Перевод: с осетинского на все языки

со всех языков на осетинский

уынц

  • 1 уынц

    вид, внешность

    Иронско-русский словарь > уынц

  • 2 антеннæ

    (радиоуылæнтæ ист æмæ алæвæрд кæй фæрцы цæуынц, радиоалæвæрды уыцы хай)

    Иронско-русский словарь > антеннæ

  • 3 зæрдæцъæх кæнын

    тяготиться, маяться

    Бирæ фæндæгтæ кæуылты цæуынц, уым адæм бæлццонæй зæрдæцъæх кæнынц. – В тех местах (населенных пунктах), близ которых проходят многочисленные коммуникации, там люди тяготятся путников. (Джыккайты Ш., «Мах дуг», 2004, №4–5)

    Иронско-русский словарь > зæрдæцъæх кæнын

  • 4 ныхыфыст

    судьба, доля; предначертание, предназначение

    Æвæццæгæн æмæ, йæ ныхыфыст уый амыдта, æмæ Францы фæндæгтыл нæ, фæлæ уырыссаг аргъуаны къæсæрыл ссара йæ царды фæстаг бон, зæдтæ æмæ дауджыты сурæтты фарсмæ – мæнæ хуыцауагурджытæ табу кæнынмæ кæмæн фæцæуынц, бæстæты сæрты ахизгæйæ, уыдоны. Табугæнджыты ’хсæн та, æвæццæгæн æмæ, парижаг цæугæцардгæнæджы хуызæттæ дæр фæвæййы. – Так, вероятно, и суждено ему было окончить свои дни не на дорогах Франции, а в непосредственном соседстве с русской церковью, рядом с изображениями святых и угодников – тех самых, на поклонение которым когда-то ходили наши странники, иногда, может быть, и такие, как мой парижский кочевник. (Гæздæнты Г., Из блокнота. Тæлмацгæнæг – Гусалты Б.)

    Иронско-русский словарь > ныхыфыст

  • 5 предмет

    (мн. предметтæ)
    1) предмет, дисциплина (учебная)

    скъолайы предметтæ – школьные предметы (дисциплины)

    Ау, нæ сæйраг горæты гуырдзиаг сывæллæттæ æппæт предметтæ куы цæуынц сæ мадæлон æвзагыл, æмæ уымæй хæлд куы нæ цæуы «цавæрдæр ахсджиаг» закъон, уæд ирон æвзагæн йæ райгуырæн зæххыл цæуылнæ ис ахæм бартæ? – Как же так, если в нашей столице грузинские дети все дисциплины проходят на своем родном языке и от этого «некий важный» закон не нарушается, то тогда почему у осетинского языка на родной земле нет таких прав? (Абайты Арбилянæ, «Рæстдзинад»)

    2) вещь, предмет (всякое конкретное материальное явление, воспринимаемое как нечто существующее особо)

    Мивдисæг у, предметы архайд æмæ уавæр чи æвдисы, уыцы ныхасы хай. – Глагол – это часть речи, показывающая действие и состояние предмета.

    Иронско-русский словарь > предмет

  • 6 хæдтулгæ

    (мн. хæдтулгæтæ)
    1. прил. 2. сущ.
    2) машина, автомобиль

    Цард ивы. Абон адæм цæуынц хæдтулгæты. – Жизнь меняется. Сегодня люди ездят на автомобилях. (Джыккайты Ш., «Мах дуг», 2004, №4–5)

    Иронско-русский словарь > хæдтулгæ

  • 7 цæуын

    I
    1) идти, проходить в разн. знач.:

    дыргъдоныл цæуын – идти через сад

    сахат раст цæуы – часы идут верно

    бонтæ цæуынц – дни идут

    цал азы дыл цæуы? – сколько тебе лет?

    Цом, Терчы былгæрæтты атезгъо кæнæм. Фæнды дæ? – Пошли, погуляем по набережной Терека. Хочешь? (Малиты В., Кæйдæр тетрадæй)

    науы цæуын – ехать на пароходе

    3) вести (о дороге, тропе и т.п.)

