-
1 agmen
agmĕn, ĭnis, n. [ago] [st2]1 [-] foule en mouvement, multitude en marche, multitude, foule, grande quantité. [st2]2 [-] troupe, troupeau, bande, meute. [st2]3 [-] cours, marche, mouvement. [st2]4 [-] colonne, file, rangée. [st2]5 [-] troupes en marche, armée en marche, armée. [st2]6 [-] marche d’une armée; qqf. combat. - primum agmen: l’avant-garde. - novissimum (extremum) agmen: l’arrière-garde. - agmine citato: à pas accéléré, à marche forcée. - quadrato agmine: en marche sur quatre colonnes (les bagages au centre), en bataillon carré, en ordre de bataille. - tripartito agmine: en marche sur trois colonnes. - claudere (cogere) agmen: fermer la marche. - agmen constituere: arrêter les troupes, faire halte. - agmine facto: en rangs serrés. - conferto agmine cervi, Virg.: les cerfs en troupe serrée. - terna agmina dentis, Stat.: triple rangée de dents. - effuso agmine adventare, Liv. 44: approcher en bandes dispersées. - effuso agmine abire, Liv.: s'en aller à la débandade.* * *agmĕn, ĭnis, n. [ago] [st2]1 [-] foule en mouvement, multitude en marche, multitude, foule, grande quantité. [st2]2 [-] troupe, troupeau, bande, meute. [st2]3 [-] cours, marche, mouvement. [st2]4 [-] colonne, file, rangée. [st2]5 [-] troupes en marche, armée en marche, armée. [st2]6 [-] marche d’une armée; qqf. combat. - primum agmen: l’avant-garde. - novissimum (extremum) agmen: l’arrière-garde. - agmine citato: à pas accéléré, à marche forcée. - quadrato agmine: en marche sur quatre colonnes (les bagages au centre), en bataillon carré, en ordre de bataille. - tripartito agmine: en marche sur trois colonnes. - claudere (cogere) agmen: fermer la marche. - agmen constituere: arrêter les troupes, faire halte. - agmine facto: en rangs serrés. - conferto agmine cervi, Virg.: les cerfs en troupe serrée. - terna agmina dentis, Stat.: triple rangée de dents. - effuso agmine adventare, Liv. 44: approcher en bandes dispersées. - effuso agmine abire, Liv.: s'en aller à la débandade.* * *Agmen, agminis, pen. corr. n. g. Une armee quand elle marche.\Agmen. Virgil. Impetuosité.\Agmen. Virgil. Mouvement.\Agmen. Liu. Compaignie et multitude, Troupe.\Aligerum agmen. Virgil. Multitude d'oiseaux.\Aquarum agmen. Virgil. Impetuosité d'eaues.\Celere agmen remorum. Virg. Agitation, ou remuement, ou impetuosite à avirons.\Citum agmen. Tacit. Marchant viste.\Clypeata agmina. Virgil. Garnis de boucliers.\Confertum agmen. Virg. Multitude espesse et serree.\Densum agmen. Virg. Compaignie de gents de cheval.\Ferrata agmina. Horat. Armez.\Incompositum. Liu. Qui marche sans ordre.\Molle. Tacit. Effeminé.\Palatia agmina. Sil. Qui vont errants par ci par là sans tenir ordre.\Perpetuum. Cic. Continu, Qui s'entretient.\Pilata agmina. Virg. Embastonnez de telle maniere de dards.\Puerile agmen. Virg. Assemblee d'enfants.\Quadratum agmen. Cic. Un squadron de gensdarmes.\Seruilia agmina. Lucan. Multitude de serfs.\Tardum agmen. Virg. Qui chemine lentement et pesamment.\Terrestre agmen. Lucan. Armee cheminant par terre.\Agere agmen. Virg. Mener, Conduire.\Carpitur agmen. Plin. iunior. Quand les ennemis prennent ou tuent quelcun de ceuls qui s'escartent, et ne sont en la grande troupe.\Cingi agminibus. Ouid. Estre environné.\Cogere agmen. Ouid. Liu. Estre derriere l'armee, et la faire serrer et tenir ensemble: à fin que nul ne s'escarte, ou soit surprins des ennemis, Mener la queue, Faire l'arrieregarde.\Metere agmen. Sil. Trencher, Tuer.\Tripartitum agmen. Tacit. Divisé en trois bandes. -
