-
1 Copia
1.cōpĭa, ae, f. [co-ops], abundant power, wealth, riches, abundance (very freq. in all periods and species of composition).I.Of material objects.A.Of possessions, resources, wealth, supplies, riches, prosperity (syn.: divitiae, opes;B.opp. inopia): pro re nitorem et gloriam pro copiā,
Plaut. Aul. 3, 6, 5: divitiarum fructus in copiā est;copiam autem declarat satietas rerum et abundantia,
Cic. Par. 6, 2, 47; Plaut. Cist. 1, 1, 32:copiis rei familiaris locupletes et pecuniosi,
Cic. Rosc. Com. 15, 44:utrum copiane sit agri, vectigalium, pecuniae, an penuria,
id. Inv. 2, 39, 115:frugum,
id. Dom. 7, 17: publicani suas rationes et copias in illam provinciam contulerunt, id. Imp. Pomp. [p. 467] 7, 17:circumfluere omnibus copiis atque in omnium rerum abundantiā vivere,
id. Lael. 15, 52 and 55; id. Deiot. 5, 14; Caes. B. G. 4, 4 fin.; Hor. C. 3, 29, 9:Plenior ut si quos delectet copia justo,
id. S. 1, 1, 57:Si recte frueris non est ut copia major Ab Jove donari possit tibi,
id. Ep. 1, 12, 2; Ov. M. 8, 838:exercitus omnium rerum abundabat copiā,
Caes. B. C. 1, 49:abundans omni copiā rerum est regio,
Liv. 29, 25, 12: bonam copiam ejurare, to abjure property, i. e. to declare one's self exempt through poverty, Cic. Fam. 9, 16, 7.— Poet.:omnis copia narium ( = luxus odorum, Schol.),
Hor. C. 2, 15, 6.—In respect to other objects, fulness, copiousness, multitude, number, abundance:2.meretricum,
Plaut. Bacch. 3, 6, 34:tanta copia venustatum aderat,
id. Poen. 5, 4, 5:quorum (librorum) habeo Antii festivam copiam,
Cic. Att. 2, 6, 1:tanta copia virorum fortium atque innocentium,
id. Imp. Pomp. 10, 27; cf.:tanta doctissimorum hominum,
Sall. H. 1, 1 Dietsch:magna latronum in eā regione,
id. C. 28, 4:tubicinum,
id. J. 93, 8:procorum,
Ov. M. 10, 356:nimborum,
Lucr. 6, 511 et saep.—In milit. lang. copia, and far more freq. in plur. copiae, ārum, men, troops, forces, army.(α).Sing.:(β).omnis armatorum copia,
Cic. Att. 13, 52, 2:eā copiā, quam secum eduxit, se hanc civitatem oppressurum arbitratur,
id. Mur. 37, 78:ex omni copiā eligere aliquos,
Caes. B. G. 1, 48; id. B. C. 1, 45; Pompei. ap. Cic. Att. 8, 12, A, 3; Sall. C. 56, 2 Kritz; 61, 5.—More freq. plur., orig. of a body of troops as made up of smaller bodies; cf. Engi. troops; the forces, troops, etc.:II.armare quam maximas copias,
Sall. J. 13, 1:copias secum adducere,
Ter. Eun. 4, 6, 17; cf.:in angustum oppido nunc meae coguntur copiae,
id. Heaut. 4, 2, 2: cogere copias Brundusium, Cn. Pomp. ap. Cic. Att. 8, 12, A, 3; id. Fam. 3, 3, 2; Caes. B. G. 1, 11; 1, 12; 1, 13; 1, 25; Nep. Them. 2, 4; id. Alcib. 8, 2; Liv. 40, 44, 3 et saep.—Of immaterial objects, fulness, copiousness, multitude, abundance.A.In gen.:B.Quam tibi de quāvis unā re versibus omnis argumentorum sit copia missa per auris,
Lucr. 1, 417:rerum copia verborum copiam gignit,
