-
1 hálsa
(að), v.1) to embrace;2) hálsa segl, to clew up the sail.* * *aðI. poët. to embrace, Gkv. 1. 13, 3. 4.II. to clew up the sail (cp. hálsan); þá mælti hann til sinna manna, at hálsa skyldi seglin, Fagrsk. 86.III. to cut boards uneven so as to leave waves (hálsar) on the board. -
2 HNOÐA
-
3 HNYKILL
(gen. -s, dat. hnykli; pl. hnyklar), m. knot, tumor.* * *m., dat. hnykli, [Dan. nögle; Swed. nyckel; prob. a dimin. derived from hnoða]:— a clew of yarn: metaph. a clew-like thing; þoku-hnyklar, ský-h., wreaths of fog and clouds: of a tumor, Fas. ii. 453. -
4 KLÓ
* * *I) (pl. klœr, dat. klóm), f.1) claw, talon;2) clew (of a sail).* * *f., gen. kló, N. G. L. i. 100, mod. klóar, pl. klær, i. e. klœr; [A. S. clawu; Engl. claw; O. H. G. chlawa; mid. H. G. klâ, Germ. klaue; Dan. klo, pl. klöer]:—a claw, talon, of beasts of prey, kattar-klær, ljóns-klær, arnar-klær, krumma-klær, vals-klær, the claws of a cat, lion, eagle, raven, falcon; gambrs-kló, q. v.; brá henni í hnotar líki ok hafði í klóm sér, Edda 46; flugu at þeim hrafnar, ok sýndusk þeim ór járni nefin ok klærnar, Nj. 272; hann (the crocodile) hefir stórar tenn ok klær, Stj. 77; með hvössum klóm, 80: metaph. a claw, of the hand, kólnar nú á klónum, Grett. 94 B: as also in the ditty, kalt er mér á k. l. ó. kenni eg þess á s. i. ó … (i. e. kalt er mér klónum, kenni eg þess á sjonum …): a nickname, Orkn. klóa-gangr, m. a fight with the claws, Fas. iii. 210.II. naut. the clew of a sail, Edda (Gl.); eyri fyrir hanka hvern, eyri fyrir kló hverja, N. G. L. i. 101; en fyrir smáreip hvert er á segli er ertog silfrs ok svá fyrir kló hverja, ii. 283; eyri fyrir krapta hvern, þó eyir at einnar klóar missi, i. 100, ii. 283: the cleat = kolla (q. v.), N. G. L. l. c. -
5 HÁLS
* * *(gen. háls, pl. hálsar), m.1) neck; taka höndum um háls e-m, to embrace one; beygja háls fyrir e-m, to bend the neck to one; liggja e-m á hálsi fyrir e-t, to reprove, blame one for; standa á hálsi e-m to put the foot on one’s neck;2) bow of a ship or boat (Hýmir reri í hálsinum fram);5) the tip of a bow (hann dregr svá bogann, at saman þótti bera hálsana);6) ridge, hill;7) pl., góðir hálsar, good men! fine fellows!.* * *m., prop. hals, [Goth., A. S., etc. hals; North. E. hause; cp. Lat. collum]:—the neck; dúkr á hálsi, Rm. 16; bjartr háls, 26, Fms. viii. 77; falla um háls e-m, to fall on one’s neck, embrace one, Luke xv. 20; leggja hendr um háls e-m, or taka höndum um háls e-m, id., Nj. 10, passim: phrases, beygja háls fyrir e-m, to bend the neck to one, Fms. ix. 446; liggja e-m á hálsi, to hang upon one’s neck, i. e. to reprove one, xi. 336, O. H. L. 36; standa á hálsi e-m, to put the foot on one’s neck, Hkv. 2. 28; and more mod., tapa hálsi, to forfeit one’s neck, Rétt. 61.COMPDS: hálsbeina, hálsbjörg, hálsbólga, hálsbrotna, hálsdigr, hálsfaðma, hálsfaðman, hálsfang, hálsfengja, hálsgjörð, hálshögg, hálshöggva, hálsjárn, hálsklútr, hálslangr, hálslausn, hálsliðr, hálsliðamjúkr, hálsmen, hálssár, hálsslag, hálsspenna, hálsstefni, hálsstig, hálsstuttr.B. Metaph.,I. naut. part of the forecastle or bow of a ship or boat, (höfuð, barki, háls, the head, weasand, neck, are all naut. terms); Hýmir reri í hálsinum fram, Edda 35; Þórðr Köttr sat á hálsi ok hélt vörð, Ísl. ii. 76; reri Þormóðr í hálsi en Þorgeirr í fyrir-rúmi en Grettir í skut, Grett. 