    ацы фæндаг хъæдмæ цæуы – эта дорога ведёт в лес

    II
    в сочетании с причастием прошедшего времени образует страдательный залог спрягаемого глагола несовершенного вида, напр.:

    арæзт цæуын – строиться

    æвзæрст цæуын – избираться

    регистрацигонд цæуын – регистрироваться

    чиныг фыст цæудзæн – книга будет писаться

    газеттæ æлхæд цыдысты – газеты покупались

    Иронско-русский словарь > цæуын

  • 8 æппæтвæрсыгæй

    Æппæтвæрсыгæй уыцы паддзахы хъуыддæгтæ æмæ удыхъæд æвдыст цæуынц Плутархы куысты – уым зынынц йæ хорз дæр æмæ йæ хъæнтæ дæр. – Дела и характер этого государя всесторонне показываются у Плутарха – там (у Плутарха) видны его (государя) достоинства и недостатки. (Джыккайты Шамилы уацæй)

    Иронско-русский словарь > æппæтвæрсыгæй

  • 9 Адстрат

    (от лат. ad ‘при, около’ и stratum ‘слой, пласт’)
    Элементы одного языка, вошедшие в другой, в результате длительного сосуществования данных языков на одной или смежных территориях.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    ир. Адстрат
    Кæцыдæр адæмыхаттæн се ‘взаджы хицæн хæйттæ æндæр адæмы æвзагмæ куы бацæуынц, иумæ иу ран кæй цæрынц, кæнæ сыхагиуæг кæй кæнынц, уый фæстиуæгæн, æвзаджы ахæм фæзынд.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    диг. Адстрат
    Кæцидæр адæмихаттæн се ‘взаги хецæн хæйттæ æндæр адæми æвзагмæ ку бацæунцæ, еу рауæн ке цæрунцæ, уой фæстеуæгæн, æвзаги уæхæн фæззиндæ.

    Русско-осетинский словарь лингвистических терминов > Адстрат

  • 10 Звукоподражательные слова

    Слова, которые воспроизводят звуки неживой природы, крики животных, птиц, а также звуки, издаваемые человеком в процессе трудовой деятельности. Внешне напоминая междометия, звукоподражательные слова не выражают чувств, побуждений. В системе частей речи не учитываются.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    ир. Мырфæзмæн дзырдтæ
    Æдзард æрдзы мыртæ, цæрæгойты æмæ мæргъты хъæртæй, стæй адæймаг кусгæйæ цы мыртæ дзуры, уыдонæй цы дзырдтæ равзæры, уыдон. Мырфæзмæн дзырдтæ сты æвастхъæрты ‘нгæс, фæлæ не ‘вдисынц нæдæр æнкъарæнтæ, нæдæр разæнгарддзинад. Ныхасы хайыл нымад нæ цæуынц.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    диг. Мурфæнзæн дзурдтæ
    Æдзард æрдзи муртæ, цæрæгойти æма мæргъти гъæртæй, уæдта адæймаг косгæй ци муртæ дзоруй, уонæй ци дзурдтæ равзуруй, етæ. Мурфæнзæн дзурдтæ æнцæ æвастгъæрти ‘нгæс, фал не ‘вдесунцæ нæдæр æнкъарæнтæ, нæдæр разæнгарддзийнадæ. Нихаси хайбæл нимад нæ цæунцæ.

