-
1 rostro
Rostro, rostras, rostrare. Plin. Becquer, Picquer du bec. -
2 Unguibus et rostro
"Клювом и когтями", т. е. всеми возможными и доступными средствами.Защищаясь "unguibus et rostro" против моего обвинения, построенного на косвенных уликах, он [ подсудимый ] после произнесения обвинительного приговора подал заявление, в котором совершенно неожиданно, сознаваясь в своем преступлении, отказался от кассационной жалобы и просил о скорейшем приведении приговора в исполнение. (А. Ф. Кони, Обвиняемые и свидетели.)Мальчик, увидев табакерку мою, украшенную портретом славного графа Платова, - бросился отнимать у меня табакерку; я же, не желая подвергнуть ее участи картуза, защищался unguibus et rostro, угрожая выбросить его самого за окошко. (Русская старина, 1892, август.)Убежденный поборник свободы торговли, враг крепостного состояния, он [ граф Воронцов ] unguibus et rostro (а когти и клюв были у него из ряду вон тверды и беспощадны) ратовал за сохранение портофранко в Одессе, которое и отстоял до конца своего управления, и покрывал беглых крестьян из внутренних губерний, которыми населялось огромное пространство безлюдных до тех пор Новороссийских степей. (Б. М. Маркевич, Из прожитых дней.)[ Панкрас: ] Я скорей сдохну, чем с тобой соглашусь, и буду отстаивать мое мнение до последней капли чернил. [ Сганарель: ] Можно мне... [ Панкрас: ] Да, я буду защищать это положение pugnis et calcibus [ кулаками и ногами (лат.) - авт. ], unguibus et rostro. [ Сганарель: ] Господин Аристотель! Нельзя ли узнать, что вас привело в такое негодование? (Жан-Батист Мольер, Брак поневоле.)Религия всегда держалась на двух стержнях: обряде и вере. Обряд в значительной степени зависит от климата; вера - нисколько. Можно одинаково принять ту или иную догму и на экваторе и у Полярного круга. Она может быть отвергнута в Батавии и на Оркнейских островах, хотя в Саламанке ее поддерживают unguibus et rostro. (Вольтер, Из философского словаря.)□ Ждем Вас к 8 июня, милый и добрый Афанасий Афанасьевич, ждем Вас unguibus et rostro! Unguibus, чтобы Вас обнять - rostro, чтобы расцеловать! Говорю, по крайней мере, за себя. (А. К. Толстой - А. А. Фету, 12.V 1869.)Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Unguibus et rostro
-
3 Pugnis et calcibus, unguibus et rostro
Кулаками и ногами, когтями и клювом.Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Pugnis et calcibus, unguibus et rostro
-
4 únguibus et rostro
con los dientes y las uñas; con las uñas y el pico; con toda la fuerza; con todo esfuerzo; denodadamente -
5 crepitans
Rostro crepitans. Ouid. Claquetant du bec. -
6 rōstrum
rōstrum ī, n [rodo], a beak, bill, snout, muzzle, mouth: cibum adripere aduncitate rostrorum: sus rostro si humi A litteram inpresserit: (canis) extento rostro, O.— The curved end of a ship's prow, ship's beak: neque his (navibus) nostrae rostro nocere poterant, Cs.: rostro petere hostium navem, L.: Convolsum remis rostrisque tridentibus aequor, i. e. triple beak, V.— Plur, the Rostra, a platform for speakers in the Forum (adorned with the beaks of ships taken from the Antians B.C. 338), L.— A stage, orator's pulpit, platform: in rostris curiam defendere: ut in rostris prius quam in senatu litterae recitarentur, L.: descendere de rostris: Frigidus a rostris manat per compita rumor, H.* * *beak, curved bow (of a ship); speaker's platform (in Rome's Forum) (pl.) -
7 rostrum
rōstrum, ī n. [ rodo ]1) клюв ( avium C); морда ( canis O); шутл. или презр. лицо, рожа (r. barbatum Pt); хоботок ( apis PM); рыло ( suis C)2) острый выступ (vomeris, insulae PM); носик ( lucernae PM); ростр, корабельный клюв (подводный таран в носовой части корабля для пробивания неприятельских судов) (naves rostro ferire или percutere C, L etc.)3) носовая часть судна, нос корабляpuppis rostro subjuncta leones V — корабль, нос которого украшен изображениями львов4) pl. ростральная трибуна (в Риме между Форумом и комицием, украшенная носами английских кораблей в память о победе Гая Мения в 338 г. до н. э.) ( escendere in rostra C); тж. = forum H, Sen, перен. народное собрание, народные массы ( rostra movere Lcn) -
8 caedo
caedo, cecīdī, caesum, ere (vgl. altind. khidáti, stößt, drückt, reißt), auf etw. auftreffen, I) etw. od. auf (an) etw. hauen, schlagen, klopfen, jmd. od. auf jmd. hauen, schlagen, jmd. stoßen, prügeln, aushauen, a) übh.: lapidem ferro, Lucr.: silicem rostro, Liv.: ianuam saxis, Cic.: pectus, frontem, Quint.: sacrum lapidem rostro, hacken, Liv. – alqm, zB. uxorem, Augustin.: alqm calcibus, pugnis, Plaut.: alqm lapidibus, Cic. fr.: hastili tergum alcis, Liv.: discentes, Quint.: alqm verberibus, Komik.: alqm ferulā, Hor.: alqm virgis od. loris, Cic.: alqm flagris, Quint.: alqm flagellis, Sen.: alqm virgis ad necem, Cic.: alqm flagellis ad mortem, Hor.: alqm valide, Sen. rhet.: loris bene caesus, Gell. – Sprichw., stimulos pugnis caedere (= durch törichten Widerstand das Übel verschlimmern), Plaut. truc. 768. – übtr., testibus caedi, durch Z. gedrängt werden, Cic. ad Q. fr. 3, 3, 3. – b) obszön, v. Beischlaf, beschlafen, schänden, Catull. u.a. – II) prägn.: A) fällen = niederhauen, 1) Lebl., hauen = um-, abhauen, trabem abiegneam, Enn. fr.: lignum, Plaut.: ligna, Vulg.: ligna (in silvis), Salvian.: caedentes ligna, Holzhauer, Vulg.: silvam, Caes.: et maiores et magis ramosas arbores, Liv.: montanorum Ligurum vineas, Liv.: fenum, Col.: ruta (et) caesa, s. ruo. – Sprichw., s. vīnētum. – 2) lebende Wesen: a) Menschen, einen einzelnen erschla gen = töten, morden, od. eine Masse niederhauen, niedermachen, zusammenhauen, in die Pfanne hauen, gänzlich schlagen, Ti. Gracchum, Cic.: cives, Auct. b. Afr.: milites dispersos, Auct. b. Alex.: consulem exercitumque, Liv.: Antiochum, den A. (u. sein Heer), Hor.: ante oculos suorum caesi, Iustin.: caesa corpora, Auct. b. Afr.: reliqui caesorum, die Reste der Zusammengehauenen, Tac.: poet., caesi acervi, Haufen Erschlagener, Catull.: caesus sanguis, das Blut der Erschlagenen, Verg. – b) Tiere, α) erlegen, dentes aprorum, quos cecidit, Corp. inscr. Lat. 2, 2660. – β) schlachten, greges armentorum reliquique pecoris, Cic.: boves, Ov.: bes. Opfertiere schlachten, opfern, sues, Varr.: hostias, victimas, Cic.: inter caesa et porrecta, s. porricio. – B) zerschlagen, zerhauen, zerhacken, vasa dolabris, Curt.: thynnos membratim, Plin.: cucurbitam minutim, Gell. – C) an-, auf- oder ausschneiden od. -hauen, ventrem, den Kaiserschnitt machen, Spart.: securibus umida vina, zerhauen, Verg.: latius (murus) quam caederetur (angebrochen wurde) ruebat, Liv.: montes in marmora, aushöhlen, Plin.: übtr., oratio caesa, die ungebundene Rede (v. Asyndeton), Cornif. rhet. 4, 26. Aquil. Rom. 18 u. 19. Mart. Cap. 5. § 528. – D) prägn.: a) hauend, schneidend zurechtmachen: palos, zurechthauen, Col. 11, 2, 12: volutas, ausmeißeln, Vitr. 3, 3 (4), 7 Schn. (Rose succidantur): toga rotunda et apte caesa (zugeschnitten), Quint. 11, 3, 139: übtr., caedere sermones = κόπτειν τὰ ῥήματα, schwatzen, plaudern, Ter. heaut. 242 (vgl. Prisc. 18, 232). – b) heraushauen, -brechen, lapides ex lapidicinis, Ulp. dig. 8, 4, 13. § 1: lapidem, lapides, Cic. II. Verr. 1, 147. Ulp. dig. 8, 4, 13. § 1: marmor, ibid. 24, 3, 7. § 13. – / vulg. Perf. caederunt, Itala Matth. 21, 35 u. 26, 67. Augustin. spec. 112. p. 99 M.
