Перевод: с исландского на английский

с английского на исландский

430

  • 21 fórna

    * * *
    (að), v.
    1) to offer as a present (f. e-m e-t) to offer, bring as an offering (to God).
    * * *
    að, to offer, with acc. of the offering, dat. of the person; fórna mér reykelsi, Stj. 431; mörr er fórnaðr, 430. 1 Sam. ii. 16; þá hluti er hann vildi fórna, 410; fórna þik Guði, offer thee to God, 407: to offer as a present, Fms. ix. 450, Al. 96: in mod. usage, with dat. of the offering and the Deity, e. g. fórna Guði bænum sínum.
    2. the phrase, fórna höndum, to lift the hands to heaven as in prayer, or to wring the hands as in agony; that this phrase was also known to the ancients may be inferred from the compd, fórnar-hendr, f. pl. offering hands, uplifted hands, Magn. 514.

    Íslensk-ensk orðabók > fórna

  • 22 FRÆÐI

    f. and n. [fróðr; qs. Ulf. fraþi, n. = νους, νόημα, σύνεσις, φρήν, and froþei, f. = φρόνησις, σύνεσις, σοφία]:
    I. fem. knowledge, learning, lore; sannindi fræðinnar, Fms. iv. 4, Magn. 430; margháttuð f., Rb. (pref.); mann-fræði, personal history, genealogy, Bs. i. 91, Bárð. 24 new Ed., Fms. viii. 102; landnáma-sögur ok forn fræði, old lore, Ísl. ii. 189; forna fræði, Fb. i. 397; hann lærði Ara prest, og marga fræði sagði hann honum, þá er Ari ritaði síðan; Ari nam ok marga fræði at Þuríði. Ó. H. (pref.): in mod. usage as compd in many words, as, guð-fræði, theology; mál-f., philology; eðlis-f., or náttúru-f., physiology, etc.;—hence are formed, guð-fræðingr, a theologian; mál-fræðingr, a philologer; náttúru-fræðingr, a naturalist, etc.;—these words are now common, but are of late growth, even in the Nucl. Latin, of 1738 they are unknown, vide the Latin headings antiquarius, theologicus, etc.
    II. neut., esp. in pl. records; hin spaklegu fræði er Ari Þorgilsson hefir á bækr sett, Skálda 161 (Thorodd); hvatki er missagt es í fræðum þessum, Íb. 3; í sumum fræðum, in some old records, Edda 7: Fræði (pl.) with the earliest Christians was the lore to be learnt by neophytes, as the Lat. Credo and Pater Noster, cp. the curious story in Hallfr. S. Fs. 93; since the Reformation the same name was given to Luther’s short Catechism (to be learnt by heart next after the Lord’s Prayer), læra Fræðin; það stendr í Fræðunum; Fræða-kver, n. Luther’s Catechism, (kver, = quire, means in Icel. a little book.)
    2. with the notion of witchcraft; þau kváðu þar fræði sín, en þat vóru galdrar, Ld. 142: of a poem, hafa kátir menn sett f. þat er, Grett. 119 new Ed.
    COMPDS: fræðibækr, fræðimaðr, fræðinám, fræðinæmi.

    Íslensk-ensk orðabók > FRÆÐI

  • 23 fyrnska

    f.
    1) age; slitinn af fyrnsku, worn with age;
    * * *
    u, f., prop. age; slitin, fúinn af f., worn, rotten from age, Stj. 366: decay, Grág. ii. 268: at fyrnsku. from olden times, N. G. L. i. 45; í fyrnskunni, in days of yore, Str. 1:—a law term = fyrnd, skal þar eigi f. fyrir ganga, N. G. L. i. 249:—old lore, witchcraft, Fb. i. 231, Fs. 131. fyrnsku-háttr, m. old fashion, Fms. xi. 430.

