-
1 apte
aptē, adv. [aptus] [st1]1 [-] de telle façon que tout se tient, avec une liaison parfaite. - Cic Tim 15; fg, F. 5, 95. [st1]2 [-] en parl. du style avec une liaison harmonieuse des mots. - composite et apte dicere, Cic. Or. 236: s'exprimer en phrases bien agencées et liées. - apte et numerose, Cic. Or 219: en phrases bien liées et rythmées. - concluse apteque, Cic. Or. 177: en phrases périodiques et bien liées. - apte cadere, Cic.: se terminer avec harmonie. [st1]3 [-] de façon appropriée, d'une manière qui s'ajuste, convenablement. - illa ita apte in scaphis includebat, ut... Cic. Verr. 4, 54: ces ornements, il les incrustait dans les coupes en les ajustant si habilement que... - palpebræ aptissime factæ ad claudendas pupillas, Cic. Nat. 2, 142: paupières admirablement disposées pour recouvrir la prunelle des yeux. - casum apte et quiete ferre, Cic. Tusc. 4, 38: supporter les malheurs [en s'ajustant] avec soumission et avec calme. - (oculis) motus animarum significare apte cum genere ipso orationis, Cic. de Or. 3, 222: traduire (par le regard) ses sentiments en conformité avec le ton même du discours. - ad rerum dignitatem apte loqui, Cic, de Or. 1, 144: adapter l'expression à la dignité du sujet.* * *aptē, adv. [aptus] [st1]1 [-] de telle façon que tout se tient, avec une liaison parfaite. - Cic Tim 15; fg, F. 5, 95. [st1]2 [-] en parl. du style avec une liaison harmonieuse des mots. - composite et apte dicere, Cic. Or. 236: s'exprimer en phrases bien agencées et liées. - apte et numerose, Cic. Or 219: en phrases bien liées et rythmées. - concluse apteque, Cic. Or. 177: en phrases périodiques et bien liées. - apte cadere, Cic.: se terminer avec harmonie. [st1]3 [-] de façon appropriée, d'une manière qui s'ajuste, convenablement. - illa ita apte in scaphis includebat, ut... Cic. Verr. 4, 54: ces ornements, il les incrustait dans les coupes en les ajustant si habilement que... - palpebræ aptissime factæ ad claudendas pupillas, Cic. Nat. 2, 142: paupières admirablement disposées pour recouvrir la prunelle des yeux. - casum apte et quiete ferre, Cic. Tusc. 4, 38: supporter les malheurs [en s'ajustant] avec soumission et avec calme. - (oculis) motus animarum significare apte cum genere ipso orationis, Cic. de Or. 3, 222: traduire (par le regard) ses sentiments en conformité avec le ton même du discours. - ad rerum dignitatem apte loqui, Cic, de Or. 1, 144: adapter l'expression à la dignité du sujet.* * *Apte, qualitatis Aduerbium, aptius, aptissime. Cic. Proprement, Convenablement, Pertinemment. -
2 apte
aptē, Adv. m. Compar. u. Superl. (aptus), I) genau angefügt, -anschließende passend, genau, mundi corpus apte cohaeret, hängt eng zusammen, Cic.: ad pedem apte convenire, v. Schuh, Cic.: pileum capiti apte reponere, Liv.: übtr., a) rhetor., aptissime inter se cohaerere (v. Worten), Cic.: m. cum u. Abl., apte cum genere ipso orationis, genau an den Charakter der Rede sich anschl., Cic. de or. 3, 222. – b) moral., mit Fügung, hunc (casum) apte et quiete ferre, Cic. Tusc. 4, 38. – II) angemessen, passend, geeignet, bequem, apte locare equitem, Liv.: apte tegere, Liv.: apte facere, apte dicere, Cic.: aptius suis referentur locis, Plin. – m. ad u. Akk., fabricatum ad id apte ferculum, Liv.: ut dicamus aliquid ad tempus apte, Cic.
-
3 apte
aptē, Adv. m. Compar. u. Superl. (aptus), I) genau angefügt, -anschließende passend, genau, mundi corpus apte cohaeret, hängt eng zusammen, Cic.: ad pedem apte convenire, v. Schuh, Cic.: pileum capiti apte reponere, Liv.: übtr., a) rhetor., aptissime inter se cohaerere (v. Worten), Cic.: m. cum u. Abl., apte cum genere ipso orationis, genau an den Charakter der Rede sich anschl., Cic. de or. 3, 222. – b) moral., mit Fügung, hunc (casum) apte et quiete ferre, Cic. Tusc. 4, 38. – II) angemessen, passend, geeignet, bequem, apte locare equitem, Liv.: apte tegere, Liv.: apte facere, apte dicere, Cic.: aptius suis referentur locis, Plin. – m. ad u. Akk., fabricatum ad id apte ferculum, Liv.: ut dicamus aliquid ad tempus apte, Cic. -
4 aptē
aptē adv. with sup. [aptus], closely, fitly, suitably, rightly: cohaerere: (pilleum) capiti reponit, L.: inter se quam aptissime cohaerere. — Fig., fitly, suitably, properly, duly, rightly: quid apte fiat: casum ferre: equite apte locato, L.: adire, opportunely, O.: ad rerum dignitatem loqui: fabricato ad id apte ferculo, L.: ut pendeat (chlamys) apte, becomingly, O.* * *aptius, aptissime ADVclosely, snugly, so to fit tightly/exactly; neatly, aptly; suitably; fittingly -
5 apte
apte apte удачно -
6 apte
apte apte метко, кстати -
7 apte
aptē [ aptus ]1) плотно (pileum capiti a. reponĕre L)2) стройно, связно ( dicere C)3) впоруad pedem a. convenire C — быть по ноге, впору ( об обуви)mundi corpus a. cohaeret C — мировой организм есть неразрывное (гармоничное) целое4) соответственно, применительно (a. cum genere ipso orationis C)5) удобно, надлежащим образом ( locare aliquem L)6) удачно, целесообразно (facere, loqui C)7) с достоинством или покорно (aliquid a. et quiete ferre C) -
8 apte
aptē, adv., v. apo, P. a. fin. -
9 apte
adv.ладно, складно, удачно, кстати, метко, удобно, впору, плотно -
10 apo
I.A.. To fasten, attach, join, bind, tie to (syn.: ligo, adligo, jungo, conjungo, recto): comprehendere antiqui vinculo apere dicebant, Paul. ex Fest. s. v. apex, p. 18 Müll.; cf. apex; used only in part. perf. pass. aptus (the P. a. v. infra):B.uteri terrae radicibus apti,
fastened to the earth, Lucr. 5, 808 (Lachm., terram and apti = adepti):bracchia validis ex apta lacertis,
