esse (1. 53 D. 12, 6. 1. 54 pr. D. 17, 1. 1. 22 pr. eod. 1. 3 D. 11, 7. 1. 1 § 3 D. 5, 4);util. stipulari (1. 45 § 2. 1. 46 pr. 97 § 1 D. 45, 1), obligari (1. 16 § 7 D. 20, 1. 1. 48 § 2. 1. 89 D. 28, 5. 1. 17. 45 pr. D. 40, 5).
5) аналогичный: actio ut. прот. directa (см. s. a.);b) особ. для обозн. срока, в который не включаются дни, в которых лицо по поводу известных препятствий не было в состоянии совершить юридических действий, против. tempus continuum, ut. dies, menses (1. 39 D. 4, 4. 1. 21 C. 9, 9).
utiliter condicticia experiri прот. directo vindicare (1. 55 D. 24, 1. 1. 17 § 3 D. 7, 1. 1. 13 § 25 D. 19, 1. 1. 5 § 21 D. 36, 4. 1. 21 § 6 D. 4, 2. 1. 2 § 1 D. 10, 2. 1. 8 C. 4, 39).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > utilis
-
12 verbum
слово, речь (1. 1 § 3 D. 2, 14);verba (Scti, edicti), прот. mens, sententia (1. 7 § 3. 4. 1. 14 D. 14, 6. 1. 20 § 1 D. 37, 4. 1. 22 § 8 D. 48, 10), прот. voluntas (см. s. a);
verbo tenus (прот. cum effectu) accipere verba (1. 1 § 2 D. 2, 2, 1. 20 § 6 D. 5, 3. 1. 1. 14 D. 19, 2. 1. 35 D. 50, 17, 1. 24 D. 4, 3);
praescriptis verbis agere (см. praescribere s. 1);
verba civilia, directa imperativa, precaria (см.);
Gai. I. 112, 165).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > verbum
См. также в других словарях:
directa — sustantivo femenino 1. Marcha más rápida de un automóvil: poner la directa, meter la directa … Diccionario Salamanca de la Lengua Española
directa — |ét| s. f. Noite sem dormir, geralmente passada em diversão ou a executar uma tarefa. ‣ Etimologia: feminino de direto ♦ [Portugal] Grafia de direta antes do Acordo Ortográfico de 1990. ♦ Grafia no Brasil: direta … Dicionário da Língua Portuguesa
directa — ► sustantivo femenino 1 MECÁNICA La mayor de las velocidades que permite el cambio de marchas de un vehículo automóvil. FRASEOLOGÍA poner o meter la directa Actuar con decisión para resolver un asunto o decir alguna cosa: ■ puso la directa y le… … Enciclopedia Universal
directa — {{#}}{{LM D45619}}{{〓}} {{[}}directa{{]}} ‹di·rec·ta› {{《}}▍ s.f.{{》}} Véase {{D13558}}{{上}}directo, directa{{下}} … Diccionario de uso del español actual con sinónimos y antónimos
directă — DIRÉCT//Ă directăe f. (în box) Lovitură aplicată adversarului prin întinderea mâinii drept înainte. /<fr. direct, lat. directus Trimis de siveco, 22.08.2004. Sursa: NODEX DIRÉCTĂ s.f. Lovitură la box aplicată prin întinderea mâinii înainte.… … Dicționar Român
Directa actĭo — (lat.), s. Contraria actio. D. a. bedeutet in der Geschichte des römischen Zivilprozesses den Gegensatz zu Utilis actio (s. d.) … Meyers Großes Konversations-Lexikon
Directa Decretal — Pope Siricius, author of the Directa decretal The Directa decretal was written by Pope Siricius in February AD 385. It took the form of a long letter to Spanish bishop Himerius of Tarragona replying to the bishop’s requests for directa on various … Wikipedia
directa — di|rec|ta Mot Pla Nom femení … Diccionari Català-Català
Democracia directa — Saltar a navegación, búsqueda La democracia directa, también denominada democracia radical o democracia cara a cara, es un mecanismo en el que cada una de las personas asociadas a determinada agrupación pueden exponer en igualdad de poder sus… … Wikipedia Español
Línea Directa — Saltar a navegación, búsqueda Línea Directa Aseguradora Tipo Sociedad Anónima Fundación 1995 Sede … Wikipedia Español
Acción directa — Este artículo es sobre la teoría política de la acción directa. Para información sobre el grupo radical francés, ver Acción Directa (grupo) La acción directa o medida de acción directa es la realización autoorganizada de una iniciativa individual … Wikipedia Español