    Íslensk-ensk orðabók > fyrnska

  • 24 FÖR

    from fara.
    * * *
    f., gen. farar; old pl. farar, later and mod. farir; the acc. with the article is in old writers often contracted, förna = förina; [fara, cp. far, ferð]:—a ‘fare,’ journey, Nj. 11; er þeir váru komnir á för, when they had started, 655 iii. 3; vera heim á för, to be on the road home, Ísl. ii. 362; vera í för með e-m, to be in company with one. Eg. 340; var brúðrin í för með þeim, Nj. 50: a procession, Lex. Poët.; bál-för, lík-f., funerals; brúð-f., a bridal procession.
    2. chiefly in pl. journeys; hvat til tíðinda hafði orðit í förum hans, what had happened in his journeys, Eg. 81:—of trading voyages (far-maðr), vera í fo:;rum, to be on one’s travels, Ld. 248, Nj. 22; eiga skip í förum, to own a trading ship, Fb. i. 430, (cp. fara milli landa, to fare between countries, i. e. to trade, Hkr. pref.): fara frjáls manns förum, to fare ( live) about free, to live as a free man, N. G. L. i. 32; svefn-farar, sleep, Gísl.; að-farir, treatment.
    3. in law, of vagrants (vide fara A. I. 2); dæma för úmögum, Grág. i. 87; dæma e-m för, 86; dæma úmaga (acc.) á för, to declare one a pauper, order him to ‘fare’ forth, 93, passim in the law (förumaðr).
    4. a hasty movement, a rush; þá syndusk þar miklir hundar ok görðu för at Petro, 656 C. 29; var för (MS. for) í sortanum, the cloud was drifting swiftly, Fms. vii. 163, cp. far:—the phrases, vér munum fara allir sömu förina, all the same way, in a bad sense, xi. 154; munt þú hafa farar Hákonar jarls, x. 322; vera á föru (mod. förum), to be on the wane; lausafé hans er mér sagt heldr á förum, Þorf. Karl. 366; þá var nokkut á föru (förum, pl.) virkit Bersa, there was something wrong with B.’s castle, it was going into ruin, Korm. 148.
    5. an expedition, in compds, Vatns-dals-för, Apavatns-för, Grímseyjar-för, Reykhóla-för, Kleifa-för, the expedition to Vatnsdale, Apavatn, etc., Sturl., Ann.
    COMPDS: farabók, farahagr, fararbann, fararbeini, fararblómi, fararbroddr, fararbúinn, farardvöl, fararefni, farareyrir, fararfé, farargögn, farargreiði, fararhapt, fararhestr, fararhlass, fararkaup, fararleyfi, fararmaðr, fararmungát, fararnautr, fararorlof, fararskjótr, fararskjótalaust, fararstafr, farartálmi.

    Íslensk-ensk orðabók > FÖR

  • 25 grið-níðingr

    m. a law term, a truce-breaker, Grág. ii. 167, Nj. 102, Orkn. 430.

    Íslensk-ensk orðabók > grið-níðingr

  • 26 gör-tœki

    n. a law term, any unlawful seizure or holding of another man’s property without positive intention of stealing, therefore not felony: it is thus defined, ef maðr tekr þat er annarr maðr á, ólofat, ok á maðr at færa þat til görtœkis er pennings er vert eðr meira, Grág. ii. 188; þjófsök and görtœkis-sök are distinguished in 190; the penalty was the payment of twice its value, as fixed by the neighbours, and a fine of three marks, i. 401, ii. 188, 396: pilfering could be prosecuted either as theft or as görtœki, i. 430, ii. 295, and passim.

    Íslensk-ensk orðabók > gör-tœki

  • 27 HAGA

    (að), v.
    1) to manage, arrange, with dat. (svá skulu vér haga inngöngu vorri);
    fénu var hagat til gæzlu, the money was taken into keeping;
    with adv., hvernig skulum vér þá til haga, how shall we arrange it;
    haga e-m til e-s, to turn out so and so for one (þat hagaði Ólafi til mikils harms);
    2) to suit, be suitable (skip með þeim farmi, sem ek veit vel hagar til Íslands).
    * * *
    að, [Hel. bihagan; Germ. behagen], to manage, arrange, with dat.; hversu hann skyldi haga verks-háttum sínum, Eb. 150; svá skulu vér haga inngöngu várri, at …, Fms. i. 16; en nú var oss því hægra at haga kostum þeirra eptir várri vild, vi. 261; at haga svá formælinu, at …, to put the words so, that …, 655 xi. 2; haga sér til sess, to take one’s seat, Ó. H. (in a verse); haga hálft yrkjum, to take the middle course, Am. 57; en fénu var hagat til gæzlu, the money was taken into keeping, Fms. iv. 31; þeim er sólina gerði, ok heiminum hagaði ok hann gerði, Fagrsk. 11.
    β. with adv., skal erkibiskup haga svá, at hann hafi lög, N. G. L. i. 145; hvernig skulum vér þá til haga, Fms. vi. 201;.
    γ. to conduct oneself, behave; þér hagit yðr verr en annarr lýðr, Stj. 430; ef vegandi hefir sér til óhelgi hagat, Grág. ii. 106; ef hann hagar annan veg ( does otherwise), ok verðr hann útlagr um þrem mörkum, K. Þ. K. 84.
    δ. with prep. til, to contrive; svarði hann eiða, at hann skyldi svá til haga, at …, Edda 26; bað Þórir svá til haga, at Egill sé ekki langvistum í mínu ríki, Eg. 237; hagaðu svá til, at þú vitir víst at Hrærekr komi aldregi síðan lífs til Noregs, Ó. H. 75; haga svá (til) sem Jökull vildi, Fs. 10.
    2. absol., haga e-m, to turn out so and so for one; en þetta sama hagaði honum til mikils háska, but this turned out to his great peril, Fms. viii. 17; þat hagar okkr til auðar, it falls luckily for us, Gísl. (in a verse); ok hagar þá siðleysi eigi vel fyrir manni, Sks. 280; oss þætti sem þér sé lítt til gamans hagat, Fas. ii. 225; ok hefir vætr meir til úyndis hagat, en þá, i. e. it was a sore calamity, Bs. i. 79; er sálinni hagar til mikils háska, which is fraught with much peril to the soul, Al. 163; þat hagaði Ólafi til mikils harms, Fms. x. 239; í þeim eyri sem okkr bezt hagaði, in the money which suited us best. D. N.; vil ek gefa þér skip þetta með þeim farmi, sem ek veit vel hagar til Íslands, with a cargo which I know is suitable for Iceland, Fms. vi. 305; en mér er eigi um at finna hann, þannig sem til hagat er, as matters stand, Orkn. 428.
    II. reflex. (rare), en það hagask svá til ( it so happened) at þeir gengu út fjórir, Sturl. i. 129 (where Bs. i. 434, berr svá til, at …).
    III. part., at höguðu, meet, fitting; eigi skiptir þá at höguðu til, ef …, ‘tis not fitting, if …, Fms. ii. 61; cp. at högum, Fs. 99, l. c., and 79 (bottom):—van-haga, impers. to lack, want.

