Перевод: с исландского на английский

с английского на исландский

tom

  • 1 TÓM

    * * *
    n. leisure; Aron kvað nú eigi t. at því, A. said there was no time (leisure) for that; í tómi, at leisure; leika í tómi við, to allow oneself time, take one’s time (hann sá hvert ráð, er bezt gegndi, ef hann lék í tómi við); í góðu, œrnu tómi, at good, ample leisure; af tómi, by and by.
    * * *
    n. emptiness, vacuity; jörðin var eyði og tóm, Gen. i. 2.
    II. metaph. leisure = Lat. otium; þeir báðu hann gefa sér tóm til, at þeir hitti Aðalstein konung, Eg. 279; tóm er at klæðask, Bev.; gefa sér tóm til e-s, Hom. (St.); ljá e-m tóms, Ld. 276; Aron kvað nú eigi tóm at því, there was no time (leisure) for that, Sturl. ii. 69; ok væri lengra tóm til gefit, Fms. xi. 27; sá er úrækir langt tóm, 656 C. 34:—with prepp., the phrase, í tómi, at leisure, Fs. 105, Gullþ. 18, Eb. 256, Fms. ii. 261; leika við e-t í tómi, Fms. vi. 152, O. H. L. 22; hann kallaði ákaft en þau bjoggusk í tómi, Fms. x. 216; af tómi, by and bye, Nj. 18, Fs. 24; í góðu, ærnu tómi, in good, full leisure, Fms. viii. 88, Fb. i. 196.

    Íslensk-ensk orðabók > TÓM

  • 2 tóm-læti

    n. slowness, slovenliness, indolence; þeir sögðu Þorleif mjök Íslenzkan fyrir t. sitt, Eb. 198; t. ( indolence) góðs verks, Hom. 26; t. várt er latir erum, 84.

    Íslensk-ensk orðabók > tóm-læti

  • 3 tóm-stund

    f. a leisure-hour, leisure (= tóm), Nj. 77; gefit mér t. til ráða-görðar, Fms. vii. 258.

    Íslensk-ensk orðabók > tóm-stund

  • 4 tóm-látr

    adj. slow, slovenly; Sköfnungr er t. en þú óðlátr, Korm. 80; eigi vóru þér nú tómlátir Íslendingar, Fms. vii. 35; Þórir var inn tómlátasti, Fas. ii. 414; var hans saknað … þeir kváðu öngan skaða vera um svá tómlátan mann, Fs. 69; mjök fúsum manni þykkir flýtirinn jafnvel t. vera, Stj. 172.

    Íslensk-ensk orðabók > tóm-látr

  • 5 tóm-liga

    adv. slowly, leisurely, Fms. ii. 275, ix. 357, Ísl. ii. 345, Gþl. 108; en er hann kom suðr um Staði þá fór hann allt tómligar, Hkr. i. 264.

    Íslensk-ensk orðabók > tóm-liga

  • 6 tóm flaska

    Íslensk-ensk orðabók > tóm flaska

  • 7 tóm, ekkert

    Íslensk-ensk orðabók > tóm, ekkert

  • 8 tóm, tómarúm

    Íslensk-ensk orðabók > tóm, tómarúm

  • 9 trumba

    * * *
    I)
    f.
    1) pipe; hvann-njóla t., the stalk of the angelica;
    2) trumpet (þeyta trumbu).
    (að), v. to trumpet.
    * * *
    1.
    u, f. a pipe; veita þagat vatni í leyniligum trumbum, Hom. 131; hvann-jóla trumba, the stalk of the angelica, Fms. ii. 179.
    2. a trumpet; umb sá er þýtr í trumbu, Fms. viii. (in a verse); blása trumbum, Karl. 180; þeyta trumbu, 157; ljósta trumbum, 236; trumbu-þytr, Fas. i. 503; trumbu-hljóð, Hom. 68. trumbu-bein, n. a nickname, Landn. 255.
    2.
    að, to trumpet, Sks. 779. Matth. xiv. 6.

    Íslensk-ensk orðabók > trumba

  • 10 tómr

    a.
    1) empty; með tvær hendr tómar, empty-handed;
    2) vain, mere, idle (vera kann at þetta sé eigi tóm orð, er þú talar nú).
    * * *
    adj. [Dan. tom; North. E. and Scot. toom], empty; tómr laupr, Gþl. 524; it tóma haf, Sks. 199: empty-handed, missir hann ok ferr nú tómr aptr at landi, Hom.; með tvær hendr tómar, empty-handed, Sturl. iii. 258: slovenly, tómr maðr = ‘homo otiosus,’ Hom. 26: vain, vera kann, at þetta sé eigi tóm orð, Ld. 254; tóm er lækning sú er eigi græðir sjúkan, 623. 19; tóm dýrð, vain-glory, 655 xvi. 3.