2 extenuo
extenuo, āre, āvi, ātum - tr. - [st2]1 [-] rendre mince, amincir, amenuiser, effiler; affaiblir. [st2]2 [-] diminuer, affaiblir; atténuer, amoindrir, réduire, rabaisser. - extenuare sumptus: réduire les dépenses. - extenuare vocem: affaiblir la voix. - extenuare aciem, Liv.: resserrer le bataillon, en diminuer la profondeur.* * *extenuo, āre, āvi, ātum - tr. - [st2]1 [-] rendre mince, amincir, amenuiser, effiler; affaiblir. [st2]2 [-] diminuer, affaiblir; atténuer, amoindrir, réduire, rabaisser. - extenuare sumptus: réduire les dépenses. - extenuare vocem: affaiblir la voix. - extenuare aciem, Liv.: resserrer le bataillon, en diminuer la profondeur.* * *Extenuo, extenuas, extenuare: vt Extenuare in puluerem inutilem. Plin. Menuiser, Delier, Attenvrir, Extenuer, Agreslir.\Extenuare census cuiusque ciuis. Cic. Appetisser et amoindrir.\Extenuatur cibus dentibus. Cic. Est masché et amenuisé, ou rompu menu.\Extenuare corpus. Plin. Amaigrir et faire gresle, Attenuer, Extenuer.\Crimen. Cice. Extenuer, Escrire par attenuation, Faire le cas moindre qu'il n'est, Diminuer.\Extenuare et diluere molestias. Cic. Alleger.\Extenuatur spes et euanescit. Cic. S'amoindrit et se passe.\Extenuare verbis bellicas laudes, aut munus aliquod. Cic. Rabbaisser, Ravaller. -
3 phalanx
phălanx, angis, f. [st2]1 [-] phalange (corps d'infanterie en rangs serrés). [st2]2 [-] troupe, bataillon, armée. [st2]3 [-] foule, multitude. - [gr]gr. ϕάλαγξ, αγγος. - gén. plur. -angum; acc. -anges, -angas. - phalange facta, Liv.: en formant la phalange (en serrant les rangs).* * *phălanx, angis, f. [st2]1 [-] phalange (corps d'infanterie en rangs serrés). [st2]2 [-] troupe, bataillon, armée. [st2]3 [-] foule, multitude. - [gr]gr. ϕάλαγξ, αγγος. - gén. plur. -angum; acc. -anges, -angas. - phalange facta, Liv.: en formant la phalange (en serrant les rangs).* * *Phalanx, phalangis, foem. gene. Liu. Une armee de huict mille hommes de pied. -
4 turma
turma, ae, f. [st2]1 [-] turme, escadron (de cavalerie, 30 hommes, plus 3 officiers). [st2]2 [-] troupe, bataillon, multitude, foule.* * *turma, ae, f. [st2]1 [-] turme, escadron (de cavalerie, 30 hommes, plus 3 officiers). [st2]2 [-] troupe, bataillon, multitude, foule.* * *Turma, turmae. Cic. Bande de gensdarmes.\Mortales turmae. Horat. Troupes d'hommes mortels. -
5 turris