    Íslensk-ensk orðabók > HAGA

  • 28 HAUGR

    (-s, -ar), m.
    1) mound;
    2) sepulchral mound, cairn.
    * * *
    m. [akin to hár, high; Dan. höj; Swed. hog; North. E. how]:—a how, mound; haugr eða hæð, Mar., Fms. ix. 382, Stj. 260; there was usually a how near the houses, from which the master could look over his estate, Þkv. 6, Skm. 11; hann gékk nú at bæ Þorleifs ok at haugi þeim er hann sat a., Fs. 98; Þorleifr var því vanr, sem mjök var fornmennis háttr, at sitja löngum úti á haugi einum ok eigi langt frá bænum, Fms. ii. 59; þar er h. nokkurr er hann er vanr at sitja, v. 160; hann sat á haugi sem konungar, Hkr. i. 136, Stjörn. Odd. ch. 5.
    2. a dung-heap. midden; fjós-h., a byre-midden; ösku-h., an ash-heap; myki-h., a muck-heap; draga myki út ok færa í haug, K. Þ. K. 100, Al. 178.
    II. a cairn, over one dead; the cairns belong to the burning age as well as to the later age, when the dead were placed in a ship and put in the how with a horse, hound, treasures, weapons, or the like, cp. Eg. 6, 7, 768. Hkr. (pref.), Landn. 62 (twice), 81, 82, 86, 125 (lagðr í skip), 169, Gísl. 23, 24, 31, 32, Ld. ch. 8, 24, Nj. ch. 79, Eb. ch. 9, 34, Hrafn. (fine), Hervar. 13 sqq. (1847), Fagrsk. ch. 4, 5, Hkr. (pref.), Hkr. i. 122 (Har. S. ch. 45), 152 (Hák. S. ch. 27), 160 (ch. 32), Har. Hárf. ch. 8, Skjöld. S. ch. 9: names of such cairns, Korna-haugr, Landn. 87; Hildis-h., 267; Hálfdanar-haugar, Hkr. i. 74; Tréfóts-h., Grett. 87; Melkorku-h., Mókolls-h., etc.: freq. in local names, Haugr, Haugar, Haugs-nes, Landn., Eb.; Hauga-þing, n. an assembly in Norway, Fms. viii. 245, ix. 109. There is an historical essay on Icel. cairns by old Jón Ólafsson in Arna-Magn. Additam. (autogr. MS. and interesting).
    β. a kind of sacrificial mound, Edda 83 (Hölgi), Yngl. S. ch. 12, Ó. H. ch. 122; hauga né hörga, hlaða hauga ok kalla hörg, N. G. L. i. 430; blót-h., q. v.: for tales about the breaking open of cairns, wrestling with the ghosts, and carrying off their weapons and treasures, see Landn. 169, Harð. S. ch. 15, Grett. ch. 20, Sturl. i. 23, Bárð. ch. 20 new Ed.: the burying in cairns was typical of the heathen age, whence such law phrases as, frá heiðnum haugi, from heathen how, i. e. from time immemorial, D. N. passim, vide Fr.; telja langfeðr frá haugi, or til haugs ok heiðni, to count one’s forefathers up to hows and heathen times, Rétt. 48, D. N. iii. 122: in early Dan. laws unbaptized children were called höghæmen = how-men.
    COMPDS: haugabrjótr, haugaeldr, haugaherr, haugaöld, brunaöld, haugsdyrr, haugsgólf, haugsgörð.

