-
1 recti-
-rect-… prf Ldroit, dressé -
2 Décipimúr specié rectí
Мы обманываемся видимостью правильного.Гораций, "Наука поэзии", 25 ел:Décipimúr specié rectí: brevis ésse labóroÓbscurús fió; sectántem lévia nérviDécipiúnt animíque; proféssus grándia túrget:Sérpit humí tutús nimiúm, timidúsque procéllae;Quí variáre cupít rem pródigiáliter únam,Délphinúm silvís appíngit, frúctibus áprum.Ín vitiúm ducít culpáe fuga, sí caret árte.Нас ведь, поэтов, отец и достойные дети, обычноПризрак достоинств сбивает с пути. Я силюсь быть краток -Делаюсь темен тотчас; кто к легкости только стремится -Вялым становится тот; кто величия ищет - надутым;Кто осторожен, боится упасть - тот влачится во прахе;Ну, а кто пожелал пестротою рискнуть непомерной,Тот пририсует и вепря к реке, и дельфина к дубраве;Если науки не знать - согрешишь, избегая ошибки!(Перевод М. Гаспарова)Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Décipimúr specié rectí
-
3 Mens sibi conscia recti
-
4 rectiangulum
rēcti-angulum, ī n. -
5 conscius
conscĭus, a, um [cum + scio] [st1]1 [-] qui sait avec d'autres, confident, témoin, complice. - homo meorum in te studiorum maxime conscius, Cic. Fam. 5, 5, 1: l'homme du monde qui est le plus dans la confidence du dévouement que je te témoigne. - nec mihi conscius est ullus homo, Plaut. Rud. 4, 2, 21: je n'ai personne pour confident. - fac me consciam, Plaut. Cist. 2, 3, 46: fais de moi ta confidente. - populos habent universos conscios libidinis suae, Cic. Verr. 2, 3: ils ont des peuples entiers comme témoins de leur bon plaisir. - maleficii conscius, Cic. Clu. 59: complice du crime. - interficiendi Agrippae conscius, Tac. An. 3, 30: complice du meurtre d'Agrippa. - conscios delendae tyrannidis indicare, Cic. Tusc. 2, 52: dénoncer les conjurés qui conspiraient la destruction de la tyrannie. - conscius alicui rei: complice de qqch. - facinori conscius, Cic. Cael. 52: complice d'un crime. - mendacio meo conscius, Cic. Verr. 4, 124: complice de mon mensonge. - conscium esse alicui alicujus rei, Sall. C. 22, 2: être complice avec qqn de qqch. - in privatis omnibus (rebus) conscius, Cic. Att. 1, 18, 1: mon confident dans toutes les affaires privées. [st1]2 [-] ayant la connaissance intime de, conscient de. - avec sibi cum sibi nullius essent conscii culpae, Cic. Off. 3, 73: conscients de n'avoir aucune responsabilité. - mens sibi conscia recti, Virg. En. 1, 604: intelligence consciente du bien. - cf. Caes. BG. 1, 14, 2. - avec in + abl. nulla sibi turpi conscius in re, Lucr. 6, 393: qui a conscience de n'avoir trempé dans aucun acte honteux. - avec prop. inf. mihi sum conscius numquam me... fuisse, Cic. Tusc. 2, 10: j'ai conscience de n'avoir jamais été... - cf. Ter. Ad. 348; Cic. Fam. 6, 21, 1; Liv. 1, 49, 2, etc. - avec inter. ind. cum mihi conscius essem, quanti te facerem, Cic. Fam. 13, 8, 1, ayant conscience de la haute estime que j'ai pour toi. - abs. conscii sibi, Sall. J. 40, 2: se sentant coupables. - cf. Liv. 33, 28, 8 ; Ov. H. 20, 47. - sans sibi lupus, conscius audacis facti, Virg. En. 11, 812: le loup, conscient de son acte audacieux. - conscia mens recti, Ov. F. 4, 311: n'ayant rien à se reprocher. - poét. conscia virtus, Virg. En. 5, 455: courage conscient de lui-même (la conscience de sa valeur). - en mauv. part conscius animus, Lucr. 4, 1135: âme consciente de sa faute, qui se sent coupable. - cf. Plaut. Most. 544; Sall. C. 14, 3. - etsi mihi sum conscius numquam me nimis vitae cupidum fuisse, Cic. Tusc. 2, 10: bien que j'aie conscience de n'avoir jamais été trop attaché à la vie. - cum sibi conscius esset, quam inimicum deberet Caesarem habere, Hirt. BG. 8, 44: car sa conscience lui disait combien il méritait l'inimitié de César.