    Íslensk-ensk orðabók > tómr

  • 11 KÖTTR

    (gen. kattar, dat. ketti; pl. kettir, acc. köttu), m. cat (sér köttrinn músina?).
    * * *
    m., kattar, ketti, pl. kettir, acc. köttu, mod. ketti; [A. S. and Engl. cat; O. H. G. chatza; Germ. katze; Dan. kat; Swed. katt]:—a cat, originally the martin cat or weasel; engi dynr verðr af hlaupi kattarins, Edda 19; hross eigu menn eigi at eta ok köttu, K. Þ. K. 134; mýss svá stórar sem kettir ungir vaeri, Ó. H.; liggja hjá sem köttr í hreysi, Orkn. 104; sér köttrinn músina, Ísl. ii. 309; rífast eins og gráir kettir, to live a cat and dog life, a saying; hvatr, blauðr, breyma k. (q. v.); a tom-cat is called fress, högni, steggr; a she-cat, bleyða; a black tom-cat, kolr; a white tom-cat, mjaldr; the pet name is kisa, kis kis, q. v.; hreysi-k. (q. v.), the ermine cat. It seems that in the Saga time (10th century) the cat was not yet domesticated, for passages such as Vd. ch. 28, Eg. S. Einh. ch. 10, and the story in Edda (Thor lifting the giant’s cat) apply better to the wild cat or the martin cat; and the saying in Ísl. ii. l. c. (sees the cat the mouse?) probably refers to the weasel and the field mouse; but that early in the 12th century the cat was domesticated even in Icel. is shewn by the story of the chess-players and the kittens leaping after a straw on the floor, told in Mork. 204, 205; for a curious legend of the genesis of the cat, see Maurer’s Volks. 190; kattar sonr, a cat’s son ( the ermine cat), a bastard, was a term of abuse, Hkv. 1. 18:—a nickname, Landn.; hvers son ertú?—Ek em Kattarson,—Hverr var sá kottrinn? Fms. vi. 390.
    COMPDS: kattarauga, kattarrófa, kattarskinn, kattartunga.

    Íslensk-ensk orðabók > KÖTTR

  • 12 FRESS

    (pl. -ar), m.
    1) tom-cat (eigandi fressa, Freyja);
    2) bear.
    * * *
    m. a tom-cat, Edda 63, Grág. i. 501; also called fress-köttr, m., and steggr, q. v.:—a bear, Edda (Gl.), Korm. (in a verse).

    Íslensk-ensk orðabók > FRESS

  • 13 TEMJA

    * * *
    (tem; tamda; tamiðr, tamdr, taminn), v.
    1) to tame, break in;
    øxn nam at temja, he took to breaking in oxen;
    2) to train, exercise (temja sik við íþróttir or temja sér íþróttir);
    hann átti hrafna tvá, er hann hafði tamit við mál, he had two ravens which he had trained to talk.
    * * *
    tem, pret. tamði; subj. temði; imperat. tem, temdú; part. tamiðr, tamðr, taminn: [Ulf. tamjan = δαμαν; A. S. tamjan; Engl. tame; O. H. G. zemen; Germ. zähmen; Dan. tæmme; Swed. támja; Lat. domare; Gr. δαμαν]:—to tame, break, of a steed; vel taminn, ílla taminn; öxn nam at temja, Rm. 19; tams vendi ek þik drep, en ek þik t. mun, Skm. 26; t. sterkustu flugdreka, Sks.; Kjalarr tamði mara, Skálda (in a verse); hross ú-tamit … hrossit ú-tamda, Sd. 177; ó-tömðum, Stj. 94.
    2. temja e-n við e-t, to break or train one with a thing; t. sik við íþróttir, Hkr. iii. 283; hann átti hrafna tvá er hann hafði tamit við mál, i. 11; völðu menn at afli ok tömðu við skaplyndi sitt, Eg. 84; t. sik við hesta, Stj. 409; lítt hefi ek tamit mik til leika, Ld. 196; tem þik til, hversu …, Sks. 371: t. sér e-t, to exercise; t. sér leika, Konr.; t. sér iþróttir, id.

    Íslensk-ensk orðabók > TEMJA

  • 14 tuttr

    * * *
    and tottr (q. v.), a nursery word, a tom-thumb, cp. túta; tuttr litli, in the lullaby song of the giantess, Fas. ii. 234; cp. totr and tutr, Edda ii. 496: the word has therefore no relation to stuttr, like telpa qs. stelpa.