united with the strong shoulders, id. 4, 829:gladium e lacunari setā equinā aptum demitti jussit,
Cic. Tusc. 5, 21, 62:linguam vinclis de pectore imo aptis moveri,
Gell. 1, 15.—Trop.: ex aliquā re (like pendere ex aliquā re), depending upon, arising from (so only in Cic.):II.rerum causae aliae ex aliis aptae et necessitate nexae,
Cic. Tusc. 5, 25, 70:honestum, ex quo aptum est officium,
id. Off. 1, 18, 60; id. Fin. 2, 14, 47:ex quā re (sc. virtute) una vita omnis apta sit,
id. Ac. 2, 10, 31:causa ex aeternis causis apta,
id. Fat. 15, 34:cui viro ex se apta sunt omnia, etc.,
id. Tusc. 5, 12, 36 (as transl. of Plat. Menex. p. 302: Hotôi gar andri eis heauton anêrtêtai panta, etc.); cf. id. Fam. 5, 13.—Once also with pendere:non ex verbis aptum pendere jus,
Cic. Caecin. 18.—Also without ex:vitā modicā et aptā virtute perfrui,
Cic. Leg. 1, 21, 56:rudentibus apta fortuna,
id. Tusc. 5, 14, [p. 138] 40.—A.. Joined, bound, or tied together, connected:B.aptum conexum et colligatum significat,
Non. p. 234, 32 (so most freq. in Lucr.):conjugio corporis atque animae consistimus uniter apti,
Lucr. 3, 846; 5, 555; 5, 558:genus... validis aptum per viscera nervis,
bound together by the strong band of the sinews, id. 5, 928:quae memorare queam inter se singlariter apta,
id. 6, 1067 al.:facilius est apta dissolvere quam dissipata conectere,
Cic. Or. 71, 235:quā ex conjunctione caelum ita aptum est, ut, etc.,
id. Tim. 5:qui tam certos caeli motus, tamque omnia inter se conexa et apta viderit,
id. N. D. 2, 38, 97; Gell. 6, 2. —Trop.:III.omnia inter se apta et conexa,
Cic. Fin. 4, 19, 53:apta inter se et cohaerentia,
id. N. D 3, 1, 4:efficiatur aptum illud, quod fuerit antea diffiuens ac solutum,
id. Or. 70, 233.— Poet., with abl., endowed, furnished, or ornamented with something: fides alma, apta pinnis, furnished with wings, winged, Enn. ap. Cic. Off. 3, 29, 105:stellis fulgentibus apta caeli domus,
the abode of heaven studded with glittering stars, Lucr. 6, 357 (cf. id. 5, 1205: stellis micantibus aethera fixum);imitated by Verg.: caelum stellis fulgentibus aptum,
Verg. A. 11, 202, and:axis stellis ardentibus aptus,
id. ib. 4, 482:veste signis ingentibus aptā,
Lucr. 5, 1428:magis apta figura,
id. 2, 814: lucus opacus teneris fruticibus aptus, Varr. ap. Non. p. 235, 9:Tyrio prodeat apta sinu,
Tib. 1, 9, 70.—Hence,aptus, a, um, P. a., pr., fitted to something; hence, suited, suitable, proper, apposite, fit, appropriate, adapted, conformable to (cf. accommodatus and appositus, 2.).A.In gen.: aptus is, qui convenienter alicui junctus est, Paul. ex Fest. s. v. apex, p. 18 Müll. (so most freq. after the Cic. per.); constr. with ad or dat.; of persons always with dat.(α).With ad:(β).ossa habent commissuras ad stabilitatem aptas,
Cic. N. D. 2, 55, 139:in pulmonibus inest raritas quaedam ad hauriendum spiritum aptissima,
id. ib. 2, 55, 136:locus ad insidias aptior,
id. Mil. 20:calcei habiles et apti ad pedem,
id. de Or. 1, 54, 231:castra ad bellum ducendum aptissima,
Caes. B. C. 2, 37; so Vulg. 1 Par. 7, 40; ib. 2 Par. 26, 13:aptum ad proelium,
ib. 1 Reg. 14, 52:fornices in muro erant apti ad excurrendum,
Liv. 36, 23, 3 al. —With dat.:(γ).non omnia rebus sunt omnibus apta,
Lucr. 6, 961:aliis alias animantibus aptas Res,
id. 6, 773:initia apta et accommodata naturae,
Cic. Fin. 4, 17, 46:quod verum, simplex sincerumque sit, id esse naturae hominis aptissimum,
id. Off. 1, 4, 13:haec genera dicendi aptiora sunt adulescentibus,
id. Brut. 95, 223; so id. ib. 62, 326; id. Tusc. 1, 36, 87; id. Or. 22, 1 al.:quod aetati tuae esset aptissimum,
id. Off. 1, 2, 4; so Nep. Att. 16, 1:apta dies sacrificio,
Liv. 1, 45:venti aptiores Romanae quam suae classi,
id. 25, 37 al.:notavi portus puppibus aptos,
Ov. M. 3, 596; 4, 160:armis apta magis tellus,
Prop. 4, 22, 19:aptum equis Argos,
Hor. C. 1, 7, 9:apta vinculo conjugali,
Vulg. Ruth, 1, 12; ib. Luc. 9, 62:aptus amicis,
Hor. S. 2, 5, 43 et saep.— Other constrr.:With in (cf. Rudd. II. p. 96, n. 60):(δ).in quod (genus pugnae) minime apti sunt,
Liv. 38, 21:formas deus aptus in omnes,
apt for, easily changed into, Ov. M. 14, 765:in ceteros apta usus,
Vulg. Deut. 20, 20:vasa apta in interitum,
ib. Rom. 9, 22.—With qui (cf. Zumpt, §(ε).568): nulla videbatur aptior persona, quae de illā aetate loqueretur,
Cic. Am. 1, 4:est mihi, quae lanas molliat, apta manus,
Ov. H. 3, 70.—Poet., with inf:(ζ).(Circe) apta cantu veteres mutare figuras,
Tib. 4, 1, 63:aetas mollis et apta regi,
Ov. A. A. 1, 10.— Esp. freq.,Absol., Sall. H. Fragm. ap. Non. p. 235, 16:B.amor,
Prop. 4, 22, 42:saltus,
Ov. M. 2, 498:ars,
Tib. 1, 7, 60:apta oscula,
Tib. 1, 4, 54; Ov. H. 15, 132:lar aptus,
an extensive, satisfying possession, Hor. C. 1, 12, 43.—So in prose:aptus exercitus,
an army good in fight, ready for battle, Liv. 10, 25:tempus aptum,
the right time, id. 35, 19; so Vulg. Eccli. 20, 6 al.—Esp., in rhet., of the fitness, appropriateness of discourse:I.quid aptum sit, hoc est quid maxime decens in oratione,
Cic. de Or. 3, 55, 210; so apta oratio, which has the appropriate rhet. fulness and periodic rounding: numerosa et apta oratio, id. Or. 50, 168; cf. id. ib. 50, 70; so id. Brut. 17, 68:Thucydides verbis aptus et pressus,
exact and brief in expression, id. de Or. 2, 13, 56.—Hence, aptē, adv., closely, fitly, suitably, nicely, rightly.Lit.A.Absol.:B.atque ita apte cohaeret (mundi corpus), ut etc.,
Cic. Tim. 5: altera est nexa cum superiore et inde apteque pendens, id. ap. Non. p. 235, 18:capiti apte reponere,
