flens

flĕo, flēvi, flētum, 2 (contr. forms flēsti, Ov. H. 5, 43; 45:

flēmus,

Prop. 2, 7, 2; cf. Lachm. ad Lucr. p. 291:

flērunt,

Verg. G. 4, 461; Stat. S. 2, 1, 175:

flēsset,

id. ib. 145:

flēsse,

Ov. M. 6, 404; Liv. 30, 44, 7), v. n. and a. [for flev-o, root phlu-; Gr. phluô, to bubble up, etc.; L. fluo, fluvius, etc.; cf. Curt. Gr. Etym. p. 301 sq.].

Lit., to weep, cry, shed tears (syn.: ploro, lugeo, lacrimo): maerentes, flentes, lacrimantes, commiserantes, Enn. ap. Diom. p. 442 P. (Ann. 107 ed. Vahl.):

fleo, quia dijungimur,

Plaut. Mil. 4, 8, 18:

quin fles,

id. Ps. 1, 1, 73:

nimium haec flet,

id. Mil. 4, 8, 14:

ne fle, mulier!

id. Ep. 4, 2, 31:

quid fles, Asterie?

Hor. C. 3, 7, 1:

ille me complexus atque osculans flere prohibebat,

Cic. Rep. 6, 14 fin.:

haec cum pluribus verbis flens a Caesare peteret,

Caes. B. G. 1, 20, 5; cf. id. ib. 7, 26, 3; id. B. C. 1, 76, 1; 3, 98, 2:

deceptus quoniam flevit et ipse, deus,

Prop. 2, 16 (3, 8), 54:

felix qui potuit praesenti flere puellae,

before, in the presence of, Prop. 1, 12, 15; cf. Tib. 1, 10, 64:

o multa fleturum caput!

Hor. Epod. 5, 74:

lapides mehercule omnes flere et lamentari coëgisses,

Cic. de Or. 1, 57, 245.— Pass. impers.:

ad sepulcrum venimus: in ignem posita est: fletur,

Ter. And. 1, 1, 102:

minus est, quod flendum meo nomine quam quod gaudendum illius est,

Quint. 6 praef. § 8; so id. 6, 2, 3; 11, 1, 52.—

Transf.

Of horses, to neigh:

equorum greges comperit ubertim flere,

Suet. Caes. 81.—

Of things, to drop, trickle (ante- and post-class.):

uberibus flent omnia guttis,

Lucr. 1, 349:

flevit in templis ebur,

Sen. Thyest. 702:

imber,

Prud. Cath. 5, 24.

Act., to weep for, bewail, lament, a person or thing; to sing mournfully (mostly poet. and in post-Aug. prose; once in Cic.): He. Ne fle. Er. Egone illum non fleam? egone non defleam Talem adolescentem? Plaut. Capt. 1, 2, 36:

unicum (filium) mater,

Cat. 39, 5:

parentes Troĭlon,

Hor. C. 2, 9, 17:

Gygen,

id. ib. 3, 7, 1;

amissas amicitias,

Cat. 96, 4:

* Pisonem eis verbis flens meum casum vexavit,

Cic. Sest. 28, 60:

filii necem,

Tac. A. 6, 10; 2, 71:

suam vicem,

Curt. 10, 5, 21:

servitutem tristem,

Phaedr. 1, 2, 6:

amissum conjugem,

Just. 28, 4, 4:

fidem mutatosque deos,

Hor. C. 1, 5, 6:

moechos arrogantes,

id. ib. 1, 25, 10:

catellam raptam sibi,

id. Ep. 1, 17, 56:

amorem testudine,

id. Epod. 14, 11: feralia carmina, to sing, Col. poët. 10, 350:

virum,

Sen. Contr. 2, 11, 1:

amissum fratrem,

id. ib. 4, 29, 8:

adlatum ad se Pompeii caput,

id. ib. 10, 32, 1.—In part. perf.:

multum fleti ad superos,

bewailed, lamented, Verg. A. 6, 481; Stat. Th. 4, 103.—

With object-clause:

agmina septem Flebis in aeterno surda jacere situ,

Prop. 1, 7, 18; Val. Fl. 1, 633.—Hence, flē-tus, a, um, P. a., weeping:

mater fleta et lacrimosa,

App. M. 7, p. 199 fin. (but in Lucr. 2, 631 the correct read. is sanguinolenti).

1) неопрятно одетый Pl, Ter, C

2) одетый в траур или в скорбную одежду просителя (flens ac s. C)

3) перен. запятнанный, нечистый ( conscientia Sid)

    Fletur, Impersonale. Terent. On pleure.

\

    Acrius flens. Ouid. Plourant plus fort.

    Vt, Coniunctio causatiua. Cic. A fin, A celle fin.

\

    Syracusana ciuitas (vt eam potissimum nominem) dedit ipsi statuam. Cic. A fin que, etc.

\

    Quam sis audax (vt alia obliuiscar) hinc omnes intelligere potuerunt. Cic. Sans faire recit du demourant.

\

    Et (vere vt dicam) de te futurum est. Cic. Pour dire vray.

\

    Vt ad pauca redeam, vxorem deduxi domum. Terent. Pour le faire brief ou court.

\

    Vt ita dicam. Quintil. Par maniere de parler, ou de dire.

\

    Mihi suasit vt ad te irem. Plaut. Que j'allasse à toy.

\

    Vt, eleantiae causa aliquando ponitur. Cicero, Inuitus feci, vt L. Flaminium e Senatu eiicerem. Je l'ay mis hors bien envi et contre ma volunté.

\

    Impuratus me ille vt etiam irrideat? Terent. Que ce meschant homme là se mocque de moy? Dict par grand courroux.

\

    Vt non, pro Quin. Cicero, Fieri nullo pacto potest, vt non dicas quid non probes eius a quo dissentias. Que tu ne dies, etc.

\

    Vereor vt non iam ferat quisquam. Quintil. Je crains que personne ne l'endure.

\

    - vt abii abs te, fit forte obuiam Mihi Phormio. Terent. Apres que je m'en fuz parti de toy.

\

    Est annus vt repulsam tulit. Cic. Il y a un an que, etc.

\

    Vt illos de Republica libros edidisti, nihil a te sane postea accepimus. Cic. Depuis que.