    Русско-осетинский словарь лингвистических терминов > Звукоподражательные слова

  • 11 Иранские языки

    Группа языков индоевропейской языковой семьи. Делятся на подгруппы:
    1) западную: курдский, персидский, таджикский, дари и т.д.– живые языки; древнеперсидский, среднеперсидский, парфянский и т.д. – мертвые языки;
    2) восточную: афганский, памирские языки, осетинский, ягнобский и т.д.– живые языки; скифский, сарматский, аланский и т.д. – мертвые языки. Мертвый авестийский язык имеет признаки языков обеих подгрупп.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    ир. Ирайнаг æвзæгтæ
    Индоевропæйаг æвзæгты мыггаджы къорд. Дихгонд цæуынц дæлкъордтыл:
    1) ныгуылæн: курдаг, персайнаг, таджикаг, дари æ.а.д. – æгас æвзæгтæ; рагонперсайнаг, астæуккагперсайнаг, парфяйнаг æ.а.д. – мард æвзæгтæ;
    2) скæсæйнаг: афгайнаг, памираг, ирон, ягнобаг æ.а.д. – æгас æвзæгтæ; скифаг, сæрмæттаг, алайнаг æ.а.д. – мард æвзæгтæ. Мард авестæйаг æвзагæн ис дыууæ дæлкъорды æвзæгты миниуджытæ дæр.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    диг. Ирайнаг æвзæгтæ
    Индоевропаг æвзæгти муггаги къуар. Дехгонд цæунцæ дæлкъуартæбæл:
    1) нигулæн: курдаг, персайнаг, таджикаг, дари æ.у.и. – æгас æвзæгтæ; рагонперсайнаг, астæуккагперсайнаг, парфиайнаг æ.у.и. – мард æвзæгтæ;
    2) скæсæйнаг: афгайнаг, памираг, ирон, ягнобаг æ.у.и. – æгас æвзæгтæ; скифаг, сæрмæттаг, алайнаг æ.у.и. – мард æвзæгтæ. Мард авестæйаг æвзагæн ес идууæ дæлкъуари æвзæгти минеугутæ дæр.

    Русско-осетинский словарь лингвистических терминов > Иранские языки

  • 12 Лексический разбор

    Вид лингвистического анализа, объектом которого является слово со стороны значения, употребления, происхождения и взаимоотношений с другими словами языка.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    ир. Лексикон æвзæрст
    Дзырдæн йæ нысаниуæг, йæ пайда кæныны уавæртæ, йæ равзæрд æмæ æндæр дзырдтимæ йæ бастдзинæдтæ æвзæрст кæм цæуынц, лингвистикон анализы ахæм хуыз.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    диг. Лексикон æвзурст
    Дзурдæн æ нисанеуæг, æ пайда кæнуни уавæртæ, æ равзурд æма æндæр дзурдти хæццæ æ бастдзийнæдтæ æвзурст кæми цæунцæ, лингвистикон анализи уæхæн хузæ.

    Русско-осетинский словарь лингвистических терминов > Лексический разбор

  • 13 Личные местоимения

    Семантический разряд местоимений, включающий слова я, ты, мы, вы, он, она, оно, они.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    ир. Цæсгомон номивджытæ
    Номивджыты семантикон къæпхæн, хаст æм цæуынц номивджытæ æз, ды, мах, сымах, уый, уыдон.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    диг. Цæсгомон номевгутæ
    Номевгути семантикон къæпхæн, хаст имæ цæунцæ номевгутæ æз, ду, мах, сумах, е, етæ.

    Русско-осетинский словарь лингвистических терминов > Личные местоимения

  • 14 Обособленные второстепенные члены предложения

    Второстепенные члены предложения, уточняющие или поясняющие член предложения, к которому они относятся, выделяемые интонационно. Обособленные члены осложняют простое предложение. На письме они отделяются знаками препинания – запятой или тире.

    Обособленные дополнения, обособленные обстоятельства.

    ––––––––––––––––––––––––––––––
    ир. Иртæстгонд фæрссаг уæнгтæ
    Хъуыдыйады уæнгтæй искæцыйы хъуыды цы фæрссаг уæнгтæ фæбæлвырддæр кæнынц æмæ иннæ уæнгтæй интонацийæ кæй фæиртасæм, уыдон. Иртæстгонд уæнгтæ хуымæтæг хъуыдыйад кæнынц вазыгджындæр. Фысгæйæ иртæстгонд цæуынц æрхæцæн нысæнттæй – къæдзыг кæнæ тирейæ.