Liv. 1, 34, 8.—With ad:C.apte convenire ad pedem,
Cic. Fin. 3, 14, 46.— Sup.,With inter:II. A.ut inter se quam aptissime cohaereant extrema (verba) cum primis etc.,
Cic. Or. 44, 149.—Absol.:B.facile judicabimus, quid eorum apte fiat,
Cic. Off. 1, 41, 146:quod est oratoris proprium, apte, distincte, ornate dicere,
id. ib. 1, 1, 2:apte et quiete ferre,
id. ib. 4, 17, 38:non equite apte locato,
Liv. 4, 37, 8:Qui doceant, apte quid tibi possit emi,
Ov. Am. 1, 8, 88:nec aliter imperium apte regi potest,
Curt. 8, 8, 13:floribus compositis apte et utiliter,
Plin. 11, 16, 16, § 46. — Comp.:qualia aptius suis referentur locis,
Plin. 2, 62, 62, § 153:Aptius haec puero, quam tibi, dona dabis,
Mart. 13, 26.—With dat.:C.si quid exierit numeris aptius,
Quint. 10, 12, 26.— Sup.:seruntur Parilibus tamen aptissime,
Plin. 19, 3, 24, § 69.—With ad:(ut) ad rerum dignitatem apte et quasi decore (loquamur),
Cic. de Or. 1, 32, 144:spolia ducis hostium caesi suspensa fabricato ad id apte ferculo gerens,
Liv. 1, 10, 5. -
11 habilis
hăbĭlis, e [habeo] [st1]1 [-] commode à tenir, à porter, à manier, qui va bien. - brevitate habiles gladii, Liv. 22, 46, 5: épées facilement maniables à cause de leur courte longueur. --- cf. Virg. En. 9, 305. - naves velis habiles, Tac. An. 2, 6: navires allant bien à la voile. - calcei habiles atque apti ad pedes, Cic. de Or. 1, 231: chaussures allant bien et adaptées aux pieds. - rubens non est habile tundendo, Plin. 34, 43: le fer rouge n'est pas facile à marteler. - corpus habilissimum quadratum est, neque gracile neque obesum, Cels. 2, 1: le corps le plus dispos est celui dont les formes sont bien proportionnées, sans maigreur, sans obésité. [st1]2 [-] qui va bien, bien adapté, bien approprié, apte. - figura corporis habilis et apta ingenio humano, Cic. Leg. 1, 26: une configuration du corps convenable et appropriée à l'esprit humain. - bos feturae habilis, Virg. G. 3, 62: génisse apte à la reproduction. - vites pinguibus terris habiles, Virg. G. 2, 92, vignes appropriées aux sols gras. - terra frumentis habilis, Col. 2, 2, 20: terre qui convient à la culture du blé. - sunt quidam in eisdem rebus habiles, Cic. de Or. 1, 115: d'aucuns sont bien adaptés (bien doués) sous ces mêmes rapports. - ingenium ad res diversissimas habilius, Liv. 21, 4, 3: esprit plus prompt à s'adapter aux choses les plus opposées. - equis habilis, Liv. 24, 48, 5: capable de (adroit à) manier les chevaux. - armis habilis, Vell. 2, 110, 3: apte à porter des armes. - vicina seni non habilis Lyco, Hor. O. 3, 19, 24: voisine qui n'est pas faite pour le vieillard Lycus. - nondum portandis habiles gravioribus armis, Sil. 11, 588: pas encore adroits à porter des armes trop lourdes. - habilis + inf.: apte à, propre à. - habiles pugnam lacessere pinus, Luc. 3, 553: vaisseaux aptes à attaquer. --- Stat. Th. 4, 225.* * *hăbĭlis, e [habeo] [st1]1 [-] commode à tenir, à porter, à manier, qui va bien. - brevitate habiles gladii, Liv. 22, 46, 5: épées facilement maniables à cause de leur courte longueur. --- cf. Virg. En. 9, 305. - naves velis habiles, Tac. An. 2, 6: navires allant bien à la voile. - calcei habiles atque apti ad pedes, Cic. de Or. 1, 231: chaussures allant bien et adaptées aux pieds. - rubens non est habile tundendo, Plin. 34, 43: le fer rouge n'est pas facile à marteler. - corpus habilissimum quadratum est, neque gracile neque obesum, Cels. 2, 1: le corps le plus dispos est celui dont les formes sont bien proportionnées, sans maigreur, sans obésité. [st1]2 [-] qui va bien, bien adapté, bien approprié, apte. - figura corporis habilis et apta ingenio humano, Cic. Leg. 1, 26: une configuration du corps convenable et appropriée à l'esprit humain. - bos feturae habilis, Virg. G. 3, 62: génisse apte à la reproduction. - vites pinguibus terris habiles, Virg. G. 2, 92, vignes appropriées aux sols gras. - terra frumentis habilis, Col. 2, 2, 20: terre qui convient à la culture du blé. - sunt quidam in eisdem rebus habiles, Cic. de Or. 1, 115: d'aucuns sont bien adaptés (bien doués) sous ces mêmes rapports. - ingenium ad res diversissimas habilius, Liv. 21, 4, 3: esprit plus prompt à s'adapter aux choses les plus opposées. - equis habilis, Liv. 24, 48, 5: capable de (adroit à) manier les chevaux. - armis habilis, Vell. 2, 110, 3: apte à porter des armes. - vicina seni non habilis Lyco, Hor. O. 3, 19, 24: voisine qui n'est pas faite pour le vieillard Lycus. - nondum portandis habiles gravioribus armis, Sil. 11, 588: pas encore adroits à porter des armes trop lourdes. - habilis + inf.: apte à, propre à. - habiles pugnam lacessere pinus, Luc. 3, 553: vaisseaux aptes à attaquer. --- Stat. Th. 4, 225.* * *Habilis, et hoc habile, pen. corr. Virg. Seant, Propre, et bienconvenant, Apte, Commode, Adroict, Dextre et habile à faire quelque chose.\Habilis ensis. Virgil. Maniable, Duquel on s'ayde aiseement, Commode.\Habilis gladius ad propiorem pugnam. Liu. Propre à se combatre de pres.\Habilis frumentis terra. Colum. Propre à porter froument.\Habile tundendo ferrum. Plin. Propre et en disposition pour estre martelé, comme quand il a esté bien chauffé en la fournaise.\Haec habilis breuitate sua est. Ouid. Bien advenant. -
12 compositus