    Íslensk-ensk orðabók > tuttr

  • 15 DÓMR

    (-s, -ar), m.
    1) opinion, judgement (dómr um dauðan hvern);
    2) judicial decision, decree, judgement, sentence; stríðr dómr, a severe judgement; réttlátr í dómum, impartial as judge; segja upp dóm, to pronounce (pass) sentence;
    3) court (of judicature), the body of judges; ganga í dóm, to go into court, take one’s seat in court; setja dóm, to set the court, to let the judges take their seats; sitja í dómi, to sit in judgement or in court; nefna dóm, to nominate (appoint) the judges; sœkja mál í dóm, to prosecute a lawsuit in court; hleypa upp dómi, to break up the court by force; bera fé í dóm, to bribe the court; ryðja dóm, to challenge the court; mál ferr í dóm, a case goes into court;
    4) state, condition; heiðinn dómr, heathenism; kristinn dómr, the Christian faith;
    5) heilagr dómr, helgir dómar, relic, relics;
    6) in compds., -dom, -head, -hood (guðdómr, Godhead, manndómr, manhood, konungdómr, kingdom, &c.).
    * * *
    m. [Goth. dôms, which occurs once, but not in Ulf., who only uses the word in compds, and renders κρίσις and κριτής by siaua; A. S. dôm; Engl. doom and the termin. -dom; O. H. G. tom; known in Germ. only from the termin. - tum (-thum)].
    I. a court of judgment, the body of judges, or the ‘court’ itself; the Icel. law of the Commonwealth distinguishes between several bodies of judges; in parliament there were Fjórðungs-dómar, ‘Quarter Courts,’ one for each of the political quarters of the country, Breiðfirðinga-d. or Vestfirðinga-d. for the West, Rangæinga-d. for the South, Eyfirðinga-d. or Norðlendinga-d. for the North, and Austfirðinga-d. for the East; these courts were instituted by Thord Gellir A. D. 964: at a later date a fifth High Court, called Fimtar-domr, the Fifth Court, was erected about A. D. 1004; vide Nj. ch. 98, Íb. ch. 8, Grág., esp. Þ. Þ. in the first chapters, and many passages in the Sagas, esp. Nj., Sturl.; and of mod. authors, Konrad Maurer in his essay, Die Entstehung des Icel. Staates, Ed. 1852, Dasent’s Introd. to Burnt Njal;—the treatise of Maurer is an indispensable guide in matters of the Fimtar-dómr. There are other courts on record, e. g. dyra-dómr, a court at the door of the defendant, vide Eb. ch. 18 and N. G. L.; nú skal dóm setja fyrir durum verjanda, en eigi á bak húsi; hann (viz. the plaintiff) skal setja dóm sinn eigi nær húsi en svá, at verjandi (the defender) megi setja sinn dóm milli dura ok dóms hans ok aka hlassi viðar milli dóms ok dura (vide dæma), N. G. L. i. 22: technical law-phrases as to the courts, setja dóm, to set the court, let the judges take their seats; dómar fara út, the courts ‘fare out,’ i. e. open; færa út dóm, dóma-útfærsla, i. e. the opening of the courts, Grág. i. 27,—the judges went out in a body in procession and took their seats; ryðja dóm, to challenge the court, Nj.; ganga at dómi, to go into court; nefna dóm, to name the judges (dóm-nefna); sitja í dómi, to sit in court; mál ferr í dóm, a case goes into court; hleypa upp dómi, to break up the court by force; bera fé í dóm, to bribe the court; dóms-afglapan, vide afglapan;—for all these phrases, vide Grág., Þ. Þ. in the first chapters, Nj., esp. ch. 140 sqq., Eg. ch. 57, N. G. L. i, Gþl. This sense is now almost obsolete, but it remains in the Manx demster and Scot. doomster.
    II. doom, judgment, sentence, and this may be the original sense; dóms-atkvæði, dóms-orð, and dóms-uppsaga mean doom, sentence, as pronounced by the presiding judge, Nj., H. E. ii. 115, Sks. 159, Band. 6, Grág. i. 3, 83; dóma-dagr, doomsday, the day of judgment; Norna-dómr, the doom of the Norns, their weird, fate, Ýt. 23, Fm. 11; skapa-dómr, id.
    β. judgment, opinion.
    III. denoting state, condition, age, in words such as heiðin-dómr, Kristin-dómr, the heathen, Christian age, faith; konung-dómr, a kingdom; biskups-dómr, a bishopric, etc.; hefja ór heiðnum dómi, to lift out of heathendom, baptize, Sighvat.
    2. helgir dómar, relics, Bs., H. E., Grág. ii. 165, Fms. i. 230, v. 143, Gpl. 70:—but helgidómr, Old Engl. halidom, Germ. heiligthum: leyndr d., mystery, μυστήριον of the N. T.; leynda dóma himnaríkis, Matth. xiii. 11; þenna leyndan dóm, Rom. xi. 25; sjáið, að eg segi yðr leyndan dóm, 1 Cor. xv. 51.
    3. in many compds = Engl. -dom, -hood, -head; Guð-dómr, Godhead; mann-dómr, manhood,

