-
1 velta
* * *I)(velt; valt, ultum; oltinn), v. to roll, tumble over (ultu báðir ofan fyrir brekkuna); impers., veltr til vanda, it goes as usual (ok valt til vanda, at bœndr flýðu).(-lta, -ltr), v. to roll, set rolling, with dat. (v. manna búkum frá fótum jarli); impers., því næst velti skipinu, she capsized;refl., veltast, to turn oneself, revolve (sól veltist um átta ættir); hestrinn veltist um tólf sinnum, the horse rolled itself over; veltast ór konungdómi, jarldómi, to give up one’s kingdom, earldom (veltist hann þá ór jarldómi ok tók höldsrétt).* * *1.t, a causal to the preceding; in Runic inscriptions it is spelt ‘elta’ or ‘ailta,’ Rafn 188, 194 (see rati); [Ulf. valtjan = κυλίνδειν; A. S. wæltan; Germ. wälzen; Dan. vælte; see valtr]:—to roll, set rolling, a stone or the like, with dat.; velta búkum frá fótum jarli, Fb. i. 495; velta grjóti, Gs. 12; velta torfi, Grág. ii. 266; v. steini, N. G. L. ii. 122; steininum hafði velt verið af gröfinni, Luke xxiv. 2; þeir veltu honum, Eb. 115 new Ed.: impers., því næst velti (því), then she capsized, Fms. ix. 320.II. reflex. to turn oneself, rotate; sól veltisk um átta ættir, Sks.; hann veltisk inn yfir þresköldinn, Fb. ii. 382; hestrinn veltisk um tólf sinnum, the horse rolled itself over, Hrafn. 6; sumir hestar höfðu velzt, Grett. 29 new Ed.2. the phrase, veltask ór konungdómi, jarldómi, to roll oneself from kingdom to earldom, to descend from a higher to a lower estate, e. g. from king to earl, or from earl to thane, Fms. i. 195, Eg. 7; Hallaðr, sá veltisk ór jarldómi í Orkneyjum, Landn. 260; veltisk hann þá ór jarldómi ok tók hölds rétt, Hkr. i. 104; the phrase is borrowed from the symbolic act, for which see Har. S. Hárf. ch. 8.2.u, f. the state of being valtr.2. in the phrase, hafa mikið í veltunni, to have much in circulation, rolling, of money. -
2 BAUGR
(-s, -ar), m.1) ring, armlet (of gold or silver) worn on the wrist, esp. the sacred ring (stallahringr) on the altar in heathen temples, cf. baugeiðr;2) in olden times, before minted gold or silver came into use, such rings were commonly used as a medium of payment; hence ‘baugr’ simply means money;3) fine of varying amount for manslaughter, weregild;4) gaff-hook?5) in the phrase, eiga (kost) á baugi, to have a (single) chance left; ef sá væri á. baugi, if there were no other chance; þú munt eiga slíkan á baugi brátt, thou wilt soon have the very same chance or lot (viz. death);* * *m. [the root bjúg—baug—bog; A. S. beág; O. H. G. pouc = armilla; lost in N. H. G. and in Engl.]I. a ring, armlet, esp. in olden times to be worn on the wrist plain, without stones:α. the sacred temple ring (stallahringr) on the altar in heathen temples; all oaths were’ to be made by laying the hand upon the temple ring; at sacrificial banquets it was to be dipped in the blood, and was to be worn by the priest at all meetings. The ring was either of gold or silver, open (mótlaus), its weight varying between two, three, and twenty ounces (the last is the reading of Eb. new Ed. p. 6, v. 1., the classical passages in the Sagas are—Eb. l. c. (and cp. 44), Glúm. 388, Landn. (Hb.) 258, Þórð. S. 94 (Ed. 1860); cp. also the note at the end of the new Ed. of Eb., referring to an interesting essay of the Norse Prof. Holmboe upon the matter, Christiania, A. D. 1864.