turris, is, f. (acc. turrim, qqf. turrem; abl. turri ou turre) [st2]1 [-] tour, palais, château, lieu fortifié. [st2]2 [-] tour en bois, tour mobile. [st2]3 [-] tour (sur le pont d'un vaisseau). [st2]4 [-] tour (placée sur le dos d'un éléphant). [st2]5 [-] Varr. Ov. pigeonnier, colombier. [st2]6 [-] Gell. bataillon carré; ordre de bataille, formant un carré.* * *turris, is, f. (acc. turrim, qqf. turrem; abl. turri ou turre) [st2]1 [-] tour, palais, château, lieu fortifié. [st2]2 [-] tour en bois, tour mobile. [st2]3 [-] tour (sur le pont d'un vaisseau). [st2]4 [-] tour (placée sur le dos d'un éléphant). [st2]5 [-] Varr. Ov. pigeonnier, colombier. [st2]6 [-] Gell. bataillon carré; ordre de bataille, formant un carré.* * *Turris, huius turris, f. g. Caesar. Une tour.\Fiunt etiam turres ambulatoriae, de quibus Vegetius. Qu'on trainoit sur des roues. -
6 agmen
agmen, minis, n. (v. ago; vgl. altind. ájman, ›Bahn, Zug‹), der Zug, sowohl die Bewegung, als die sich bewegende Menge od. Masse, I) im allg.: 1) lebender Wesen: a) von Menschen, der Zug, Trupp, die Schar, agmen perpetuum totius Italiae, Cic.: stipatus agmine patriciorum, Liv.: hominum turba mulierum puerorumque agminibus immixta, Liv.: magnus comitatus fuit regius cum amicorum tum satellitum turbā stipante; non minore agmine legati venerunt, Liv. – Eumenidum agmina, Verg.: agminibus comitum qui modo cinctus erat, Ov. – b) v. Tieren = der Zug, Schwarm, die Koppel (Hunde), Kette (Rebhühner), das Rudel (Hirsche), rapidum agmen, v. Jagdhunden, Ov.: agmen ferarum, Ov.: aligerum agmen, v. Schwänen, Verg.: frugilegas aspeximus agmine longo formicas, Ov.: graniferum agmen, v. Ameisen, Ov.; vgl. unten no. II, 2, d.
2) v. Lebl.: a) vom Zug, Strom des Wassers, leni od. dulci fluit agmine flumen (Thybris u. dgl.), sanftwallenden Zuges, Enn., Lucr. u. Verg.: u. vom Regenstrom, immensum caelo venit agmen aquarum, ein endloses Heer von Gewässern, Verg. – b) von den Atomen, agmine condenso naturam corporis explent, in einen dichten Haufen gedrängt, Lucr. 1, 606. – c) von den Wolken, ubicumque magis denso sunt agmine nubes, wo die Wolken dichter sich häufen, Lucr. 6, 100. – d) vom »Zuge« der Ruder, agmine remorum celeri, mit raschem Ruderschlag, Verg. Aen. 5, 211. – e) vom »Zuge«, von der »Menge Gänge« der Speisen, coli tanto agmine mensas, Sil. 11, 284. – f) von der »Reihe« der Zähne, terna agmina adunci dentis, Stat. Theb. 5, 509. – g) von den »Windungen« der Schlange, extremae agmina caudae, Verg.: illi agmine certo (sicheren Zuges) Laocoonta petunt, Verg. – h) von den »Schwingungen« der Lanze, tremulo venit agmine cornus, Sil. 14, 442. – i) von einer in sich zusammenhängenden Menge, agmen vitis, ein Reisigbündelchen von Rebenholz, Cael. Aur. chron. 2, 13, 167. – k) übtr.: α) vom »Zuge« der Rede, crispum agmen orationis, Gell. 1, 4, 4. – β) des Schicksals, agmina fati et volumina, die unerforschlichen Wege des Sch., Gell. 6, 2, 5. – γ) v. der Menge der Geschäfte, tot nexibus, tot quasi catenis maius in dies occupationum agmen extenditur, dehnt sich der Zug (die Reihe) der G. aus, Plin. ep. 2, 8. § 3.
II) als milit. t.t., der Heereszug, d.i. 1) abstr., der Zug, Marsch eines Heeres, der Heereszug, Marschzug, die Marschkolonne, ne miles gregarius in castris neve in agmine servum aut iumentum haberet, Sall.: citato agmine iter, Liv.: effuso agmine abire, Liv.: de exercitu, de castris, de agminibus dicere, Cic.: rudis agminum, der Märsche (poet. = des Kriegsdienstes), Hor. carm. 3, 2, 9.