-
9 crepito
crepito, āvī, ātum, āre (Frequ. v. crepo), v. jedem kurz abgebrochenen Schall, deutsch je nach dem Zusammenhange klappern, knattern, knarren, knurren, knallen, klatschen; knistern, knittern, knirschen, klirren, schwirren; knacken, krachen, dröhnen; rasseln, prasseln; rauschen, sausen, brausen; plätschern; schmatzen, schnalzen, v. metallenen Ggstdn., crepitantia arma, Ov.: necdum impositos duris crepitare (dröhnen) incudibus enses, Verg.: sic leni crepitabat bractea vento, knisterte, Verg.: u. von dem, was von Metall rauscht usw., fulvo rami crepitantes auro, Ov.: cum vaginae catellis, baltea laminis crepitent, Plin. – v. musikal. Instrum., Curetum aera crepitantia, Verg.: sonitus cymbalorum magno fragore crepitantium, Mela: sistrum crepitans, Prop. – von Blättern, folia inter se crepitantia, Plin. – vom Feuer u. v. Ggstdn. im Feuer, flamma crepitans, Lucr.: ardentes stipulae crepitantis acervi, Ov.; vgl. ex flagrante ligno carbo cum crepitu exspuitur (wird ausgesprüht), Plin.: Agrigentinum salem, cum (fuerit admotus) ipsi aquae, velut in igne crepitare, Augustin. de civ. dei 21, 5, 1; vgl. 21, 7, 1. – v. Wind, Hagel, Hagelwetter, grando sine ullo habitatoris incommodo crepitat ac solvitur, Sen.: multa in tectis crepitans salit horrida grando, Verg.: lenis crepitans auster, Verg.: multā grandine nimbi culminibus crepitant, Verg. – vom Wasser, crepitantes undae, Verg.: lymphae leviter crepitantes, Prop. – von Teilen des menschl. u. tier. Körpers, ubi satur sum, nulla (intestina) crepitant, knurren, Plaut.: pluribus osculis collisa labra crepitabant, Petron.: duro crepitant sub vulnere malae, Verg.: maesto similem ora dedere sonum tenui crepitantia rostro, Ov.: ipsa sibi plaudat crepitante (klappernden) ciconia rostro, Ov.: squamae crepitantes (der Schlange), Ov. – v. Menschen, mit den Zähnen, quia clare crepito dentibus, klappere (v. Kauenden), Plaut.: u. von personif. Lebl., crepitans dentibus algor, Lucr.
-
10 noceo
noceo, cuī, citum, ēre (verwandt mit neco), I) intr. schaden, Schaden (Abbruch) tun, ein Leid zufügen, Unheil anrichten od. stiften, v. Lebl. auch schädlich-, nachteilig-, hinderlich sein (Ggstz. prodesse), a) v. leb. Wesen: α) absol., prodesse enim eos (daemonas) putant, cum nocere desinunt, qui nihil aliud possunt quam nocere, Lact. 2, 15, 1: tempus nocendi (Unheil zu stiften), Verg. Aen. 7, 511: nocendi acerbitate conflagrans, bis zur Leidenschaft schadenfroh, Amm. 26, 10, 2: nocendi artes, Künste des Unheils, Verg. Aen. 7, 338: ne sit vis magna nocendi, Ov. met. 5, 457: nocendo prosum, Ov. met. 2, 519: providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur (dem Feinde weniger Abbruch zu tun), quam cum aliquo militum detrimento noceretur, Caes. b. G. 6, 34, 7. – mit Abl. (durch), feminas omnes ubique visu nocere, quae duplices pupillas habeant, Cic. fr. b. Plin. 7, 18: interdum persona ut exemplo nocet, ita invidiam auget aut levat, Vell. 2, 31, 4. – β) m. Dat.: nemini, Plaut. mil. 1414 (vgl. 1411 iura te non nociturum esse homini de hac re nemini). Caes. b. c. 1, 85, 12: ut non liceat sui commodi causā nocere alteri, Cic. de off. 3, 23: is, qui eorum cuiquam nocuerit, Liv. 3, 55, 8. – m. allg. Acc., nihil iis, Caes. b. c. 3, 28, 4: ne quid sibi ac rei publicae nocere posset, Caes. b. G. 5, 7, 2: quantum illi nocuere greges durique venenum dentis, Verg. georg. 2, 378. – b) v. Lebl., absol., ne boa noxit, Lucil. 1195: ne fluctus, ne vadus, ne piscis aliquā noxit, Trag. vet. fr. bei Fronto ad M. Caes. 3, 13. p. 51, 15 N.: quae nocuere sequar, fugiam quae profore credam, Hor. ep. 1, 8, 11: hic (homo) prodesse vult, illa (ira) nocere, Sen. de ira 1, 5, 2: et desinunt prodesse, cum opus est, quae cotidie in usu fuere, aeque quam nocere, Plin. 27, 144: prohibet nocere venenum quod tibi datur, Sall. hist. fr. inc. 30 (fr. 5, 3 Kr.): qui (venti) si umidi sunt nocent, Vitr. 1, 6, 1: sicut in corporibus aegris nihil quod nociturum est medici relinquunt, Curt. 6, 3 (8), 11: ferox impatiensque natura irritamenta nociturae libertatis evitet, Sen. de tranqu. anim. 6, 3. – mit Dat. od. (einmal) m. adversus u. Akk., nocent et frugibus umbrae, Verg. ecl. 10, 76: maior sum quam cui possit fortuna nocere, Ov. met. 6, 195: haec nocuere mihi, Ov. met. 9, 613: ei materiae nec caries nec tempestas nec vetustas potest nocere, Vitr. 1, 5, 3: si modo sic faciat, ut lumini noceat (hinderlich sei), Ulp. dig. 10, 2, 15: ne conspectae opes vitae nocerent, sein L. gefährdeten, Iustin. 