\

    Vt regem aequaeuum vidi. Virgil. Incontinent que.

\

    - omnes profecto mulieres Te amant, vt quaeque aspexit. Plaut. Soubdain que chascune t'a regardé.

\

    - vt quisque venerat, Accedebam, Adolescens dicdum quaeso, etc. Terent. A autant, ou A chascun qui venoit, A mesure qu'ils venoyent, ou Selon qu'ils venoyent.

\

    Vt et confestim. Liuius, Vt Hostius cecidit, confestim Romana inclinatur acies. Apres que, etc.

\

    Vt haec audiuit, sic exarsit ad id, etc. Cic. Incontinent qu'il eut ouy ceci, etc.

\

    Vt primum fletu represso loqui posse coepi. Cicero. Tout incontinent que.

\

    Misi cum Tirone plures, quibus singulis, vt quidque accidisset, dares literas. Hirt. Selon qu'il surviendroit, ou à mesure que, etc.

\

    Vt quisque me viderat. Cic. Incontinent que aucun m'avoit veu.

\

    Vt tute es, item censes omnes esse. Plaut. Il te semble que chascun te resemble.

\

    Vt illud incredibile est mortem oblatam esse patri a filio, sic hoc verisimile non est, etc. Cic. Comme c'est chose incroyable, etc.

\

    Vt operum fastigia spectantur, latent fundamenta. Quintil. Tout ainsi comme on, etc.

\

    Vt et Ita, cum superlatiuo, pro Tanto et Quanto. Cicero, Vt quisque optime dicit, ita maxime dicendi difficultatem pertimescit. D'autant plus qu'un chascun parle bien, d'autant plus, etc.

\

    Vt voles esse me, ita ero. Plaut. Je seray tel, que tu vouldras que je soye.

\

    Ita sunt deinde dulces, vt non legantur modo, sed etiam ediscantur. Cic. Si doulces, que non seulement, etc.

\

    Vt res dant sese, ita magni atque humiles sumus. Terent. Selon que les choses s'addonnent, nous, etc.

\

    Vt optime possumus. Quintil. Tout le mieulx que nous povons.

\

    Ei te commendaui, vt diligentissime potui. Cic. Tout le plus diligemment que j'ay peu.

\

    Nec vtique damno, vt qui dixerim esse in omnibus vtilitatis aliquid. Quintil. Veu que j'ay dict, ou Attendu que j'ay dict que, etc.

\

    Vt cum verbis Metuo, vereor, et timeo iunctum, pro NENON sumitur: Metuo vt substet hospes. Terent. Qu'il ne puisse, etc.

\

    Firmae hae vereor vt sint nuptiae. Terent. Qu'elles ne soyent point assez fermes et asseurees.

\

    Timeo vt sustineas. Cic. Que tu ne puisses soustenir.

\

    Scis mea consilia vt tibi credam omnia. Terent. Comment ne t'ay communiqué touts mes secrets.

\

    Credo te audisse vt me circunsteterint. Cic. Comment ils m'ont environné.

\

    Vt apparet. Cic. Comme il semble.

\

    Multum (vt dixi) et diu cogitaui. Cic. Comme j'ay dict.

\

    Eludensque artem (vt ferunt) Agedum, inquit, etc. Liuius. Comme on dict.

\

    Pecunia (vt fama est) ab rege accepta. Liu. Comme le bruit est.

\

    Verum (vt fit) multa saepe imprudentibus imperatoribus vis belli, ac turba molitur. Cic. Comme il advient.

\

    Vt saepe venit. Columel. Comme il advient souvent.

\

    Vt perhibent. Virgil. Comme on dict.

\

    Horum authoritate finitimi adducti (vt sunt Gallorum subita et repentina consilia) eadem de causa, etc. Caesar. Selon le naturel des Gaulois qui sont soubdains à deliberer et prendre conseil et advis des affaires.

\

    Vt mihi rem narras Callicles, nullo modo potest fieri. Plautus. Veu, ou A ce, ou Entendu ce que tu dis.

\

    Vt est hominum genus nimis acutum et suspiciosum. Cic. D'autant que c'est une nation grandement fine et souspeconneuse, ou Comme c'est une, etc.

\

    Vt par est. Cic. Comme il appartient.

\

    Vt potest. Cic. Selon qu'il est possible.

\

    Multae etiam vt in homine Romano literae. Cic. Selon que les Romains ont accoustumé de scavoir.

\

    Erat cum literis Latinis, tum etiam Graecis, vt temporibus illis, satis eruditus. Cic. Selon qu'en ce temps là les gents estoyent scavants, Pour ce temps là.

\

    Orationem salutarem, vt in tali tempore, habuit. Liu. Selon le temps, Eu regard au temps.

\

    Vt populi Romani aetas est, senes: vt Atheniensium secula numerantur, adolescentes debent videri. Cic. Selon le compte, etc.

\

    Nonnihil, vt in tantis malis, est profectum. Cic. Eu esgard aux grands mauls.

\

    Vt nunc est, mansurae videntur. Cic. Selon que les affaires se portent pour le present, ou Selon qu'on ne peult juger pour le present.

\

    Eius negotium sic velim suscipias, vt si esset res mea. Cic. Comme si c'estoit mon propre affaire.

\

    Vt diei tempus est. Terentius. Veu l'heure du jour, Veu l'heure qu'il est.

\

    - rus vt ibat, vt multum forte pluerat, Ingressum fluuium rapidum. Plaut. Ayant beaucoup pleu, Comme il avoit beaucoup pleu.

\

    Vt numerabatur forte argentum. Terent. Ainsi qu'on, ou A l'heure qu'on, ou Lors d'adventure qu'on comptoit l'argent.

\

    Vt mea memoria est. Cic. Selon qu'il m'en peult souvenir.

\

    Vt Dicaearcho visum est. Cic. Selon l'opinion de Dicearchus.

\

    Vt in quoque erat authoritatis plurimum. Cic. Selon qu'ils avoyent credit et estoyent estimez.

\

    Vt vales? Plaut. Comment te portes tu?

\

    Vt, pro Quam, vel O quam, admiratiue. Cic. Vt ille tum humilis, vt demissus erat! vt ipse etiam sibi, non iis solum qui aderant, displicebat! O que, etc.