    Íslensk-ensk orðabók > DÓMR

  • 16 DÝRÐ

    f. glory (himnaríkis dýrð).
    * * *
    f. [Engl. dearth], glory; himinríkis d., the glory of heaven, Fms. v. 143, 230, Fær. 137, 625. 163, Fms. v. 216 ( a glorious miracle): in pl., 623. 32, Eluc. 47; tóm d., vain-glory, 655 xxvi. 3: in N. T. and eccl. writers since the Reformation this word is much in use; the δόξα of the N. T. is usually rendered by dýrð.
    COMPDS: dýrðardagr, dýrðarfullr, Dýrðarkonungr, dýrðarkóróna, dýrðarmaðr, dýrðarsamliga, dýrðarstaðr, dýrðarsöngr.

    Íslensk-ensk orðabók > DÝRÐ

  • 17 eyði

    n. waste or ruinous state; leggja í eyði, to lay waste; vera (liggja) í eyði, to be deserted or ruined.
    * * *
    n. [auðr, Germ. öde], waste, desert; leggja í e., to leave in the lurch, desert, Jb. 277; jörðin var e. og tóm, Gen. i. 2; yðart hús skal yðr í e. látið verða, Matth. xxiii. 38: in COMPDS, desert, forlorn, wild; eyði-borg, f. a deserted town ( castle), Stj. 284. eyði-bygð, f. a desert country, Fs. 19. eyði-dalr, m. a wild, desolate vale, Hrafn. 1. eyði-ey, f. a desert island, Fms. x. 154. eyði-fjall, n. a wild fell, Sks. 1. eyði-fjörðr, m. a desert firth county, Fs. 24. eyði-haf, n. the wild sea, Stj. 636. eyði-hús, n. deserted dwellings, Hkr. ii. 379. eyði-jörð, f. a deserted household or farm, Dipl. iii. 13, Jb. 183. eyði-kot, n. a deserted cottage, Vm. 61. eyði-land, n. desert land, Hkr. i. 96. eyði-mörk, f. a desert, wilderness, Fms. i. 118, iv. 336, v. 130, Fær. 62, Stj. 141, 283. eyði-rjóðr, n. a desert plain, Stj. 527, 2 Sam. xv. 28. eyði-skemma, u, f. a desert barn, Hkr. ii. 383. eyði-sker, n. a wild rock, skerry, Fs. 18. eyði-skógr, m. a wild ‘shaw’ (wood), Stj. 485. eyði-staðr, m. a barren place, 655 xiii B, Bs. i. 204. eyði-tröð, f. a desolate lane. Sturl. ii. 209, cp. auða tröð, Hkm. 20. eyði-veggr, m. a deserted building, ruin, Karl. 2.