* * *conscĭus, a, um [cum + scio] [st1]1 [-] qui sait avec d'autres, confident, témoin, complice. - homo meorum in te studiorum maxime conscius, Cic. Fam. 5, 5, 1: l'homme du monde qui est le plus dans la confidence du dévouement que je te témoigne. - nec mihi conscius est ullus homo, Plaut. Rud. 4, 2, 21: je n'ai personne pour confident. - fac me consciam, Plaut. Cist. 2, 3, 46: fais de moi ta confidente. - populos habent universos conscios libidinis suae, Cic. Verr. 2, 3: ils ont des peuples entiers comme témoins de leur bon plaisir. - maleficii conscius, Cic. Clu. 59: complice du crime. - interficiendi Agrippae conscius, Tac. An. 3, 30: complice du meurtre d'Agrippa. - conscios delendae tyrannidis indicare, Cic. Tusc. 2, 52: dénoncer les conjurés qui conspiraient la destruction de la tyrannie. - conscius alicui rei: complice de qqch. - facinori conscius, Cic. Cael. 52: complice d'un crime. - mendacio meo conscius, Cic. Verr. 4, 124: complice de mon mensonge. - conscium esse alicui alicujus rei, Sall. C. 22, 2: être complice avec qqn de qqch. - in privatis omnibus (rebus) conscius, Cic. Att. 1, 18, 1: mon confident dans toutes les affaires privées. [st1]2 [-] ayant la connaissance intime de, conscient de. - avec sibi cum sibi nullius essent conscii culpae, Cic. Off. 3, 73: conscients de n'avoir aucune responsabilité. - mens sibi conscia recti, Virg. En. 1, 604: intelligence consciente du bien. - cf. Caes. BG. 1, 14, 2. - avec in + abl. nulla sibi turpi conscius in re, Lucr. 6, 393: qui a conscience de n'avoir trempé dans aucun acte honteux. - avec prop. inf. mihi sum conscius numquam me... fuisse, Cic. Tusc. 2, 10: j'ai conscience de n'avoir jamais été... - cf. Ter. Ad. 348; Cic. Fam. 6, 21, 1; Liv. 1, 49, 2, etc. - avec inter. ind. cum mihi conscius essem, quanti te facerem, Cic. Fam. 13, 8, 1, ayant conscience de la haute estime que j'ai pour toi. - abs. conscii sibi, Sall. J. 40, 2: se sentant coupables. - cf. Liv. 33, 28, 8 ; Ov. H. 20, 47. - sans sibi lupus, conscius audacis facti, Virg. En. 11, 812: le loup, conscient de son acte audacieux. - conscia mens recti, Ov. F. 4, 311: n'ayant rien à se reprocher. - poét. conscia virtus, Virg. En. 5, 455: courage conscient de lui-même (la conscience de sa valeur). - en mauv. part conscius animus, Lucr. 4, 1135: âme consciente de sa faute, qui se sent coupable. - cf. Plaut. Most. 544; Sall. C. 14, 3. - etsi mihi sum conscius numquam me nimis vitae cupidum fuisse, Cic. Tusc. 2, 10: bien que j'aie conscience de n'avoir jamais été trop attaché à la vie. - cum sibi conscius esset, quam inimicum deberet Caesarem habere, Hirt. BG. 8, 44: car sa conscience lui disait combien il méritait l'inimitié de César.* * *Conscius, Adiectiuum. Tesmoing privé et scachant l'affaire d'autruy.\Meorum omnium consiliorum conscius. Cic. Qui scait tous mes secrets.\Futuri conscius. Lucan. Qui scait ce qui est à venir.\Mens sibi conscia recti. Virgil. Le cueur qui tesmoigne à l'homme de n'avoir que bien vescu.\Ego conscia mihi sum, a me culpam esse hanc procul. Terent. Je scay certainement en mon cueur que je ne suis point coulpable de ce faict.\Mens bene conscia. Horat. Qui scait certainement n'avoir faict aucun mal.\Conscium facere aliquem. Plaut. Luy descouvrir son secret.\Consciam facere rem aliquam. Plaut. Bailler à congnoistre quelque chose.\Conscius. Tacitus. Coulpable de quelque cas.\Animus conscius. Plaut. Qui se sent coulpable de quelque chose.\Vultus conscius. Seneca. Qui monstre qu'on est coulpable.\Conscius alicui in priuatis rebus. Cic. Qui scait les privez affaires d'autruy. -
6 rectus