\

    Vt praeter spem euenit! Terent. O que la chose est bien advenue autrement que je ne pensoye!

\

    Vt falsus animi est! Terent. O qu'il est abusé!

\

    Vt omnia contra opinionem acciderent, tamen multo se plurimum nauibus posse prospiciebant. Caes. Ja soit que, ou Encore que, ou Posé que tout veint au rebours, et tout autrement qu'on n'espere, toutesfois, etc.

\

    Vt enim quaeras omnia, quomodo Graeci ineptum appellent, non reperies. Cic. Ja soit que, etc.

\

    Verum vt ita sit, tamen, etc. Cic. Pren le cas qu'ainsi soit, toutesfois, etc.

\

    Vt alia non sint, certe ne lassescat fortuna, metus est. Plin. Prenez encore qu'il n'y en ait point d'autres, Certes si est il à craindre que, etc.

\

    Vt pro Vtinam. Terentius, Vt te omnes equidem di, deaeque perdiunt. Que je prie à Dieu qu'il, etc.

\

    Quod plerique omnes faciunt adolescentuli, Vt animum ad aliquod studium adiungant. Terent. A scavoir d'appliquer, ou C'est à scavoir d'appliquer leur esprit, etc.

\

    Iam vt in limine, iam vt intra limen auditur. Plin. iun. Comme s'il estoit à l'entree, etc.

\

    Tum illa, vt consuetum facile amorem cerneres, Reiecit se in eum flens, quam familiariter! Terent. Tellement qu'il estoit facile à veoir et congnoistre, etc.

\

    Est autem oratio scripta elegantissime sententiis, verbis, vt nihil possit vltra. Cic. Tellement qu'il n'est possible de mieulx.

\

    Operam vt det. PA. dabit. Plaut. Pourveu qu'il m'aide.

\

    Verum, vt omnes dii adiuuent, cum decimo. Cic. A tout rompre, Au plus hault, Au mieulx faire, Au mieulx aller, Au mieulx venir.

\

    Vt maxime. Columel. Pour le plus.

\

    Domus celebratur ita vt quum maxime. Cic. Autant que jamais, Aussi fort qu'elle estoit du temps qu'elle estoit la plus hantee.

\

    Vt multum. Martial. Pour le plus.

\

    Tribus vt plurimum bonitatibus distat. Plin. Pour le plus.

\

    Vt qui. Comme estants tels qui, etc. Colum. Concepta diutius in partum adolescunt, vt quae peracto anno mense tertiodecimo vix eduntur.

\

    Vt ne addam quod sine sumptu ingenuam, liberalem nactus es. Terent. Sans ce qu'il soit besoing de dire, etc.

\

    Vt ne. Plaut. A fin que ne.

\

    Licet laudem fortunam, tamen vt ne Salutem culpem. Plaut. Toutesfois c'est sans blasmer Salus.

\

    Vt ne id videam, misera huc effugi foras. Terent. A fin que je ne voye, etc.

\

    Ita velim, vt nequid properes. Cic. Je vouldroye bien que tu ne te hastasses point en rien.

\

    Vt ne longius abeam, declarat ista ascriptio esse aliquid. Cic. Sans aller plus loing.

\

    Vt iis quae habeant, modice et scienter vtantur, et vt ne dedeceat. Cic. A fin qu'il ne messiece.

\

    Vt quid? Liu. Cic. Pourquoy?

\

    Vtvt. Plaut. Comment qu'il en soit.

\

    - iam istuc gaudeo, Vtvt erga me merita. Plaut. Quelque mal qu'elle m'ait faict.

\

    Vtvt est, non ibo tamen. Plaut. Comment qu'il en soit.

\

    Vtvt erat, mansum tamen oportuit. Terent. Comment qu'il en fust.

\

    Vtvt erant alia, illi certe, quae nunc domi tuae est, consuleres. Terent. Quoy qu'il en fust des autres.

\

    Vtvt haec sunt facta. Terent. En quelque maniere que ces choses soyent faictes.

\

    Rem patri, vtvt erat gesta, indicauit. Terent. Tout en la sorte et maniere que la chose avoit esté faicte.

clāmo, āvi, ātum, āre (vgl. calare, clarus), I) v. intr. laut rufen, schreien, schreiend klagen u. dgl., a) v. Menschen: ne clama, schrei nicht so, Ter.: eo (naso) magnum clamat (von Schnarchenden), Plaut.: clamabat flebatque simul, Ov.: cum diu occulte suspirassent, postea iam gemere, ad extremum vero loqui omnes et clamare coeperunt, Cic.: de te autem, Catilina, cum tacent, clamant, ihr Schweigen gilt so viel, als ob sie schrien, Cic.: clamare et poscere, ut etc., mit Geschrei, lärmend fordern, Liv.: in clamando esse bene robustum et exercitum (v. schlechten Redner [vgl. clamator]: Ggstz. in dicendo aliquid posse), Cic. – mit de u. Abl., de suo et de uxoris interitu, sich laut beklagen über usw., Cic. – m. in u. Abl., poet. v. personif. Abstr., et non ulla meo clamat in ore fides, keine Beteuerungen der treuen Liebe erschallen lasse, Prop. 1, 18, 18. – b) v. Tieren: (cicada) rogata est, ut taceret. Multo validius clamare occoepit, Phaedr. 3, 16, 6 sq.: anseres, qui tantummodo clamant (laut schnattern), nocere non possunt, Cic. Rosc. Am. 57. – c) von Lebl.: clamante procellā, Sil.: spumea saxosis clamat convallibus unda, Sil.: clamant amnes, freta, nubila, silvae, Stat. – II) v. tr. laut rufen, 1) = anrufen, herbeirufen, ianitorem, Plaut.: comites, Ov.: matrem saepius ore, Ov.: morientem nomine, Verg.: clamatus verna, Mart.: veniet tibi con-