    Íslensk-ensk orðabók > eyði

  • 18 GEFA

    * * *
    (gef; gaf, gáfum; gefinn), v.
    1) to give (gefa e-m e-t);
    hann gaf þeim góðar gjafar, he gave them good gifts;
    gefa e-m ráð, to give one advice;
    gefa hljóð, to give a hearing;
    gefa e-m sök, e-t at sök, to lay to one’s charge, to bring a charge against one;
    gefa slög, to deal blows;
    gefa e-m drekka, to give one to drink;
    impers., e-m gefr byr (byri), one gets a fair wind (gaf þeim byr ok sigla þeir í haf);
    absol., gaf þeim vel, they got a fair wind;
    ef fœri gefr á, if you get a chance;
    ef yðr (dat.) gefr eigi missýi í þessu máli, if you are not mistaken in this matter;
    þat gaf öllum vel skilja, it was clear for all to understand;
    2) to give, grant;
    gefa heimleyfi, to grant furlough;
    gefa e-m líf, to grant one his life;
    3) to give in matrimony (ek var ung gefin Njáli);
    4) to give fodder to cattle, to feed (gefa göltum, nautum, kúm, hestum);
    5) gefa staðar, to stop;
    lét hann þá staðar gefa róðrinn, he stopped rowing;
    6) e-m er e-t svá gefit, or svá gefit um e-t, one is so and so disposed, thinks so and so of a thing (ef þér er þetta svá gefit sem þú segir);
    7) with preps.:
    gefa sér litit (mikit) af (or at) e-u, to take little (much) notice of;
    gefa á e-t, to pour water on;
    fig. to press on (gefr Ormr þá á);
    gefa e-m til e-s, to give in return for a thing (gefa fé til sátta);
    impers., honum hafði vel gefit til (had good luck) um hefndina;
    gefa sér mikit (lítit) um e-t, to take great (little) interest in (= gefa sér mikit, lítit, af or at e-u);
    gefa sér fátt um e-t, to take coldly, take little notice of;
    gefa e-t upp, to give up (gefa upp alla mótstöðu);
    gefa sik upp, to surrender;
    gefa upp gamalmenni, to give old people up, let them starve;
    gefa upp leiguna, to remit the rent;
    gefa upp sakir, to remit offences;
    upp gefinn, exhausted;
    gefa e-t við e-u, to give in payment for;
    gefa sik við, to give in (þat er líkara, at ek gefa mik við);
    8) refl., gefast.
    * * *
    pret. gaf, 2nd pers. gaft, mod. gafst, pl. gáfu; pres. gef; pret. subj. gæfi; part. gefinn; with neg. suff. gef-at, gaft-attu, Fm. 7; mid. form gáfumk ( dabat or dabant mihi, nobis), Stor. 23, Bragi, Edda: [Goth. giban = διδόναι; A. S. gifan; Engl. give; Dutch geven; O. H. G. gepan; Germ. geben; Swed. gifva; Dan. give.]
    A. To give, with acc. of the thing, dat. of the person; g. gjafar, to give gifts, Fm. 7, Fms. vii. 40, Nj. 29, Hm. 48; mikit eitt skala manni gefa, 51; hann kvaðsk eingin yxn eiga þau áðr at honum þætti honum gefandi (gerundial, worth giving to him), Rd. 256; hann gaf stórgjafir öllu stórmenni, Ld. 114; hann gaf þeim góðar gjafir at skilnaði, Gísl. 9; Rútr gaf henni hundrað álna, Nj. 7; viltú g. mér þá, 73, 75, 281, passim.
    II. to give in payment, to pay; gefa vildim vit þér fé til, we will give thee money for it, Nj. 75; yðr væri mikit gefanda (gerundial) til, at þér hefðit ekki íllt átt við Gunnar, you would have given a great deal not to have provoked Gunnar, 98; ek mun g. þér til Guðrúnu dóttur mína ok féit allt, id.: to lay out, hann gaf sumt verðit þegar í hönd, Gísl. 12; gefa e-t við e-u, to pay for a thing; at þér gefit mjök margra Kristinna manna líf við yðvarri þrályndi, that you will cause the loss of many Christian lives with your stubbornness, Fms. iv. 195; þat er líkara at ek gefa mikit við, Nj. 53; gefa sik við e-u, to give oneself to a thing, attend to, be busy about, mod.: gefa í milli, to discount; hygg at hvat þú gefr í milli tveggja systra, Fms. iv. 195 (hence milli-gjöf, discount).
    III. in special sense, to give in matrimony; Njáll bað konu til handa Högna ok var hon honum gefin, Nj. 120; Vígdís var meir gefin til fjár en brautargengis, V. had been more wedded to the money than to her advancement, Ld. 26; segir at dóttir þeirra muni eigi betr verða gefin, 114:—gefa saman, to betroth, Fms. x. 381:—in mod. sense to marry, of the clergyman.
    2. to give as a dowry, portion; búum þeim er Sveinn hafði gefit til hennar, Fms. x. 310 (hence til-gjöf, dowry); eigi skal ok í klæðum meira heiman gefask með konu en þriðjungr (hence heiman-gjöf, dowry), Gþl. 212:—so also, gefa í erfðir, to give as inheritance, Bs. i. 285:—gefa ölmusu, to give alms, Bs. passim; gefa fátækum, to give to the poor, passim.