compŏsĭtus, a, um part. passé de compono. [st2]1 [-] mis ensemble, réuni, rapproché. [st2]2 [-] apparié, confronté, comparé. [st2]3 [-] mis en réserve. [st2]4 [-] mis au repos, couché; enterré. [st2]5 [-] arrangé, disposé avec art, orné, réglé, façonné à, apte à. [st2]6 [-] concerté, convenu. [st2]7 [-] apaisé, calme, paisible, posé. [st2]8 [-] composé de; confectionné; inventé, feint. [st2]9 [-] composé, écrit, rédigé. - compositus ex anima et corpore: formé d'une âme et d'un corps. - composita acies, Tac.: armée rangée en bataille. - compositor nemo ad... Cic.: personne n'est plus apte à... - compositum mare, Ov.: mer calme. - vir aetate compositâ, Tac.: homme d'un âge mûr. - composito (ex composito, de composito): d'accord, de concert, d'après une convention. - conversatio dissimilium bene composita disturbat, Sen. Tranq. 17: la fréquentation de personnes différentes perturbe notre équilibre.* * *compŏsĭtus, a, um part. passé de compono. [st2]1 [-] mis ensemble, réuni, rapproché. [st2]2 [-] apparié, confronté, comparé. [st2]3 [-] mis en réserve. [st2]4 [-] mis au repos, couché; enterré. [st2]5 [-] arrangé, disposé avec art, orné, réglé, façonné à, apte à. [st2]6 [-] concerté, convenu. [st2]7 [-] apaisé, calme, paisible, posé. [st2]8 [-] composé de; confectionné; inventé, feint. [st2]9 [-] composé, écrit, rédigé. - compositus ex anima et corpore: formé d'une âme et d'un corps. - composita acies, Tac.: armée rangée en bataille. - compositor nemo ad... Cic.: personne n'est plus apte à... - compositum mare, Ov.: mer calme. - vir aetate compositâ, Tac.: homme d'un âge mûr. - composito (ex composito, de composito): d'accord, de concert, d'après une convention. - conversatio dissimilium bene composita disturbat, Sen. Tranq. 17: la fréquentation de personnes différentes perturbe notre équilibre.* * *Compositus, pen. corr. Participium. Propert. Assemblé, Amassé.\Compositus in ostentationem. Liu. Ordonné, Dressé et faict, Habitué à faire grande monstre de soy.\In securitatem compositus. Tacit. Portant visaige et contenance d'homme asseuré, et ne se soulciant de rien.\Compositum, compactum et coagmentatum. Cic. Assemblé.\Compositi acie. Tacit. Ordonnez en bataille.\Affectus mites atque compositi. Quintil. Tranquilles et moderez.\Compositum agmen ad pugnam. Liu. Ordonné tout prest.\Compositum ad omnes casus agmen. Liu. Armee ordonnee en telle sorte, que de quelque costé que l'ennemi vienne, elle le puisse recueillir.\Aquae compositae. Ouid. Paisibles, tranquilles, Non esmeues.\Arma composita. Horat. Mises jus et laissees.\Comae compositae. Ouid. Cheveuls bien ajancez.\Crines compositi. Virgil. Peignez et accoustrez.\Gradibus compositis. Virgil. Quand on chemine poseement et sagement.\Composita hora. Horat. Promise et accordee.\Mare compositum. Ouid. Paisible, Qui n'est point esmeue.\Nomen quasi terrori compositum Vertingentorix. Lucius Florus. Comme s'il estoit faict pour faire paour aux gens.\Composita verba. Sallust. Parolles fardees.\Vt domi compositum cum Martio fuerat. Liu. Comme il avoit esté convenu et accordé avec Martius.\Compositus, Nomen ex participio. Liu. Acrior impetu atque animis, quam compositior vllo ordine pugna fuit. Bien ordonnee, Tenant bon ordre.\Vt nemo vnquam compositior ad iudicium videatur. Cic. Plus propre, et plus idoine.\Compositissimae literae. Cic. Id est, bellissime constructae. Lettres bien mises ensemble, Belle escripture, Quand les lettres sont bien formees. De caracteribus enim literarum intelligit, non de epistola. -
13 colloco
col-loco, āvī, ātum, āre (con u. loco), einem Ggstde. seinen Platz geben, seinen Platz anweisen, I) im allg., wo Platz nehmen lassen, wo ausstellen, niederstellen, niedersetzen, niederlegen, wo hinstellen, hinsetzen, hinlegen, im Zshg. auch bl. stellen, jetzen, legen, 1) eig.: a) übh.: α) lebl. Objj.: saxa atque materiam disponere collocareque, Quint. 7. praef. § 1: armamenta, an den Mastbaum hängen, Liv. 33, 48, 8: sidera (am Himmel), Cic. Tim. 30: lecticas, Cic. Phil. 5, 18. – m. dopp. Acc., eam materiam conversam ad hostem collocabat, Caes. b. G. 3, 29, 1. – m. Advv. wie? columnas neque recte neque e regione, Cic. ad Q. fr. 3, 1, 1. § 2: tabulas et signa propalam, Cic. de or. 1, 160: sellam curulem perverse, Suet. Galb. 18, 3. – m. Advv. wo? ubi tigna collocentur, Caes. b. c. 2, 10, 3. – m. in u. Akk.: in tabernam vasa et servos, Plaut. Men. 986. – m. in u. Abl., suo quidque in loco, Cic. de or. 1, 162: magni ponderis saxa et praeacutas trabes in muro, Caes. b. G. 2, 29, 3: trabes directas in solo, ibid. 7, 23, 1: tabulas bene pictas in bono lumine, Cic. Brut. 261: u. (im Bilde) benefacta in luce, nicht unter den Scheffel stellen, Cic. Tusc. 2, 64: alqd in conspectu quodam modo, Quint. 7, 1, 4. – m. a. Praepp., alqd ad ignem, Vitr. 1, 6, 2: onerarias naves ordine duplice ad ancoras, Suet. Cal. 19, 1: simulacrum Victoriae ante ipsam Minervam, Caes. b. c. 3, 105, 2: fasces stramentorum ac virgultorum ante aciem, Hirt. b. G. 8, 15, 5: epistulam inter tuniculam ac strofium, Turpil. com. 197: lecticam pro tribunali, Suet. Aug. 33, 1: alqd iuxta sedentem hominem, Cels. 6, 9: super genua sua coxas alcis, Cels. 7, 26. no. 2: totas tunicas extra scrotum, Cels. 7, 21. no. 2: testiculum super ventrem cum duabus suis tunicis, Cels. 7, 19. – m. bl. Abl., oculos pennis, auf das Gefieder fetzen, Ov. met. 1, 723: similes notas quinto quoque loco, Cornif. rhet. 3, 31. – β) leb. Objj., sowohl aufstellen, eos (sie = ihre Statuen) in illo loco atque in rostris, Cic. Sest. 83. – als setzen, stellen, legen, sich setzen (legen, lagern) lassen, sitzen (liegen) lassen, puellulam, Catull. 