125; Þorkell reri fram í hálsi en Þórðr í miðju skipi, Falgeirr í austr-rúmi, Fbr. 158; hence háls-rúm, n. = háls, Fms. ii. 252. 2. the front sheet of a sail, the tack of a sail, (cp. Swed. hals på ett segel):—Edda (Gl.) distinguishes between hefill (q. v.), háls, hanki, höfuðbendur ( stays); þá kom áfall svá mikit at frá laust vígin ok hálsana báða (brustu báðir hálsar in the verse), Fas. ii. 77; en ef sax brotnar, bæti tvær ertogar, ok svá fyrir háls hvern, ok svá tvær ertugar, N. G. L. ii. 283: in mod. usage, in tacking, the foresheet is called háls, the other skaut,—háls heitir á seglum skautið eðr skaut-klóin ( sheet clew) hvor um sig, sú er niðr liggr í hornunum, ok venjulega er fest í skipinu þar sem hentast þykkir fram eðr aptr, svo sem nú kalla sjómenn horn segla þau sem niðr horfa hvort sem aptr eptir skipinu er borit og þar fest, skaut (i. e. sheet), en hitt seglsins horn, sem fram eptir skipinu borit verðr, háls (i. e. tack), Skýr. 214. hálsa-skaut, n. pl. the front sheet, the tack, Vtkv.II. the end of a rope; þar sem jörðin lægist millum hálsanna, leitar vaðrinn at jörðunni, Fms. xi. 441.2. the tip of a bow to which the string is attached, Gr. κορώνη; þeir höfðu handboga, en jörðin var svá blaut, at bogahálsinn beit í jörðina niðr, Al. 142; báðir hrukku í sundr bogahálsarnir, Fas. ii. 88; hann dregr svá bogann, at saman þótti bera hálsana, Fb. iii. 406.3. one end of a drag-net (net-háls).4. the neck of a bottle, mod.III. the phrase, góðir hálsar, fine fellows! good men! is almost synonymous with drengr, q. v.; no doubt analogous to frjáls, frihals, see p. 174, qs. freemen, gentlemen; vil ek nú biðja yðr, góðir hálsar! at þér leggit til þat er yðr þykkir ráðligast, Sturl. iii. 71; séð nú, góðir hálsar! Fms. viii. 116; gefit til gott ráð, góðir hálsar! Stj. 437; hugsit um, góðir hálsar! 460; munda ek heldr þegja, góðir hálsar! Al. 97; sigrat hafit ér Serki, góðir hálsar! 119.IV. a hill, ridge, esp. in Icel. of the low fells dividing two parallel dales, cp. Lat. collis, Nj. 21, Eg. 544, Hrafn. 7, 11, Al. 93, Róm. 134, very freq.: as also in local names, Háls, Hálsar, Glýstaða-háls, Reynivalla-háls, Landn.: háls-brún, f. the edge of a hill, Eb. 176; cp. Fr. col.V. a pr. name, Landn. -
6 HEFILL
* * *(pl. heflar), m. a noose fastened to the edge of a sail to help in furling it; láta siga (or hleypa segli) ór heflum, to unfurl the sail.* * *m. [from hefja, to heave; from this Norse word are no doubt derived the Engl. to haul and halyard, ‘hel’ or ‘hal’ being contracted from hefill], a naut. term, the clew-lines and bunt-lines of a sail; láta síðan síga ór heflum ( to unfurl the sail), ok sækja eptir þeim, Fb. iii. 563; lét hann þá hleypa ór heflunum segli á skeiðinni, Ó. H. 182 (Fb. l. c. homlu wrongly); N. G. L. i. 199 distinguishes between hefill, sviptingr ( reefs), hanki (blocks): hefil-skapt, n. a boat-hook to pull the sail down; þá þreif Ingimundr hefilskapt ok vildi kippa ofan, Bs. i. 422: hefla-skurðr, m. = heflan, q. v.; mínka skal sigling með hálsan ok heflaskurð, N. G. L. i. 282.II. a plane, (mod., from Germ. hobel.) -