2) konkr.: a) der Heereszug, die Marschkolonne, der auf dem Marsche befindliche Heerhaufen, α) des Fußvolks, phalanx, agmen magis, quam acies, Liv.: magis agmina, quam acies in via concurrerunt, Liv. (s. Fabri Liv. 21, 57, 12 viele Beisp.): intentus miles, ut ordo agminis in aciem assisteret, sowie der Zug geordnet war, zur Schlacht auch anzutreten, Tac.: retro in agmen suorum infenso cessit hosti, Liv. – agmine, im Zuge, zugweise, agmine ingredi, agmine ire ad Urbem, Liv. – uno agmine abire, irrumpere in Urbem, Liv. - – agmine instructo, in gerüstetem Zuge, marschfertig, Liv.; ähnlich agmine facto, in geschlossenem Zuge, Verg.: tripertito agmine, in drei Heerhaufen (Marschkolonnen) geteilt, Tac. – agm. pilatum, Verg., od. iustum, Tac., ein in geschlossenen Reihen marschierendes Kriegsheer. – agmen confertum, ein dicht gedrängter, dicht geschlossener Heerhaufen, Sen. ad Marc. 16, 4 (vgl. unten no. d aus Verg. georg. 3, 369 sq.). – agm. quadratum, das in geordnetem Zuge (der nach allen vier Seiten hin sofort Front machen u. in Schlachtordnung treten konnte, mit dem Gepäck in der Mitte) marschierende Kriegsheer (so daß das ganze Heer gleichsam ein Parallelogramm bildete, also nie = bataillon carré); dah. oft agmine quadrato, »in geordnetem Zuge, in geschlossenen Gliedern, in Schlachtordnung, en ligne«, zB. incedere, ire, ingredi, Sall., Curt. u.a.: u. dav. munito agmine, in gedecktem Zuge, Sall.: u. im Ggstz. agmine incauto, ut inter pacatos, Liv. – agm. obliquum, in schiefer Schlachtordnung aus der Flanke marschierend, Curt.: agm. primum, der Vortrab, die Vorhut, Spitze (des Heeres auf dem Marsche), Caes.: agm. medium, die Mitte (das Zentrum), Caes.: agm. extremum od. novissimum, der Nachtrab, die Nachhut, Caes. u.a. – agmen ducere, den Zug, das Heer anführen, Cic. Tusc. 2, 35 (v. Marius): ducit Amazonidum agmina Penthesilea, Verg. Aen. 1, 490. – agmen claudere, den Zug schließen u. decken, Curt.: agmen claudere et novissimis praesidio esse, den Zug schließen und die Nachhut bilden, Caes. – agmen cogere, den Zug hinten zusammenhalten (so daß die einzelnen hübsch beim Zuge bleiben) und decken, primae legionariae cohortes ibant, levis armatura et equites agmen cogebant, Liv. (vgl. unten no. d aus Solin. 25, 4). – agmen constituere, mit dem Zuge Halt machen, Sall. u.a. (s. Drak. Liv. 27, 16, 11 Beisp. aus Liv.). – agmen carpere, s. carpo. – im Bilde, educenda deinde dictio est ex hac domestica exercitatione et umbratili medium in agmen (mitten in den Heereszug), in pulverem, in clamorem, in castra atque in aciem forensem, Cic.: ut nec duces simus nec agmen cogamus, weder die Ersten noch die Letzten seien, Cic.: velut in agmen et numerum, gleichs. den Zug zu schließen u. die Zahl voll zu machen, Tac. – β) der Reiter, agm. equitum, Liv.: agm. equestre, Ov. – b) vom Zug der Flotte (weil dem Zug des Landesheeres ähnlich), das Geschwader, Liv. 21, 27, 8 (wo navium agmen); 31, 13, 1; 33, 41, 9; 37, 29, 7 u. 8. – c) vom Zuge des Gepäckes impedimentorum, Tac. ann. 2, 5: omnium impedimentorum agmen cogere (vgl. vorher no. a, α), Hirt. b.G. 8, 8, 3: non minore agmine rerum captarum quam suo prae se acto, Liv. 34, 52, 2. – d) übtr., v. Zuge gleichs. ein Heer bildender Tiere, natu maximus (elephantus) ducit agmen, aetate proximus cogit sequentes (vgl. vorher no. a), Solin. 25, 4: conferto agmine cervi torpent mole novā, Verg. georg. 8, 369 sq. (vgl. vorher no. a aus Sen. ad Marc. 16, 4): e pastu decedens agmine magno corvorum exercitus, Verg.: v. Ameisen, it nigrum campis agmen; u. pars agmina cogunt (s. oben no. a), Verg.: apes agmine facto (in geschlossenem Zuge, s. oben no. a) ignavum fucos pecus a praesepibus arcent, Verg. – u.v. personif. lebl. Ggstdn., venti velut agmine facto, quā data porta, ruunt, Verg.: diffugiunt stellae, quarum agmina cogit Lucifer, Ov. – v. der Zeit, sic ordinandus est dies omnis, tamquam cogat agmen, der letzte sei (s. no. a), Sen. ep. 12, 7. – / agmen, f., Iord. Get. 7, 50.