    Íslensk-ensk orðabók > HAUGR

  • 29 HÁLFR

    a.
    1) half; hálfr mánaðr, half a month, fortnight; til hálfs by a half; hálfr annar, þriði, fjórði, &c., one, two, three and a half; hálft annat hundrað, one hundred and a half; hálfr þriði tøgr manna, twenty-five men;
    2) neut. ‘hálfu’, by half, with a comparative in an intensive sense, much, far; hálfu verri, far worse; hálfu meira, far more; hálfu siðr, far less.
    * * *
    adj., hálf (hlf), hálft, freq. spelt halbr, halb er öld hvar, Hm. 52; [Goth. halbs; A. S. healf; Engl. half; Hel. halba; Germ. halb; Dan. halv; Swed. half]:—half; hálfr mánuðr, half a month, a fortnight, Nj. 4; þar átti hann kyn hálft, Eg. 288; hálf stika, half a yard, Grág. i. 498; hálf Jól, the half of Yule, Fs. 151, passim: adverb. phrases, til hálfs, by a half, Eg. 258, 304; aukinn hálfu, increased by half, doubled, Grág. i. 157, Gþl. 24.
    2. with the notion of brief, scant, little; sjá hálf hýnótt, that little night, Skm. 42; hálf stund, a little while; eg skal ekki vera hálfa stund að því, i. e. I shall have done presently, in a moment; cp. hálb er öld hvar, only half, Hm. 52; með hálfum hleif, with half a loaf, a little loaf of bread, 51: an Icel. says to his guest, má eg bjóða þér í hálfum bolla, í hálfu staupi, hálfan munnbita, and the like.
    II. in counting Icel. say, hálfr annarr, half another, i. e. one and a half; h. þriði, half a third, i. e. two and a half; h. fjórði, three and a half; h. fimti, four and a half, etc.; thus, hálfan annan dag, one day and a half; hálft annað ár, hálfan annan mánuð, h. aðra nótt; hálf önnur stika, a yard and a half, Grág. i. 498; hálfa fimtu mörk, four marks and a half, 391; hálft annat hundrað, one hundred and a half, Sturl. i. 186; hálfr þriði tögr manna, two decades and a half, i. e. twenty-five, men, Ísl. ii. 387; hálfan fimta tög skipa, Hkr. iii. 374: similar are the compd adjectives hálf-þrítugr, aged twenty-five; hálf-fertugr, aged thirty-five; hálf-fimtugr, hálf-sextugr, -sjötugr, -áttræðr, -níræðr, -tíræðr, i. e. aged forty-five, fifty-five, sixty-five, seventy-five, eighty-five, ninety-five, and lastly, hálf-tólfræðr, one hundred and fifteen, Eg. 84, Fms. i. 148, Greg. 60, Stj. 639, Bs. i. 54, 101, Hkr. (pref.), Mar. 32, Íb. 18, Grett. 162, Fs. 160: also of measure, hálf-fertugr föðmum, Landn. (App.) 324, Fms. vii. 217; hálf-þrítugt tungl, a moon twenty-five days’ old, Rb. 26: contracted, hálf-fjórðu mörk, three marks and a half, Am. 63; hálf-fimtu mörk, four marks and a half, Jm. 36: as to this use, cp. the Germ. andert-halb, dritt-halb, viert-halb, etc., Gr. τρίτον ἡμιτάλαντον ( two talents and a half), Lat. sestertius.
    III. neut. hálfu with a comparative, in an intensive sense, far; hálfu verri, worse by half, far worse; hálfu meira, far more, Fms. vi. 201; hálfu heilli! Fb. i. 180; hálfu síðr, far less, Þórð. 41 new Ed., Fb. ii. 357; fremr hálfu, much farther ago, Hðm. 2; h. lengra, Bs. ii. 48; h. betri, better by half; h. hógligra, far snugger, Am. 66; hálfu sæmri, Fb. ii. 334.
    β. with neg. suff.; hálft-ki, not half; at hálft-ki má óstyrkð ór bera, Greg. 54.
    IV. a pr. name, rare, whence Hálfs-rekkr, m. pl. the champions of king Half, Fas.: Hálf-dan, m. Half-Dane, a pr. name, cp. Healf-Danes in Beowulf, Fms.
    B. The COMPDS are very numerous in adjectives, nouns, and participles, but fewer in verbs; we can record only a few, e. g. hálf-afglapi, a, m. half an idiot, Band. 4 new Ed. hálf-aukinn, part. increased by half, H. E. ii. 222. hálf-áttræðr, see above. hálf-bergrisi, a, m. half a giant, Eg. 23. hálf-berserkr, m. half a berserker, Sd. 129. hálf-björt, n. adj. half bright, dawning. hálf-blandinn, part. half blended, Stj. 85. hálf-blindr, adj. half blind. hálf-bolli, a, m. half a bowl (a measure), N. G. L. ii. 166. hálf-breiðr, adj. of half breadth, Jm. 2. hálf-brosandi, part. half smiling. hálf-bróðir, m. a half brother (on one side). hálf-brunninn, part. half burnt. hálf-bræðrungr, m. a half cousin, K. Á. 140. hálf-búinn, part. half done. hálf-dauðr, adj. half dead, Sturl. ii. 54, Magn. 530, Hkr. iii. 366. hálf-daufr, adj. half deaf. hálf-deigr, adj. damp. hálf-dimt, n. adj. half dark, in twilight. hálf-drættingr, m. a fisher-boy, who gets half the fish he catches, but not a full ‘hlutr.’ hálf-ermaðr, part. half sleeved, Sturl. iii. 306. hálf-etinn, part. half eaten, Al. 95. hálf-eyrir, m. half an ounce, Fms. x. 211. hálf-fallinn, part. half fallen, K. Á. 96; h. út sjór, of the tide. hálf-farinn, part. half gone. hálf-fertrugr, hálf-fimti, hálf-fimtugr, hálf-fjórði, see above (II). hálf-fífl, n. and hálf-fífla, u, f. half an idiot, Fms. vi. 218, Bs. i. 286. hálf-fjórðungr, m. half a fourth part, Bs. ii. 170. hálf-frosinn, part. half frozen. hálf-fúinn, part. half rotten. hálf-genginn, part. halving. hálf-gildi, n. half the value, Gþl. 392. hálf-gildr, adj. of half the value, N. G. L. hálf-gjalda, galt, to pay half, N. G. L. i. 174. hálf-grátandi, part. half weeping. hálf-gróinn, part. half healed. hálf-görr, part. half done, only half done, left half undone, Fms. ii. 62; litlu betr en hálfgört, Greg. 24. hálfgörðar-bóndi, a, m. a man who has to furnish half a levy, D. N. hálf-hélufall, n. a slight fall of rime, Gísl. 154. hálf-hlaðinn, part. half laden, Jb. 411. hálf-hneppt, n. adj. a kind of metre, Edda 139. hálf-hræddr, adj. half afraid. hálf-kirkja, u, f. a ‘half-kirk,’ = mod. annexía, an annex-church, district church, or chapel of ease, Vm. 126, H. E. i. 430, ii. 138, Am. 28, Pm. 41, Dipl. v. 19; distinction is made between al-kirkja, hálf-kirkja, and bæn-hús, a chapel. hálf-kjökrandi, part. half choked with tears. hálf-klæddr, part. half dressed. hálf-konungr, m. a half king, inferior king, Fms. i. 83. hálf-kveðinn, part. half uttered; skilja hálfkveðit orð, or hálfkveðna vísu = Lat. verbum sat, MS. 4. 7. hálf-launat, n. part. rewarded by half, Fms. ii. 62, Grág. i. 304. hálf-leypa, u, f. a half laupr (a measure), B. K. passim, hálf-leystr, part. half loosened, Greg. 55. hálf-lifandi, part. half alive, half dead, Mar. hálf-litr, adj. of a cloak, of two colours, one colour on each side, Fms. ii. 70, Fas. iii. 561, Sturl. ii. 32, iii. 112, Fær. 227, Bs. i. 434. hálf-ljóst, n. adj.; pá er hálfljóst var, in twilight, Sturl. iii. 193. hálf-lokaðr, part. half locked. hálf-mætti, n. ‘half might,’ opp. to omnipotence, Skálda 161. hálf-mörk, f. half a mark, Vm. 80, 126. hálf-nauðigr, adj. half reluctant, Fms. xi. 392. hálf-neitt, n. adj. ‘half-naught,’ trifling, Fas. i. 60. hálf-níð, n. half a lampoon, Fms. iii. 21. hálf-níræðr, see above (II). hálf-nýtr, adj. of half use, Rb. 86. hálf-opinn, adj. half open. hálf-prestr, m. a ‘half-priest,’ a chaplain to a hálfkirkja, Sturl. ii. 178. hálf-pund, n. half a pound, Gþl. 343. hálf-raddarstafr, m. a semivowel, Skálda 176, 178. hálf-reingr, a, m. a half scamp, Bs. i. 517. hálf-rétti, n. a law term (cp. fullrétti, p. 177), a slight, a personal affront or injury of the second degree, liable only to a half fine; e. g. hálfréttis-orð is a calumny in words that may be taken in both senses, good and bad; whereas fullréttis-orð is downright, unmistakable abuse, Grág. ii. 144; hence the phrases, mæla, göra hálfrétti við e-n, i. 156, 157, ii. 153. hálfréttis-eiðr, m. an oath of compurgation to be taken in a case of h., N. G. L. i. 352. hálfréttis-maðr, m. a man that has suffered hálfrétti, Gþl. 105, 200. hálfréttis-mál, n. a suit of a case of h., N. G. L. i. 314. hálf-róinn, part. having rowed half the way, half-way, Fms. viii. 312. hálf-róteldi, n., prob. corrupt, Fms. xi. 129. hálf-rými, n. a naut. term, half a cabin, one side of a ship’s cabin, Fms. viii. 138, ix. 33, x. 157, Hkr. i. 302. hálfrýmis-félagar, m. pl. messmates in the same h., Edda 108. hálfrýmis-kista, u, f. a chest or bench belonging to a h., Fms. viii. 85. hálf-rökit (-rökvit, -rökvat), n. adj. half twilight, in the evening, Grett. 137, 140 A; hálf-rökvat is the mod. form, which occurs in Grett. 79 new Ed., Jb. 176, Al. 54; vide rökvit. hálf-sagðr, part. half told; in the saying, jafnan er hálfsögð saga ef einn segir = audiatur et altera pars, Grett. 121. hálf-sextugr, see hálfr II. hálf-sjauræðr, adj. = hálfsjötugr, Stj. 48. hálf-sjötugr, see hálfr II. hálf-skiptr, part. = hálflitr, Fms. ii. 170, Sturl. iii. 112. hálf-sleginn, part. half mown, of a field. hálf-slitinn, part. half worn. hálf-sofandi, part. half asleep. hálf-sótt, n. part. half passed; hálfsótt haf, a half-crossed sea. hálf-systkin, n. pl. half brother and sister, cp. hálfbróðir. hálf-systur, f. pl. half sisters. hálf-tíræðr, see hálfr II. hálf-troll, n. half a giant, Eg. 1, Nj. 164 (a nickname). hálf-tunna, u, f. half a tun, Vm. 44. hálf-unninn, part. half done, Fas. ii. 339. hálf-vaxinn, part. half grown. hálf-vegis, adv. by halves. hálf-virði, n. half worth, Jb. 403, Glúm. 347, Sturl. ii. 132. hálf-visinn, part. and hálf-vista, adj. half withered, and medic. palsied on one side. hálf-viti, a, m. a half-witted man. hálf-votr, adj. half wet. hálf-vætt, f. half weight (a measure), Dipl. iv. 8, Fas. iii. 383. hálf-þrítugr, see hálfr II; spelt half-ðritogr, Js. 79. hálf-þurr, adj. half dry. hálf-þverrandi, part. half waning, Js. 732 (of the moon). hálf-þynna, u, f. a kind of small axe, Gþl. 103, 104, Lv. 35. hálf-ærinn, part. half sufficient, Fms. viii. 440. hálf-ærr, adj. half mad, Sks. 778.
    II. in mod. usage hálf is freq. used = rather, e. g. hálf-kalt, adj. rather cold: hálf-feginn, adj., eg er hálffeginn, I am rather glad: e-m er hálf-íllt, hálf-bumult, hálf-óglatt, n. adj. one feels rather ill: hálf-hungraðr, hálf-svangr, hálf-soltinn, hálf-þyrstr, adj. rather hungry, rather thirsty, etc., and in endless compds.