β. baugr is at present in Icel. used of a spiral ring without a stone (e. g. a wedding ring); the third finger is called baugfingr, transl. from Lat. digitus annuli, for the wearing of wedding rings is not in use in Icel. (unless as a Dan. imitation). Icel. also say einbaugr, tvibaugr, a single or double spiral ring.II. metaph. in olden times, before minted gold or silver came into use, the metals were rolled up in spiral-formed rings, and pieces cut off and weighed were used as a medium of payment; hence, in old times, baugr simply means money, used in the poets in numberless compounds; hringum hreytti, hjó sundr baug, Rm. 35; cp. baugbroti, baugskyndir, baugskati, baughati, one who breaks, throws, hates gold, epithets of princes, etc., v. Lex. Poët. A. S. poetry abounds in epithets such as, beaggeafa, dator auri; the Heliand speaks of ‘vunden gold.’ In the law the payment of weregild is particularly called baugr, v. the compounds: baugatal is the Icel. section of law treating of the weregild, Grág. ii. 171–188; höfuôbaugr, lögbaugr ( a legal baug, lawful payment). In the Norse law vide esp. N. G. L. i. 74 sqq., 184 sqq.2. the painted circle on the round shield (clypeus); á fornum skjöldum var títt at skrifa rönd þá er b. var kallaðr, ok er við þann baug skildir kendir, Edda 87, Eg. 699; often embellished with scenes from the mythical age. Some poems arc preserved or on record, describing such shields, two Berudrápur by Egil (bera, a shield), Haustlöng by Thjodolf, Ragnarsdrápa by Bragi Gamli (of the 9th and 10th centuries). Some of these poems were among the chief sources used by Snorri in composing the Edda. The shield is metaph. called baugr, Edda (Gl.)3. a fish-hook; man eigi þú draga Leviathan á öngli eðr bora kiðr hans með baugi (very rare, if not an απ. λεγ.), Post. 686 C. 2.4. the phrase, eiga (kost) á baugi, to have (a single) chance left; þótti þat vera et mesta hætturáð at berjast, en sá mun á baugi, ef eigi er sæzt, there will be no other chance unless we come to terms, Sturl. iii. 244; þú munt eiga slíkan á baugi brátt, thou wilt soon have the very same chance (viz. death), the turn will come to thee, Nj. 58; nú mun ek eiga þann á baugi, at …, there will be no other chance for me, than …, Orkn. 46; cp. einbeygðr kostr, dira necessitas, 58; kvaðst þá heldr vilja liggja hjá henni, ef sá væri á baugi, if there were no other chance, Fas. ii. 150. The explanation of this metaphor is doubtful, cp. Vkv. verses 5 and 7 (?), or is the metaphor taken from the weregild?5. baugr also occurs in mod. usage in many compds, astron. and mathem., spor-baugr, the ecliptic; hádegisbaugr, a meridian.COMPDS: baugabrot, baugamaðr, baugatal, baugshelgi. -
3 blá-grýti
n. blue hard stones rolled in the surf, Eggert Itin. § 477. -
4 HLEYPA
(-ta, -t), v.1) to make one run or go; to move or impel in some way;h. njósnarmönnum á land upp, to send spies ashore;hleypti hann annarri brúninni ofan á kinnina, he let one eye-brow sink upon the cheek;h. hurð í lás, to shut a door;h. ánni í veg sinn, to lead the river into its channel;h. e-u á e-n, to cause to fall upon one (hleypti Gróa skriðu á þá);hann hleypir út vatni miklu ór sullinum, he presses much water out of the sore;h. ór e-m auganu, to poke the eye out;2) to throw off (h. heimdraganum);h. akkerum, to cast anchors;3) h. berki af trjám, to cut the bark off the trees;h. upp dóminum, to break up the court (by violence);4) to gallop, ride swiftly = h. hesti (Hrungnir varð reiðr ok hleypti eptir honum).