rēctus, a, um, PAdi. (rego), geradegerichtet, d.i. in gerader (wagerechter od. senkrechter) Richtung, gerade, griech. ὀρθός (Ggstz. curvus, incurvatus, recurvatus, flexus, flexuosus, inclinatus u. dgl.), I) eig.: a) in wagerechter Richtung: ostium, die gerade auf die Straße führende, die Vordertür (Ggstz. posticum), Plaut.: via, platea, Komik.: iter r. et simplex (Ggstz. iter flexuosum), im Ohre, Cels.: recto itinere ad Iberum contendere, Caes.: recto itinere Romam ad consules et liberos fugere, Liv.; vgl. recto limite grassari, Ov., u. recto flumine alqm ducere, Verg.: rectā et expeditā via ire, Liv.: rectā viā ire ad etc., Komik.: ad me rectā rectam habet viam, Plaut.: huc rectus ex Africa cursus est, Liv.: saxa, quae rectis lineis suos ordines servant, Caes.: instructi rectā acie (Ggstz. inconditum agmen), Liv.: aes r., das gerade, geradlinige Erz (v. der Tuba), Iuven.: intestinum r., Mastdarm, Cels.: vena r. (Ggstz. v. transversa, curva), Cels.: recti oculi, gerader, unverwandter, ruhiger Blick, Cic. (vgl. oculus): u. so r. acies (Augen), Ov.: crus rectius, Hor.: cui rectior est coma, gerader, schlichter, ungelockter (Ggstz. crispulus), Sen. – iter non agit in rectum (geradeaus), sed in orbem curvat eundem, Ov. met. 2, 715. – b) v. senkrechter Richtung, gerade, senkrecht, aufrecht, arduae et rectae prope rupes, Liv.: rupes ita rectis saxis, ut etc., Liv.: rectis lineis in caelestem locum subvolare, Cic.: ita iacĕre talum, ut rectus assistat, Cic.: qui ita talus erit iactus, ut cadat rectus, Cic.: anguis longā trabe rectior exstat, Ov. – v. der Körperhaltung, -stellung, ut recta sint brachia, Quint.: caput r. (Ggstz. c. deiectum, supinum, in latus inclinatum), Quint.: quidam promptius recti, quidam resupinati, quidam etiam inclinati reddunt (urinam), Cels.: rectus insistit, rectus incedit, aufrecht, Cels. u. Capit.: u. so stans et rectus (Ggstz. humilis et ad terram more quadrupedum abiectus), Lact.: u. senectus, Iuven.: octo homines recti, gerade gewachsene, geradgliederige, schlanke, Catull.: u. so puella r., Hor.: servitia rectiora, Suet. – tunica recta, der nach alter Sitte mit senkrecht gezogenen Kettenfäden gewebte Rock, Plin. 8, 194: dass. vestis recta, Isid. orig. 19, 22, 18: Plur. subst., rectae, Fest. 277 (a), 8. – neutr. plur. subst., recta montium, steile Höhen (Ggstz. collium flexa u. porrecta camporum), Min. Fel. 17, 10. – c) v. Tone usw., nicht von der Tonleiter abweichend, weder steigend noch fallend, schlicht (Ggstz. inclinatus, flexus), sonus r. (Ggstz. inclinatio vocis), Quint. vox, Quint. – d) als gramm. t. t.: casus r., der nicht gebeugte K., der Nominativ (Ggstz. c. obliquus), Varro LL., Quint. u.a. Gramm.
II) übtr.: 1) gerade, recht, aufrecht, rectā viā rem narrare ordine, ohne Umschweife, Ter.: rem rectā viā reputare, Ter.: rectam instas viam (bist auf dem r. Weg); ea res est, Plaut.: in rectam viam redire, Plaut.: rectissimam ad virtutem viam deligere, Quint. – rectum neutr. adv., geradeswegs, rectum ambula, Auct. inc. de mont. Sina et Sion 14. – quo vobis mentes rectae quae stare solebant antehac, aufrecht zu stehen, nicht zu wanken, Enn. – 2) übtr., v. allem, was nicht von der geraden Bahn, von der Regel usw. abweicht, a) in physischer u. intellektueller Hinsicht, α) regelrecht, regelmäßig, sachgemäß, gehörig, richtig, figura r., Prop.: cena recta u. subst. bl. recta, eine regelmäßige, ordentliche Mahlzeit (Ggstz. sportula), Suet. u. Mart.: r. et iustum proelium, Liv.: nomina r., sichere Schuldposten (Schuldner), Hor. – quotusquisque tam rectus auditor, quem etc., so ordentlicher, so gehörig-, richtig gebildeter, Plin. ep.: ebenso iudex r., Quint. – β) schlicht, einfach, natürlich, commentarii Caesaris, Cic.: simplex et r. dicendi genus, Quint.: u. so r. genus, Ggstz. figurae, Quint.: sermo rectus et secundum naturam enuntiatus, Quint.: oratio recta an ordine permutato, Quint.: orator rectus et sanus, Plin. ep. – in utroque genere (der Schauspieler- u. Ringergebärden) quae sunt recta et simplicia laudantur, Cic. – u. einfach, offen, aufrichtig, qui haec recta tantum et in nullos flexus recedentia tractaverit, Quint.: recta et vera loquere, Plaut. – γ) recht, richtig, fehlerflei (Ggstz. pravus, vitiosus), quod dici solet, domus recta est, ist ohne Fehler, ohne Makel, Suet. – consilia r., Ter.: iudicium r., Sen.: quae sint in artibus ac rationibus recta ac prava, Cic. – si quid novisti rectius istis, Hor. – erit haec quidem rectissima fortasse ratio, Quint. – rectum est m. Infin., uni medico rectius esse aegrum committere, quam multis, Cic.: protinus ergo adhibere curam rectius erit, Quint. 