    Íslensk-ensk orðabók > HÁLFR

  • 30 heyrn

    * * *
    f. hearing; í heyrn e-m, in one’s hearing; sumt ritaði hann eptir sjálfs síns heyrn, from what he heard himself.
    * * *
    f. hearing:
    1. the sense of hearing, 623. 57; heyrn, sýn, Grág. ii. 16, Eluc. 54; mál, sýn, heyrn, Fms. i. 97, N. T., Pass. 32. 4, 41. 10, passim.
    COMPDS: heyrnar-daufr, -lítill, adj. rather deaf, hard of hearing. heyrnar-lauss, adj. ‘hearing-less,’ deaf. heyrnar-leysi, n. deafness.
    2. hearing; sumt ritaði hann eptir sjálfs síns heyrn eðr syn, something he wrote from his own hearing or sight, Fms. vii. 226.
    β. í heyrn e-m, in one’s hearing, Stj. 689, Bjarn. 33, 43, Fms. xi. 287; á-heyrn, q. v.
    3. metaph. ears, as it seems = hlust; eyra is properly the outer ear, heyrn and hlust the inner part; heyrn eða hlust, Edda (Arna-Magn.) ii. 430; hneigja heyrn at e-u, to incline the ears to, Lb. 3; heyrn er þeim hægri sljó, Pass. 7. 12.
    COMPDS: heyrnagnípur, heyrnaspann.

    Íslensk-ensk orðabók > heyrn

  • 31 hjálm-bönd

    n. pl. helmet-strings, Fas. ii. 430, Bret. 56.

    Íslensk-ensk orðabók > hjálm-bönd

  • 32 hland-ausa

    u, f. a urine trough, Edda ii. 430.

    Íslensk-ensk orðabók > hland-ausa

  • 33 HLÍFA

    * * *
    (-ða, -t), v.
    1) to shelter, protect, with dat. (h. sér með skildi, en vega með sverði);
    2) to spare, deal gently with (mun ek ekki h. þér í gørðinni);
    refl., hlífast við e-n, to spare one (hann hlífðist þá við engan mann); h. við at gøra e-t, to refrain from doing a thing; h. við, to hold back (sumir hlífðust við mjök).
    * * *
    ð, [Ulf. hleibjan, Luke i. 54; O. H. G. hliban]:— to give cover or shelter to one, with dat.; sem ræfrit hlífir kirkjunni við regni, Hom. 95; (hann) hlífði sér ekki, gave himself (had) no shield or armour, Fms. i. 40; því at baeði hlífir ( shelters) innan ok útan, x. 319, Fs. 66; h. e-m við e-u, to give one shelter against a thing, Gullþ. 48; ok hljópu í skóginn, ok létu hann hlífa sér, Fb. ii. 88; hlífa sér með skildi, en vega með sverði, 92.
    2. to spare one, Grág. i. 163; síðan hlífði hann messudegi hins heilaga Ólafs konungs, Fms. v. 217; Þorgils hlífir sér ekki, Ísl. ii. 368; mun ek ekki hlifa þér í görðinni, Nj. 21, Finnb. 262.
    II. reflex, to cover oneself, Eg. 581, Sks. 430.
    2. to refrain, hold back, Fms. ii. 135; hann hlífðisk þá við engan mann, Nj. 26; Þiðrandi bað menn sína hlífask við fóstra sinn, Njarð. 370; Þorgils hlífisk ekki við, Ísl. ii. 368.