* * *t, [causal of hlaupa], to make one leap, make one rush or burst forth, to start or put into motion, Fms. vi. 145; þeir skáru böndin ok hleyptu á braut fólki því öllu, Ó. H. 168; Önundr hleypti njósnarmönnum á land upp, to put them ashore, Fb. ii. 280; hleypti (pulled, made sink) hann annarri brúninni ofan á kinnina, Eg. 305; h. brúnum, to knit the brows; h. hurð í lás, to shut a door, Fms. ix. 364; var hleypt fyrir hliðit stórum járnhurðum, i. 104.2. to make to escape, emit, of anything confined or compressed, e. g. hleypa vindi ór belg, to force air out of a bellows; h. vindi ór segli, to shake the wind out of the sail; h. fé, sauðum, kúm ór kvíum, to turn out sheep, cows; h. til ánna, to put the rams to the ewes: medic., hleypa vatni, vág, blóði, to emit matter out of a sore, etc.; hann hleypir út vatni miklu ór sullinum, Vápn. 17; h. ór e-m auganu, to poke the eye out, Fs. 98: to lead a stream of water or the like, þeir hleyptu saman fleirum vötnum, Fms. iv. 359; h. ánni í farveg, Fb. ii. 280; landsfólkit var á fjöllum uppi ok hleypti ofan ( rolled) stóru grjóti, Al. 92; h. skriðu á e-n, an avalanche, Fs. 194.3. special phrases; h. upp dómum, a law phrase, to break up a court by violence, Landn. 89, Hrafn. 18, Fb. 61, Eb. 48, 58, Lv. 31; h. berki af trjám, to cut the bark off the trees, Hkr. ii. 220; h. heimdraganum, to throw off sloth, take heart, Fms. vii. 121: naut. to run before a gale, þeir hleyptu upp á Mýrar, Barðaströnd; h. akkerum, to cast anchor, Fms. xi. 439; h. stjóra, id.: h. hesti, or absol., to gallop, ride swiftly; hesti hleypti ok hjörvi brá, Rm. 34; Hrungnir varð reiðr ok hleypir eptir honum, Óðinn hleypti svá mikit, at …, Edda 57, Nj. 59, 82, 107, Fms. ix. 364.4. hleypa mjólk, to curdle milk; hann hleypti helming innar hvítu mjólkr, Od. ix. 246. -
5 hvarfa
(að), v.1) to be turned round; lét hann sér í hendi h. ker gullit, he rolled the gold cup round in his hand;2) stroll about (fílamir hvarfa um skóginn); e-m hvarfar hugr, one’s mind wavers;3) h. í milli, to stand between (in the way).* * *að, [Ulf. hwarbon = περιπατειν, περιάγειν], prop. to turn round; let hann sér í hendi h. her gullit, Hðm. 21, obsolete.2. to wander, stroll about, Fms. x. 412, Eg. (in a verse), Pr. 136.β. metaph., h. í millum, what is between, as a matter of dispute or dissent, Gþl. 364; sakir stórra hluta er hér h. milli, Nj. 177, v. 1., ok h. þar í millum, run on these numbers, i. e. between the length of ten and twenty ells, Sks. 120, Anecd. 16: e-m hvarfar hugr, one’s mind wavers, Fms. x. 270. -
6 RÍÐA
I)(að), v. to tremble, move unsteadily (riðuðu augu).f. shivering fever, ague.