Cic. de Or. 3, 31, 125; cf.rerum,
Sall. C. 2, 10; Quint. 7, prooem. §1: inventionis,
id. 11, 3, 56:orationis,
id. 4, 2, 117:sermonis,
id. 8, 6, 5:abundare debet orator exemplorum copiā,
id. 12, 4, 1:tanta facultas dicendi vel copia,
Cic. Verr. 1, 4, 10:verborum,
Quint. 1, 8, 8:in dicendo ubertas et copia,
Cic. de Or. 1, 12, 50:dicendi,
id. Red. Sen. 1, 1; id. Top. 18, 67; Quint. 10, 6, 6; and so of fulness in expression, absol., copia, Cic. Brut. 11, 44; id. Fam. 5, 12, 3; Quint. 1, 8, 17:copias eloquentiae ponere in medio,
id. 7, 10, 15:Platonis,
id. 10, 1, 108:Senecae,
id. 12, 10, 11.—Esp., in reference to action, ability, power, might, opportunity, facilities, means of doing a thing.(α).With gen. gerund.:(β).ut mi ejus facias conveniundi copiam,
Plaut. Capt. 3, 5, 90; so,facere,
Ter. Heaut. prol. 29; cf.dare,
id. ib. 28; Verg. A. 1, 520 al.:edundi,
Plaut. Capt. 4, 2, 72:cunctandi,
id. Ep. 1, 2, 58:illius inspectandi,
id. Bacch. 3, 3, 84:societatis amicitiaeque conjungendae,
Sall. J. 83, 1 al. —With inf.:(γ).quibus in otio vel magnifice vel molliter vivere copia erat,
Sall. C. 17, 6; so Cat. 64, 366. —With ut:(δ).cum copiam istam mihi et potestatem facis, ut ego, etc.,
Plaut. Capt. 2, 3, 14; id. Mil. 3, 1, 174; Ter. Heaut. 2, 3, 87 al.—Absol.:2.neque edepol facio: neque, si cupiam, copia est,
Plaut. Aul. 2, 2, 76; id. Trin. 1, 2, 98 al.:ne quam aliam quaerat copiam ac te deserat,
Ter. Heaut. 5, 1, 54; cf. Plaut. Capt. 2, 1, 22.—So pro copiā, according to one's ability, as one is able: volo habere hic aratiunculam pro copiā hic aput vos. Plaut. Truc. 1, 2, 46:pro copiā supplicare Lari familiari,
Cato, R. R. 143, 2:dona pro copiā portantes,
Liv. 26, 11, 9:in vehiculis pro copiā cujusque adornatīs,
Curt. 9, 10, 26.—Esp. with the implication that one can do little: pro eā copiā quae Athenis erat, Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 12, 3:pro rei copiā,
Sall. J. 90, 1:ludi funebres additi pro copiā provinciali et castrensi apparatu,
Liv. 28, 21, 10:iudos pro temporis hujus copiā magnifici apparatus fecerunt,
id. 27, 6, 19. —Access to a person, with gen.: quando ejus copia est. Plaut. Trin. 3, 2, 45; cf.:2.obsecrat, ut sibi ejus faciat copiam,
Ter. Phorm. 1, 2, 63.Cōpĭa, ac, f.I.The goddess of abundance, Plaut. Ps. 2, 4, 46:II.bona,
Ov. M. 9, 88:opulenta,
Hor. C. 1, 17, 16; id. C. S. 60 al.—An appellation of the town Lugdunum (Lyons), in Gaul, Inscr. Orell. 194; 2325.—Hence, COPIENSIS,
Inscr. Murat. 753, 3. -
2 copia
1.cōpĭa, ae, f. [co-ops], abundant power, wealth, riches, abundance (very freq. in all periods and species of composition).I.Of material objects.A.Of possessions, resources, wealth, supplies, riches, prosperity (syn.: divitiae, opes;B.opp. inopia): pro re nitorem et gloriam pro copiā,
Plaut. Aul. 3, 6, 5: divitiarum fructus in copiā est;copiam autem declarat satietas rerum et abundantia,