10, 3, 18. – neutr. subst., rectum pravumque, Cic.: rectum verumque, Quint. – v. Pers., mit Genet., beatus iudicii rectus, wer ein richtiges Urteil hat, Sen. de vit. beat. 6, 2. – b) in moralischer Hinsicht, α) gerade, rechtlich, ehrlich (Ggstz. pravus, perversus), consilia r. (Ggstz. prava c.), Liv.: ingenia r. (Ggstz. ing. perversa), Plin. ep.: conscientia r., Cic. – v. Pers., gerade, geradsinnig, gerade durchgehend, unentwegt, sich treu bleibend (vgl. Stürenb. u. Benecke Cic. Arch. 3), ex quibus unus L. Caesar firmus est et rectus, Cic.: u. so vir r., vir r. et sanctus, Plin. ep.: vir alioqui rectus, integer, quietus, Plin. ep.: praetor populi Roman irectissimus, Cic.: rectissimus iudex Plin. ep.: adversus impios rectissimus iudex (v. Gott), Lact. – β) recht, sittlich gut, pflichtgemäß, tugendhaft (Ggstz. pravus), im Neutrum subst., das Rechte, Gute, Tugendhafte, griech. ὀρθόν (Ggstz. pravum), si benefacta recte facta sunt, et nihil recto rectius, certe ne bono quidem melius quicquam inveniri potest, Cic.: neque quicquam nisi honestum et rectum alter ab altero postulabit, Cic.: sine lege fidem rectumque colebant, Ov.: recti praeceptio pravique depulsio, Cic. – rectum est, es gebührt sich, ist recht, ist pflichtgemäß, m. folg. Infin., Cic. de off. 1, 137 u. so non (nec) rectum est m. folg. Infin., Cic. de fin. 3, 71.
-
7 rectus
rēctus, a, um, PAdi. (rego), geradegerichtet, d.i. in gerader (wagerechter od. senkrechter) Richtung, gerade, griech. ὀρθός (Ggstz. curvus, incurvatus, recurvatus, flexus, flexuosus, inclinatus u. dgl.), I) eig.: a) in wagerechter Richtung: ostium, die gerade auf die Straße führende, die Vordertür (Ggstz. posticum), Plaut.: via, platea, Komik.: iter r. et simplex (Ggstz. iter flexuosum), im Ohre, Cels.: recto itinere ad Iberum contendere, Caes.: recto itinere Romam ad consules et liberos fugere, Liv.; vgl. recto limite grassari, Ov., u. recto flumine alqm ducere, Verg.: rectā et expeditā via ire, Liv.: rectā viā ire ad etc., Komik.: ad me rectā rectam habet viam, Plaut.: huc rectus ex Africa cursus est, Liv.: saxa, quae rectis lineis suos ordines servant, Caes.: instructi rectā acie (Ggstz. inconditum agmen), Liv.: aes r., das gerade, geradlinige Erz (v. der Tuba), Iuven.: intestinum r., Mastdarm, Cels.: vena r. (Ggstz. v. transversa, curva), Cels.: recti oculi, gerader, unverwandter, ruhiger Blick, Cic. (vgl. oculus): u. so r. acies (Augen), Ov.: crus rectius, Hor.: cui rectior est coma, gerader, schlichter, ungelockter (Ggstz. crispulus), Sen. – iter non agit in rectum (geradeaus), sed in orbem curvat eundem, Ov. met. 2, 715. – b) v. senkrechter Richtung, gerade, senkrecht, aufrecht, arduae et rectae prope rupes, Liv.: rupes ita rectis saxis, ut etc., Liv.:————rectis lineis in caelestem locum subvolare, Cic.: ita iacĕre talum, ut rectus assistat, Cic.: qui ita talus erit iactus, ut cadat rectus, Cic.: anguis longā trabe rectior exstat, Ov. – v. der Körperhaltung, -stellung, ut recta sint brachia, Quint.: caput r. (Ggstz. c. deiectum, supinum, in latus inclinatum), Quint.: quidam promptius recti, quidam resupinati, quidam etiam inclinati reddunt (urinam), Cels.: rectus insistit, rectus incedit, aufrecht, Cels. u. Capit.: u. so stans et rectus (Ggstz. humilis et ad terram more quadrupedum abiectus), Lact.: u. senectus, Iuven.: octo homines recti, gerade gewachsene, geradgliederige, schlanke, Catull.: u. so puella r., Hor.: servitia rectiora, Suet. – tunica recta, der nach alter Sitte mit senkrecht gezogenen Kettenfäden gewebte Rock, Plin. 8, 194: dass. vestis recta, Isid. orig. 19, 22, 18: Plur. subst., rectae, Fest. 277 (a), 8. – neutr. plur. subst., recta montium, steile Höhen (Ggstz. collium flexa u. porrecta camporum), Min. Fel. 17, 10. – c) v. Tone usw., nicht von der Tonleiter abweichend, weder steigend noch fallend, schlicht (Ggstz. inclinatus, flexus), sonus r. (Ggstz. inclinatio vocis), Quint. vox, Quint. – d) als gramm. t. t.: casus r., der nicht gebeugte K., der Nominativ (Ggstz. c. obliquus), Varro LL., Quint. u.a. Gramm.II) übtr.: 1) gerade, recht, aufrecht, rectā viā rem narrare ordine, ohne Umschweife, Ter.: rem rectā viā reputare, Ter.: rectam instas viam (bist auf dem r.————Weg); ea res est, Plaut.: in rectam viam redire, Plaut.: rectissimam ad virtutem viam deligere, Quint. – rectum neutr. adv., geradeswegs, rectum ambula, Auct. inc. de mont. Sina et Sion 14. – quo vobis mentes rectae quae stare solebant antehac, aufrecht zu stehen, nicht zu wanken, Enn. – 2) übtr., v. allem, was nicht von der geraden Bahn, von der Regel usw. abweicht, a) in physischer u. intellektueller Hinsicht, α) regelrecht, regelmäßig, sachgemäß, gehörig, richtig, figura r., Prop.: cena recta u. subst. bl. recta, eine regelmäßige, ordentliche Mahlzeit (Ggstz. sportula), Suet. u. Mart.: r. et iustum proelium, Liv.: nomina r., sichere Schuldposten (Schuldner), Hor. – quotusquisque tam rectus auditor, quem etc., so ordentlicher, so gehörig-, richtig gebildeter, Plin. ep.: ebenso iudex r., Quint. – β) schlicht, einfach, natürlich, commentarii Caesaris, Cic.: simplex et r. dicendi genus, Quint.: u. so r. genus, Ggstz. figurae, Quint.: sermo rectus et secundum naturam enuntiatus, Quint.: oratio recta an ordine permutato, Quint.: orator rectus et sanus, Plin. ep. – in utroque genere (der Schauspieler- u. Ringergebärden) quae sunt recta et simplicia laudantur, Cic. – u. einfach, offen, aufrichtig, qui haec recta tantum et in nullos flexus recedentia tractaverit, Quint.: recta et vera loquere, Plaut. – γ) recht, richtig, fehlerflei (Ggstz. pravus, vitiosus), quod dici solet, domus recta est, ist ohne Fehler,————ohne Makel, Suet. – consilia r., Ter.: iudicium r., Sen.: quae sint in artibus ac rationibus recta ac prava, Cic. – si quid novisti rectius istis, Hor. – erit haec quidem rectissima fortasse ratio, Quint. – rectum est m. Infin., uni medico rectius esse aegrum committere, quam multis, Cic.: protinus ergo adhibere curam rectius erit, Quint. 10, 3, 18. – neutr. subst., rectum pravumque, Cic.: rectum verumque, Quint. – v. Pers., mit Genet., beatus iudicii rectus, wer ein richtiges Urteil hat, Sen. de vit. beat. 6, 2. – b) in moralischer Hinsicht, α) gerade, rechtlich, ehrlich (Ggstz. pravus, perversus), consilia r. (Ggstz. prava c.), Liv.: ingenia r. (Ggstz. ing. perversa), Plin. ep.: conscientia r., Cic. – v. Pers., gerade, geradsinnig, gerade durchgehend, unentwegt, sich treu bleibend (vgl. Stürenb. u. Benecke Cic. Arch. 3), ex quibus unus L. Caesar firmus est et rectus, Cic.: u. so vir r., vir r. et sanctus, Plin. ep.: vir alioqui rectus, integer, quietus, Plin. ep.: praetor populi Roman irectissimus, Cic.: rectissimus iudex Plin. ep.: adversus impios rectissimus iudex (v. Gott), Lact. – β) recht, sittlich gut, pflichtgemäß, tugendhaft (Ggstz. pravus), im Neutrum subst., das Rechte, Gute, Tugendhafte, griech. ὀρθόν (Ggstz. pravum), si benefacta recte facta sunt, et nihil recto rectius, certe ne bono quidem melius quicquam inveniri potest, Cic.: neque quicquam nisi honestum et rectum alter ab altero postulabit, Cic.:————sine lege fidem rectumque colebant, Ov.: recti praeceptio pravique depulsio, Cic. – rectum est, es gebührt sich, ist recht, ist pflichtgemäß, m. folg. Infin., Cic. de off. 1, 137 u. so non (nec) rectum est m. folg. Infin., Cic. de fin. 3, 71. -