61, 188: iubeo hominem tolli et conlocari et confoveri, Afran. com. 143 sq. – m. dopp. Acc., alqm aut pronum aut supinum, Cels. 8, 20. § 20. – m. in u. Akk. od. Abl., se in arborem, Plaut. aul. 706: alqm in ventrem, in latus, Cels. 7, 27; 8, 20: se in locum celsum, Acc. tr. 437: se in sedes regias, Liv. Andr. tr. 10: alqm in lectum, Ter. eun. 593 (gegen cod. B mit den übrigen Hdschrn.): alqm in lecto, Cels. 5, 26. no. 25: alqm in lecto suo, Cic. de rep. 1, 17: alqm in medio lecto, in imo lecto, Sen. de const. sap. 10, 2: alqm in conclavi, Cels. 7, 29: alqm in cubili, Cic. Tusc. 2, 39: hominem od. corpus in sedili, Cels. 8, 12 u. 15: alqm in loco tepido, Cels. 8, 4: alqm suis manibus in curru, Cic. Rosc. Am. 98: cuius et parentis sui manibus in navi tuta ac fideli collocatus (gebracht), Cic. Planc. 97: corpus (Augusti) in vestibulo domus, niedersetzen (ausstellen), Suet. Aug. 100, 2: u. so reliquias eius in hortis Domitiae, Capit. Anton. Pius 5, 1. – m. a. Praepp., alqm super se, Suet. Aug. 43, 4: alqm super pulpitum, Suet. Cal. 54, 2: alqm infra se, Suet. Cal. 24, 1: alqm iuxta se latere dextro, Suet. Ner. 13, 2: alqm iuxta se in sella, Eutr. 4, 7: alqos circa se, Suet. Tit. 9, 2: u. (zugl. m. dopp. Acc.) alqm resupinum super subsellium aut lectum, Cels. 7, 26: alqm super id scamnum aut pronum aut supinum aut in latus, Cels. 8, 20. – m. bl. Abl. wo? hominem loco calido, Cels. 5, 27. no. 3: homo collocatur alto sedili, medicus autem humiliore adversus, Cels. 8, 10, 2. – m. Abl. wie? corpus alio quo modo collocatum est, Cels. 7, 18: tum is super duorum genua eodem modo collocatur, Cels. 7, 26. no. 2: collocari quoque membrum quod ictum est ratione certā debet, Cels. 5, 26. no. 28. – b) als milit. t. t., aufstellen, α) lebl. Objj.: impedimenta, Liv. 44, 37, 1: currus ita, ut etc., Caes. b. G. 4, 33, 2: impedimenta in tumulo quodam, Caes. b. G. 6, 8, 3: post eas (legiones) totius exercitus impedimenta, Caes. b. G. 2, 19, 3: naves Rhodias in dextro cornu, Auct. b. Alex. 14, 1: tormenta quibusdam locis contra facillimos descensus, aufpflanzen, Hirt. b. G. 8, 40, 4: u. so ballistas scorpionesque ante frontem castrorum contra oppidum, Auct. b. Afr. 56, 2. – β) leb. Objj.: certa subsidia, Caes. b. G. 2, 22, 1: praesidia, Sall. Cat. 45, 2: aciem triplicem, Auct. b. Afr. 81, 1. – m. in u. Abl., praesidia in litore, Nep. Hann. 11, 4, od. in angustiis, Caes. b. c. 1, 65, 4: duas legiones et omnia auxilia in summo iugo, Caes. b. G. 1, 24, 2: equitem in utroque cornu, Frontin. 2, 3, 20: milites in muro custodiae causā, Caes. b. c. 1, 28, 3: insidias bipertito in silvis, Caes. b. G. 5, 32, 1: pedestres copias in convalle in insidiis, Caes. b. G. 3, 20, 4: in cella Concordiae armatos, latrones, sicarios, Cic. Phil. 5, 18. – m. a. Praepp., equitatum omnem ab lateribus extra fossam, Auct. b. Alex. 38, 3: alci insidias ante fundum suum, Cic. Mil. 27: in prima acie ante signa elephantos, Liv. 27, 48, 5: certos apud latera, Sall. hist. fr. inc. 53 (19): legionem in occulto citra flumen, Frontin. 1, 6, 2: copias in statione pro castris, Caes. b. G. 5, 15, 3: pro vallo legiones instructas, Hirt. b. G. 8, 15, 3: post terga peditum equitatum, Frontin. 2, 5, 37: legiones propius Armeniam, Tac. ann. 13, 7. – m. bl. Abl., eos eodem loco in acie (in Schl.), Caes. b. c. 2, 33, 4: armatos in praesidiis (auf milit. Posten) multis locis (an v. O.), Cic. Phil. 1, 25: certis locis cum ferro homines, Cic. Caecin. 41: quod quo loco collocati fuerant, non potuissent videre, Cic. Cael. 65. – m. Ang. gegen wen? cohortes legionarias quattuor advorsum pedites hostium, Sall. Iug. 51, 3. – m. Ang. wozu? alqm ad hanc rem, Cic. Cael. 64: alqm ad Cn. Pompeium interimendum, Cic. Pis. 28; vgl. Cic. Mil. 18.
2) übtr.: a) übh. wohin stellen, setzen, legen, multa in pectore suo conlocare oportet, er muß viele Dinge im Kopfe haben, Plaut. Pers. 8: vide, causam illorum superiore collocarit ne loco, Lucil. sat. 16, 97: res eae, quae agentur aut dicentur, suo loco collocandae, Cic. de off. 1, 142: in animis ego vestris omnes triumphos meos, omnia ornamenta honoris condi et collocari volo, wünsche ich treu bewahrt zu wissen, Cic. Cat. 3, 26: omnium longitudinum et brevitatum in sonis sicut acutarum graviumque vocum iudicium ipsa natura in auribus nostris collocavit, Cic. or. 173. – b) in einen Zustand, Verhältnis, in eine Lage bringen, versetzen, se in opus, Plaut. Vid. fr. 2, 20 St.: in otium, Plaut. merc. 553: alqm in soporem (in den Todesschlaf), Plaut. Amph. 304: rem alcis in tuto, sicher stellen, Ter. heaut. 689 u. 695: famam in tuto, Quint. 12, 11, 7: alqm in tuto, Cic. har. resp. 53. – c) etw. in etw. od. jmd. setzen, auf etw. od. jmd. bauen, beruhen lassen, non modo in causa, verum in aliquo honesto praesidio aut in alicuius eloquentia aut gratia spem aliquam, Cic. I. Verr. 9: in alqo magnam spem dignitatis suae, Cic. de or. 1, 25: spem salutis in fuga, Auct. b. Alex. 29, 5: omnes bene vivendi rationes in virtute, Cornif. rhet. 4, 24: omnia sunt collocata in usu cotidiano, in congressione hominum atque in foro, alles beruht auf usw., Cic. de or. 1, 192. – d) eine Zeit od. eine Tätigkeit auf etwas verwenden, gerichtet sein lassen, adulescentiam suam in amore atque in voluptatibus, Cic. Cael. 39: omne suum studium in doctrina et sapientia, Cic. ad Q. fr. 1, 1, 10. § 29. – refl. se coll. in alqa re, sich auf etw. legen, einer Sache sich hingeben, totum se coll. in alqa re, sich in etw. vertiefen, palam sese in meretricia vita, Cic. Cael. 49: totum se in cognitione et scientia, Cic. de off. 1, 158: totum se in optimo vitae statu exquirendo, Cic. Tusc. 5, 2. – e) schriftl. anbringen, beibringen, de cuius moderatione atque sapientia in prioribus libris satis collocavi, Tac. ann. 6, 27.