————

viva clamatus prope, der aus der Nachbarschaft herbeigerufene, Mart.: clamata (die Gerufene) refugit, Ov.: Thesea crudelem surdas ad un das, Ov.: m. 1. Supin., e somno pueros cum mane expergitum clamo, Lucil. sat. 3, 56. – m. dopp. Acc. = laut bezeichnen, laut nennen, Dareum adhuc regem, Curt.: alqm furem, Hor.: se deum, Prop.: alqos ingenuos honestosque, Petr.: cotidie felices mortuos, Ps. Quint. decl.: im Passiv m. dopp. Nom., ab eis quos deserit insanus imperitus temerariusque clamabitur, Cic. Acad. fr. inc. p. 89 M. (b. Augustin. c. Acad. 3, 7, 15). – dah. spätlat. = einladen, ad se suos parentes, Testam. porc. § 14 (in Haases opusc. 2, 180): amicos ad prandium, Anthol. Lat. 326 R. (lemm.). – 2) (in Prosa gew.) laut rufen = ausrufen, laut verkünden, laut bezeugen, laut klagen, u. m. Ang. nach wem zu? gegen wen? ( durch ad od. in m. Akk. u. durch bl. Dat.) = zurufen, α) m. dem Ausruf im Acc., hoc de pecunia, Cic.: meridiem, ausrufen, daß Mittag sei, Aquil. fr.: vicinas aquas, bei den Nachbarinnen Wasser! Wasser! rufen, Prop. 4, 8, 58: in foro olitorio triumphum, Triumph! rufen, Liv. (s. Fabri Liv. 21, 62, 2): u. so per urbem diem ac noctem Saturnalia clamata, Liv.: clamata palma theatris, ausgerufen, verkündet, Ov.: von personif. Abstr., quid enim restipulatio clamat? Cic. – β) mit dem Ausruf in direkter Rede, infantem in utero matris in Marrucinis Io trium-

————

phe! clamasse, Liv.: omnes Prehende furem! clamant, Petr.: pari voce clamatum est Ad arma! Flor.: clamabit enim Pulchre! Bene! Recte! Hor.: clamans, Ista quidem vis est! Suet.: u. ad me omnes clamant, Ianua, culpa tua est! Catull.: clamo mihi ipse, Numera annos tuos! Sen. – γ) mit dem Ausruf in indirekter Rede, im Acc. m. Infin. (s. Fritzsche Hor. sat. 2, 7, 25), clamare ille, cum raperetur, nihil se miserum fecisse, Cic.: rex... flens clamare coepit candelabrum factum esse e gemmis, Cic.: u. (v. personif. Lebl.) quae (tabulae) se corruptas esse clamant, Cic.: veritas ipsa clamabat quodam modo, non posse adduci, ut etc., Cic. – δ) mit dem Ausruf im indir. Fragesatz, quid facto esset opus puerperae... illis... clamat de via, Ter. Andr. 490 sq. – ε) mit dem Ausruf im Finalsatz mit ut od. ne und Konj., clamare coeperunt, sibi ut haberet hereditatem, Cic. Verr. 2, 47: clamans in hostem (dem F. zurufend), ne rex Croesus occideretur, Gell. 5, 9, 2.

fleo, flēvī, flētum, ēre, I) intr. weinen (Ggstz. ridere, gaudere), A) eig.: quin fles? Plaut.: quid fles? Afran. fr.: ne fle! Plaut.: fl. ubertim, Sen. rhet., uberius, Cic.: fl. cum alqo (Ggstz. gaudere cum alqo), Eccl.: fl. cum gemitu, Amm.: fl. de illa et pro illa, Eccl.: fl. de filii morte, Cic.: ob nostras vias, Tibull.: ab insidiis, Prop.: ad singula, Suet.: fl. gaudio, Freudentränen weinen, vergießen, Paneg. vet.: u. so flere prae gaudio, Sulp. Sev. de vit. Mart. 13, 9: fl. effusius, Curt., effusissime, Sen.: alci, vor jmd. weinen, seine Tränen in dessen Busen ausschütten, Prop. 1, 12, 15: alqm flere cogere, zu Tränen rühren (v. Bitten), Curt.: u. so lapides flere et lamentari cogere, Cic.: flere desinere, nicht mehr weinen, ausweinen, Catull. u. Sen. rhet. – Passiv unpers., maeretur, fletur, lamentatur diebus plusculis, Apul. met. 4, 33: oratur, psallitur, fletur, Sidon. epist. 5, 14, 3. – Partiz. Perf. medial = weinend, fleta et lacrimosa, Apul. met. 7, 27 in. – B) übtr.: a) v. Pferden, hell aufwiehern, Suet. Caes. 81, 2. – b) (poet.) v. Lebl., eine Feuchtigkeit von sich geben, tränen, träufeln, uberibus flent omnia guttis, Lucr. 1, 349: u. so Prud. cath. 5, 28. – II) tr.: 1) jmd. od. etwas beweinen, weinend beklagen, illum, Plaut.: amissum fratrem, Sen. rhet.: iuvenem, Ov.: Germanicum, Tac.: simul mortuos vivosque, Curt.: alqm tacite, Sen. rhet.: alqm muliebriter, Spart.: flens

————

meum et rei publicae casum, Cic.: neptium necem, Curt.: filii necem, Tac.: inultos dolores, Ov.: servitutem tristem, Phaedr. – m. folg. quod (daß), quod interemi, non quod amisi, fleo, Sen. Phaedr. (Hipp.) 1131. – m. folg. Acc. u. Infin., Verg. ecl. 3, 78. Hor. carm. 1, 5, 6 u. ep. 1, 17, 55. Tibull. 1, 10, 55. Prop. 1, 7, 18. Val. Flacc. 1, 633. – im Passiv, nata fleatur, Ov.: multum fleti ad superos, Verg. – minus est quod flendum meo nomine, quam quod illius gaudendum est, Quint. 6. praef. 8: dah. flendus, beweinenswert, fl. Graecia, Ov. met. 14, 474: fortuna (Ggstz. laeta), Ov. trist. 1, 1, 122: neutr. pl. subst., flenda pati, Sen. Troad. 421 (415). – 2) übtr.: a) weinend-, unter Tränen vortragen, -singen, feralia carmina, Col. poët. 10, 350. – oder klagen, cavā testudine amorem, Hor. epod. 14, 11. – b) weinend bitten, flemus, ni (= ne) nos divideret, Prop. 2, 7, 2: flere coepit, ne amicus pro se periret, Hyg. fab. 257. – c) (poet.) v. Lebl. eine Feuchtigkeit von sich geben, etw. träufeln lassen, quem (sanguinem) plaga flerat roscidis livoribus, Prud. perist. 10, 705. – ⇒ Synk. Perf. flesti, Ov. her. 5, 43 u. 45: flerunt, Verg. georg. 4, 461 u.a. Dichter: flerat, Prud. perist. 10, 705 (s. oben): flesset, Stat. silv. 2, 1, 145: flesse, Liv. 30, 44, 7. Plin. 9, 172. Ov. art. am. 2, 188 u.a. Vgl. Neue-Wagener Formenl.³ 3, 480.