    IV. to give, grant; hann gaf honum vald yfir öllu landi, Fms. i. 18; gefa heimleyfi, to grant ‘home-leave,’ furlough, ix. 474; gefa orlof, ii. 64; gefa grið, to grant a truce to one, pardon, Nj. 165, Fms. ix. 479; gefa e-m líf, to grant one his life, 470.
    V. in various phrases; gefa e-m nafn, to give one a name, Nj. 91, Fms. i. 23, Grág. ii. 146; gefa þakkir, to give thanks, Fms. i. 231; gefa e-m tillæti, to indulge one, Nj. 169; gefa e-m rúm, to give place to one, Fms. ii. 254, vi. 195; gefa ráð, to give counsel, advice, Nj. 75, 78; gefa góð orð, to give good words, answer gently; gefa e-m stór orð, to give one big words, Fms. v. 158; gefa slög, to deal blows, ix. 313; gefa gaum at, to give heed to, Nj. 57, Eg. 551; gefa hljóð, to give a hearing, in public speaking, Nj. 230; gefa tóm, to give time, leisure, 98; gefa ró reiði, to calm one’s wrath, 175:—gefa e-m sök, to bring a charge against, complain of, 82; ok gaf ek þó hjálminum enga sök á því, I did not like the helmet less for that, Ld. 128; at eigi sé mælt, at þú gefir dauðum sök, that thou bringest a charge against a dead man (which was unlawful), Nj. 82; en hvártki okkat gefr þat öðru at sök, neither of us likes the other the less for that, 52; ekki gef ek þér þat at sök þótt þú sér engi bleyðimaðr, 54; engi þorði þó sakir á at gefa, none durst complain, Al. 123; Sigurðr jarl bað konung eigi gefa Þrændum þetta at sök, Fms. i. 57; gefa kæru upp á e-n, to give in a complaint against one, Dipl. ii. 13.
    2. gefa sér um …, to give oneself trouble about, take interest in, mostly followed by a noun; gefa sér fátt um e-t, to take coolly; gefa sér mikit um, to take great interest in; Þorfinnr lét gefa honum mat, en gaf sér lítið at honum, but else took little notice of him, Grett. 96; ekki er þess getið, at hann gæfi sér mikit um, that he shewed great interest, Fms. i. 289; mun ek mér ok ekki um þetta gefa, I will let this pass, not take offence at it, Boll. 354; en ef til mín kæmi tveir eða þrír, þá, gaf ek mér ekki um, then I took no notice of it, Fms. ii. 151; konungr gaf sér fátt um þat, Fb. i. 261; hann þóttisk vita hvat keisaranum mislíkaði ok gaf sér þó ekki um at sinni, Fms. vi. 71; ok gáfu sér ekki um viðbúnaðinn, vii. 87; so also, Skúli gaf sér litið at hvat biskup sagði, S. troubled himself little at what the bishop said, Bs. i. 873:—akin is the mod. phrase, eg gef ekki um það, I do not want it; gefðu ekki um það, do not care for it, mind it not; eg gaf ekki um að sjá það, I did not want to see it, etc.
    3. gefa staðar, to stop; lét hann þá staðar gefa róðrinn, he stopped rowing, Fms. vi. 384; konungr gaf staðar ok hlýddi til frásagnar þeirra, viii. 400; ok þá er sá íss gaf staðar ok rann eigi, Edda 3; ok þeir gefa eigi stað ferðinni fyrr en þeir kómu norðr, 151 (pref.); svá at staðar gaf (MS. naf) höndin við sporðinn, 40.
    VI. to give out, deal out; hón bað gefa sér drekka, bade give him to drink, Eg. 604: to give a dose, gefa e-m eitr, Al. 156:—absol. to give fodder to cattle, gefa göltum, Hkv. 2. 37; gefa nautum, kúm, hestum, Sturl. ii. 42, Gísl. 28:—gefa á, to dash over, of sea-water, cp. ágjöf: to pour water on, var gluggr á ofninum syá at útan mátti á gefa, Eb. 134; síðan lét hann gefa útan á baðit í glugg, 136; gefa á ker, to fill a goblet, Clar.: metaph. to press on, gefr Ormr þá á, Fb. i. 530 (in wrestling).
    VII. with prepp., fyrir-gefa, to forgive, freq. in mod. usage, but scarcely found in old writers; so also gefa til, cp. Dan. tilgive, D. N., vide Safn i. 96, (rare and obsolete):—gefa upp, to give up; gefa upp gamalmenni, to give old people up, let them starve, Fms. ii. 225; gefa upp föður eða móður, 227; bændr báðu hann gefa upp eyna, Grett. 145: to remit, en þó vil ek nú upp gefa þér alla leiguna, Nj. 128; gaf honum upp reiði sína, Fms. x. 3, 6; ok gefit oss upp stórsakir, ii. 33; Brján konungr gaf upp þrysvar útlögum sínum inar sömu sakir, Nj. 269: absol., hvárt vilit þér gefa honum upp, pardon him, 205; gefa upp alla mótstöðu, to give up all resistance, Fms. ix. 322; gefa sik upp, to give oneself up, surrender, i. 198; þá gefum vér upp várn stað, 104; gefa upp ríki, konungdóm, to give up the kingdom, abdicate, resign, x. 4, xi. 392: to give up, hand over to one, Magnús konungr gaf honum upp Finnferðina með slíkum skildaga, vii. 135; ek vil gefa ykkr upp búit at Varmalæk, Nj. 25; allir hafa þat skaplyndi at gefa þat fyrst upp er stolit er, 76: to give up, leave off, gefa upp leik, to give up playing, Fas. iii. 530; gefa upp horn, Fms. vi. 241: to exhaust, empty, upp ætlu vér nú gefnar gersimar yðrar, vii. 197.