II) insbes.: 1) eig.: a) lebl. Objj.: α) in einer gewissen Ordnung aufstellen, aufrichten, errichten, anlegen, aufschlagen, statuam, Quint. 7. pr. § 2: signum (lovis), Cic. Cat. 3, 21: tu (Libertam deam) domi meae conlocasti, Cic. de domo 102: aedificia, Hermog. dig. 1, 1, 5: moenia, Vitr. 1, 5, 1: sedes ac domicilium, Cic. Verr. 2, 6. – m. Adv. (wo?), illa pars litoris, ubi iste castra luxuriae collocarat, Cic. Verr. 5, 96. – m. in u. Abl., tabernaculum sibi in campo Martio, Cic. Pis. 61: in ipso aditu atque ore portus tabernacula carbaseis velis intenta, Cic. Verr. 5, 30 u. (im Bilde) in una philosophia quasi tabernaculum vitae suae, Cic. de or. 3, 77. – m. a. Praepp., oppidum ad eius regionem et partem castrorum collocatum (gelegen), Auct. b. Afr. 68, 1: tribunal suum iuxta C. Trebonii, praetoris urbani, sellam, Caes. b. c. 3, 20, 1. – m. bl. Abl., castella locis idoneis, Auct. b. Alex. 61, 5. – β) eine Kleidung zurechtlegen, ordnen, chlamydem, ut pendeat apte, Ov. met. 2, 734. – γ) ein Glied einrichten, coxam parum apte, Plin. ep. 2, 1, 5: maxillam in sedem suam, Cels. 8, 7. – b) leb. Wesen: α) eine Pers. irgendwo einsetzen, einlegen, unterbringen, einquartieren, ihren Sitz (Wohnsitz) nehmen lassen od. anweisen, ansiedeln, wohin verlegen, versetzen, stationieren, comites eius apud ceteros hospites, Cic. II. Verr. 1, 63: se Athenis, sich niederlassen, Cic. de fin. 5, 2, 4: regem Ptolemaide aut aliquo propinquo loco, Cic. ep. 1, 7, 4: in eius tetrarchia unum ex Graecis comitibus suis, Cic. Phil. 2, 94: Herculem in concilio caelestium, Cic. de off. 3, 5, 25: alqm inter astra, Schol. Bern. ad Verg. georg. 1, 33. p. 848: inter sidera, Hyg. astr. 2, 4 u. 2, 13. Serv. Verg. Aen. 1, 28: inter astra caprae figurā memoriae causā, Hyg. astr. 2, 13: scherzh., strumae ab ore improbo demigrarunt et aliis iam se locis collocarunt (haben sich einlogiert, festgesetzt), Cic. Vat. 39. – Boios ibi, Caes. b. G. 7, 9, 6: Boios in finibus suis, Caes. b. G. 1, 28, 5: gentem Allobrogum in vestigiis huius urbis atque in cinere deflagrati imperii, Cic. Cat. 4, 12: Suebos in proximis Rheno agris, Suet. Aug. 21: colonias idoneis in locis, Cic. agr. 2, 73: multitudinem in agris, Nep. Milt. 2, 1: Ubios super ipsam Rheni ripam, Tac. Germ. 28 extr.: quo bello XL captivorum milia ex Germania transtulit et supra Rhenum in Gallia collocavit, Eutr. 7, 9: veteranos municipalibus agris, Suet. Aug. 13, 3: im Bilde, Socrates philosophiam devocavit e caelo et in urbibus collocavit, Cic. Tusc. 5, 10. – als milit. t. t., wo stationieren, hinlegen, einquartieren, Quartier nehmen lassen, ibi praesidium, Caes. b. G. 1, 38, 7: ibi legiones XIV et VI, Hirt. b. G. 8, 4, 3: exercitum in provinciam, quae proxima est Numidiae hiemandi causā, Sall. Iug. 61, 2: quattuor legiones in Belgio, Hirt. b. G. 8, 46, 4: exercitum in hibernis, Caes. b. G. 5, 24, 1: exercitum in (bei) Aulercis Lexoviisque in hibernis, Caes. b. G. 3, 29, 3: legionem non longe a finibus Aeduorum in finibus Biturigum, Hirt. b. G. 8, 2, 1: Gaium Fabium legatum et L. Minucium Basilum cum legionibus duabus in Remis, Caes. b. G. 7, 70, 5: singulas cohortes Puteolis et Ostiae, Suet. Claud. 25, 2: classem Miseni, Suet. Aug. 49, 1. – β) jmd. in ein Besitztum einsetzen, einweisen, alqm in aedibus suis, Cic. de dom. 100: alqm in patrimonio suo, Cic. Phil. 13, 12: familiam suam in possessione praediorum eius, seine F. von ihren Gütern Besitz ergreifen lassen, Cic. Flacc. 72: alqm in maiorum suorum regno, Cic. de or. 3, 126. – 2) übtr.: a) in irgend eine Stellung einsetzen, setzen, unter eine Klasse u. dgl. versetzen, alqm in amplissimo statu, Cornif. rhet. 4, 23: alqm hoc in gradu (dignitatis), Cic. Acad. 2, 16: alqm in amplissimo consilio et in altissimo gradu dignitatis, Cic. post red. in sen. 2: alqm in sede ac domo atque in re publica, jmdm. Haus u. Hof u. eine Stellung im Staate geben, Cic. parad. 3, 25: in quibus tuas virtutes consecratas et in deorum numero collocatas vides, in denen du deine Verdienste ganz vergöttert siehst, Cic. ad Q. fr. 1, 1, 10. § 31: m. dopp. Acc., quos centuriones pugnaces et lacer tosos (als streitsüchtige u. handfeste Z.) inter militorum et mimarum greges collocavit, Cic. Phil. 8, 26. – b) ein Mädchen als Frau, in den Ehestand einsetzen, anbringen, verheiraten, alqam in matrimonium, Cic. de div. 1, 104. Marc. dig. 23, 2, 19: alqam alci in matrimonium, Gaius inst. 2. § 235 u. 238: alqam in matrimonio, Scaevol. dig. 26, 1, 77 (79). § 1: alqam in matrimonio stabili et certo, Cic. Phil. 2, 44: virgines in amplissimarum familiarum matrimoniis, Cic. de rep. 1, 12: alqam nuptui, Hyg. fab. 257: alqam in dignam se condicionem, Plaut. trin. 159: alqam sine dote nuptum, Plaut. trin. 735: alqam nuptum intra legitimum tempus, Ulp. dig. 3, 2, 11. § 1: alqam alci nuptum, Paul. dig. 23, 2, 59: sororem ex matre et propinquas suas nuptum in alias civitates, Caes. b. G. 1, 18, 7: filiam minorem nuptum (al. nuptui) in dimidia parte reliqui agri, Col. 4, 3, 6: u. bl. coll. alcis filio filiam suam, Cic. Brut. 98: alci virginem filiam, Nep. Att. 19, 4: alci filiam, Tac. Agr. 9: alci uxorem suam, Suet. Caes. 21: matrem in Biturigibus homini nobilissimo, Caes. b. G. 1, 18, 6: u. bl. coll. filiam, Tac. ann. 4, 39. Iustin. 