Cic. Par. 6, 2, 47; Plaut. Cist. 1, 1, 32:copiis rei familiaris locupletes et pecuniosi,
Cic. Rosc. Com. 15, 44:utrum copiane sit agri, vectigalium, pecuniae, an penuria,
id. Inv. 2, 39, 115:frugum,
id. Dom. 7, 17: publicani suas rationes et copias in illam provinciam contulerunt, id. Imp. Pomp. [p. 467] 7, 17:circumfluere omnibus copiis atque in omnium rerum abundantiā vivere,
id. Lael. 15, 52 and 55; id. Deiot. 5, 14; Caes. B. G. 4, 4 fin.; Hor. C. 3, 29, 9:Plenior ut si quos delectet copia justo,
id. S. 1, 1, 57:Si recte frueris non est ut copia major Ab Jove donari possit tibi,
id. Ep. 1, 12, 2; Ov. M. 8, 838:exercitus omnium rerum abundabat copiā,
Caes. B. C. 1, 49:abundans omni copiā rerum est regio,
Liv. 29, 25, 12: bonam copiam ejurare, to abjure property, i. e. to declare one's self exempt through poverty, Cic. Fam. 9, 16, 7.— Poet.:omnis copia narium ( = luxus odorum, Schol.),
Hor. C. 2, 15, 6.—In respect to other objects, fulness, copiousness, multitude, number, abundance:2.meretricum,
Plaut. Bacch. 3, 6, 34:tanta copia venustatum aderat,
id. Poen. 5, 4, 5:quorum (librorum) habeo Antii festivam copiam,
Cic. Att. 2, 6, 1:tanta copia virorum fortium atque innocentium,
id. Imp. Pomp. 10, 27; cf.:tanta doctissimorum hominum,
Sall. H. 1, 1 Dietsch:magna latronum in eā regione,
id. C. 28, 4:tubicinum,
id. J. 93, 8:procorum,
Ov. M. 10, 356:nimborum,
Lucr. 6, 511 et saep.—In milit. lang. copia, and far more freq. in plur. copiae, ārum, men, troops, forces, army.(α).Sing.:(β).omnis armatorum copia,
Cic. Att. 13, 52, 2:eā copiā, quam secum eduxit, se hanc civitatem oppressurum arbitratur,
id. Mur. 37, 78:ex omni copiā eligere aliquos,
Caes. B. G. 1, 48; id. B. C. 1, 45; Pompei. ap. Cic. Att. 8, 12, A, 3; Sall. C. 56, 2 Kritz; 61, 5.—More freq. plur., orig. of a body of troops as made up of smaller bodies; cf. Engi. troops; the forces, troops, etc.:II.armare quam maximas copias,
Sall. J. 13, 1:copias secum adducere,
Ter. Eun. 4, 6, 17; cf.:in angustum oppido nunc meae coguntur copiae,
id. Heaut. 4, 2, 2: cogere copias Brundusium, Cn. Pomp. ap. Cic. Att. 8, 12, A, 3; id. Fam. 3, 3, 2; Caes. B. G. 1, 11; 1, 12; 1, 13; 1, 25; Nep. Them. 2, 4; id. Alcib. 8, 2; Liv. 40, 44, 3 et saep.—Of immaterial objects, fulness, copiousness, multitude, abundance.A.In gen.:B.Quam tibi de quāvis unā re versibus omnis argumentorum sit copia missa per auris,
Lucr. 1, 417:rerum copia verborum copiam gignit,
Cic. de Or. 3, 31, 125; cf.rerum,
Sall. C. 2, 10; Quint. 7, prooem. §1: inventionis,
id. 11, 3, 56:orationis,
id. 4, 2, 117:sermonis,
id. 8, 6, 5:abundare debet orator exemplorum copiā,
id. 12, 4, 1:tanta facultas dicendi vel copia,
Cic. Verr. 1, 4, 10:verborum,
Quint. 1, 8, 8:in dicendo ubertas et copia,
Cic. de Or. 1, 12, 50:dicendi,