    B. IMPERS., a naut. term; e-m gefr byri, byr (acc. pl. or sing.), one gets a fair wind; gaf þeim byr ok sigla þeir í haf, Nj. 4; gaf þeim vel byri, 138; er þeir vóru búnir ok byr gaf, Eg. 99: so also absol. with or without dat. of the person, gaf kaupmönnum burt af Grænlandi, the sailors got a wind off Greenland, so as to sail from it, Fb. iii. 454; því at eigi gaf suðr lengra, Fms. ii. 185; gaf þeim vel, ix. 268; gaf honum ílla, x. 4; gaf honum eigi austan, Nj. 63: so in the saying, svo gefr hverjum sem hann er góðr.
    2. in other phrases, to get a chance; ef færi (acc.) gefr á, if you get a chance, Nj. 266; halda njósnum, nær bezt gæfi færi á honum, to keep a look-out, when there was best chance to get at him, 113; til þess gefr nú vel ok hógliga, ‘tis a fair and easy opportunity for that, Al. 156; mæltu menn at honum hafði vel gefit til ( had good luck) um hefndina, Fms. vii. 230; ef yðr (dat.) gefr eigi missýni í þessu máli, if you are not mistaken in this matter, Fbr. 32; gaf þeim glámsýni (q. v.) er til vóru komnir, Sturl. i. 179, Stj. 401; þá gaf mér sýn, then I beheld (in a vision), Fms. vii. 163; þat gaf öllum vel skilja, it was clear for all to understand, it lay open to all, vi. 70; e-m gefr á að líta, one can see, i. e. it is open and evident.
    C. REFLEX., gefask vel (ílla), to shew oneself, prove good ( bad); það sé ván at þú gefisk honum eigi vel, er þú gefsk öllum öðrum mönnum ílla, Nj. 32; eigi deilir litr kosti ef þú gefsk vel, 78; hversu gafsk Björn þér, Kári, 265; opt hafa mér vel gefisk yður ráð, your counsels have often proved good to me, Ld. 252; hefir þeim þat ok aldri vel gefisk ( it has never turned out well) í þessu landi, Fms. vii. 22; ílla gefask ílls ráð, a saying, Nj. 20; hétu allir góðu um at gefask vel (i. e. to fight manfully), Fms. vii. 262:—to happen, turn out, come to pass, sem síðan gafsk, x. 416; svá honum gafsk, so it turned out for him, Sl. 20; ok svá gæfisk, ef eigi hefði Guð þá sína miskun til sent, and so it would have come to pass, unless …, Fms. x. 395:—gefsk mér svá, it seems to me so, methinks it is so, Karl. 290, 308 (vide A. V. 2. above); þat allsheri at undri gefsk, to all people it is a wonder, Ad. 18; e-m er e-t svá gefit, to be so and so disposed, to think so and so of a thing; ef þér er þetta svá gefit sem þú segir, Fms. v. 236; svá er mér gefit, son minn, at ek em þér fegin orðin, Ó. H. 33; sagði hann at svá mundi jarli gefit, Fms. ix. 244; en svá ætla ek flestum lendum mönnum gefit, at eigi munu skiljask frá Skúla jarli, 429, v. l.; þyki mér ok sem svá muni flestum gefit, at fé sé fjörvi firr, Ld. 266; en þat mun þó mestu um stýra hversu Þórdísi er um gefit, 302; síðan talaði konungr þetta mál við systur sína, ok spurði hversu henni væri um þetta gefit, Fms. ii. 221: of the gifts of nature, mikill máttr er gefinn goðum várum, Nj. 132; ok er þat mál manna, at henni hafi allt verit ílla gefit þat er henni var sjálfrátt, i. e. that she was a bad woman in everything of her own making (but well gifted by nature), 268; ok svá er sagt at honum hafi flestir hlutir höfðinglegast gefnir verit, 254.
    2. with prepp., gefask upp, to give up, give in, surrender, Nj. 64, 124, Eg. 79: mod. to lose one’s breath: upp gefinn, upset; eigi þykjumk ek upp gefinn þó at ek sjá smávofur, Grett. 112; eigi þyki mér vit upp gefnir, ef vit veitumk at, 131; en þó at þeir feðgar sé ríkir menn, þá eru vér þó ekki upp gefnir fyrir þeim, Fb. ii. 195: in mod. usage, exhausted, having lost one’s breath, eg er uppgefinn; also of a horse, hann gafsk upp, harm er stað-uppgefinn:—e-m gefsk yfir, to do wrong, commit a fault, fail; þat mæla menn at þessi hlutr hafi konunginum yfir gefisk helzt, Fms. xi. 283; ef göfgum mönnum gáfusk stórir hlutir yfir, if the noble gave gross offence, did evil things, Bs. i. 107; engi er svá vitr at eigi gefisk yfir nokkut sinn, Karl. 451:—to give oneself to one, gefask Kristi, N. G. L. i. 339; gefsk þú hánum þá í dag með Guði, Nj. 157; gefask á vald e-s, to give oneself into another’s power, Fms. ix. 479.
    II. recipr. to give to one another; gefask gjöfum, Bret. 48; gáfusk þeir gjöfum áðr þeir skildu, Bs. i. 274.
    III. part. gefinn, given to a thing, in a spiritual sense, devout; g. fyrir bækr, lestr, smíðar, etc., given to books, reading, workmanship, etc.