32, 4, 5. – m. Abl. (mit, durch), neque enim his (navibus) nostrae (naves) rostro nocere poterant, Caes. b. G. 3, 13, 8. – m. Abl. u. Dat., nec alio loco (durch den Aufenthalt an einem anderen Orte) disciplinae militari magis nocuit, Curt. 5, 1 (6), 36. – m. adversus u. Akk., quod adversus eum non nocuit, Ulp. dig. 43, 19, 3. § 2 (s. unten no. II die ganze Stelle). – m. allg. Acc., quam metui, ne quid Libyae tibi regna nocerent! Verg. Aen. 6, 694: diurnae nocturnaeque vicissitudines nulli naturae umquam mutatae quicquam nocuerunt, Cic. de inv. 1, 59 Friedr.: si uredo aut grando quippiam nocuit, Cic, de nat. deor. 3, 86: de quo nihil nocuerit si aliquid cum Balbo eris locutus, und es wird nichts schaden, wenn du darüber ein paar Worte mit Balbus sprichst, Cic. ad Att. 12, 47, 1: cui plus suspicio concupitae dominationis nocuit, quam tres magnifici consulatus ac duo speciosissimi triumphi profuerunt, Val. Max. 6, 3, 1. p. 287, 2 H. – sed corpus tetigisse nocet, Tibull. 1, 8, 25: quid temptare nocebit? was kann ein Versuch noch schaden? Ov. met. 1, 397: nocet esse deum, zu meinem Nachteil bin ich ein Gott, Ov. met. 1, 662: nocet esse sororem, es ist mir hinderlich, daß ich Schw. bin, Ov. met. 9, 478. – Passiv unpers., neque diem decet remorari neque nocti nocerier, Plaut. Curc. 352 G.: ut ne cui noceatur, Cic. de off. 1, 31: nocere ei quem odit, non noceri vult, daß ihm (von anderen) geschadet werde, Sen. de ira 3, 5, 5: noceri enim ei, cui hāc lege non liceat, Liv. 3, 55, 9: noceri eis (ciconiis) omnibus locis nefas ducunt (hält man aller Orten für Frevel), Solin. 40, 27. – m. ab u. Abl., nec ea (materies) patitur ab eo (igni) sibi cito noceri, Vitr. 2, 9, 14. – m. bl. Abl., (mit, durch), rostro noceri non posse cognoverant, Caes. b. G. 3, 14, 4: quibus haut multo secus quam ferro noceri poterat, Sall. hist. fr. 3, 67, 1 (3, 77, 1): quatenus exemplo non nocebatur, Vell. 2, 114, 3. – m. in u. Abl. Gerund., ut tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, im Sengen und Brennen, Caes. b. G. 5, 19, 3. – m. allg. Acc., ne quid eis noceatur, Caes. b. c. 1, 86, 3: quamquam mihi quidem ipsi nihil ab istis noceri potest, Cic. Cat. 3, 27: ipsi nihil nocitum iri, werde kein Leid geschehen, Caes. b. G. 5, 36, 2: si vivet nocitumque ei esse dicatur, Edict. praet. b. Ulp. dig. 9, 3, 1.
II) tr. (vgl. Prisc. 18, 236): 1) schädigen, beschädigen, quem nocuit serpens, Ser. Samm. 834 codd. optt. (Vulg. cum): rogo te, viator, ni nocias (= ne noceas) meos, Corp. inscr. Lat. 10, 4053: nec ullus atrox (eum) insequentem dente aper albicanti ausus fuit nocere, Carm. epigr. 1522: iudica (richte), domine, nocentes me, Vulg. psalm. 34, 1: si quid voluerit eos nocere, Itala (Fuld.) apoc. 11, 5 (vgl. Rönsch Itala 441 mehr dergl.): v. lebl. Subjj., ut quod tibi prodest adversarium noceat, Veget. mil. 3, 26 in.: boves morbus ne noceat, Gargil. cura boum § 2. – im Passiv, aequum non est nos noceri hoc, quod adversus eum non nocuit, in cuius locum successimus, Ulp. dig. 43, 19, 3. § 2: eapropter capitale, si pars altera noceatur, Solin. 1, 62 (doch nach Mommsen unecht): itaque cum non solum non noceretur (ihm kein Leid zugefügt wurde), verum etiam quarundam (suum) uberibus aleretur, ad ultimum in oceanum abici iussit, Iustin. 44, 4, 6. – m. ab u. Abl., larix ab suci vehementi amaritudine (wegen der heftigen Bitterkeit seines Saftes) ab carie aut tinea non nocetur, Vitr. 2, 9, 14: neque a tempestatibus neque ab ignis vehementia nocentur, Vitr. 2, 7, 2. – 2) prägn., schädigend begehen od. zufügen, m. homogen, od. allg. Acc., noxam, eine Schuld auf sich laden, Formul. vet. b. Liv. 9, 10, 9: noxiam, Iulian. bei Gaius dig. 9, 4, 2. § 1: non sancto Cypriano aliquid nocitum, Augustin, serm. 309, 2. – / Parag. Infin. nocerier, Plaut. Curc. 352. – Archaist. noxit = nocuerit, Tragic. vet. fr. b. Fronto ad M. Caes. 3, 13. p. 51, 15 N. Lucil. 1195 (s. oben no. I die Stellen vollst.) – Nbf. nocio, s. oben no. II, 1 aus Corp. inscr. Lat. 10, 4053.