    Íslensk-ensk orðabók > HLÍFA

  • 34 HNERRI

    * * *
    a, m. (older form hnöri or hneri, with a single r, Edda. ii. 430; hneyri, Thom. 308), a sneeze, Orkn. 448. A plague is said to have set in once upon a time with sneezing, therefore when a person sneezes an Icel. says, Guð hjálpi þér! cp. Germ. helf Gott! Engl. Bless you ! see Ísl. Þjóðs. i.

    Íslensk-ensk orðabók > HNERRI

  • 35 hryða

    u, f. [hroði], excretion, Edda ii. 430.

    Íslensk-ensk orðabók > hryða

  • 36 höfuð-vápn

    n. a principal weapon, Sks. 430.

    Íslensk-ensk orðabók > höfuð-vápn

  • 37 HÖRGR

    (-s, -ar), m. heathen place of worship, cairn or altar of stone (hörg hann mér gørði hlaðinn steinum).
    * * *
    m., never f., for the form hörg (Landn. 111) is merely an error; [A. S. hearg; O. H. G. haruc]:—a heathen place of worship. Distinction is to be made between hof ( temple) and horg; the hof was a house of timber, whereas the horg was an altar of stone (the hátimbraðr in Vþm. is not literal) erected on high places, or a sacrificial cairn (like haugr), built in open air, and without images, for the horg itself was to be stained with the blood of the sacrifice; hence such phrases as, to ‘break’ the horgs, but ‘burn’ the temples. The horg worship reminds one of the worship in high places of the Bible. The notion of a ‘high place’ still remains in the popular Icel. phrase, það eru ekki uppi nema hæstu hörgar, only the highest horgs jut out, when all lies under a deep snow. In provincial Norse a dome-shaped mountain is called horg (Ivar Aasen). The worship on horgs seems to be older than that in temples, but was in after times retained along with temple worship, and then, it seems, specially reserved for the worship of the goddesses or female guardians (dísir), Hervar. S. ch. 1, Hdl. l. c., Edda l. c., cp. also Hörga-brúðr, f. the bride of the horgs, see Hölgi. Many of the old cairns and hows are no doubt horgs or high places of worship of the heathen age. A third way of worshipping is recorded, viz. a portable booth or tabernacle in which the god was carried through the land, mentioned in Tacit. Germ. ch. 40; traces of this ancient worship were still found in Sweden at the close of heathendom, see the interesting tale of Gunnar Helming in Fms. ii. 73–78.
    II. references; hörg hann mér görði hlaðinn steinum, nú er grjót þat at gleri orðit, etc., Hdl. 10; hofum ok hörgum, Vþm. 38; þeir er hörg ok hof hátimbruðu, Vsp. 7; hof mun ek kjósa, hörga marga, Hkv. Hjörv. 4; hátimbraðr h., Gm. 16; hamra ok hörga, skóga, vötn ok tré, Fms. v. 239; brjóta ok brenna hof ok hörga, Fms. i. 283, ii. 41; Oddr brenndi hof ok hörga braut, Fas. ii. 288 (in a verse); hauga né hörga, en ef maðr verðr at því kunnr eða sannr, at hann hleðr hauga, eðr gerir hús, ok kallar hörg, eða reisir stöng, N. G. L. i. 430, cp. ii. 496; höfðu frændr hennar síðan mikinn átrúnað á hólana, var þar görr hörg(r) er blót tóku til, trúðu þeir at þeir dæi í hólana, Landn. 111; þar vóru áðr blót ok hörgar, Kristni S. ch. 11; eitt haust var gört dísablót mikit hjá Álfi konungi, gékk Álfhildr at blótinu, en um nóttina er hón rauð hörginn …, Fas. (Hervar. S.) i. 413; þat var hörgr er gyðjurnar áttu, Edda 9, a paraphrase of the passage in the Vsp. l. c.; blóthús ok hörga, Rekst.
    2. poët., brúna-hörgr, the ‘forehead-horg’ or peak = the horns of a steer, Ýt.; gunn-hörgr, a ‘war-horg’ = a helmet (not a shield), Hkr. i. 135 (in a verse); hörga herr, the host of the horgs = the heathen host, Knytl. S. (in a verse).
    III. in Icel. local names, but not so freq. as Hof; Hörg-á and Hörgár-dalr, in the north; Hörga-eyrr, in the west; Hörgs-dalr and Hörgs-land, in the east; Hörgs-holt and Hörgs-hlíð, in the west, Landn., Kristni S., map of Icel.; Hörgs-hylr, Dipl., Ísl. Hörg-dælir, m. the men from Hörgárdalr, Sturl. In Norway, Hörg-in, Hörga-setr, Munch’s Norg. Beskr.