-
7 quadratus
[st1]1 [-] quadrātus, a, um: part. passé de quadro. - [abcl][b]a - équarri, taillé à angles droits. - [abcl]b - carré, quadrangulaire. - [abcl]c - bien taillé, bien proportionné, symétrique, régulier, convenable. - [abcl]d - carré, trapu, robuste, vigoureux.[/b] - quadratum saxum: pierre de taille. - quadrata littera, Petr.: lettre capitale. - quadratus numerus, Gell.: nombre carré. - quadratus versus, Gell.: vers de huits pieds, vers tétramètre. - paene quadrato agmine instructo, Caes. BG. 8: l'armée rangée à peu près en carré (= en ordre de bataille). - quadrati boves, Col.: boeufs robustes. - statura fuit quadrata, Suet. Vesp.: il était de stature carrée. - quadrata Roma, Enn.: Rome bâtie en carré (ancienne Rome construite sur le mont Palatin). - quadratum, i, n.: - [abcl]a - un carré. - [abcl]b - quadrat (t. d'astr.). - in quadratum, Plin.: en carré. [st1]2 [-] quadratus, i, m.: - [abcl][b]a - Cass. un carré. - [abcl]b - Chalc. nombre carré.[/b] [st1]3 [-] Quadratus, i, m.: Hirt. Quadratus (surnom).* * *[st1]1 [-] quadrātus, a, um: part. passé de quadro. - [abcl][b]a - équarri, taillé à angles droits. - [abcl]b - carré, quadrangulaire. - [abcl]c - bien taillé, bien proportionné, symétrique, régulier, convenable. - [abcl]d - carré, trapu, robuste, vigoureux.[/b] - quadratum saxum: pierre de taille. - quadrata littera, Petr.: lettre capitale. - quadratus numerus, Gell.: nombre carré. - quadratus versus, Gell.: vers de huits pieds, vers tétramètre. - paene quadrato agmine instructo, Caes. BG. 8: l'armée rangée à peu près en carré (= en ordre de bataille). - quadrati boves, Col.: boeufs robustes. - statura fuit quadrata, Suet. Vesp.: il était de stature carrée. - quadrata Roma, Enn.: Rome bâtie en carré (ancienne Rome construite sur le mont Palatin). - quadratum, i, n.: - [abcl]a - un carré. - [abcl]b - quadrat (t. d'astr.). - in quadratum, Plin.: en carré. [st1]2 [-] quadratus, i, m.: - [abcl][b]a - Cass. un carré. - [abcl]b - Chalc. nombre carré.[/b] [st1]3 [-] Quadratus, i, m.: Hirt. Quadratus (surnom).* * *Quadratus, pen. prod. Participium, siue Nomen. Liu. Quarré, Esquarri.\Quadratum agmen. Cic. Un esquadron ou bataillon de gents de guerre.\Corpus quadratum. Cels. De moyenne stature, ne trop long ne trop court, ne trop gros ne trop gresle, Bien formé et membru.\Lapis quadratus. Plin. iunior. Pierre de taille.\Quadrati boues grandibus membris. Colum. Quarrez et bien membruz. -
8 agmen
agmen, minis, n. (v. ago; vgl. altind. ájman, ›Bahn, Zug‹), der Zug, sowohl die Bewegung, als die sich bewegende Menge od. Masse, I) im allg.: 1) lebender Wesen: a) von Menschen, der Zug, Trupp, die Schar, agmen perpetuum totius Italiae, Cic.: stipatus agmine patriciorum, Liv.: hominum turba mulierum puerorumque agminibus immixta, Liv.: magnus comitatus fuit regius cum amicorum tum satellitum turbā stipante; non minore agmine legati venerunt, Liv. – Eumenidum agmina, Verg.: agminibus comitum qui modo cinctus erat, Ov. – b) v. Tieren = der Zug, Schwarm, die