    Иртæстгонд æххæстгæнæнтæ, иртæстгонд фадатон дзырдтæ.

    ––––––––––––––––––––––––––––––
    диг. Æртæстгонд фæрсаг иуæнгтæ
    Гъудиади иуæнгтæй ескæций гъуди ци фæрсаг иуæнгтæ фæбæлвурддæр кæнунцæ æма иннæ иуæнгтæй интонацийæй ке фертасæн, етæ. Æртæстгонд иуæнгтæ хумæтæг гъудиадæ кæнунцæ вазуггиндæр. Финсгæй æртæстгонд цæунцæ æрхуæцæн нисæнттæй – къæдзуг кенæ тирейæй.

    Æртæстгонд æнхæстгæнæнтæ, æртæстгонд фадуатон дзурдтæ.

    Русско-осетинский словарь лингвистических терминов > Обособленные второстепенные члены предложения

  • 15 Полное предложение

    Двусоставное или односоставное предложение, структура которого не нарушена пропуском членов предложения.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    ир. Æххæст хъуыдыйад
    Хъуыдыйады уæнгтæ цухгонд кæм не ‘рцæуынц, ахæм дывæрсыг кæнæ иувæрсыг хъуыдыйад.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    диг. Æнхæст гъудиадæ
    Гъудиади иуæнгтæ цохгонд кæми не ‘рцæунцæ, уæхæн дувæрсуг кенæ еувæрсуг гъудиадæ.

    Русско-осетинский словарь лингвистических терминов > Полное предложение

  • 16 Скобки

    Знак препинания, используемый для выделения отдельных слов или частей предложения, содержащих пояснения, уточнения к основному тексту.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    ир. Къæлæттæ
    Хъуыдыйады мидæг сæйраг текст бæлвырддæр цы дзырд кæнæ дзырдты къорд кæны, уыдон иртæстгонд цы æрхæцæн нысанæй æрцæуынц, уый.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    диг. Къæлæттæ
    Гъудиади медæгæ сæйраг текст бæлвурддæр ци дзурд кенæ дзурдти къуар кæнуй, етæ æртæстгонд ци æрхуæцæн нисанæй æрцæунцæ, е.

    Русско-осетинский словарь лингвистических терминов > Скобки

  • 17 Славянские языки

    Языки, входящие в индоевропейскую семью и образующие в ней ветвь с рядом групп:
    1) восточную: русский, украинский и белорусский;
    2) западную: польский, чешский, словацкий, и др.;
    3) южную: болгарский, сербохорватский, македонский, старославянский и др.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    ир. Славянаг æвзæгтæ
    Индоевропæйаг æвзæгты мыггагмæ хауæг æвзæгтæ. Дихгонд цæуынц æртæ къордыл:
    1) скæсæйнаг: уырыссаг, украинаг æмæ белоруссаг æвзæгтæ;
    2) ныгуылæн: польшæйаг, чехаг, словакиаг æ.æнд.;
    3) цæгатаг: болгайраг, сербаг-хорватаг, македойнаг, рагонславянаг æ.æнд.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    диг. Славиайнаг æвзæгтæ
    Индоевропæйаг æвзæгти муггагмæ хауæг æвзæгтæ. Дехгонд цæунцæ æртæ къуаребæл:
    1) скæсæйнаг: уруссаг, украинаг æма белоруссаг æвзæгтæ;
    2) нигулæн: польшаг, чехаг, словакиаг æ.æнд.;
    3) цæгатаг: болгайраг, сербаг-хорватаг, македойнаг, рагонславиайнаг æ.æнд.