9, 6, 2; u. im Passiv, cum virgo amici nubilis propter paupertatem collocari non posset, Nep. Epam. 3, 5: ut filiae eius de communi aerario dotibus datis collocarentur, Nep. Arist. 3, 3. – c) lebl. Objj.: α) ( als t. t., der Geschäftsspr.) Geld usw. auf etw. (bes. auf Ländereien) anlegen, anbringen, unterbringen, in etw. stecken, dotem in eo fundo, Cic. Caecin. 11: duas patrimonii partes in solo, Suet. Tib. 48, 1: duas fenoris partes in agris per Italiam, Tac. ann. 6, 17: pecuniam in praediis c., Cic. Caecin. 16: pecunias levioribus usuris mutuatum graviore fenore c., Suet. Aug. 39: pecunias suas in emptiones praediorum, Gaius dig. 17, 1, 2. § 6: pecuniam idoneis nominibus, Marc. dig. 35, 2, 89: pecunias magnas collocatas habere in ea provincia (in dieser Pr.), Cic. de imp. Pomp. 18: nusquam posse eam (pecuniam) melius collocari, Cic. Caecin. 5, 15: u. bl. coll. pecuniam, Cic. de off. 2, 87: pecunias, Cic. de off. 2, 12, 42: pecunias publicas, Trai. in Plin. ep. 10, 55 (63). – dah. im weitern Sinne übh. auf etw. anlegen, verwenden, für etw. verbrauchen, miliens sestertium in munificentia (zu freigebigen Zwecken), Tac. ann. 6, 45: patrimonium in rei publicae salute, Cic. Phil. 3, 2, 3: bene apud alqm tam multa pretia ac munera, Cic. Verr. 5, 56: melius apud bonos quam apud fortunatos beneficium collocari puto, Cic. de off. 2, 70: male c. bonas horas, Mart. 1, 113, 3: in me recipio, te ea, quae fecisti Mescinii causā quaeque feceris, ita bene collocaturum, ut ipse iudices etc., Cic. ep. 13, 28, 3: aedilitas recte collocata, an den rechten Mann gebracht, Cic. Verr. 5, 37. – β) in die gehörige Stellung, Verbindung bringen, so u. so stellen, zusammenstellen, verbinden, anordnen, αα) als rhet. t. t. Worte, verba apte, Quint. 8. prooem. § 26: verba opportune proprieque aut secus, Quint. 10, 2, 13: fortius vero quî incompositum potest esse quam vinctum et bene collocatum? Quint. 9, 4, 6: male collocatum κακοσύνθετον vocant, Quint. 8, 3, 59: propria verba et ordine collocata, Quint. 9, 1, 7: verba diligenter collocata, Cic. or. 227: non modo ut sint ordine collocati (census), sed ut inter se iuncti etc., Quint. 7, 10, 16: est et in nominibus ex diverso collocatis sua gratia, Quint. 9, 3, 86: verba et eligendi et collocandi ratio, Quint. 10, 1, 4: ratio collocandi, Cic. part. or. 11: varii sunt ordines collocandi, Cic. part. or. 12: C. F. Quid sequitur igitur? CP. Cum inveneris, collocare, Cic. part. or. 9: verba collocata, die Worte in ihrer Verbindung zu Sätzen (Ggstz. verba singula), Cic. or. 81 u. 134. – ββ) bürgerl. u. polit. Zustände einrich ten, anordnen, Anordnungen treffen für usw., nuptias, Poëta com. bei Cic. de or. 3, 319: res, Caes. b. G. 3, 4, 1. Auct. b. Alex. 33, 6: rem militarem, Cic. ep. 2, 13, 3: civitatis statum, Cic. ep. ad Brut. 1, 15, 12.
-
14 colloco
col-loco, āvī, ātum, āre (con u. loco), einem Ggstde. seinen Platz geben, seinen Platz anweisen, I) im allg., wo Platz nehmen lassen, wo ausstellen, niederstellen, niedersetzen, niederlegen, wo hinstellen, hinsetzen, hinlegen, im Zshg. auch bl. stellen, jetzen, legen, 1) eig.: a) übh.: α) lebl. Objj.: saxa atque materiam disponere collocareque, Quint. 7. praef. § 1: armamenta, an den Mastbaum hängen, Liv. 33, 48, 8: sidera (am Himmel), Cic. Tim. 30: lecticas, Cic. Phil. 5, 18. – m. dopp. Acc., eam materiam conversam ad hostem collocabat, Caes. b. G. 3, 29, 1. – m. Advv. wie? columnas neque recte neque e regione, Cic. ad Q. fr. 3, 1, 1. § 2: tabulas et signa propalam, Cic. de or. 1, 160: sellam curulem perverse, Suet. Galb. 18, 3. – m. Advv. wo? ubi tigna collocentur, Caes. b. c. 2, 10, 3. – m. in u. Akk.: in tabernam vasa et servos, Plaut. Men. 986. – m. in u. Abl., suo quidque in loco, Cic. de or. 1, 162: magni ponderis saxa et praeacutas trabes in muro, Caes. b. G. 2, 29, 3: trabes directas in solo, ibid. 7, 23, 1: tabulas bene pictas in bono lumine, Cic. Brut. 261: u. (im Bilde) benefacta in luce, nicht unter den Scheffel stellen, Cic. Tusc. 2, 64: alqd in conspectu quodam modo, Quint. 7, 1, 4. – m. a. Praepp., alqd ad ignem, Vitr. 1, 6, 2: onerarias naves ordine duplice ad ancoras, Suet. Cal. 19, 1: simulacrum Victoriae ante ipsam Minervam, Caes.————b. c. 3, 105, 2: fasces stramentorum ac virgultorum ante aciem, Hirt. b. G. 8, 15, 5: epistulam inter tuniculam ac strofium, Turpil. com. 197: lecticam pro tribunali, Suet. Aug. 33, 1: alqd iuxta sedentem hominem, Cels. 6, 9: super genua sua coxas alcis, Cels. 7, 26. no. 2: totas tunicas extra scrotum, Cels. 7, 21. no. 2: testiculum super ventrem cum duabus suis tunicis, Cels. 7, 19. – m. bl. Abl., oculos pennis, auf das Gefieder fetzen, Ov. met. 1, 723: similes notas quinto quoque loco, Cornif. rhet. 3, 31. – β) leb. Objj., sowohl aufstellen, eos (sie = ihre Statuen) in illo loco atque in rostris, Cic. Sest. 83. – als setzen, stellen, legen, sich setzen (legen, lagern) lassen, sitzen (liegen) lassen, puellulam, Catull. 61, 188: iubeo hominem tolli et conlocari et confoveri, Afran. com. 143 sq. – m. dopp. Acc., alqm aut pronum aut supinum, Cels. 8, 20. § 20. – m. in u. Akk. od. Abl., se in arborem, Plaut. aul. 706: alqm in ventrem, in latus, Cels. 7, 27; 8, 20: se in locum celsum, Acc. tr. 437: se in sedes regias, Liv. Andr. tr. 10: alqm in lectum, Ter. eun. 593 (gegen cod. B mit den übrigen Hdschrn.): alqm in lecto, Cels. 5, 26. no. 25: alqm in lecto suo, Cic. de rep. 1, 17: alqm in medio lecto, in imo lecto, Sen. de const. sap. 10, 2: alqm in conclavi, Cels. 7, 29: alqm in cubili, Cic. Tusc. 2, 39: hominem od. corpus in sedili, Cels. 8, 12 u. 15: alqm in loco tepido, Cels. 8, 4: alqm suis manibus in curru, Cic. Rosc.