Koppel (Hunde), Kette (Rebhühner), das Rudel (Hirsche), rapidum agmen, v. Jagdhunden, Ov.: agmen ferarum, Ov.: aligerum agmen, v. Schwänen, Verg.: frugilegas aspeximus agmine longo formicas, Ov.: graniferum agmen, v. Ameisen, Ov.; vgl. unten no. II, 2, d.2) v. Lebl.: a) vom Zug, Strom des Wassers, leni od. dulci fluit agmine flumen (Thybris u. dgl.), sanftwallenden Zuges, Enn., Lucr. u. Verg.: u. vom Regenstrom, immensum caelo venit agmen aquarum, ein endloses Heer von Gewässern, Verg. – b) von den Atomen, agmine condenso naturam corporis explent, in einen dichten Haufen gedrängt, Lucr. 1, 606. – c) von den Wolken, ubicumque magis denso sunt agmine nubes, wo die Wolken dichter sich häufen, Lucr.————6, 100. – d) vom »Zuge« der Ruder, agmine remorum celeri, mit raschem Ruderschlag, Verg. Aen. 5, 211. – e) vom »Zuge«, von der »Menge Gänge« der Speisen, coli tanto agmine mensas, Sil. 11, 284. – f) von der »Reihe« der Zähne, terna agmina adunci dentis, Stat. Theb. 5, 509. – g) von den »Windungen« der Schlange, extremae agmina caudae, Verg.: illi agmine certo (sicheren Zuges) Laocoonta petunt, Verg. – h) von den »Schwingungen« der Lanze, tremulo venit agmine cornus, Sil. 14, 442. – i) von einer in sich zusammenhängenden Menge, agmen vitis, ein Reisigbündelchen von Rebenholz, Cael. Aur. chron. 2, 13, 167. – k) übtr.: α) vom »Zuge« der Rede, crispum agmen orationis, Gell. 1, 4, 4. – β) des Schicksals, agmina fati et volumina, die unerforschlichen Wege des Sch., Gell. 6, 2, 5. – γ) v. der Menge der Geschäfte, tot nexibus, tot quasi catenis maius in dies occupationum agmen extenditur, dehnt sich der Zug (die Reihe) der G. aus, Plin. ep. 2, 8. § 3.II) als milit. t.t., der Heereszug, d.i. 1) abstr., der Zug, Marsch eines Heeres, der Heereszug, Marschzug, die Marschkolonne, ne miles gregarius in castris neve in agmine servum aut iumentum haberet, Sall.: citato agmine iter, Liv.: effuso agmine abire, Liv.: de exercitu, de castris, de agminibus dicere, Cic.: rudis agminum, der Märsche (poet. = des Kriegsdienstes), Hor. carm. 3, 2, 9.————2) konkr.: a) der Heereszug, die Marschkolonne, der auf dem Marsche befindliche Heerhaufen, α) des Fußvolks, phalanx, agmen magis, quam acies, Liv.: magis agmina, quam acies in via concurrerunt, Liv. (s. Fabri Liv. 21, 57, 12 viele Beisp.): intentus miles, ut ordo agminis in aciem assisteret, sowie der Zug geordnet war, zur Schlacht auch anzutreten, Tac.: retro in agmen suorum infenso cessit hosti, Liv. – agmine, im Zuge, zugweise, agmine ingredi, agmine ire ad Urbem, Liv. – uno agmine abire, irrumpere in Urbem, Liv. - – agmine instructo, in gerüstetem Zuge, marschfertig, Liv.; ähnlich agmine facto, in geschlossenem Zuge, Verg.: tripertito agmine, in drei Heerhaufen (Marschkolonnen) geteilt, Tac. – agm. pilatum, Verg., od. iustum, Tac., ein in geschlossenen Reihen marschierendes Kriegsheer. – agmen confertum, ein dicht gedrängter, dicht geschlossener Heerhaufen, Sen. ad Marc. 16, 4 (vgl. unten no. d aus Verg. georg. 