-
11 collabefio
collabefio (conlabefio), fieri, factus sum être ébranlé, tomber en pièces, être fracassé, s'effondrer, être renversé, être ruiné. - ut altera (navis triremis) vero, praefracto rostro, tota conlabefieret, Caes. BC. 2, 6: si bien que l'une des deux (trirèmes), la proue brisée, se disloqua complètement.* * *collabefio (conlabefio), fieri, factus sum être ébranlé, tomber en pièces, être fracassé, s'effondrer, être renversé, être ruiné. - ut altera (navis triremis) vero, praefracto rostro, tota conlabefieret, Caes. BC. 2, 6: si bien que l'une des deux (trirèmes), la proue brisée, se disloqua complètement.* * *Collabefio, penult. prod. collabefis, pen. indiff. collabefieri, pen. corr. Caesar. Estre rompu, gasté et corrompu. -
12 irroro
irroro (inroro), āre, āvi, ātum - intr. - [st2]1 [-] produire de la rosée, faire pleuvoir. [st2]2 [-] distiller. [st2]3 [-] couvrir de rosée, mouiller, arroser, baigner. [st2]4 [-] verser, répandre. - irrorat, Col.: il y a de la rosée, il bruine. - irrorat Jupiter undis, Col.: Jupiter envoie la pluie. - lacrimae irrorant foliis, Ov.: ses larmes dégouttent en rosée sur les feuilles. - irrorat rostro, V.-Fl.: son bec distille des gouttes de rosée. - irrorare flatibus annum, Claud. Rapt. Pros. 2, 75: rafraîchir l'année par des brises. - ne vas irroretur, Col. 12, 24, 2: pour que le vase ne soit pas couvert de rosée. - irrorare aceto, Cels. 7, 19: arroser de vinaigre. - irrorare aliquid alicui rei: répandre (verser) qqch sur qqch. - irrorare aliquid alicui: répandre (verser) qqch sur qqn. - irrorare liquores capiti, Ov. M. 1, 371: verser des parfums sur la tête. - irrorare oculis quietem, Sil. 10, 355: répandre le sommeil sur les paupières. - irrorare patinae piper, Pers. 6, 21: saupoudrer de poivre un plat.* * *irroro (inroro), āre, āvi, ātum - intr. - [st2]1 [-] produire de la rosée, faire pleuvoir. [st2]2 [-] distiller. [st2]3 [-] couvrir de rosée, mouiller, arroser, baigner. [st2]4 [-] verser, répandre. - irrorat, Col.: il y a de la rosée, il bruine. - irrorat Jupiter undis, Col.: Jupiter envoie la pluie. - lacrimae irrorant foliis, Ov.: ses larmes dégouttent en rosée sur les feuilles. - irrorat rostro, V.-Fl.: son bec distille des gouttes de rosée. - irrorare flatibus annum, Claud. Rapt. Pros. 2, 75: rafraîchir l'année par des brises. - ne vas irroretur, Col. 12, 24, 2: pour que le vase ne soit pas couvert de rosée. - irrorare aceto, Cels. 7, 19: arroser de vinaigre. - irrorare aliquid alicui rei: répandre (verser) qqch sur qqch. - irrorare aliquid alicui: répandre (verser) qqch sur qqn. - irrorare liquores capiti, Ov. M. 1, 371: verser des parfums sur la tête. - irrorare oculis quietem, Sil. 10, 355: répandre le sommeil sur les paupières. - irrorare patinae piper, Pers. 6, 21: saupoudrer de poivre un plat.* * *Irroro, irroras, pen. prod. irrorare. Colum. Arrouser, Mouiller de rousee.\Irrorari. Colum. Estre arrousé, Estre mouillé de rousee. -
13 noceo
nŏcĕo, ēre, cŭi, cĭtum - intr. avec dat. - - arch. inf. prés. pass. nocerier, Plaut. Curc. 2, 3, 73; gén. plur. nocentūm, Ov. P. 1, 8, 19; perf. subj. noxit = nocuerit Lucil. d. Paul. ex Fest. s. v. Fama, p. 360 Müll.; Front. Caes. 3, 13. [st1]1 [-] nuire, faire du mal, causer du tort. - nocere alicui: faire du tort à qqn. - formule du fétial - noxam nocere, Liv. 9, 10, 9: commettre une faute. - passif - quod si nocueris, noceberis ab alio, Inscr.: si tu fais du mal, un autre t'en fera. - larix ab suco vehementi amaritate ab carie aut tinea non nocetur, Vitr.: le larix n'a rien à craindre de la vermoulure et des teignes, grâce à la violente amertume de ses sucs. - passif impers. - ut in agris vastandis hostibus noceretur, Caes. BG. 5, 19: pour qu'on nuisît aux ennemis en dévastant les campagnes. - ipsi nihil nocitum iri, Caes. BG. 5, 36, 2: [il répondit] qu'à lui en personne il ne serait fait aucun mal. - ne quid eis noceatur, Caes.: pour ne leur nuire en rien (quid: relativement à qqch). - mihi nihil ab istis noceri potest, Cic. Cat. 3, 37: ces gens-là ne peuvent me nuire en rien. - rostro noceri non posse cognoverant, Caes. BG. 3, 14, 4: ils avaient reconnu que l'éperon ne pouvait faire de mal. [st1]2 [-] être nuisible, être funeste, être malfaisant. - Hor. Ep. 1, 8, 11; Sen. Ir. 1, 5, 2. - avec dat. frugibus nocere, Virg. B. 10, 76: être nuisible aux moissons. [st1]3 - tr. - latin décad. - nuire, léser. - nocere aliquem: léser qqn. - Vulg. Luc. 4, 35, etc.* * *nŏcĕo, ēre, cŭi, cĭtum - intr. avec dat. - - arch. inf. prés. pass. nocerier, Plaut. Curc. 2, 3, 73; gén. plur. nocentūm, Ov. P. 1, 8, 19; perf. subj. noxit = nocuerit Lucil. d. Paul. ex Fest. s. v. Fama, p. 360 Müll.; Front. Caes. 3, 13. [st1]1 [-] nuire, faire du mal, causer du tort. - nocere alicui: faire du tort à qqn. - formule du fétial - noxam nocere, Liv. 9, 10, 9: commettre une faute. - passif - quod si nocueris, noceberis ab alio, Inscr.: si tu fais du mal, un autre t'en fera. - larix ab suco vehementi amaritate ab carie aut tinea non nocetur, Vitr.: le larix n'a rien à craindre de la vermoulure et des teignes, grâce à la violente amertume de ses sucs. - passif impers. - ut in agris vastandis hostibus noceretur, Caes. BG. 5, 19: pour qu'on nuisît aux ennemis en dévastant les campagnes. - ipsi nihil nocitum iri, Caes. BG. 5, 36, 2: [il répondit] qu'à lui en personne il ne serait fait aucun mal. - ne quid eis noceatur, Caes.: pour ne leur nuire en rien (quid: relativement à qqch). - mihi nihil ab istis noceri potest, Cic. Cat. 3, 37: ces gens-là ne peuvent me nuire en rien. - rostro noceri non posse cognoverant, Caes. BG. 3, 14, 4: ils avaient reconnu que l'éperon ne pouvait faire de mal. [st1]2 [-] être nuisible, être funeste, être malfaisant. - Hor. Ep. 1, 8, 11; Sen. Ir. 1, 5, 2. - avec dat. frugibus nocere, Virg. B. 10, 76: être nuisible aux moissons. [st1]3 - tr. - latin décad. - nuire, léser. - nocere aliquem: léser qqn. - Vulg. Luc. 4, 35, etc.* * *Noceo, noces, nocui, nocitum, pen. corr. nocere. Cic. Nuire, Porter dommage.\Nocere noxam. Liu. Faire dommage à aucun, subject à reparation, Quand un serf, ou un citoyen avoyent faict dommage à aucun, subject à reparation, et pour raison duquel le maistre du serf, ou le peuple du corps duquel estoit ce citoyen, povoyent estre poursuyvis. -