id. Red. Sen. 1, 1; id. Top. 18, 67; Quint. 10, 6, 6; and so of fulness in expression, absol., copia, Cic. Brut. 11, 44; id. Fam. 5, 12, 3; Quint. 1, 8, 17:copias eloquentiae ponere in medio,
id. 7, 10, 15:Platonis,
id. 10, 1, 108:Senecae,
id. 12, 10, 11.—Esp., in reference to action, ability, power, might, opportunity, facilities, means of doing a thing.(α).With gen. gerund.:(β).ut mi ejus facias conveniundi copiam,
Plaut. Capt. 3, 5, 90; so,facere,
Ter. Heaut. prol. 29; cf.dare,
id. ib. 28; Verg. A. 1, 520 al.:edundi,
Plaut. Capt. 4, 2, 72:cunctandi,
id. Ep. 1, 2, 58:illius inspectandi,
id. Bacch. 3, 3, 84:societatis amicitiaeque conjungendae,
Sall. J. 83, 1 al. —With inf.:(γ).quibus in otio vel magnifice vel molliter vivere copia erat,
Sall. C. 17, 6; so Cat. 64, 366. —With ut:(δ).cum copiam istam mihi et potestatem facis, ut ego, etc.,
Plaut. Capt. 2, 3, 14; id. Mil. 3, 1, 174; Ter. Heaut. 2, 3, 87 al.—Absol.:2.neque edepol facio: neque, si cupiam, copia est,
Plaut. Aul. 2, 2, 76; id. Trin. 1, 2, 98 al.:ne quam aliam quaerat copiam ac te deserat,
Ter. Heaut. 5, 1, 54; cf. Plaut. Capt. 2, 1, 22.—So pro copiā, according to one's ability, as one is able: volo habere hic aratiunculam pro copiā hic aput vos. Plaut. Truc. 1, 2, 46:pro copiā supplicare Lari familiari,
Cato, R. R. 143, 2:dona pro copiā portantes,
Liv. 26, 11, 9:in vehiculis pro copiā cujusque adornatīs,
Curt. 9, 10, 26.—Esp. with the implication that one can do little: pro eā copiā quae Athenis erat, Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 12, 3:pro rei copiā,
Sall. J. 90, 1:ludi funebres additi pro copiā provinciali et castrensi apparatu,
Liv. 28, 21, 10:iudos pro temporis hujus copiā magnifici apparatus fecerunt,
id. 27, 6, 19. —Access to a person, with gen.: quando ejus copia est. Plaut. Trin. 3, 2, 45; cf.:2.obsecrat, ut sibi ejus faciat copiam,
Ter. Phorm. 1, 2, 63.Cōpĭa, ac, f.I.The goddess of abundance, Plaut. Ps. 2, 4, 46:II.bona,
Ov. M. 9, 88:opulenta,
Hor. C. 1, 17, 16; id. C. S. 60 al.—An appellation of the town Lugdunum (Lyons), in Gaul, Inscr. Orell. 194; 2325.—Hence, COPIENSIS,
Inscr. Murat. 753, 3. -
3 edissero
ē-dissĕro, rŭi, rtum, 3, v. a., to analyze in words, to set forth, unfold, explain, relate, tell (rare but class.):jam animum advorte ac mihi quae dicam edissere,
Plaut. Capt. 5, 2, 14; cf.:neque necesse est edisseri a nobis quae finis funestae familiae,
Cic. Leg. 2, 22; and:cum agi, non quemadmodum agantur, edisseri oportet,
Liv. 44, 41:Laelius eadem edisseruit (for which, shortly before, exposuit),
id. 27, 7:res gestas,
id. 34, 52:cunctandi utilitates,
Tac. H. 3, 52:viam gerendi belli,
Just. 31, 5, 2: haec vera roganti, * Verg. A. 2, 149: tantum hoc, * Hor. S. 2, 3, 306:somnium,
to interpret, Vulg. Gen. 41, 15:parabolam,
id. Matt. 13, 36.— Absol.:quis (Catone) in docendo edisserendoque subtilior?