3, 369 sq.). – agm. quadratum, das in geordnetem Zuge (der nach allen vier Seiten hin sofort Front machen u. in Schlachtordnung treten konnte, mit dem Gepäck in der Mitte) marschierende Kriegsheer (so daß das ganze Heer gleichsam ein Parallelogramm bildete, also nie = bataillon carré); dah. oft agmine quadrato, »in geordnetem Zuge, in geschlossenen Gliedern, in Schlachtordnung, en ligne«, zB. incedere, ire, ingredi, Sall.,————Curt. u.a.: u. dav. munito agmine, in gedecktem Zuge, Sall.: u. im Ggstz. agmine incauto, ut inter pacatos, Liv. – agm. obliquum, in schiefer Schlachtordnung aus der Flanke marschierend, Curt.: agm. primum, der Vortrab, die Vorhut, Spitze (des Heeres auf dem Marsche), Caes.: agm. medium, die Mitte (das Zentrum), Caes.: agm. extremum od. novissimum, der Nachtrab, die Nachhut, Caes. u.a. – agmen ducere, den Zug, das Heer anführen, Cic. Tusc. 2, 35 (v. Marius): ducit Amazonidum agmina Penthesilea, Verg. Aen. 1, 490. – agmen claudere, den Zug schließen u. decken, Curt.: agmen claudere et novissimis praesidio esse, den Zug schließen und die Nachhut bilden, Caes. – agmen cogere, den Zug hinten zusammenhalten (so daß die einzelnen hübsch beim Zuge bleiben) und decken, primae legionariae cohortes ibant, levis armatura et equites agmen cogebant, Liv. (vgl. unten no. d aus Solin. 25, 4). – agmen constituere, mit dem Zuge Halt machen, Sall. u.a. (s. Drak. Liv. 27, 16, 11 Beisp. aus Liv.). – agmen carpere, s. carpo. – im Bilde, educenda deinde dictio est ex hac domestica exercitatione et umbratili medium in agmen (mitten in den Heereszug), in pulverem, in clamorem, in castra atque in aciem forensem, Cic.: ut nec duces simus nec agmen cogamus, weder die Ersten noch die Letzten seien, Cic.: velut in agmen et numerum, gleichs. den Zug zu————schließen u. die Zahl voll zu machen, Tac. – β) der Reiter, agm. equitum, Liv.: agm. equestre, Ov. – b) vom Zug der Flotte (weil dem Zug des Landesheeres ähnlich), das Geschwader, Liv. 21, 27, 8 (wo navium agmen); 31, 13, 1; 33, 41, 9; 37, 29, 7 u. 8. – c) vom Zuge des Gepäckes impedimentorum, Tac. ann. 2, 5: omnium impedimentorum agmen cogere (vgl. vorher no. a, α), Hirt. b.G. 8, 8, 3: non minore agmine rerum captarum quam suo prae se acto, Liv. 34, 52, 2. – d) übtr., v. Zuge gleichs. ein Heer bildender Tiere, natu maximus (elephantus) ducit agmen, aetate proximus cogit sequentes (vgl. vorher no. a), Solin. 25, 4: conferto agmine cervi torpent mole novā, Verg. georg. 8, 369 sq. (vgl. vorher no. a aus Sen. ad Marc. 16, 4): e pastu decedens agmine magno corvorum exercitus, Verg.: v. Ameisen, it nigrum campis agmen; u. pars agmina cogunt (s. oben no. a), Verg.: apes agmine facto (in geschlossenem Zuge, s. oben no. a) ignavum fucos pecus a praesepibus arcent, Verg. – u.v. personif. lebl. Ggstdn., venti velut agmine facto, quā data porta, ruunt, Verg.: diffugiunt stellae, quarum agmina cogit Lucifer, Ov. – v. der Zeit, sic ordinandus est dies omnis, tamquam cogat agmen, der letzte sei (s. no. a), Sen. ep. 12, 7. – ⇒ agmen, f., Iord. Get. 7, 50.