14 percutio
percutĭo, ĕre, percussi, percussum - tr. - [st2]1 [-] traverser en frappant, percer, creuser, transpercer, ouvrir (une veine). [st2]2 [-] frapper, battre violemment (un être animé); blesser, tuer. [st2]3 [-] frapper, heurter (une chose), battre (la monnaie), toucher (un instrument à cordes). [st2]4 [-] frapper (de ses rayons). [st2]5 [-] frapper fortement (les sens ou l'esprit), faire impression sur, affecter vivement, atteindre, émouvoir. [st2]6 [-] conclure (un traité). [st2]7 [-] berner, tromper. - percutere securi: décapiter. - navem rostro percutere: frapper un navire de l'éperon. - foedus percutere: conclure un traité. - percutere aliquem: berner qqn. - aliquem de alique re percutere: porter un coup (moralement) à qqn à propos de qqch. - Romulus cum Tatio foedus percussit: Romulus conclut un traité avec Tatius.* * *percutĭo, ĕre, percussi, percussum - tr. - [st2]1 [-] traverser en frappant, percer, creuser, transpercer, ouvrir (une veine). [st2]2 [-] frapper, battre violemment (un être animé); blesser, tuer. [st2]3 [-] frapper, heurter (une chose), battre (la monnaie), toucher (un instrument à cordes). [st2]4 [-] frapper (de ses rayons). [st2]5 [-] frapper fortement (les sens ou l'esprit), faire impression sur, affecter vivement, atteindre, émouvoir. [st2]6 [-] conclure (un traité). [st2]7 [-] berner, tromper. - percutere securi: décapiter. - navem rostro percutere: frapper un navire de l'éperon. - foedus percutere: conclure un traité. - percutere aliquem: berner qqn. - aliquem de alique re percutere: porter un coup (moralement) à qqn à propos de qqch. - Romulus cum Tatio foedus percussit: Romulus conclut un traité avec Tatius.* * *Percutio, percutis, pen. corr. percussi, percussum, percutere, Ex per et quatio componitur, q in c mutata, et abiecta a. Cic. Frapper, Batre, Ferir.\Securi filium percutere. Cic. Luy couper la teste.\Fores percutere. Plin. Heurter, Frapper à la porte.\Fulmine percuti. Cic. Estre frappé du tonnerre.\Sidere percuti. Martialis. Estre niellé, bruiné, et autres choses semblables.\Animum percutere dicitur res aliqua. Cic. Toucher au coeur, Frapper le coeur, Donner souspecon, Mettre en fantasie et soulci.\Literis atrocissimis percuti. Cic. Estre estonné et fort esbahi.\Percutere aliquem palpo. Plaut. Le flater.\Percutere foedus. Plin. iunior. Faire alliance.\Percutere fossam. Plin. iunior. Fouir une fosse et ouvrir. -
15 procerus
prōcērus, a, um allongé, long, haut, grand. - procerum collum, Cic. Br. 313: cou long. - procerum corpus, Plin. Ep. 4, 9, 22: taille élevée. - procero rostro, Cic. Nat. 1, 101: avec un bec allongé. - procerissimae populi, Cic. Leg. 1, 15: très hauts peupliers. - au masc. proceriores: corps d'élite [composé de soldats d'une haute taille. --- Inscr. Murat. 800, 2. - fig. procerae syllabes, Varr. d. Diom. p. 423: syllabes longues. - anapaestus procerior numerus, Cic. de Or. 3, 185: l'anapeste, pied plus grave, plus majestueux.* * *prōcērus, a, um allongé, long, haut, grand. - procerum collum, Cic. Br. 313: cou long. - procerum corpus, Plin. Ep. 4, 9, 22: taille élevée. - procero rostro, Cic. Nat. 1, 101: avec un bec allongé. - procerissimae populi, Cic. Leg. 1, 15: très hauts peupliers. - au masc. proceriores: corps d'élite [composé de soldats d'une haute taille. --- Inscr. Murat. 800, 2. - fig. procerae syllabes, Varr. d. Diom. p. 423: syllabes longues. - anapaestus procerior numerus, Cic. de Or. 3, 185: l'anapeste, pied plus grave, plus majestueux.* * *Procerus, procera, procerum, pen. prod. Plin. iunior. Fort long, ou hault.\Procerissimus homo. Plin. Fort hault et grand.\Procerissima populus. Cic. Peuplier fort hault. -
16 caedo
caedo, cecīdī, caesum, ere (vgl. altind. khidáti, stößt, drückt, reißt), auf etw. auftreffen, I) etw. od. auf (an) etw. hauen, schlagen, klopfen, jmd. od. auf jmd. hauen, schlagen, jmd. stoßen, prügeln, aushauen, a) übh.: lapidem ferro, Lucr.: silicem rostro, Liv.: ianuam saxis, Cic.: pectus, frontem, Quint.: sacrum lapidem rostro, hacken, Liv. – alqm, zB. uxorem, Augustin.: alqm calcibus, pugnis, Plaut.: alqm lapidibus, Cic. fr.: hastili tergum alcis, Liv.: discentes, Quint.: alqm verberibus, Komik.: alqm ferulā, Hor.: alqm virgis od. loris, Cic.: alqm flagris, Quint.: alqm flagellis, Sen.: alqm virgis ad necem, Cic.: alqm flagellis ad mortem, Hor.: alqm valide, Sen. rhet.: loris bene caesus, Gell. – Sprichw., stimulos pugnis caedere (= durch törichten Widerstand das Übel verschlimmern), Plaut. truc. 768. – übtr., testibus caedi, durch Z. gedrängt werden, Cic. ad Q. fr. 3, 3, 3. – b) obszön, v. Beischlaf, beschlafen, schänden, Catull. u.a. – II) prägn.: A) fällen = niederhauen, 1) Lebl., hauen = um-, abhauen, trabem abiegneam, Enn. fr.: lignum, Plaut.: ligna, Vulg.: ligna (in silvis), Salvian.: caedentes ligna, Holzhauer, Vulg.: silvam, Caes.: et maiores et magis ramosas arbores, Liv.: montanorum Ligurum vineas, Liv.: fenum, Col.: ruta (et) caesa, s. ruo. – Sprichw., s. vinetum. – 2) lebende Wesen: a) Menschen, einen einzelnen erschla-————gen = töten, morden, od. eine Masse niederhauen, niedermachen, zusammenhauen, in die Pfanne hauen, gänzlich schlagen, Ti. Gracchum, Cic.: cives, Auct. b. Afr.: milites dispersos, Auct. b. Alex.: consulem exercitumque, Liv.: Antiochum, den A. (u. sein Heer), Hor.: ante oculos suorum caesi, Iustin.: caesa corpora, Auct. b. Afr.: reliqui caesorum, die Reste der Zusammengehauenen, Tac.: poet., caesi acervi, Haufen Erschlagener, Catull.: caesus sanguis, das Blut der Erschlagenen, Verg. – b) Tiere, α) erlegen, dentes aprorum, quos cecidit, Corp. inscr. Lat. 2, 2660. – β) schlachten, greges armentorum reliquique pecoris, Cic.: boves, Ov.: bes. Opfertiere schlachten, opfern, sues, Varr.: hostias, victimas, Cic.: inter caesa et porrecta, s. porricio. – B) zerschlagen, zerhauen, zerhacken, vasa dolabris, Curt.: thynnos membratim, Plin.: cucurbitam minutim, Gell. – C) an-, auf- oder ausschneiden od. -hauen, ventrem, den Kaiserschnitt machen, Spart.: securibus umida vina, zerhauen, Verg.: latius (murus) quam caederetur (angebrochen wurde) ruebat, Liv.: montes in marmora, aushöhlen, Plin.: übtr., oratio caesa, die ungebundene Rede (v. Asyndeton), Cornif. rhet. 4, 26. Aquil. Rom. 18 u. 19. Mart. Cap. 5. § 528. – D) prägn.: a) hauend, schneidend zurechtmachen: palos, zurechthauen, Col. 11, 2, 12: volutas, ausmeißeln, Vitr. 3, 3 (4), 7 Schn. (Rose succidantur): toga————rotunda et apte caesa (zugeschnitten), Quint. 