1. vīcātim, Adv. (vicus, s. Diom. 407, 7), I) von Gasse zu Gasse, gassenweise, populus vicatim flens cum liberis circumit, Sisenn. fr.: servorum omnium vicatim celebratur totā urbe descriptio, Cic.: recensum populi vic. egit, Suet.: edere totā urbe vic. gladiatores, Tac.: vos turba vic. hinc et hinc saxis petens, Hor. – II) in einzelnen Dörfern od. Höfen (Gehöften), in montibus vic. habitare, Liv. 9, 13, 7: quid per agros vagamur vic. circumferentes bellum? Liv. 10, 17, 2: Mesopotamia vic. dispersa praeter Babylonem et Ninum, Plin. 6, 117.

————————

2. vicātim (vicis) = vicissim, wechselsweise, Aldh. de re gramm. in Class. auct. 5, 522, 8.

* * *

* * *

mitto, mīsi, missum, 3 (contr. form, misti for misisti, Cat. 14, 14: archaic inf. pass. mittier, Plaut. Capt. 2, 3, 78), v. a. [etym. dub.; cf. Sanscr. math-, to set in motion], to cause to go, let go, send, to send off, despatch, etc.

In gen.: ad Trojam cum misi ob defendendam Graeciam, Enn. ap. Cic. Tusc. 3, 13, 28 (Trag. v. 362 Vahl.):

filium suum foras ad propinquum suum quendam mittit,

Cic. Verr. 2, 1, 26, § 66:

signa... quam plurima quam primumque mittas,

id. Fam. 1, 8, 2:

legatos de deditione ad eum miserunt,

Caes. B. G. 1, 27:

pabulatum mittebat,

id. B. C. 1, 40:

scitatum oracula,

Verg. A. 2, 114:

Delphos consultum,

Nep. Them. 2, 6:

missus sum, te ut requirerem,

Ter. Phorm. 5, 6, 42:

ego huc missa sum ludere,

Plaut. Cas. 3, 5, 48:

equitatum auxilio Caesari Aedui miserant,

Caes. B. G. 1, 18:

alicui subsidium,

id. ib. 2, 6:

ad subsidium,

Hirt. Balb. Hisp. 9, 1:

misi, pro amicitiā, qui hoc diceret,

Cic. Phil. 1, 5, 12:

qui solveret,

id. Att. 1, 3, 2:

mittite ambo hominem,

Gai. Inst. 4, 16.—With acc. and inf.:

Deiotarus legatos ad me misit, se cum omnibus copiis esse venturum,

sent me word that, Cic. Fam. 15, 4, 5:

ad collegam mittit, opus esse exercitu,

Liv. 24, 19, 3:

Publilius duo milia militum recepta miserat,

id. 8, 23, 1:

Dexagoridas miserat ad legatum Romanum traditurum se urbem,

id. 34, 29, 9:

statim Athenas mittit se cum exercitu venturum,

Just. 5, 3, 7. Missum facere is also used for mittere, to send: ut cohortis ad me missum facias, Pompei. ap. [p. 1153] Cic. Att. 8, 12, B, 2:

aliquem morti,

to put to death, despatch, Plaut. Capt. 3, 5, 34; so,

ad mortem,

Cic. Tusc. 1, 41, 97:

in possessionem,

to put in possession, id. Quint. 26, 83:

aliquem ad cenam,

to invite one to dinner, id. Verr. 2, 1, 26, § 65: sub jugum mittere, to send or cause to go under the yoke, Caes. B. G. 1, 7:

sub jugo,

Liv. 3, 28 fin. —

In partic.

To send word, announce, tell, report any thing to any one:

ut mihi vadimonia dilata et Chresti conpilationem mitteres,

Cic. Fam. 2, 8, 1:

Curio misi, ut medico honos haberetur,

id. ib. 16, 9, 3:

mitti ad principes placuit, ut secernerent se ab Etruscis,

Liv. 6, 10, 2:

hodie Spintherem exspecto: misit enim Brutus ad me,

Cic. Att. 13, 10, 3:

salutem alicui,

to send greeting to, to greet one, Ov. Tr. 5, 13, 1:

ita existimes velim, me antelaturum fuisse, si ad me misisses, voluntatem tuam commodo meo,

i. e. if you had sent to me for aid, applied to me, Cic. Fam. 5, 20, 1.—

To send as a compliment, to dedicate to any one, of a book or poem:

liber Antiochi, qui ab eo ad Balbum missus est,

Cic. N. D. 1, 7, 16:

hunc librum de Senectute ad te misimus,

id. Sen. 1, 3.—

To send, yield, produce, furnish, export any thing (as the product of a country):

India mittit ebur, molles sua tura Sabaei,

Verg. G. 1, 57:

(Padus) electra nuribus mittit gestanda Latinis,

Ov. M. 2, 366; cf.:

quos frigida misit Nursia,

Verg. A. 7, 715:

hordea, quae Libyci ratibus misere coloni,

Ov. Med. Fac. 53:

quas mittit dives Panchaia merces,

Tib. 3, 2, 23; Ov. A. A. 3, 213; id. Am. 1, 12, 10.—

To dismiss a thing from the mind:

maestumque timorem Mittite,

Verg. A. 1, 203:

mittere ac finire odium,

Liv. 40, 46:

leves spes,

Hor. Ep. 1, 5, 8:

missam iram facere,

Ter. Hec. 5, 2, 14.—

To put an end to, end:

certamen,

Verg. A. 5, 286.—

Esp. in speaking, etc., to pass over, omit, to give over, cease, forbear (cf.:

praetermitto, praetereo, relinquo): quin tu istas mittis tricas?