8 semuncia
semuncĭa, ae, f. [sem(i) + uncia] [st2]1 [-] demi-once, 24 ème partie d'un tout. [st2]2 [-] demi-once (poids, mesure, monnaie). [st2]2 [-] faible quantité, faible valeur. [st2]3 [-] panier de petite dimension. - heres ex deunce et semunciâ, Cic. Caecin. 6, 17: héritier pour les onze douzièmes et demi. - semunciâ venire, Ascon. ad Cic. Mil.: se vendre pour une bagatelle. - haereat in stultis brevis ut semuncia recti, Pers.: qu'il reste aux sots un grain de bon sens.* * *semuncĭa, ae, f. [sem(i) + uncia] [st2]1 [-] demi-once, 24 ème partie d'un tout. [st2]2 [-] demi-once (poids, mesure, monnaie). [st2]2 [-] faible quantité, faible valeur. [st2]3 [-] panier de petite dimension. - heres ex deunce et semunciâ, Cic. Caecin. 6, 17: héritier pour les onze douzièmes et demi. - semunciâ venire, Ascon. ad Cic. Mil.: se vendre pour une bagatelle. - haereat in stultis brevis ut semuncia recti, Pers.: qu'il reste aux sots un grain de bon sens.* * *Semuncia, semunciae. Persius. Demie once.\Facit haeredem semuncia Cecinnam. Cic. Heritier de la moitie de la douziesme partie de touts ses biens, D'une vingtquatriesme partie. -
9 rēctum
rēctum ī, n [P. n. of rego], good, uprightness, rectitude, virtue: illud rectum, quod koto/rthwma dicebas: Neque id putabit, pravum an rectum siet, T.: curvo dignoscere rectum, H.: mens sibi conscia recti, V.: fidem rectumque colebat, O.* * *virtue; the_right -
10 conscius
I cōnscius, a, um [ conscio ]знающий, осведомлённый, сознающий, тж. соучаствующий ( alicujus rei или alicui rei)c. alicui facinoris Ter, Sl etc. (facinori alicujus C) — знающий о чьём-л. преступленииc. quae gerantur Nep — посвящённый в то, что делаетсяc. sibi Sl etc. — знающий о себе (за собою) что-л.nullīus injuriae (или culpae) sibi c. C — не знающий за собою никакой виныc. sum, me nunquam fuisse etc. C — я знаю, что никогда не был и т. д.nec mihi c. est ullus homo Pl — и никто, кроме меня, этого не знаетc. animus Lcr — нечистая совестьc. rubor Ctl — стыдливый румянец (краска стыда)II cōnscius, ī m.соучастник, сообщник, соумышленник C, Su etc.c. conjurationis Sl — соучастник заговора -
11 discrimen
1)а) расстояниеб) промежуток, просвет ( dentium O); музыкальный интервалd. comae (crinis) O — пробор2) разница, различие (d. recti pravique Q; sine ullo sexūs discrimine Su)3) сила распознавания, способность различать (non est d. in vulgo C)4) решающий момент, решение (res venit in d. QC; agere Lcr или deducere, тж. adducere rem in d. C)gladio permittere mundi d. Lcn — предоставить мечу решить судьбу мираin discrimine est humanum genus, utrum vos an Carthaginienses principes orbis terraruin videat L — человечество стоит перед решающим вопросом, будет ли принадлежать господство над миром вам или карфагенянамad ipsum d. ejus temporis C — как раз в самый решающий момент5) критическое положение, опасность (d. improvisum evasisse T)adduci in d. alicujus rei C — подвергаться опасности лишиться чего-л.d. periculi L — критическая (опасная) минутаomnium rerum certamen et d. C — потрясение всех основ, всеобщая смута6) решительный бой (d. vehĕmens QC)res versata (est) in d. L — дело решается оружием (сражением)discrimine nullo perire Lcn — погибнуть, не вступив в бой7) решающее значение, важность8) испытание, проба -
12 mens