* * *1.ríð, pret. reið, reitt (mod. reiðst), reið, pl. riðu; subj. riði; imperat. ríð, ríttu, Lv. 39, mod. ríddu; part. riðinn: [A. S. ridan; Engl. ride; Germ. reiten, etc.]:— to ride; in Icel., where all land-travelling is on horseback, ríða has become almost synonymous with to journey, travel, adding the road or way in acc. (cp. Old Engl. use of to ride); ríða leið sína, veg sinn, etc.; þeir bræðr riðu til alþingis, Nj. 2; nú skalt þú riða vestr, … þá reið í móti þeim Þjóstólfr, reið Höskuldr heim til hús síns, 4; síðan reið hann vestr í Hjarðarholt, Ísl. ii. 199; ok þegar reið hann at leita líkanna, Eg. 601; þá lét Ásgerðr skjóta hesti undir mann, reið sá sem ákafligast vestr í Hjarðarholt … Þorgerðr lét þegar söðla sér hest … riðu þau um kveldit ok nóttina til þess er þau kómu til Borgar, 602, 603; flestir menn riðu Týrsdaginn í brott, Sturl. iii. 183; tóku þeir nú á reið mikilli ok var allgott at ríða ofan eptir héraðinu, 185; þeir riðu Þriðja-daginn, … þeir riðu til Hörgárdals um kveldit, reið Eyjólfr á Möðru-völlu, … riðu þeir upp um Hörgárdal, … Rafn ok Eyjólfr riðu með flokk sinn upp eptir ísinum, 216, 217; géf ek þat ráð at þú ríðir í mót honum, en ek mun ríða til meðan, Fms. i. 70, xi. 364, Gísl. 19, Nj. 85, 86: metaph., at margir Íslendingar mundi kenna á hlut sínum, nema þeir riði sjálfir á vit sín, unless they rode towards themselves, i. e. took counsel with themselves, took care, Ld. 180:—absol. to start, part, ok hvergi í kveldi ríða, Skíða R. 108; jarl bað hann búask ok sagði mál at riðu, Orkn. 48.2. adding the horse (vehicle) in dat.; ríða hesti, ríða svörtum, hvítum, … skjóttum, góðum, vökrum … hesti, Nj. 54, 81, etc.; ríða húsum, to ‘ride’ the ridge of a house (as a ghost), Grett. 83 new Ed.3. trans. with acc.; ríða hest, to break a colt for riding; and hann er vel riðinn, well broken in; ó-riðinn, unbroken: also to cover, of horses, cattle.4. reflex., recipr. ríðask at, to attack one another, Al.; ríðask hjá, to pass by one another, Sturl. ii. 171.B. To swing, sway, with the notion of a heavy, rotary motion, as of a thing in balance, a weapon brandished, a windlass, or the like; [cp. Engl. sea-phrase to ride at anchor]; í því er hann heyrði sverðit ríða, Karl. 161; nú reið sverð at svíra, Bs. ii. 74; maðr nokkurr er sá at öxin reið, Fms. vii. 325; er öxin reið at honum, ii. 82; ef konungr léti ofan ríða sverðit, vii. 172; en er upp reið gáiga-tréit, 13; konungr stóð undir er tréit reið, ix. 386; þá reið at honum brúnássinn, ok hrataði hann inn aptr, Nj. 202; þá er sól riðr upp ok þar til er hón sezk, N. G. L. i. 218; þat tré er riða skal öllum at upp loki, of a door, Hm. 137:—to balance; önnur galeiðrinn sprakk er hón reið á járninu, Fagrsk.: metaph. the phrase, e-t ríðr miklu (or á miklu), to be of great importance, momentous; honum þótti í þér mest vinkaup ok stærstu ríða um þína hollostu, Fb. ii. 289; hve mjök þat er kallat at á hirti (sic) ríði, hversu til fátækra manna var gört í þessu lífi, Bs. i. 104; á-ríðandi, momentous; e-t ríðr e-m at fullu, proves fatal to one.2. to reel, stagger; í því er fíllinn tók at ríða, Al. 76; tók þá kastalinn at ríða mjök, Fms. viii. 429; hann reið á ymsar hliðar, Konr.: impers., reið bátinum svá at honum hvelfir, the boat rolled so that it capsized, Mar.; in mod. usage better, alda ríðr undir skipið, aldan reið að, of the rolling waves, freq. in mod. usage.2.ríð, reið, riðu, declined like the preceding word, but altogether different in etymology, being originally vríða; [A. S. wriðan; Engl. writhe; Dan.