11, 3, 139: übtr., caedere sermones = κόπτειν τὰ ῥήματα, schwatzen, plaudern, Ter. heaut. 242 (vgl. Prisc. 18, 232). – b) heraushauen, -brechen, lapides ex lapidicinis, Ulp. dig. 8, 4, 13. § 1: lapidem, lapides, Cic. II. Verr. 1, 147. Ulp. dig. 8, 4, 13. § 1: marmor, ibid. 24, 3, 7. § 13. – ⇒ vulg. Perf. caederunt, Itala Matth. 21, 35 u. 26, 67. Augustin. spec. 112. p. 99 M. -
17 crepito
crepito, āvī, ātum, āre (Frequ. v. crepo), v. jedem kurz abgebrochenen Schall, deutsch je nach dem Zusammenhange klappern, knattern, knarren, knurren, knallen, klatschen; knistern, knittern, knirschen, klirren, schwirren; knacken, krachen, dröhnen; rasseln, prasseln; rauschen, sausen, brausen; plätschern; schmatzen, schnalzen, v. metallenen Ggstdn., crepitantia arma, Ov.: necdum impositos duris crepitare (dröhnen) incudibus enses, Verg.: sic leni crepitabat bractea vento, knisterte, Verg.: u. von dem, was von Metall rauscht usw., fulvo rami crepitantes auro, Ov.: cum vaginae catellis, baltea laminis crepitent, Plin. – v. musikal. Instrum., Curetum aera crepitantia, Verg.: sonitus cymbalorum magno fragore crepitantium, Mela: sistrum crepitans, Prop. – von Blättern, folia inter se crepitantia, Plin. – vom Feuer u. v. Ggstdn. im Feuer, flamma crepitans, Lucr.: ardentes stipulae crepitantis acervi, Ov.; vgl. ex flagrante ligno carbo cum crepitu exspuitur (wird ausgesprüht), Plin.: Agrigentinum salem, cum (fuerit admotus) ipsi aquae, velut in igne crepitare, Augustin. de civ. dei 21, 5, 1; vgl. 21, 7, 1. – v. Wind, Hagel, Hagelwetter, grando sine ullo habitatoris incommodo crepitat ac solvitur, Sen.: multa in tectis crepitans salit horrida grando, Verg.: lenis crepitans auster, Verg.: multā grandine nimbi culminibus crepitant,————Verg. – vom Wasser, crepitantes undae, Verg.: lymphae leviter crepitantes, Prop. – von Teilen des menschl. u. tier. Körpers, ubi satur sum, nulla (intestina) crepitant, knurren, Plaut.: pluribus osculis collisa labra crepitabant, Petron.: duro crepitant sub vulnere malae, Verg.: maesto similem ora dedere sonum tenui crepitantia rostro, Ov.: ipsa sibi plaudat crepitante (klappernden) ciconia rostro, Ov.: squamae crepitantes (der Schlange), Ov. – v. Menschen, mit den Zähnen, quia clare crepito dentibus, klappere (v. Kauenden), Plaut.: u. von personif. Lebl., crepitans dentibus algor, Lucr. -
18 noceo
noceo, cuī, citum, ēre (verwandt mit neco), I) intr. schaden, Schaden (Abbruch) tun, ein Leid zufügen, Unheil anrichten od. stiften, v. Lebl. auch schädlich-, nachteilig-, hinderlich sein (Ggstz. prodesse), a) v. leb. Wesen: α) absol., prodesse enim eos (daemonas) putant, cum nocere desinunt, qui nihil aliud possunt quam nocere, Lact. 2, 15, 1: tempus nocendi (Unheil zu stiften), Verg. Aen. 7, 511: nocendi acerbitate conflagrans, bis zur Leidenschaft schadenfroh, Amm. 26, 10, 2: nocendi artes, Künste des Unheils, Verg. Aen. 7, 338: ne sit vis magna nocendi, Ov. met. 5, 457: nocendo prosum, Ov. met. 2, 519: providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur (dem Feinde weniger Abbruch zu tun), quam cum aliquo militum detrimento noceretur, Caes. b. G. 6, 34, 7. – mit Abl. (durch), feminas omnes ubique visu nocere, quae duplices pupillas habeant, Cic. fr. b. Plin. 7, 18: interdum persona ut exemplo nocet, ita invidiam auget aut levat, Vell. 2, 31, 4. – β) m. Dat.: nemini, Plaut. mil. 1414 (vgl. 1411 iura te non nociturum esse homini de hac re nemini). Caes. b. c. 1, 85, 12: ut non liceat sui commodi causā nocere alteri, Cic. de off. 3, 23: is, qui eorum cuiquam nocuerit, Liv. 3, 55, 8. – m. allg. Acc., nihil iis, Caes. b. c. 3, 28, 4: ne quid sibi ac rei publicae nocere posset, Caes. b. G. 5, 7, 2: quantum illi nocuere greges duri-————que venenum dentis, Verg. georg. 2, 378. – b) v. Lebl., absol., ne boa noxit, Lucil. 1195: ne fluctus, ne vadus, ne piscis aliquā noxit, Trag. vet. fr. bei Fronto ad M. Caes. 3, 13. p. 51, 15 N.: quae nocuere sequar, fugiam quae profore credam, Hor. ep. 1, 8, 11: hic (homo) prodesse vult, illa (ira) nocere, Sen. de ira 1, 5, 2: et desinunt prodesse, cum opus est, quae cotidie in usu fuere, aeque quam nocere, Plin. 27, 144: prohibet nocere venenum quod tibi datur, Sall. hist. fr. inc. 30 (fr. 5, 3 Kr.): qui (venti) si umidi sunt nocent, Vitr. 1, 6, 1: sicut in corporibus aegris nihil quod nociturum est medici relinquunt, Curt. 6, 3 (8), 11: ferox impatiensque natura irritamenta nociturae libertatis evitet, Sen. de tranqu. anim. 6, 3. – mit Dat. od. (einmal) m. adversus u. Akk., nocent et frugibus umbrae, Verg. ecl. 10, 76: maior sum quam cui possit fortuna nocere, Ov. met. 6, 195: haec nocuere mihi, Ov. met. 9, 613: ei materiae nec caries nec tempestas nec vetustas potest nocere, Vitr. 1, 5, 3: si modo sic faciat, ut lumini noceat (hinderlich sei), Ulp. dig. 10, 2, 15: ne conspectae opes vitae nocerent, sein L. gefährdeten, Iustin. 32, 4, 5. – m. Abl. (mit, durch), neque enim his (navibus) nostrae (naves) rostro nocere poterant, Caes. b. G. 3, 13, 8. – m. Abl. u. Dat., nec alio loco (durch den Aufenthalt an einem anderen Orte) disciplinae militari magis nocuit, Curt. 5, 1 (6), 36. – m. adversus u. Akk., quod adversus eum non nocuit, Ulp.