Plaut. Most. 3, 1, 45:

mitto proelia, praetereo oppugnationes oppidorum,

omit, Cic. Mur. 15, 33:

maledicta omnia,

Ter. Ad. 5, 3, 9.—With inf.:

jam scrutari mitto,

Plaut. Aul. 4, 4, 24:

mitte male loqui,

Ter. And. 5, 3, 2:

cetera mitte loqui,

Hor. Epod. 13, 7:

illud dicere,

Cic. Quint. 27, 85:

quaerere,

id. Rosc. Am. 19, 53:

mitto iam de rege quaerere,

id. Sull. 7, 22:

hoc exsequi mitto,

Quint. 5, 10, 18:

incommoda mortalium deflere,

Val. Max. 7, 2, ext. 2.— With quod:

mitto, quod omnes meas tempestates subire paratissimus fueris,

Cic. Fam. 15, 4, 12.—With de. mitto de amissā maximā parte exercitūs (sc. dicere), Cic. Pis. 20, 47:

verum, ut haec missa faciam, quae, etc.,

id. Rosc. Am. 45, 132:

missos facere quaestus triennii,

id. Verr. 2, 3, 44, § 104.—

To let go, let loose, to quit, release, dismiss: mitte rudentem, sceleste, Tr. Mittam, Plaut. Rud. 4, 3, 77:

unde mittuntur equi, nunc dicuntur carceres,

Varr. L. L. 5, § 153 Müll.:

quadrijuges aequo carcere misit equos,

Ov. Am. 3, 2, 66; Plaut. Poen. prol. 100:

mittin' me intro?

will you let me go in? id. Truc. 4, 2, 43:

cutem,

to let go, quit, Hor. A. P. 476:

mitte me,

let me alone, Ter. Ad. 5, 2, 5:

nos missos face,

id. And. 5, 1, 14:

missum fieri,

to be let loose, set at liberty, Nep. Eum. 11: eum missum feci, Caes. ap. Cic. Att. 9, 7, G, 2:

nec locupletare amicos umquam suos destitit, mittere in negotium,

to set up in business, Cic. Rab. Post. 2, 4: sub titulum lares, to put a bill on one's house, i. e. to offer it for sale or to be let, Ov. R. Am. 302: in consilium, to let the judges go and consult, i. e. to send the judges to make out their verdict, Cic. Verr. 2, 1, 9, § 26:

sues in hostes,

to set upon, Lucr. 5, 1309: se in aliquem, to fall upon, assail, attack:

vota enim faceretis, ut in eos se potius mitteret, quam in vestras possessiones,

Cic. Mil. 28, 76 (B. and K. immitteret):

se in foedera,

to enter into, conclude, make, Verg. A. 12, 190:

missos faciant honores,

to let go, renounce, not trouble one's self about, Cic. Sest. 66, 138:

vos missos facio, et quantum potest, abesse ex Africā jubeo,

Hirt. B. Afr. 54:

missam facere legionem,

to dismiss, Suet. Caes. 69:

remotis, sive omnino missis lictoribus,

Cic. Att. 9, 1, 3:

Lolliam Paulinam conjunxit sibi, brevique missam fecit,

put her away, Suet. Calig. 25; Ter. Phorm. 4, 3, 70.—

To let or bring out, to put forth, send out, emit: sanguinem incisā venā, to let blood, to bleed, Cels. 2, 10:

sanguinem alicui,

id. ib.; Petr. 91.— Trop.: mittere sanguinem provinciae, to bleed, i. e. drain, exhaust, Cic. Att. 6, 1, 2; cf.:

missus est sanguis invidiae sine dolore,

id. ib. 1, 16, 11:

radices,

to put forth roots, to take root, Col. 3, 18:

folium,

to put forth leaves, Plin. 18, 7, 10, § 58:

florem,

to blossom, bloom, id. 24, 9, 38, § 59:

membranas de corpore,

to throw off, shed, Lucr. 4, 57:

serpens horrenda sibila misit,

gave forth, emitted, Ov. M. 3, 38: mittere vocem, to utter a sound, raise one's voice, speak, say:

vocem pro me ac pro re publica nemo mittit,

speaks a word, Cic. Sest. 19, 42:

vocem liberam,

to speak with freedom, Liv. 35, 32:

flens diu vocem non misit,

id. 3, 50, 4:

adeo res miraculo fuit, ut unus ex barbaris miserit vocem, etc.,

Flor. 4, 10, 7:

repente vocem sancta misit Religio,

Phaedr. 4, 11, 4:

nec labra moves, cum mittere vocem debueras,

Juv. 13, 114:

haec Scipionis oratio ex ipsius ore Pompeii mitti videbatur,

Caes. B. C. 1, 2:

Afranios sui timoris signa misisse,

have showed signs of fear, id. ib. 71:

signa,

Verg. G. 1, 229:

signum sanguinis,

to show signs of blood, look bloody, Lucr. 1, 882.—

To send, throw, hurl, cast, launch:

hastam,

Ov. M. 11, 8:

pila,

Caes. B. C. 3, 93:

lapides in aliquem,

to throw, Petr. 90:

fulmina,

to hurl, Hor. C. 1, 12, 59:

aliquid igni,

Val. Fl. 3, 313:

de ponte,

to cast, precipitate, Cat. 17, 23:

praecipitem aliquem ex arce,

Ov. M. 8, 250:

se saxo ab alto,

to cast one's self down, id. ib. 11, 340:

se in rapidas aquas,

id. Am. 3, 6, 80:

se in medium,

to plunge into the midst, Quint. 11, 1, 54. —Of nets:

retia misit,

Juv. 2, 148.—Of dice, to throw: talis enim jactatis, ut quisque canem, aut senionem miserat, etc., Aug. ap. Suet. Aug. 71:

talos in phimum,

Hor. S. 2, 7, 17:

panem alicui,

to throw to, Phaedr. 1, 22, 3:

Alexandrum manum ad arma misisse,

laid his hand on his weapons, Sen. Ira, 2, 2:

pira in vasculo,

Pall. 3, 25, 11:

fert missos Vestae pura patella cibos,

Ov. F. 6, 310:

accidere in mensas ut rosa missa solet,

which one has let fall, id. ib. 5, 360.—

= pempein, to attend, guide, escort:

alias (animas) sub Tartara tristia mittit (Mercurius),

Verg. A. 4, 243; cf.:

sic denique victor Trinacriā fines Italos mittēre relictā,

id. ib. 3, 440.—Hence, P. a.: Missus, a, um; as subst.: Missus, i, m., he that is sent, the messenger or ambassador of God, i. e. Christ, Arn. 2, 73; Isid. 7, 2, 35.

mitto, mīsi, missum, 3 (contr. form, misti for misisti, Cat. 14, 14: archaic inf. pass. mittier, Plaut. Capt. 2, 3, 78), v. a. [etym. dub.; cf. Sanscr. math-, to set in motion], to cause to go, let go, send, to send off, despatch, etc.