Cic. Brut. 17.—With rel. clause, Vop. Aur. 36. -
4 sollers
sollers ( sōlers), tis (abl. regularly sollerti;I.sollerte,
Ov. P. 4, 14, 35), adj. [sollus, i. e. totus - ars, and therefore qs. all art; hence, in gen.], skilled, skilful, clever, dexterous, adroit, expert (class.; syn.; sagax, subtilis, expertus).Of persons:II.quae liberum Scire aequom est adulescentem, solertem dabo,
to make ready, accomplished, Ter. Eun. 3, 2, 25: vigilans ac sollers, sicca, sana, sobria sum, Afran. ap. Non. 21, 33:in omni vel officio vel sermone sollers,
Cic. Rep. 2, 21, 37:pictor sollers in arte,
Plin. 35, 11, 40, § 142:sollertem tu me facis,
Ov. H. 20, 26:ancilla,
id. Am. 1, 8, 87:vir,
id. Ib. 279:Ulixes,
id. P. 4, 14, 35:agricola,
Nep. Cat. 3, 1.— Comp.:sollertior et ingeniosior,
Cic. Rosc. Com. 11, 31.— Sup.:Sulla, rudis antea et ignarus belli, sollertissimus omnium factus est,
Sall. J. 96, 1:hostis,
Suet. Caes. 35.— Poet., with inf.:coloribus Sollers nunc hominem ponere nunc deum,
Hor. C. 4, 8, 8; Ov. Am. 2, 7, 17; Sil. 1, 79; 8, 260.—With gen.:Musa lyrae sollers,
Hor. A. P. 407:sollers cunctandi Fabius,
Sil. 7, 126.—With ad and acc.:cum esset deus ad excogitandum providentissimus, ad faciendum sollertissimus,
Lact. 2, 8, 3.—Transf., of things, ingenious, sagacious, intelligent, inventive:opera providae sollertisque naturae,
Cic. N. D. 2, 51, 128: animus, [p. 1721] Liv. 7, 14; cf.:sollerti corde Prometheus,
Cat. 64, 295:sollerti astu,
Ov. M. 4, 776:sollers subtilisque descriptio partium,
Cic. N. D. 2, 47, 121:frugum et pecudum custodia sollers,
Verg. G. 4, 327:genus acuminis in reprehendendis verbis versutum et sollers,
Cic. Brut. 67, 236:ingenium,
Ov. F. 3, 840:hominum natura,
id. Am. 3, 8, 45:manus,
Tib. 1, 8, 29.— Comp.:nihil sollertius,
Cic. Sen. 15, 54:sollertius est multo genus virile,
Lucr. 5, 1356.— Sup.: fundus sollertissimus, qs. most creative, i. e. most productive, fruitful, Cato, R. R. 8 fin. — Hence, adv.: sollerter ( sōlert-), skilfully, dexterously, shrewdly, sagaciously, ingeniously:aliquid consequi,
Cic. Leg. 1, 8, 26:patefacere futura,
Tac. A. 6, 21:explorans,
Spart. Hadr. 10.— Comp.:simulata sollertius,
Cic. N. D. 2, 35, 88:exprimere incessus, vultum, etc.,
Ov. M. 11, 635:colere hortos,
id. ib. 14, 624: imperare, Treb. Poll. Gall. 13.— Sup.:aliquid sollertissime perspicere,
Cic. Verr. 2, 4, 44, § 98:tempora persequi,
Vop. Car. 4. -
5 sollerter
sollers ( sōlers), tis (abl. regularly sollerti;I.sollerte,
Ov. P. 4, 14, 35), adj. [sollus, i. e. totus - ars, and therefore qs. all art; hence, in gen.], skilled, skilful, clever, dexterous, adroit, expert (class.; syn.; sagax, subtilis, expertus).Of persons:II.quae liberum Scire aequom est adulescentem, solertem dabo,