————dig. 43, 19, 3. § 2 (s. unten no. II die ganze Stelle). – m. allg. Acc., quam metui, ne quid Libyae tibi regna nocerent! Verg. Aen. 6, 694: diurnae nocturnaeque vicissitudines nulli naturae umquam mutatae quicquam nocuerunt, Cic. de inv. 1, 59 Friedr.: si uredo aut grando quippiam nocuit, Cic, de nat. deor. 3, 86: de quo nihil nocuerit si aliquid cum Balbo eris locutus, und es wird nichts schaden, wenn du darüber ein paar Worte mit Balbus sprichst, Cic. ad Att. 12, 47, 1: cui plus suspicio concupitae dominationis nocuit, quam tres magnifici consulatus ac duo speciosissimi triumphi profuerunt, Val. Max. 6, 3, 1. p. 287, 2 H. – sed corpus tetigisse nocet, Tibull. 1, 8, 25: quid temptare nocebit? was kann ein Versuch noch schaden? Ov. met. 1, 397: nocet esse deum, zu meinem Nachteil bin ich ein Gott, Ov. met. 1, 662: nocet esse sororem, es ist mir hinderlich, daß ich Schw. bin, Ov. met. 9, 478. – Passiv unpers., neque diem decet remorari neque nocti nocerier, Plaut. Curc. 352 G.: ut ne cui noceatur, Cic. de off. 1, 31: nocere ei quem odit, non noceri vult, daß ihm (von anderen) geschadet werde, Sen. de ira 3, 5, 5: noceri enim ei, cui hāc lege non liceat, Liv. 3, 55, 9: noceri eis (ciconiis) omnibus locis nefas ducunt (hält man aller Orten für Frevel), Solin. 40, 27. – m. ab u. Abl., nec ea (materies) patitur ab eo (igni) sibi cito noceri, Vitr. 2, 9, 14. – m. bl. Abl., (mit, durch), rostro noceri non————posse cognoverant, Caes. b. G. 3, 14, 4: quibus haut multo secus quam ferro noceri poterat, Sall. hist. fr. 3, 67, 1 (3, 77, 1): quatenus exemplo non nocebatur, Vell. 2, 114, 3. – m. in u. Abl. Gerund., ut tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, im Sengen und Brennen, Caes. b. G. 5, 19, 3. – m. allg. Acc., ne quid eis noceatur, Caes. b. c. 1, 86, 3: quamquam mihi quidem ipsi nihil ab istis noceri potest, Cic. Cat. 3, 27: ipsi nihil nocitum iri, werde kein Leid geschehen, Caes. b. G. 5, 36, 2: si vivet nocitumque ei esse dicatur, Edict. praet. b. Ulp. dig. 9, 3, 1.II) tr. (vgl. Prisc. 18, 236): 1) schädigen, beschädigen, quem nocuit serpens, Ser. Samm. 834 codd. optt. (Vulg. cum): rogo te, viator, ni nocias (= ne noceas) meos, Corp. inscr. Lat. 10, 4053: nec ullus atrox (eum) insequentem dente aper albicanti ausus fuit nocere, Carm. epigr. 1522: iudica (richte), domine, nocentes me, Vulg. psalm. 34, 1: si quid voluerit eos nocere, Itala (Fuld.) apoc. 11, 5 (vgl. Rönsch Itala 441 mehr dergl.): v. lebl. Subjj., ut quod tibi prodest adversarium noceat, Veget. mil. 3, 26 in.: boves morbus ne noceat, Gargil. cura boum § 2. – im Passiv, aequum non est nos noceri hoc, quod adversus eum non nocuit, in cuius locum successimus, Ulp. dig. 43, 19, 3. § 2: eapropter capitale, si pars altera noceatur, Solin. 1, 62 (doch nach Mommsen unecht):————itaque cum non solum non noceretur (ihm kein Leid zugefügt wurde), verum etiam quarundam (suum) uberibus aleretur, ad ultimum in oceanum abici iussit, Iustin. 44, 4, 6. – m. ab u. Abl., larix ab suci vehementi amaritudine (wegen der heftigen Bitterkeit seines Saftes) ab carie aut tinea non nocetur, Vitr. 2, 9, 14: neque a tempestatibus neque ab ignis vehementia nocentur, Vitr. 2, 7, 2. – 2) prägn., schädigend begehen od. zufügen, m. homogen, od. allg. Acc., noxam, eine Schuld auf sich laden, Formul. vet. b. Liv. 9, 10, 9: noxiam, Iulian. bei Gaius dig. 9, 4, 2. § 1: non sancto Cypriano aliquid nocitum, Augustin, serm. 309, 2. – ⇒ Parag. Infin. nocerier, Plaut. Curc. 352. – Archaist. noxit = nocuerit, Tragic. vet. fr. b. Fronto ad M. Caes. 3, 13. p. 51, 15 N. Lucil. 1195 (s. oben no. I die Stellen vollst.) – Nbf. nocio, s. oben no. II, 1 aus Corp. inscr. Lat. 10, 4053. -
19 rostrum
rōstrum, i, n. [rodo], the bill or beak of a bird; the snout, muzzle, mouth of animals (cf. proboscis).I.Lit.:B.cibum arripere aduncitate rostrorum,
Cic. N. D. 2, 47, 122:aves corneo proceroque rostro,
id. ib. 1, 36, 101; Liv. 41, 13; Ov. M. 2, 376; 5, 545; 6, 673 et saep. al.:arietes tortis cornibus pronis ad rostrum,
Varr. R. R. 2, 2, 4;of goats,
id. ib. 2, 3, 2;of swine,
Cic. Div. 1, [p. 1601] 13, 23; 2, 21, 48; Ov. M. 8, 371; 10, 713; 14, 282;of dogs,
id. ib. 1, 536; 3, 249;of wolves,
Plin. 28, 10, 44, § 157;of stags,
id. 8, 32, 50, § 112;of a dolphin,
id. 9, 8, 7, § 20;of tortoises,
id. 9, 10, 12, § 37;of bees,
id. 11, 10, 10, § 21 et saep.—In familiar or contemptuous lang., like our muzzle, snout, of persons, Lucil. ap. Fest. s. v. squarrosi, p. 329 Müll.; Plaut. Men. 1, 1, 13; Lucil., Nov., and Varr. ap. Non. 455, 10 sq.; Petr. 75, 10; so,II.too, of human statues,
Dig. 19, 1, 17 fin. —Transf.A.In gen., of objects having a similar shape, the curved point of a vine-dresser's billhook, Col. 4, 25, 1;B.of a plough,
Plin. 18, 18, 48, § 171;of hammers,
id. 34, 14, 41, § 144;of lamps,
id. 28, 11, 46, § 163;of an island,
id. 10, 33, 49, § 137.—Esp. freq., the curved end of a ship ' s prow, a ship ' s beak; sing.:C.neque his (navibus) nostrae rostro nocere poterant,
Caes. B. G. 3, 13; so id. ib. 3, 14; id. B. C. 2, 6; Liv. 28, 30; 37, 30; Verg. A. 10, 157; 301:navis, cui argenteum aut aureum rostrum est,
Sen. Ep. 76, 13; Ov. M. 4, 705 al. — Plur., Auct. B. Alex. 44, 3;46, 2.—Sometimes of a triple form: convolsum remis rostrisque tridentibus aequor,
Verg. A. 5, 143; cf. Val. Fl. 1, 688:rostrum trifidum,
Sil. 6, 358.—Hence,Rostra, the Rostra, a stage or platform for speakers in the Forum, so called from being adorned with the beaks of ships taken from the Antians A.U.C. 416, Liv. 8, 14; Varr. L. L. 5, § 155 Müll.; Plin. 34, 5, 11, § 20; Ascon. Mil. p. 43 Orell.; cf. Becker, Antiq. I. p. 279 sq. and p. 290; and, in gen., the place from which the assembled people were addressed, the orator ' s pulpit, or platform:ut semper in rostris curiam, in senatu populum defenderim,
Cic. Pis. 3, 7:ut in rostris prius quam in senatu litterae recitarentur,
Liv. 27, 50 fin.:in rostra escendere,
Cic. Off. 3, 20, 80; Liv. 30, 17:descendere ad rostra,
Suet. Vit. 15:procedere in rostra,
Plin. Pan. 65, 3:cum Vettius descendisset de rostris,