    Íslensk-ensk orðabók > GEFA

  • 19 högni

    * * *
    a, m. a tom cat, freq. in mod. usage.
    II. a pr. name, mid. H. G. Hagene, Landn.

    Íslensk-ensk orðabók > högni

  • 20 kolr

    m. black tom-cat: a pr. name, Nj.

    Íslensk-ensk orðabók > kolr

См. также в других словарях:

  • Tom — puede referirse a: Contenido 1 Personas 2 Personajes 3 Libros y películas 4 Otros 5 Véase …   Wikipedia Español

  • Tom — (Morse Code: ) is an abbreviated version of the given name Thomas or Tomas. It can also stand as a given name alone. In Hebrew, however, Tom means innocence , so in some cases Tom can be a female name as well.Tom or TOM may also refer to:* Tom… …   Wikipedia

  • TOM — bezeichnet den Familiennamen von Kiana Tom (* 1965), US amerikanische Schauspielerin Nicholle Tom (* 1978), US amerikanische Schauspielerin als Kurzform von Thomas die Vornamen von ©Tom, deutscher Cartoonist, mit bürgerlichem Namen Thomas Körner… …   Deutsch Wikipedia

  • Tom — bezeichnet geografisch: Tom (Fluss), einen Fluss in Westsibirien Tom (Georgia), ein Ort in den Vereinigten Staaten Tom (Oklahoma), ein Ort in den Vereinigten Staaten Tom als Name ist eine Kurzform des Vornamens Thomas ist im englischsprachigen… …   Deutsch Wikipedia

  • Tom — (homonymie) Cette page d’homonymie répertorie les différents sujets et articles partageant un même nom. {{{image}}}   Sigles d une seule lettre   Sigles de deux lettres > Sigles de trois lettres …   Wikipédia en Français

  • Tom — /tom/, n., v., Tommed, Tomming. n. 1. See Uncle Tom. 2. a male given name, form of Thomas. v.i. 3. (often l.c.) to act like an Uncle Tom. * * * (as used in expressions) Clancy Tom Clark Tom Cruise Tom Hanks Tom Kilburn Tom Mboya Tom Mix Tom… …   Universalium

  • tom — /tom/, n. 1. the male of various animals, as the turkey. 2. a tomcat. [1755 65; generic use of TOM] * * * (as used in expressions) Clancy Tom Clark Tom Cruise Tom Hanks Tom Kilburn Tom Mboya Tom Mix Tom Stoppard Sir Tom Watson Tom Wolfe Tom * * * …   Universalium

  • tom — TOM, tomuri, s.n. Fiecare dintre părţile unei lucrări, ale unei opere de proporţii mai întinse, formând adesea o unitate independentă şi purtând, de cele mai multe ori, un număr de ordine; volum. Tomul doi. ♦ p. gener. Carte, operă, lucrare. –… …   Dicționar Român

  • Tom Ze — Tom Zé in São Paulo, 2007 Tom Zé (* 11. Oktober 1936 in Irará, Bahia als Antônio José Santana Martins) ist ein brasilianischer Liedschreiber und Komponist. Inhaltsverzeichnis …   Deutsch Wikipedia

  • Tom's — Effectif  ??? …   Wikipédia en Français

  • Tom — familiar shortening of masc. proper name THOMAS (Cf. Thomas), used by late 14c. as a type of a nickname for a common man. Applied 17c. as a nickname for several exceptionally large bells. Short for Uncle Tom in the sense of black man regarded as… …   Etymology dictionary

Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»