to make ready, accomplished, Ter. Eun. 3, 2, 25: vigilans ac sollers, sicca, sana, sobria sum, Afran. ap. Non. 21, 33:in omni vel officio vel sermone sollers,
Cic. Rep. 2, 21, 37:pictor sollers in arte,
Plin. 35, 11, 40, § 142:sollertem tu me facis,
Ov. H. 20, 26:ancilla,
id. Am. 1, 8, 87:vir,
id. Ib. 279:Ulixes,
id. P. 4, 14, 35:agricola,
Nep. Cat. 3, 1.— Comp.:sollertior et ingeniosior,
Cic. Rosc. Com. 11, 31.— Sup.:Sulla, rudis antea et ignarus belli, sollertissimus omnium factus est,
Sall. J. 96, 1:hostis,
Suet. Caes. 35.— Poet., with inf.:coloribus Sollers nunc hominem ponere nunc deum,
Hor. C. 4, 8, 8; Ov. Am. 2, 7, 17; Sil. 1, 79; 8, 260.—With gen.:Musa lyrae sollers,
Hor. A. P. 407:sollers cunctandi Fabius,
Sil. 7, 126.—With ad and acc.:cum esset deus ad excogitandum providentissimus, ad faciendum sollertissimus,
Lact. 2, 8, 3.—Transf., of things, ingenious, sagacious, intelligent, inventive:opera providae sollertisque naturae,
Cic. N. D. 2, 51, 128: animus, [p. 1721] Liv. 7, 14; cf.:sollerti corde Prometheus,
Cat. 64, 295:sollerti astu,
Ov. M. 4, 776:sollers subtilisque descriptio partium,
Cic. N. D. 2, 47, 121:frugum et pecudum custodia sollers,
Verg. G. 4, 327:genus acuminis in reprehendendis verbis versutum et sollers,
Cic. Brut. 67, 236:ingenium,
Ov. F. 3, 840:hominum natura,
id. Am. 3, 8, 45:manus,
Tib. 1, 8, 29.— Comp.:nihil sollertius,
Cic. Sen. 15, 54:sollertius est multo genus virile,
Lucr. 5, 1356.— Sup.: fundus sollertissimus, qs. most creative, i. e. most productive, fruitful, Cato, R. R. 8 fin. — Hence, adv.: sollerter ( sōlert-), skilfully, dexterously, shrewdly, sagaciously, ingeniously:aliquid consequi,
Cic. Leg. 1, 8, 26:patefacere futura,
Tac. A. 6, 21:explorans,
Spart. Hadr. 10.— Comp.:simulata sollertius,
Cic. N. D. 2, 35, 88:exprimere incessus, vultum, etc.,
Ov. M. 11, 635:colere hortos,
id. ib. 14, 624: imperare, Treb. Poll. Gall. 13.— Sup.:aliquid sollertissime perspicere,
Cic. Verr. 2, 4, 44, § 98:tempora persequi,
Vop. Car. 4.
См. также в других словарях:
FABII — Romani, nobilissimi, simul ac potentissimi (quibus a fabâ cognomen erat, utpote quorum primus fabam optime serebat; sic Cicerones, Lentuli, Pisones.) qui bellum adversus Veientes soli cum suis clientibus, et servis in se recepêdrunt, cumqueve ex… … Hofmann J. Lexicon universale
loisir — Loisir, Semble qu il vienne de Otium, Le oisir, l oisir, Spatium. Loisir quand on cesse de la besongne, Otium. Le loisir et relasche qu on a des affaires de ce monde, lequel on employe aux estudes, Literarum otium. Le fruict de son loisir,… … Thresor de la langue françoyse