In gen.: ad Trojam cum misi ob defendendam Graeciam, Enn. ap. Cic. Tusc. 3, 13, 28 (Trag. v. 362 Vahl.):

filium suum foras ad propinquum suum quendam mittit,

Cic. Verr. 2, 1, 26, § 66:

signa... quam plurima quam primumque mittas,

id. Fam. 1, 8, 2:

legatos de deditione ad eum miserunt,

Caes. B. G. 1, 27:

pabulatum mittebat,

id. B. C. 1, 40:

scitatum oracula,

Verg. A. 2, 114:

Delphos consultum,

Nep. Them. 2, 6:

missus sum, te ut requirerem,

Ter. Phorm. 5, 6, 42:

ego huc missa sum ludere,

Plaut. Cas. 3, 5, 48:

equitatum auxilio Caesari Aedui miserant,

Caes. B. G. 1, 18:

alicui subsidium,

id. ib. 2, 6:

ad subsidium,

Hirt. Balb. Hisp. 9, 1:

misi, pro amicitiā, qui hoc diceret,

Cic. Phil. 1, 5, 12:

qui solveret,

id. Att. 1, 3, 2:

mittite ambo hominem,

Gai. Inst. 4, 16.—With acc. and inf.:

Deiotarus legatos ad me misit, se cum omnibus copiis esse venturum,

sent me word that, Cic. Fam. 15, 4, 5:

ad collegam mittit, opus esse exercitu,

Liv. 24, 19, 3:

Publilius duo milia militum recepta miserat,

id. 8, 23, 1:

Dexagoridas miserat ad legatum Romanum traditurum se urbem,

id. 34, 29, 9:

statim Athenas mittit se cum exercitu venturum,

Just. 5, 3, 7. Missum facere is also used for mittere, to send: ut cohortis ad me missum facias, Pompei. ap. [p. 1153] Cic. Att. 8, 12, B, 2:

aliquem morti,

to put to death, despatch, Plaut. Capt. 3, 5, 34; so,

ad mortem,

Cic. Tusc. 1, 41, 97:

in possessionem,

to put in possession, id. Quint. 26, 83:

aliquem ad cenam,

to invite one to dinner, id. Verr. 2, 1, 26, § 65: sub jugum mittere, to send or cause to go under the yoke, Caes. B. G. 1, 7:

sub jugo,

Liv. 3, 28 fin. —

In partic.

To send word, announce, tell, report any thing to any one:

ut mihi vadimonia dilata et Chresti conpilationem mitteres,

Cic. Fam. 2, 8, 1:

Curio misi, ut medico honos haberetur,

id. ib. 16, 9, 3:

mitti ad principes placuit, ut secernerent se ab Etruscis,

Liv. 6, 10, 2:

hodie Spintherem exspecto: misit enim Brutus ad me,

Cic. Att. 13, 10, 3:

salutem alicui,

to send greeting to, to greet one, Ov. Tr. 5, 13, 1:

ita existimes velim, me antelaturum fuisse, si ad me misisses, voluntatem tuam commodo meo,

i. e. if you had sent to me for aid, applied to me, Cic. Fam. 5, 20, 1.—

To send as a compliment, to dedicate to any one, of a book or poem:

liber Antiochi, qui ab eo ad Balbum missus est,

Cic. N. D. 1, 7, 16:

hunc librum de Senectute ad te misimus,

id. Sen. 1, 3.—

To send, yield, produce, furnish, export any thing (as the product of a country):

India mittit ebur, molles sua tura Sabaei,

Verg. G. 1, 57:

(Padus) electra nuribus mittit gestanda Latinis,

Ov. M. 2, 366; cf.:

quos frigida misit Nursia,

Verg. A. 7, 715:

hordea, quae Libyci ratibus misere coloni,

Ov. Med. Fac. 53:

quas mittit dives Panchaia merces,

Tib. 3, 2, 23; Ov. A. A. 3, 213; id. Am. 1, 12, 10.—

To dismiss a thing from the mind:

maestumque timorem Mittite,

Verg. A. 1, 203:

mittere ac finire odium,

Liv. 40, 46:

leves spes,

Hor. Ep. 1, 5, 8:

missam iram facere,

Ter. Hec. 5, 2, 14.—

To put an end to, end:

certamen,

Verg. A. 5, 286.—

Esp. in speaking, etc., to pass over, omit, to give over, cease, forbear (cf.:

praetermitto, praetereo, relinquo): quin tu istas mittis tricas?

Plaut. Most. 3, 1, 45:

mitto proelia, praetereo oppugnationes oppidorum,

omit, Cic. Mur. 15, 33:

maledicta omnia,

Ter. Ad. 5, 3, 9.—With inf.:

jam scrutari mitto,

Plaut. Aul. 4, 4, 24:

mitte male loqui,

Ter. And. 5, 3, 2:

cetera mitte loqui,

Hor. Epod. 13, 7:

illud dicere,

Cic. Quint. 27, 85:

quaerere,

id. Rosc. Am. 19, 53:

mitto iam de rege quaerere,

id. Sull. 7, 22:

hoc exsequi mitto,

Quint. 5, 10, 18:

incommoda mortalium deflere,

Val. Max. 7, 2, ext. 2.— With quod:

mitto, quod omnes meas tempestates subire paratissimus fueris,

Cic. Fam. 15, 4, 12.—With de. mitto de amissā maximā parte exercitūs (sc. dicere), Cic. Pis. 20, 47:

verum, ut haec missa faciam, quae, etc.,

id. Rosc. Am. 45, 132:

missos facere quaestus triennii,

id. Verr. 2, 3, 44, § 104.—

To let go, let loose, to quit, release, dismiss: mitte rudentem, sceleste, Tr. Mittam, Plaut. Rud. 4, 3, 77:

unde mittuntur equi, nunc dicuntur carceres,

Varr. L. L. 5, § 153 Müll.:

quadrijuges aequo carcere misit equos,

Ov. Am. 3, 2, 66; Plaut. Poen. prol. 100:

mittin' me intro?