7 hör-hnoða
n. a clew of flax, Fms. vi. 296. -
8 reimun
f. winding. reimunar-kefli, n. a winding-stick to wind thread on (as a clew), Krók. 41 C. -
9 REKJA
(rek, rakta, rakiðr or raktr), v.1) to spread out, unwind, unfold, = r. í sundr (hón rakti motrinn ok leit á um hríð);refl., rekjast, to unwind itself (en þráðrinn raktist af tvinnahnoðanu); lát hendr þínar rekjast niðr fyrir þik, let they arms hang straight down; rekjast ór svefni, to start from sleep;2) to track, trace (þeir rekja spor sem hundar); r. kyn, ættir, to trace a pedigree; r. fram, to expound (bað hann fram r. guðs lög); r. minni til, to remember.* * *pres. rek; pret. rakði and rakti; subj. rekði, rekti; part. rakinn (older rakiðr); imper. rek, rektú; different from reka; [Ulf. uf-rakjan = ἐκτείνειν, ἐπισπαν; Engl. reach; Dan.-Swed. række, räcka; Germ. reichen; Gr. ὀ-ρέγω; Lat. rĕgo; cp. also rakna, réttr, q. v.]:—to spread out, unfold, unwind, of cloth, a clew, thread, and the like, rekja, rekja sundr; hón rakti motrinn ok leit á um hrið, Ld. 202; hón þrífr upp motrinn ok rekr sundr, 192; sýndi hón Þorsteini marga dúka ok röktu í sundr, Grett. 160; þat var helzt gaman Helgu, at hón rekði skikkjuna Gunnlaugs-naut, ok horfði þar á löngum, Ísl. ii. 274, 275; hann leiddi hann um eik ok rakti svá ór honum þarmana, Nj. 275; af skolu þau klæði rekja, unwrap the clothes, N. G. L. i. 339:—reflex. to unwind itself, en þráðrinn rakðisk af tvinna-hnoðanu, Hkr. iii. 117; röktusk svá á enda allir hans þarmar, Fb. i. 527; lát hendr þínar í tómi rekjask niðr fyrir þik, do stretch thy arms straight down, Sks. 293; rekjask ór svefni, to arise from sleep, Am. 88: rekjask úr, to unwind itself, get disentangled, be set right; það rekst úr bágindum hans.2. to discharge; ef þræll manns rekr til lausnar at leysa sik, þá skal eigi gefa honum frelsi fyrr en hann hafi hálf-goldit verð sitt, N. G. L. i. 174.II. to trace; rekja spor, to track, trace; þeir rekja spor sem hundar, Fms. i. 8; þeir röktu spor hans norðan, Landn. 179, Fs. 66:—rekja kyn, ættir, to trace a pedigree, Ó. H. (pref.), Hdl. 44; þar skal rekja til bauga-tal, Grág. ii. 63; guðin rökðu til spádóma, at …, Edda 18, Stj. 444, Mar.; lítt rekjum vér drauma til flestra hluta, Nj. 178; rekja minni til, to recollect, remember, Fms. viii. 278; þeir röktu fram sín vísendi, Stj. 602; bað hann fram r. Guðs lög, to expose, Fms. viii. 277; rakti hann fyrir þeim helgar ritningar, Hom. (St.); r. bænir sínar fyrir e-n, to say one’s prayers, Ó. H. (in a verse). -
10 snúðr