    Русско-осетинский словарь лингвистических терминов > Славянские языки

  • 18 Сочинительные союзы

    Союзы, служащие для связи синтаксически равноправных единиц (однородных членов предложения, частей сложносочиненного предложения). По значению они делятся на союзы соединительные, противительные, разделительные и присоединительные.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    ир. Бабæтгæбастдзинады бæттæгтæ
    Синтаксисон æгъдауæй æмбар иуæгтæ (хъуыдыйады æмхуызон уæнгтæ, бабæтгæвазыгджын хъуыдыйады хæйттæ) кæрæдзийыл цы дзырдты фæрцы баст цæуынц, уыдон. Сæ нысаниуæгмæ гæсгæ вæййынц: иугæнæг, ныхмæвæрды, дихон æмæ бафтауыны бæттæгтæ.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    диг. Бабæтгæбастдзийнади бæттæгтæ
    Синтаксисон æгъдауæй æмбарæ еуæгтæ (гъудиади æмхузон иуæнгтæ, бабæтгæвазуггин гъудиади хæйттæ) кæрæдзебæл ци дзурдти фæрци баст цæунцæ, етæ. Сæ нисанеуæгмæ гæсгæ фæуунцæ: еугæнæг, нихмæвæрди, дехон æма бафтауни бæттæгтæ.

    Русско-осетинский словарь лингвистических терминов > Сочинительные союзы

  • 19 Специальная лексика

    Слова и словосочетания, которые называют предметы и понятия, относящиеся к различным сферам деятельности человека, и не являются общеупотребительными. К специальным словам относятся термины и профессионализмы.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    ир. Сæрмагонд (специалон) лексикæ
    Адæймаджы алыхуызон архайдмæ хауæг предметты æмæ æмбарынæдты нæмттæ цы дзырдтæ нысан кæнынц, уыдон. Хаст сæм цæуынц терминтæ æмæ профессионализмтæ.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    диг. Сæрмагонд (специалон) лексикæ
    Адæймаги алихузи архайдмæ хауæг предметти æма лæдæруйнæдти нæмттæ ци дзурдтæ нисан кæнунцæ, етæ. Хаст сæмæ цæунцæ терминтæ æма профессионализмтæ.

    Русско-осетинский словарь лингвистических терминов > Специальная лексика

  • 20 Части речи

    Основные лексико-грамматические разряды, по которым распределяются слова языка на основании семантического, морфологического и синтаксического признаков. Самостоятельные части речи. Служебные части речи.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    ир. Ныхасы хæйттæ
    Æвзаджы дзырдтæ цы сæйраг лексикон-грамматикон къордтыл дихгонд цæуынц сæ семантикон, морфологион æмæ синтаксисон миниуджытæм гæсгæ, уыдон. Сæрмагонд ныхасы хæйттæ. Æххуысгæнæг ныхасы хæйттæ.
    ––––––––––––––––––––––––––––––
    диг. Нихаси хæйттæ
    Æвзаги дзурдтæ ци сæйраг лексикон-грамматикон къуартæбæл дехгонд цæунцæ сæ семантикон, морфологион æма синтаксисон минеугутæмæ гæсгæ, етæ. Сæрмагонд нихаси хæйттæ. Æнхусгæнæг нихаси хæйттæ.

    Русско-осетинский словарь лингвистических терминов > Части речи

Страницы
  • 1
  • 2

См. также в других словарях:

  • уынц — з.б.п …   Орфографический словарь осетинского языка

  • УÆРДЖЫТÆ НАЛ ЦÆУЫНЦ — Лæмæгъ кæнын, тых сæттын. Тæтæрхъан: Йæ фæстæ хабар райхъуыст: фæстæмæ йæ нæхионтæ байстой. Мæ уæрджытæ мæ быны нал цæуынц, уæ хуыцау, уæ зæхх! (Брытъиаты Е. Дыууæ хойы.) …   Фразеологический словарь иронского диалекта