-Swed. vride, vrida; cp. Engl. wreath, wreathe; reiðr = angry, distorted, is derived from this verb]:—to writhe, twist, knit, wind; hár riðit í hring, the hair twisted into a ring, Akv. 8; ríða knút, to knit a knot; dúk ok ríða á þrjá knúta, Fb. i. 212; þar var hrískjörr nokkur ok riðu þar á knúta stóra, Orkn. 372; þar á kjörrinu reið ek þér knút, … ekki mun ek leysa þann knút er þú reitt mér þar, en riða mátta ek þér þann kaút, er …, Fms. vii. 123; með hverri list þeir eru saman riðnir, Al. 19; ríða knapp á e-t, to finish, wind a thing up, Ísl. ii. 102; ríða net, ríða ræxna, to net a net; tók hann lín ok garn, ok reið á ræxna svá sem net er síðan, Edda i. 182; ekki ríðanda ræxn, Sd. 188.2. metaph., vera við e-t riðinn, to be wound up with a thing; ok verðr hann lítt við söguna riðinn, Glúm. 334; ef þeir vitu at þú ert nokkuð við hennar mál riðinn, Fbr. 57; and ó-við-riðinn, unconnected with.B. [Prob. the same word], to rub, smear, with dat.; floti var riðit á öl spjótskeptin, Sd. 163; ríða smyrslum á, Hom. (St.); taka hráka sinn, ríða í kross í krismu stað á brjóst ok millum herða, N. G. L. i. 339; hann ríðr því (the lime) heitu á limar ok kvistu viðarins, Fms. vi. 153; hann reið á blóðinu. Eg. 211; hann ríðr á hann vatni sínu, Bs. i. 460; hann lét ríða leiri ok kolum í andlit sér, Fms. ii. 59; taka snjó ok bræða með höndum sér ok ríða á, svá at þat verði alvátt, K. Þ. K. 12; er dreifð síðan askan ok riðit sem víðast um þau kjöt, Stj. 71; hón vill jafnan ríða hann blóði ok róðru, Gísl. 45; hann tekr þá Sköfnungs stein, ok ríðr, ok bindr við hönd Gríms, Ld. 252; tók ek hein ór pússi mínum ok reið ek í eggina, Sturl. ii. 62.II. metaph., with dat. to thrash, flog; ef maðr bregðr manni at hann væri stafkarl, eða riðr honum kinn, bæti hálfa mörk, or smears his cheeks, i. e. buffets him, cp. vulgar Dan. smöre een = to give a sound thrashing, and Swed. han wredh hans bak, i. e. flogged him; ef þat er kennt konu at hón ríði ( that she beats) manni, eða þjónum hans, … þá er hón sek þrem mörkum, 390; hann var blóðrisa um herðarnar, en hlaupit hold af beinum … flutti þat Oddr, at Geirríð mun hafa riðit honum, Eb. 46 (thus, and not from ríða, to ride?).III. to wring, press; mjólk sú er riðin er ór selju börk, Pr. 473. -
7 skukka
f. wrinkle, fold.* * *u, f. [skokkr], a pot; þeir hrukku lítt meðan full var s., as long as the pot was full, Fms. ix. 439 (in a verse; skrukka, v. l.)II. [cp. Engl. to shrink, shrunk], a wrinkle, = Lat. ruga; gullknapprinn görr með þungnm skukkum gullsmiðligs hagleiks, Karl. 286; eitt klæði, þat er með sínum skukkum leynir hennar kviðar-vöxt, Mar. 447; gékk jörðin undir þeim skukkum, the earth rolled in waves under their feet, Edda i. 144 (Cod. Worm.); skukkum ok hrukkum, Thom. 355. -
8 VELTA
* * *I)(velt; valt, ultum; oltinn), v. to roll, tumble over (ultu báðir ofan fyrir brekkuna); impers., veltr til vanda, it goes as usual (ok valt til vanda, at bœndr flýðu).(-lta, -ltr), v. to roll, set rolling, with dat. (v. manna búkum frá fótum jarli); impers., því næst velti skipinu, she capsized;refl., veltast, to turn oneself, revolve (sól veltist um átta ættir); hestrinn veltist um tólf sinnum, the horse rolled itself over; veltast ór konungdómi, jarldómi, to give up one’s kingdom, earldom (veltist hann þá ór jarldómi ok tók höldsrétt).* * *velt, pret. valt, pl. ultu; subj. ylti; part. oltinn, or vultu, voltinn; [Ulf. valtjan; cp. A. S. walwjan = κυλίνδειν; Lat. volvere, volutare; Engl. wallow]:—to roll, roll over; ultu þeir ofan fyrir brekkuna, Landn. 