will you let me go in? id. Truc. 4, 2, 43:

cutem,

to let go, quit, Hor. A. P. 476:

mitte me,

let me alone, Ter. Ad. 5, 2, 5:

nos missos face,

id. And. 5, 1, 14:

missum fieri,

to be let loose, set at liberty, Nep. Eum. 11: eum missum feci, Caes. ap. Cic. Att. 9, 7, G, 2:

nec locupletare amicos umquam suos destitit, mittere in negotium,

to set up in business, Cic. Rab. Post. 2, 4: sub titulum lares, to put a bill on one's house, i. e. to offer it for sale or to be let, Ov. R. Am. 302: in consilium, to let the judges go and consult, i. e. to send the judges to make out their verdict, Cic. Verr. 2, 1, 9, § 26:

sues in hostes,

to set upon, Lucr. 5, 1309: se in aliquem, to fall upon, assail, attack:

vota enim faceretis, ut in eos se potius mitteret, quam in vestras possessiones,

Cic. Mil. 28, 76 (B. and K. immitteret):

se in foedera,

to enter into, conclude, make, Verg. A. 12, 190:

missos faciant honores,

to let go, renounce, not trouble one's self about, Cic. Sest. 66, 138:

vos missos facio, et quantum potest, abesse ex Africā jubeo,

Hirt. B. Afr. 54:

missam facere legionem,

to dismiss, Suet. Caes. 69:

remotis, sive omnino missis lictoribus,

Cic. Att. 9, 1, 3:

Lolliam Paulinam conjunxit sibi, brevique missam fecit,

put her away, Suet. Calig. 25; Ter. Phorm. 4, 3, 70.—

To let or bring out, to put forth, send out, emit: sanguinem incisā venā, to let blood, to bleed, Cels. 2, 10:

sanguinem alicui,

id. ib.; Petr. 91.— Trop.: mittere sanguinem provinciae, to bleed, i. e. drain, exhaust, Cic. Att. 6, 1, 2; cf.:

missus est sanguis invidiae sine dolore,

id. ib. 1, 16, 11:

radices,

to put forth roots, to take root, Col. 3, 18:

folium,

to put forth leaves, Plin. 18, 7, 10, § 58:

florem,

to blossom, bloom, id. 24, 9, 38, § 59:

membranas de corpore,

to throw off, shed, Lucr. 4, 57:

serpens horrenda sibila misit,

gave forth, emitted, Ov. M. 3, 38: mittere vocem, to utter a sound, raise one's voice, speak, say:

vocem pro me ac pro re publica nemo mittit,

speaks a word, Cic. Sest. 19, 42:

vocem liberam,

to speak with freedom, Liv. 35, 32:

flens diu vocem non misit,

id. 3, 50, 4:

adeo res miraculo fuit, ut unus ex barbaris miserit vocem, etc.,

Flor. 4, 10, 7:

repente vocem sancta misit Religio,

Phaedr. 4, 11, 4:

nec labra moves, cum mittere vocem debueras,

Juv. 13, 114:

haec Scipionis oratio ex ipsius ore Pompeii mitti videbatur,

Caes. B. C. 1, 2:

Afranios sui timoris signa misisse,

have showed signs of fear, id. ib. 71:

signa,

Verg. G. 1, 229:

signum sanguinis,

to show signs of blood, look bloody, Lucr. 1, 882.—

To send, throw, hurl, cast, launch:

hastam,

Ov. M. 11, 8:

pila,

Caes. B. C. 3, 93:

lapides in aliquem,

to throw, Petr. 90:

fulmina,

to hurl, Hor. C. 1, 12, 59:

aliquid igni,

Val. Fl. 3, 313:

de ponte,

to cast, precipitate, Cat. 17, 23:

praecipitem aliquem ex arce,

Ov. M. 8, 250:

se saxo ab alto,

to cast one's self down, id. ib. 11, 340:

se in rapidas aquas,

id. Am. 3, 6, 80:

se in medium,

to plunge into the midst, Quint. 11, 1, 54. —Of nets:

retia misit,

Juv. 2, 148.—Of dice, to throw: talis enim jactatis, ut quisque canem, aut senionem miserat, etc., Aug. ap. Suet. Aug. 71:

talos in phimum,

Hor. S. 2, 7, 17:

panem alicui,

to throw to, Phaedr. 1, 22, 3:

Alexandrum manum ad arma misisse,

laid his hand on his weapons, Sen. Ira, 2, 2:

pira in vasculo,

Pall. 3, 25, 11:

fert missos Vestae pura patella cibos,

Ov. F. 6, 310:

accidere in mensas ut rosa missa solet,

which one has let fall, id. ib. 5, 360.—

= pempein, to attend, guide, escort:

alias (animas) sub Tartara tristia mittit (Mercurius),

Verg. A. 4, 243; cf.:

sic denique victor Trinacriā fines Italos mittēre relictā,

id. ib. 3, 440.—Hence, P. a.: Missus, a, um; as subst.: Missus, i, m., he that is sent, the messenger or ambassador of God, i. e. Christ, Arn. 2, 73; Isid. 7, 2, 35.

virgĭnĭtas, ātis, f. [virgo], maidenhood, virginity, Cic. N. D. 3, 23, 59; Verg. A. 12, 141; Ov. M. 1, 487; 1, 695; 3, 255; Plin. 25, 13, 95, § 154; Stat. Achill. 1, 292; Val. Fl. 6, 449; App. M. 5, p. 160, 24.—

Transf., concr. = virgines (late Lat.):

adulta virginitas castitasque nuptarum flens ultima ducebatur,

Amm. 31, 8, 8.