  • КОМУАДЗÆН — см. КОМУАДЗÆН – перевод Комуадзæн пысылмон адæмы бæрæгбæтты æхсæн йæ ахадындзинадмæ гæсгæ ахсы дыккаг бынат, араббаг æвзагыл – Ид ал фитр, Ид ас сагир кæнæ Ураза байрам. Ком фæуадзынц мæйы дæргъы. Динмæ гæсгæ ком хъуамæ дарой æппæт пысылмæттæ дæр …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • ЧЫНДЗХАСТ — см. ЧЫНДЗХАСТ – перевод Чындзхæссæг чи цæудзæн, уыдонæн рагацау бамбарын кæнынц. Раздæр иу сын фехъусын кодтой цалдæр боны, суанг къуыри раздæр. Чындзхæссæг алы адæймаджы нæ хонынц, уыцы кад æппæтмæ нæ хауы. Чындзхæсджытæ хъуамæ уой уæздан, зараг …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • БАДÆНТЫ ХИСТ — тж. БАДÆНТÆ см. БАДÆНТЫ ХИСТ – перевод Ног азæй къуыри куы рацæуы, уæд къуырисæрæхсæв ног мæрдджынтæ фæкæнынц Бадæнтæ. Кусарт акæнынц, сцæттæ кæнынц нозт, алыхуызон хæринæгтæ, адджинæгтæ, дыргътæ, халсартæ. Раздæр иу Бадæнтæм зианæн йæхи номыл… …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • СИАХСЦЫД — см. СИАХСЦЫД – перевод Чындзы куы рахæссынц, уыцы изæр сиахс къухылхæцæг кæнæ æмдзуарджын æмæ цалдæр лæппуимæ ацæуы йæ каистæм. Уый хуыйны сиахсцыд (кæс Сиахсы цыд). Чызгæрвитджытæ, хионтæ æмæ сыхæгтæ се ппæт сæ хæдзæрттæм нæма ацæуынц, чидæртæ… …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • ФИДАУДЖЫТÆ — см. ФИДАУДЖЫТÆ – перевод Фидауджытæ вæййынц æртæ фондз адæймаджы. Лæппуйы бинонтæ сцæттæ кæнынц Фидауæггаг æхца, кæмæн куыд йæ бон у, афтæ. Фидауæггаг цы æхца сæвæрынц, уый у Мысайнаг, дыууæ мыггаджы кæй бафидыдтой, кæй бахæстæг кодтой, уый… …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • ХЪУЫРМАН — см. ХЪУЫРМАН – перевод Хъуырман – пысылмон дингæнæг адæмы сæйраг бæрæгбон. Араббаг æвзагыл – Ид аль адаха, Ил аль кабир кæнæ Курман байрам. Бæрæгбон вæййы, Комбæттæнæй – Рамаданæй – Уразайæ дæс æмæ ссæдз боны куы рацæуы, уæд – араббаг æвзагыл зу… …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • бахъæуын — ↑ хъæуын, ↔ бахъауын 1) быть нужным, понадобиться, потребоваться Хуымæтæг, аразгæ, æдзæугæ мивдисæг. Æххæст хуыз. Æбæлвырд формæ бирæон нымæцы: бахъæуынтæ Æбæлвырд формæ æн ыл: бахъæуæн Æбæлвырд формæ æн ыл бирæон нымæцы: бахъæуæнтæ йедтæ Иф …   Словарь словообразований и парадигм осетинского языка

  • фæхъæуын — ↑ хъæуын, ↔ фæхъауын 1) понадобиться; убавиться Хуымæтæг, аразгæ, æдзæугæ мивдисæг. Æххæст хуыз. Æбæлвырд формæ бирæон нымæцы: фæхъæуынтæ Æбæлвырд формæ æн ыл: фæхъæуæн Æбæлвырд формæ æн ыл бирæон нымæцы: фæхъæуæнтæ йедтæ Ифтындзæг …   Словарь словообразований и парадигм осетинского языка

  • хъæуын — ↔ хъауын ↓ бахъæуын, æрхъæуын, æрбахъæуын, фæхъæуын 1) быть нужным Хуымæтæг, æнæаразгæ, æдзæугæ мивдисæг. Æнæххæст хуыз. Æбæлвырд формæ бирæон нымæцы: хъæуынтæ …   Словарь словообразований и парадигм осетинского языка

Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
… Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»