179; þat (the wheel) kann opt velta undan, Fms. i. 104; veltanda vatn, Akv.; þóttú yltir aptr fyrir bylgjunni, Hom.; ek hefi látið velta slíka sem þú ert, Eg. 338; sneri höllinni sem mylna ylti, Karl. 472; þó gékk hann heldr en valt, Sturl. iii. 158; tunnan valt og úr henni allt, ofan í djúpa keldu, in a ditty; dagarnir sex at vísu vultu, Lil.; er þú ert oltinn í svá mikla heimsku, Post. 645. 68, 83; í hverja synd ok vesöld þú ert voltinn, Stj. 36; þó at hann velti í mikla vesöld, Al. 95.2. metaph. to turn out; mun velta til vandans, Lv. 45; ok valt til vanda, at bændr flýðu, it went as usual, that they fled, Fms. viii. 408; veltr þangat sem vera vill um flesta hluti, Ísl. ii. 201; ef svá veltr til, at …, Mar.; skipan er voltin eigi sem hann hugði, Fms. xi. 436; vultu allir dómar til stríðrar refsingar, Sks. 581.
См. также в других словарях:
rolled-up — [ ,rould ʌp ] adjective 1. ) rolled and folded in the shape of a tube: a rolled up newspaper 2. ) rolled up sleeves or pants have their ends folded over several times to make them shorter … Usage of the words and phrases in modern English
ROLLED — war ein europäischen Projekt. Ziel war es, flexible organische Leuchtdioden (OLEDs) zu entwickelt, die sich mit rein mechanischen Druckverfahren in Serie fertigen lassen. Damit würden dann flexible Displays im Rolle zu Rolle Verfahren (Roll to… … Deutsch Wikipedia
rolled — rolled; un·rolled; … English syllables
rolled-up — 1) ADJ: ADJ n Rolled up objects have been folded or wrapped into a cylindrical shape. ...a rolled up newspaper. 2) ADJ: ADJ n Rolled up sleeves or trouser legs have been made shorter by being folded over at the lower edge. He was wearing cotton… … English dictionary
rolled-up — UK [ˈrəʊld ʌp] / US [ˌroʊld ˈʌp] adjective 1) rolled and folded in the shape of a tube a rolled up newspaper 2) rolled up sleeves or trousers have their ends folded over several times to make them shorter … English dictionary
rolled — adjective 1. rolled up and secured furled sails bound securely to the spar a furled flag his rolled umbrella hanging on his arm • Syn: ↑furled • Similar to: ↑bound 2. especially of petals or leaves in bud; … Useful english dictionary
Rolled — Roll Roll, v. t. [imp. & p. p. {Rolled}; p. pr. & vb. n. {Rolling}.] [OF. roeler, roler, F. rouler, LL. rotulare, fr. L. royulus, rotula, a little wheel, dim. of rota wheel; akin to G. rad, and to Skr. ratha car, chariot. Cf. {Control}, {Roll}, n … The Collaborative International Dictionary of English
rolled — adj. Rolled is used with these nouns: ↑gold, ↑oats, ↑steel, ↑towel, ↑umbrella … Collocations dictionary
rolled-up — adj. Rolled up is used with these nouns: ↑newspaper, ↑sleeve, ↑towel … Collocations dictionary
rolled — adj. moved by turning over and over; formed into a cylinder, curled up; wrapped around a spool, wound up rəʊl n. cylindrical object; small loaf of bread, bun; somersault; register, list of names; scroll, paper or papers rolled into a cylinder;… … English contemporary dictionary
Rolled oats — are traditionally oat groats that have been rolled into flat flakes under heavy rollers. The oat, like the other cereals, has a hard, inedible outer husk that must be removed before the grain can be eaten. After the outer husk (or chaff) has been … Wikipedia