Cic. Vatin. 11, 26; cf.:aliquem de rostris deducere,
Caes. B. C. 3, 21:rem a subselliis ad rostra detulit,
Cic. Clu. 40, 111:caput Sulpicii erectum et ostentatum pro rostris,
Vell. 2, 19, 1; cf.:aliquem defunctum laudare e more pro rostris (v. pro, II. 2.),
Suet. Caes. 6; so,pro rostris,
id. ib. 17; 20; 79; 84; id. Aug. 100; id. Tib. 6; id. Calig. 10; id. Claud. 22; id. Ner. 47; Sen. Cons. ad Marc. 15, 3; Tac. A. 3, 5; 76; 4, 12; 5, 1;for which: laudavit ipse apud rostra formam ejus,
id. ib. 16, 6:frigidus a rostris manat per compita rumor,
Hor. S. 2, 6, 50.— Sing.:tenere rostrum,
Luc. 1, 275:rostrum forumque optare,
id. 7, 65.— Poet.:campumque et rostra movebat,
i. e. the assembled people, Luc. 8, 685. -
20 tondeo
tondĕo, tŏtondi, tonsum, 2 (collat. form acc. to the third conj.: OVES TONDVNTVR, Calend. ap. Grut. 138), v. a. [for tomdeo; root in Gr. temnô, to cut], to shear, clip, crop, to shave, etc.I.Lit.:II.barbam et capillum,
Cic. Tusc. 5, 20, 58; so,barbam,
Mart. 11, 39, 3:capillum,
Ov. M. 8, 151:cutem,
Hor. Ep. 1, 18, 7:os,
Cat. 61, 139:ovem,
Plaut. Merc. 3, 1, 28; Hor. Epod. 2, 16; Verg. G. 3, 443; Plin. 18, 27, 67, § 257; cf.lanam,
Hor. C. 3, 15, 14:naevos in facie,
Plin. 28, 4, 6, § 34: saltatrix tonsa, i. e. with hair clipped short (of the Consul Gabinius), Cic. Pis. 8, 18; cf.: tonsus puer or minister, cropped, i. e. common, mean, Mart. 10, 98, 9; 11, 11, 3: ad alta tonsum templa cum reum misit, i. e. acquitted (prop. without the untrimmed hair of accused persons), id. 2, 74, 3.—Mid.:lavamur et tondemur et convivimus ex consuetudine,
Quint. 1, 6, 44.— Absol.:ne tonsori collum committeret, tondere filias suas docuit,
Cic. Tusc. 5, 20, 58.—And in reflex. sense:ut decrescente lunā tondens calvus fiam,
shaving myself, Varr. R. R. 1, 37, 2:candidior postquain tondenti barba cadebat,
Verg. E. 1, 29.—Transf.A.To crop, lop, prune, trim:B.ille comam mollis jam tondebat hyacinthi,
was cropping, Verg. G. 4, 137:violas manu,
Prop. 3, 13, 29:vitem in pollicem,
Col. 4, 21, 3:oleas, vites,
Plin. 15, 1, 2, § 4:balsamum,
id. 12, 25, 54, § 112:ilicem bipennibus,
to lop, Hor. C. 4, 4, 57:myrtos,
Quint. 8, 3, 8.—To mow, reap:C.tonsas cessare novales patiere,
after harvest, Verg. G. 1, 71:nocte arida prata Tondentur,
id. ib. 1, 290:tondeturque seges maturos annua partus,
Tib. 4, 1, 172:tonsam verrit humum,
Ov. R. Am. 192; Sen. Phoen. 130.—To crop, to graze, feed, or browse upon, to eat off; to pluck, gather, cull ( poet.):D.ex uno tondentes gramina campo Lanigerae pecudes,
Lucr. 2, 660:pabula (pecudes),
id. 2, 317:dumeta (juvenci),
Verg. G. 1, 15:campum late (equi),
id. A. 3, 538:viridantia gramina morsu,
id. Cul. 49:tondentes comam fluvii capellae,
App. M. 5, p. 169, 37:jecur rostro (vultur),
Verg. A. 6, 598:ales avida fecundum jecur,
Sen. Agam. 18; cf.in a Greek constr.: illa autem, quae tondetur praecordia rostro Alitis,
Sil. 13, 839. —As in Engl., to shave, fleece, for to deprive, plunder (very rare):adibo hunc... itaque tondebo auro usque ad vivam cutem,
Plaut. Bacch. 2, 3, 8:tondens purpureā regna paterna comā,
Prop. 3, 19 (4, 18), 22.
См. также в других словарях:
rostro — (Del lat. rostrum). 1. m. Pico del ave. 2. Cosa en punta, parecida al pico del ave. 3. Cara de las personas. 4. Mar. Espolón de la nave. 5. desus. Frente de una moldura. 6. ant. Hocico, boca. 7. ant. care … Diccionario de la lengua española
rostro — sustantivo masculino 1. Uso/registro: elevado. Cara o semblante de una persona: La niña venía con el rostro alegre. 2. (no contable) Uso/registro: coloquial. Descaro o desvergüenza: ¡Qué rostro! Se ha ido del bar sin pagar … Diccionario Salamanca de la Lengua Española
Rostro — Saltar a navegación, búsqueda El término rostro puede hacer referencia a: Rostro, cara, parte frontal de la cabeza. Rosto o rostrum, elemento anatómico de los artrópodos Rostro, púlpito o tribuna en el foro de la antigua Roma. Santo Rostro, una… … Wikipedia Español
rostro — m. anat. Cara. Medical Dictionary. 2011. rostro Proyección en forma de pico, como el … Diccionario médico
rostro — rostro, tener (mucho) rostro expr. frescura, desfachatez, descaro. ❙ «...este tío tiene un rostro que no se puede medir...» A. Zamora Vicente, Mesa, sobremesa. ❙ «Tienes mucho rostro viniendo aquí a pedirme otro favor.» DCB. ❘ ► cara, jeta. cf.… … Diccionario del Argot "El Sohez"
rostro — / rɔstro/ s.m. [dal lat. rostrum becco e sprone di bronzo sulle navi ]. 1. (lett.) [prominenza cornea della bocca degli uccelli] ▶◀ becco. 2. (arm.) [prominenza corazzata innestata nella prora delle antiche navi da guerra per perforare e… … Enciclopedia Italiana
rostro — |ô| s. m. 1. [Zoologia] Bico das aves. 2. Sugadouro dos insetos hemípteros. 3. [Botânica] Extremidade de semente que se apresenta um tanto prolongada. 4. [Marinha] Esporão do navio. 5. Adorno que representa uma proa de navio antigo. 6. Tribuna … Dicionário da Língua Portuguesa
-rostro — |ô| elem. de comp. Exprime a noção de bico (ex.: cuprirrostro). • Plural: rostros |ô|. ‣ Etimologia: latim rostrum, i, bico de ave, focinho, bico, ponta … Dicionário da Língua Portuguesa
rostro — (Del lat. rostrum.) ► sustantivo masculino 1 Parte anterior de la cabeza de una persona: ■ en su rostro se reflejaba el cansancio que tenía. SINÓNIMO cara semblante 2 ZOOLOGÍA Pico del ave. 3 Cosa en punta parecida al pico del ave. 4 coloquial… … Enciclopedia Universal
rostro — Del latín rostrum . • Santo Rostro. (nom. m.) (Muchos sitios) Santa Faz. Verónica. Imagen del rostro de Jesús, especialmente la que, según la tradición, quedó estampada milagrosamente en los tres dobleces del paño de la Verónica. • Santo Rostro… … Diccionario Jaén-Español
rostro — {{#}}{{LM R34596}}{{〓}} {{SynR35456}} {{[}}rostro{{]}} ‹ros·tro› {{《}}▍ s.m.{{》}} {{<}}1{{>}} Cara de una persona. {{<}}2{{>}} {{※}}col.{{¤}} Cara dura: • No tengas rostro y ayúdame.{{○}} {{★}}{{\}}ETIMOLOGÍA:{{/}} Del latín rostrum (pico,… … Diccionario de uso del español actual con sinónimos y antónimos