mēns, mentis f.1) (тж. m. animi Lcr) ум, мышление, рассудокm. et ratio C — рассудок и разумm. et animus C — ум и сердцеet mente et animo Cs, тж. totā mente Treb — и умом и сердцем (всей душой)mente comprehendere (complecti) aliquid C — понимать (постигать) что-л.mentis captus C (inops O), тж. mente lapsus Su — помешанный, слабоумный2) благоразумие, рассудительность ( mentem amittere C)3) образ мыслей, тж. настроение, характер, душевный склад, душа (bona Pers; prava C; mollis Cs, C)m. cujusque is est quisque C — личность каждого человека заключается в образе его мыслей4) сознание, совесть (m. sibi conscia recti V)bona m. — честность, порядочность (bonae mentis soror est paupertas Pt), но тж. душевное здоровье ( bonam mentem aut bonam valetudinem petere Pt)5) мужество, бодрость (mentem alicui addere H; demittere mentes V)6) гнев (m. furorque Ctl); страсть ( mentem satiare C)7) мысль, представление или воспоминаниеmentem injicere C (dare Ter, C; mittere V) — внушить мысльin mentem venire Pl, C, L etc. — приходить на ум (в голову)8) мнение, взгляд, воззрение (m. publica C, Treb, eādem mente esse Nep)9) намерение, решение, план, желание ( alicujus mentem accipere V)mihi m. fuit et erit O — (таково) было моё намерение, и я от него не отступлюсь -
13 praeceptio
1) юр. получение доли имущества до его раздела, прецепция (per praeceptionem legare G, Dig)2) предписание, приказание CJ3) наставление, указание (p. recti C)4) учение ( Stoicorum C)5) заранее сложившееся мнение, предвзятая мысль, предубеждение ( praeceptionem inchoatam habere in animis C) -
14 praeceptor
1) наставник, учитель (philosophiae Nep; recti bonique Pt)2) повелитель, правитель AG -
15 semuncia
sēmuncia, ae f. [semi + uncia ]1) пол-унции, т. е. 1/24 асаа = 13,644 г Vr etc.2) 24-я часть (югера и пр.) Col etc.3) безделица, мелочьbrevis s. recti Pers — капелька здравого смысла -
16 Brevis esse labōro, obscūrus fio
Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Brevis esse labōro, obscūrus fio
-
17 In vitium ducit culpae fuga
Желание избежать ошибки вовлекает в другую.Гораций, "Наука поэзии", 31.Перейра и Декарт заявили миру, что он заблуждается, что Бог просто развлекался фокусами, что он дал животным все органы жизни и чувства для того, чтобы у них не было ни чувства, ни жизни в собственном смысле слова. Но какие-то лжефилософы в ответ на эту химеру Декарта бросились в другую крайность: они щедро наделяли чистым духом жаб и насекомых, in vitium ducit culpae fuga. (Вольтер, Бог и люди.)Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > In vitium ducit culpae fuga
-
18 Мы обманываемся видимостью правильного
Латинско-русский словарь крылатых слов и выражений > Мы обманываемся видимостью правильного
-
19 competo
com-peto, petīvī u. petiī, petītum, ere, zusammenlangen, I) intr. zusammentreffen, 1) eig.: ubi viae competunt, Varr. LL. 6, 25: ubi recti angulorum competant ictus, Plin. 2, 80: ita ut in patentes (fossas) ora hiantia caecarum (fossarum) competant, Col. 2, 2, 9: si cacumina in unum competunt, Col. 4, 17, 1. – 2) übtr.: a) der Zeit nach zusammentreffen, in die Zeit fallen, messium feriae aestate non competunt, Suet.: tempora cum Othonis exitu competisse, Tac. – b) der Beschaffenheit nach treffen, stimmen, zutreffen, entsprechen, neptis aetas competit, Suet.: ut in unitatem illa competant, Sen.: tanto Othonis animo nequaquam corpus aut habitus competiit, Suet.: unpers., si ita competit, ut etc., wenn sich's trifft, daß usw., Sen. – c) der Möglichkeit nach zukommen, zustehen, actio competit in alqm, Quint.: scientia bonorum et malorum, quae sola philosophiae competit, Sen. – d) der phys. Kraft nach ausreichen, seiner mächtig sein, neque animo neque auribus aut linguā competere, Sall. fr.: neque oculis neque auribus satis competebant, Tac.: ut vix ad arma capienda aptandaque pugnae competeret animus, man kaum bei Besinnung war, Liv. – II) tr.: a) etwas gemeinsam (zugleich) erstreben, -zu erreichen suchen, unum locum, Iustin. 13, 2, 1: unam speciosam (puellam), sich zugleich bewerben um usw., Aur. Vict. vir. ill. 59, 2. – b) zu ständig (gesetzlich) fordern, Cod. Theod. 10, 10, 27. § 6.