m.1) twist, twirl (þeir knýttu saman ok gørðu snúða á endunum);2) profit, gain (hvern snúð sjá þeir sinn í því?).* * *m. [snúa; Scot. snood], a twift, twirl; það er harðr snúðr, linr snúðr; þeir knýttu saman ok görðu snúða (v. l. snýð = snúð) á endunum, and twirled it into a clew at the ends, Fms. iv. 335 (noða, i. e. hnoða (q. v.), Ó. H. l. c.)2. the head-piece of a spindle (snælda); á snældu er snúðr og hnokki, Hallgr.; hence the allit. phrase, snúðr ok snælda, N. G. L. i. 92: the allit. phrase, hann vill hafa nokkuð fyrir snúð sinn og snældu, he will get something for his twirl and distaff, i. e. some return, see the legend Ísl. Þjóðs. ii. 508.II. profit, gain, for spinning and twisting betoken wealth and gain; hvern snúð sjá þeir sinn í þvi? Sks. 251; hvat snúð (dat.), 266 B; til snúðar ok ávaxtar, Ó. T. 36; þat er lítið til snúðar, a small profit, 655 xi. 3; ráð er slikt til snúðar, Bjarn. (in a verse); fé-snúðr, money-making, Band.; þat er minn snúðr, that is my gain, ‘tis a good turn for me, Fms. vi. (in a verse). -
11 hörhnoða
n. clew of flax.
См. также в других словарях:
Clew — (kl[=u]), Clue Clue, n. [OE. clewe, clowe, clue, AS. cleowen, cliwen, clywe ball of thread; akin to D. kluwen, OHG. chliwa, chliuwa, G. dim. kleuel, kn[ a]uel, and perch. to L. gluma hull, husk, Skr. glaus sort of ball or tumor. Perch. akin to E … The Collaborative International Dictionary of English
Clew — Clew, v. t. [imp. & p. p. {Clewed} p. pr. & vb. n. {Clewing}.] [Cf. D. kluwenen. See {Clew}, n.] 1. To direct; to guide, as by a thread. [Obs.] [1913 Webster] Direct and clew me out the way to happiness. Beau. & Fl. [1913 Webster] 2. (Naut.) To… … The Collaborative International Dictionary of English
clew — or clue [klo͞o] n. [ME cleue < OE cliwen, akin to Du klüwen & dissimilated Ger knäuel < IE base * gel : see CLAW] 1. a ball of thread or yarn: in Greek legend, a thread is used by Theseus as a guide out of the labyrinth 2. archaic sp. of… … English World dictionary
clew up — 1. To draw up the lower edges of a square sail ready for furling (nautical) 2. To tie up loose ends (figurative) • • • Main Entry: ↑clew … Useful english dictionary
Clew — Clew, Bai an der Westküste der Grafschaft Mayo in der irischen Provinz Connaught, darin über 300 kleine Inseln u. Klippen … Pierer's Universal-Lexikon
clew — index catchword Burton s Legal Thesaurus. William C. Burton. 2006 … Law dictionary
clew — (n.) ball of thread or yarn, northern English and Scottish relic of O.E. cliewen sphere, ball, skein, probably from W.Gmc. *kleuwin (Cf. O.S. cleuwin, Du. kluwen), from P.Gmc. *kliwjo , from I.E. *gleu gather into a mass, conglomerate (see CLAY… … Etymology dictionary
clew — see clue … Modern English usage
clew — /klooh/, n. 1. clue (def. 1). 2. Naut. either lower corner of a square sail or the after lower corner of a fore and aft sail. See diag. under sail. 3. a ball or skein of thread, yarn, etc. 4. Usually, clews. the rigging for a hammock. 5. Theat. a … Universalium
clew — 1. noun /kluː/ a) A ball of thread or yarn. on one side of her lay a pair of carpet slippers and on the other a ball of red wool, the leading filament of which she would tug at every now and then with the immemorial elbow jerk of a Zemblan… … Wiktionary
Clew — This unusual name is of Anglo Saxon origin, and is a peculiarly Devonshire variant of the topographical surname found elsewhere in England as Clough . The surname denoted someone who lived near a precipitous slope, in a ravine or steep sided… … Surnames reference