    Íslensk-ensk orðabók > HÖRGR

  • 38 IÐRA

    (að), v. to make one repent (eigi iðra mik mínar gørðir); impers. e-n iðrar e-s or eptir e-t, and refl., iðrast e-s, to repent of.
    * * *
    að, usually dep. iðrask, [Ulf. idreigon = μετανοειν]:— to be moved inwardly (from iðr), but only used metaph. like Gr. σπλαγχνίζομαι, to repent:
    I. act., impers. with gen. of the thing, to repent of; hvers engan iðrar, 2 Cor. vii. 10: with acc. of the person, nom. of the thing, Guðs gjafir og kallan kunna eigi að iðra hann, Rom. xi. 29.
    2. pers., það (sic) iðrar mig ekki, 2 Cor. vii. 8; eigi iðra mik mínar görðir, Mar.: absol., heldr en þik iðri eptir, Sks. 250.
    II. more often in reflex. form, iðrask e-s, to repent of, rue; opt ætla ek at vér iðrimk þessa, Eg. 732; iðrumk ek þess mjök, Sks. 720, Nj. 78, 79. Eg. 176, Fs. 8, Fms. iv. 369, viii. 54, Barl. 172, 180, N. T., Pass., Vídal. passim.
    III. part. iðrandi, repentant, Magn. 430, Mar.: as subst., Greg. 39; iðrandans, Hom. 78.

    Íslensk-ensk orðabók > IÐRA

  • 39 JURT

    (pl. -ir), f. aromatic herb.
    * * *
    f., later urt, which forms also occur in old writers, Al. 85, Hom. 53, no doubt a borrowed word from the Germ. or Saxon; the j being a substitute for the Germ. w, which cannot be sounded in Icel. before the letter u; [A. S. wyrt; Engl. wort; O. H. G. wurz; Germ. würze; Dan. urt]:—aromatic herbs, used to season wine, dishes, ointment; in old writers only in that sense, whereas in mod. usage = a herb; smyrsl ok jurtir, Magn. 430; smyrja með dýrustum jurtum, Al. 30; skaltú laugask ok smyrja þik ágætum jurtum, Stj. 423; dýrligra urta, Eluc. 53; dýrar jurtir, Fas. iii. 359; allar þær urtir er bezt ilma, Al. 85; ágætar jurtir, Bs. i. 258; krydd ok jurtir, Stj. 194; ilmandi urtir, Hom. 53.
    II. mod. a herb; grösin og jurtir grænar, Hallgr.
    COMPDS: jurtagarðr, jurtaklefi, jurtarlegr, jurtateinungr.

    Íslensk-ensk orðabók > JURT

  • 40 kné-sig

    n. a sinking on one’s knees, metaph. fá knésig, Fas. iii. 430.

    Íslensk-ensk orðabók > kné-sig

См. также в других словарях:

  • 430 av. J.-C. — 430 Années : 433 432 431   430  429 428 427 Décennies : 460 450 440   430  420 410 400 Siècles : VIe siècle …   Wikipédia en Français

  • 430 — Portal Geschichte | Portal Biografien | Aktuelle Ereignisse | Jahreskalender ◄ | 4. Jahrhundert | 5. Jahrhundert | 6. Jahrhundert | ► ◄ | 400er | 410er | 420er | 430er | 440er | 450er | 460er | ► ◄◄ | ◄ | 426 | 427 | 428 | …   Deutsch Wikipedia

  • 430 — Années : 427 428 429  430  431 432 433 Décennies : 400 410 420  430  440 450 460 Siècles : IVe siècle  Ve siècle …   Wikipédia en Français

  • 430-е — V век: 430 439 годы 410 е · 420 е 430 е 440 е · 450 е 430 · 431 · 432 · 433 · 434 · 435 · 436 · 437 · 438 · …   Википедия

  • -430 — Années : 433 432 431   430  429 428 427 Décennies : 460 450 440   430  420 410 400 Siècles : VIe siècle av. J.‑C.  …   Wikipédia en Français

  • 430-е до н. э. — V век до н. э.: 439 430 годы до н. э. 450 е · 440 е 430 е до н. э. 420 е · 410 е 439 до н. э. · 438 до н. э. · 437 до н. э. · 436 до н. э …   Википедия

  • 430 a. C. — Años: 433 a. C. 432 a. C. 431 a. C. – 430 a. C. – 429 a. C. 428 a. C. 427 a. C. Décadas: Años 460 a. C. Años 450 a. C. Años 440 a. C. – Años 430 a. C. – Años 420 a. C. Años 410 a. C. Años 400 a. C. Siglos …   Wikipedia Español

  • 430 — Años: 427 428 429 – 430 – 431 432 433 Décadas: Años 400 Años 410 Años 420 – Años 430 – Años 440 Años 450 Años 460 Siglos: Siglo IV – …   Wikipedia Español

  • 430 — yearbox in?= cp=4th century c=5th century cf=6th century yp1=427 yp2=428 yp3=429 year=430 ya1=431 ya2=432 ya3=433 dp3=400s dp2=410s dp1=420s d=430s dn1=440s dn2=450s dn3=460s NOTOC EventsBy PlaceAsia* Feng Ba abdicates as emperor of the Northern… …   Wikipedia

  • 430-53-5 — 1,1 dichloro 2 fluoroéthane 1,1 dichloro 2 fluoroéthane Général Nom IUPAC 1,1 dichloro 2 fluoroéthane …   Wikipédia en Français

  • 430 (число) — 430 Четыреста тридцать 427 · 428 · 429 · 430 · 431 · 432 · 433 400 · 410 · 420 · 430 · 440 · 450 · 460 Факторизация: Римская запись …   Википедия

Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»