-
20 confluo
cōn-fluo, flūxī, ere, zusammenfließen, I) mit einem andern od. nach einem Orte zusammenfließen, zusammenströmen, 1) eig., v. Flüssigkeiten, a) v. Gewässern: in Macedonia duo rivi confluunt, Plin.: a confluente Rhodano castra movi, vom Zusammenfluß des Rh. (mit dem Arar), Lepid. in Cic. ep. – confluere quo possent undae, Lucr.: c. in unum, Liv., c. cito in unum, Cic.: e diverso in Phasim, Plin.: ad aquaeductus (v. Quellen), ICt.: nisi Lissus in Hebrum confluat, Ov. – ubi confluunt fluvii, Inscr.: in exitu coniungi et confluere (v. Wasser zweier Häfen), Cic. – c. infra Olbiam cum Borysthene, Plin. 4, 83. – Partic. Praes. subst., cōnfluēns, entis, m. u. Plur. cōnfluentēs, ium, m. der Zusammenfluß zweier Flüsse (s. Drak. Liv. 4, 17, 12 u. Liv. epit. 137), incipit (Moesia) a confluente supra dicto, Plin.: ubi Anienem transiit, ad confluentes collocat castra, Liv. – m. Genet, ad confluentem Mosae et Rheni pervenire, Caes.: ad confluentem Araris et Rhodani, Liv. epit.: confluentes Padi et Adduae fluminum petere, Tac. – dh. vorzugsw. Cōnfluentēs, tium, m., die am Einfluß der Mosel in den Rhein gelegene Stadt Coblenz, Suet. Cal. 8, 1. – b) v. andern flüssigen Massen, quo sucus confluat, Plin.: is (aër) porro quamvis confluat, Lucr.: si in ventrem sanguis confluxit, ibi in pus vertitur, Cels.: copia materiaï undique confluxit ad imum, Lucr.: umor omnis e tota arbore in ulcus confluit, Plin. – 2) übtr., zusammenströmen = zahlreich-, in Masse zusammenkommen od. sich einfinden, zahlreich-, in Masse sich wohin begeben, od. sich einem Ggstde. zuwenden, a) v. Pers.: multitudo sponte et ultro confluens, Suet. – c. ad omnia spectacula undique, Suet.: ad haec studia, Cic.: Neapolim, Suet.: et Athenas et in hanc urbem ex diversis locis, Cic.: ad alcis triremem, Nep.: ad alqm, Eutr.: ad alqm undique ex toto orbe terrarum, Vell.: ad alqm videndum, Val. Max.: ad commune exstinguendum incendium, Iustin. – b) v. Abstr.: tot prosperis confluentibus, Suet. – huc licet ex toto sollertia confluat orbe, Ov.: omnium dignissimi, quo cruciatus confluant, Plaut.: per urbem (Romam), quo cuncta undique atrocia aut pudenda confluunt celebranturque, Tac.: hinc ad ipsos laus, honos, dignitas confluit, strömt ihnen zu, Cic.: ut ad nos pleraeque causae (Rechtsfälle) confluant, bei mir zusammenströmen (= alle mir übertragen werden), Cic.: bella, quae velut conspiratione quādam ad opprimendam Macedoniam multarum gentium ex diversis locis uno tempore confluebant (hereinbrachen), Iustin.: et ut haec ab uno capite, ab recto casu, in duo obliquos discedunt, sic contra multa ab duobus capitibus recti casuum confluunt in obliquum unum, Varr. LL. 10, 50. – II) in sich zusammenfließen = zerfließen, flüssig werden, corpus confluere manifestum est, Cael. Aur. acut. 1, 17, 180. – / Archaist. Indicat. Praes. comfluont u. conflovont, Plaut. Epid. 528. Corp. inscr. Lat. 1, 199, 14 u. 23: synk. Coni. Plusqu. confluxet, Lucr. 1, 987.
См. также в других словарях:
recti — Element prim de compunere savantă cu semnificaţia drept , în unghi drept . [var. rect . / < fr. recti , cf. lat. rectus]. Trimis de LauraGellner, 13.08.2005. Sursa: DN RECTI elem. rect2(o) . Trimis de raduborza, 15.09.2007. Sursa: MDN … Dicționar Român
Recti- — Rec ti (r?k t?*). [L. rectus straight.] A combining form signifying straight; as, rectilineal, having straight lines; rectinerved. [1913 Webster] … The Collaborative International Dictionary of English
recti — pl of RECTUS … Medical dictionary
recti- — [rek′tə, rek′ti] [LL < L rectus, straight, right < pp. of regere, to lead straight, direct, guide, rule: see RIGHT] combining form straight, right [rectilinear]: also, before a vowel, rect … English World dictionary
Recti — Rectus Rec tus ( t?s), n.; pl. {Recti} ( t?). [NL., fr. L. regere to keep straight.] (Anat.) A straight muscle; as, the recti of the eye. [1913 Webster] … The Collaborative International Dictionary of English
recti- — rect(i) ♦ Élément, du lat. rectus « droit ». rect(i) élément, du lat. rectus, droit . I. ⇒RECT(I) , RECT(O) 1, (RECT , RECTI , RECTO ), élém. formant É … Encyclopédie Universelle
recti- — a combining form meaning right, straight, used in the formation of compound words: rectilinear. Also, esp. before a vowel, rect . [ < L recti , comb. form of rectus RIGHT] * * * … Universalium
recti- — rect ou recti préfixe Mot qui en composition signifie droit, et vient du lat. rectus, droit, participe passif de regere, diriger (voy. régir) … Dictionnaire de la Langue Française d'Émile Littré
recti- — aff. a combining form meaning “right,”“straight”: rectilinear[/ex] • Etymology: < LL rēcti , comb. form of L rēctus right … From formal English to slang
Recti muscles — can refer to: * Superior rectus muscle * Inferior rectus muscle * Medial rectus muscle * Lateral rectus muscle … Wikipedia
recti — /rek tuy/, n. pl. of rectus. * * * … Universalium