См. также в других словарях:
bataillon — [ batajɔ̃ ] n. m. • 1543; it. battaglione, augment. de battaglia → bataille 1 ♦ Vx ou littér. Troupe de combattants. ⇒ armée, troupe . Mod. Unité militaire de l infanterie groupant plusieurs compagnies. Bataillon d infanterie, du génie, de… … Encyclopédie Universelle
bataillon — BATAILLON. s. m. Troupe d infanterie de plusieurs centaines d hommes. Bataillon carré. Bataillon rond. Bataillon en bataille. Bataillon en colonne. Bataillon épais, serré. Former un bataillon. Serrer, étendre, rompre, rallier un bataillon. Percer … Dictionnaire de l'Académie Française 1798
bataillon — Bataillon. sub. m. Certain nombre de gens de pied rangez ensemble en ordre propre à combattre. Bataillon carré. bataillon espais, serré. former un bataillon. serrer, estendre, rompre un bataillon. percer, enfoncer, renverser un bataillon. ouvrir… … Dictionnaire de l'Académie française
Bataillon — (fr., spr. Batailjong), eine meist in 3 (bei den Engländern u. Jägern nur in 2) Gliedern gestellte Infanterieabtheilung von 500 bis 1000 Mann (in der österreichischen Armee im Kriege 1200 Mann). Als Maßstab für die Stärke eines B. ist angenommen … Pierer's Universal-Lexikon
bataillon — Bataillon, m. acut. Diminutif de bataille, Acies, comme le premier bataillon de l armée, ou de l ost, Prima acies, Liu. lib. 22. On disoit anciennement bataille pour bataillon … Thresor de la langue françoyse
Bataillon — Bataillon, Infanterieabtheilung von 600–1200 Mann, aus 4–6 Compagnien bestehend; 3–4 Bataillone bilden ein Regiment; man hat aber auch selbstständige Bataillone von Jägern, Schützen und Grenadieren. Das Bataillon hat seinen Stab und seine Fahne … Herders Conversations-Lexikon
Bataillon — Sn Truppenabteilung erw. fach. (16. Jh.) Entlehnung. Entlehnt aus frz. bataillon m., dieses aus it. battaglione m., einem Augmentativum zu it. battaglia f. Schlachttruppe , aus spl. battuālia f. Fechtübungen mit Stöcken , zu spl. battuere… … Etymologisches Wörterbuch der deutschen sprache
Bataillon — Bataillon: Die Bezeichnung der militärischen Einheit wurde Ende des 16. Jh.s aus frz. bataillon entlehnt, das seinerseits aus it. battaglione, einer Vergrößerungsform von it. battaglia (= frz. bataille) »Schlacht; Schlachthaufen«, stammt. Voraus… … Das Herkunftswörterbuch
Bataillon — (franz., spr. tajóng, taljōn), aus meist vier Kompagnien bestehender Verband der Infanterie, Fußartillerie, Pioniere und des Trains, unter dem Befehl eines Stabsoffiziers (Major). Mehrere Bataillone bilden ein Regiment. Die Bezeichnung B. stammt… … Meyers Großes Konversations-Lexikon
Bataillon — (frz., spr. ăjohn), Fußtruppe von 600 1000 Mann, aus 4 (Deutschland) bis 6 Kompagnien bestehend. 2 4 B. bilden ein Infanterie oder Fußartillerieregiment, oder als Jäger , Schützen , Pionier , Train , Fußartillerie B. selbständig … Kleines Konversations-Lexikon
Bataillon — Bataillon, Marcel … Enciclopedia Universal