————Am. 98: cuius et parentis sui manibus in navi tuta ac fideli collocatus (gebracht), Cic. Planc. 97: corpus (Augusti) in vestibulo domus, niedersetzen (ausstellen), Suet. Aug. 100, 2: u. so reliquias eius in hortis Domitiae, Capit. Anton. Pius 5, 1. – m. a. Praepp., alqm super se, Suet. Aug. 43, 4: alqm super pulpitum, Suet. Cal. 54, 2: alqm infra se, Suet. Cal. 24, 1: alqm iuxta se latere dextro, Suet. Ner. 13, 2: alqm iuxta se in sella, Eutr. 4, 7: alqos circa se, Suet. Tit. 9, 2: u. (zugl. m. dopp. Acc.) alqm resupinum super subsellium aut lectum, Cels. 7, 26: alqm super id scamnum aut pronum aut supinum aut in latus, Cels. 8, 20. – m. bl. Abl. wo? hominem loco calido, Cels. 5, 27. no. 3: homo collocatur alto sedili, medicus autem humiliore adversus, Cels. 8, 10, 2. – m. Abl. wie? corpus alio quo modo collocatum est, Cels. 7, 18: tum is super duorum genua eodem modo collocatur, Cels. 7, 26. no. 2: collocari quoque membrum quod ictum est ratione certā debet, Cels. 5, 26. no. 28. – b) als milit. t. t., aufstellen, α) lebl. Objj.: impedimenta, Liv. 44, 37, 1: currus ita, ut etc., Caes. b. G. 4, 33, 2: impedimenta in tumulo quodam, Caes. b. G. 6, 8, 3: post eas (legiones) totius exercitus impedimenta, Caes. b. G. 2, 19, 3: naves Rhodias in dextro cornu, Auct. b. Alex. 14, 1: tormenta quibusdam locis contra facillimos descensus, aufpflanzen, Hirt. b. G. 8, 40, 4: u. so ballistas scorpionesque ante frontem————castrorum contra oppidum, Auct. b. Afr. 56, 2. – β) leb. Objj.: certa subsidia, Caes. b. G. 2, 22, 1: praesidia, Sall. Cat. 45, 2: aciem triplicem, Auct. b. Afr. 81, 1. – m. in u. Abl., praesidia in litore, Nep. Hann. 11, 4, od. in angustiis, Caes. b. c. 1, 65, 4: duas legiones et omnia auxilia in summo iugo, Caes. b. G. 1, 24, 2: equitem in utroque cornu, Frontin. 2, 3, 20: milites in muro custodiae causā, Caes. b. c. 1, 28, 3: insidias bipertito in silvis, Caes. b. G. 5, 32, 1: pedestres copias in convalle in insidiis, Caes. b. G. 3, 20, 4: in cella Concordiae armatos, latrones, sicarios, Cic. Phil. 5, 18. – m. a. Praepp., equitatum omnem ab lateribus extra fossam, Auct. b. Alex. 38, 3: alci insidias ante fundum suum, Cic. Mil. 27: in prima acie ante signa elephantos, Liv. 27, 48, 5: certos apud latera, Sall. hist. fr. inc. 53 (19): legionem in occulto citra flumen, Frontin. 1, 6, 2: copias in statione pro castris, Caes. b. G. 5, 15, 3: pro vallo legiones instructas, Hirt. b. G. 8, 15, 3: post terga peditum equitatum, Frontin. 2, 5, 37: legiones propius Armeniam, Tac. ann. 13, 7. – m. bl. Abl., eos eodem loco in acie (in Schl.), Caes. b. c. 2, 33, 4: armatos in praesidiis (auf milit. Posten) multis locis (an v. O.), Cic. Phil. 1, 25: certis locis cum ferro homines, Cic. Caecin. 41: quod quo loco collocati fuerant, non potuissent videre, Cic. Cael. 65. – m. Ang. gegen wen? cohortes legionarias quattuor advorsum pedites hostium, Sall.————Iug. 51, 3. – m. Ang. wozu? alqm ad hanc rem, Cic. Cael. 64: alqm ad Cn. Pompeium interimendum, Cic. Pis. 28; vgl. Cic. Mil. 18.2) übtr.: a) übh. wohin stellen, setzen, legen, multa in pectore suo conlocare oportet, er muß viele Dinge im Kopfe haben, Plaut. Pers. 8: vide, causam illorum superiore collocarit ne loco, Lucil. sat. 16, 97: res eae, quae agentur aut dicentur, suo loco collocandae, Cic. de off. 1, 142: in animis ego vestris omnes triumphos meos, omnia ornamenta honoris condi et collocari volo, wünsche ich treu bewahrt zu wissen, Cic. Cat. 3, 26: omnium longitudinum et brevitatum in sonis sicut acutarum graviumque vocum iudicium ipsa natura in auribus nostris collocavit, Cic. or. 173. – b) in einen Zustand, Verhältnis, in eine Lage bringen, versetzen, se in opus, Plaut. Vid. fr. 2, 20 St.: in otium, Plaut. merc. 553: alqm in soporem (in den Todesschlaf), Plaut. Amph. 304: rem alcis in tuto, sicher stellen, Ter. heaut. 689 u. 695: famam in tuto, Quint. 12, 11, 7: alqm in tuto, Cic. har. resp. 53. – c) etw. in etw. od. jmd. setzen, auf etw. od. jmd. bauen, beruhen lassen, non modo in causa, verum in aliquo honesto praesidio aut in alicuius eloquentia aut gratia spem aliquam, Cic. I. Verr. 9: in alqo magnam spem dignitatis suae, Cic. de or. 1, 25: spem salutis in fuga, Auct. b. Alex. 29, 5: omnes bene vivendi rationes in virtute, Cornif. rhet. 4, 24: omnia sunt colloca-————ta in usu cotidiano, in congressione hominum atque in foro, alles beruht auf usw., Cic. de or. 1, 192. – d) eine Zeit od. eine Tätigkeit auf etwas verwenden, gerichtet sein lassen, adulescentiam suam in amore atque in voluptatibus, Cic. Cael. 39: omne suum studium in doctrina et sapientia, Cic. ad Q. fr. 1, 1, 10. § 29. – refl. se coll. in alqa re, sich auf etw. legen, einer Sache sich hingeben, totum se coll. in alqa re, sich in etw. vertiefen, palam sese in meretricia vita, Cic. Cael. 49: totum se in cognitione et scientia, Cic. de off. 1, 158: totum se in optimo vitae statu exquirendo, Cic. Tusc. 5, 2. – e) schriftl. anbringen, beibringen, de cuius moderatione atque sapientia in prioribus libris satis collocavi, Tac. ann. 6, 27.II) insbes.: 1) eig.: a) lebl. Objj.: α) in einer gewissen Ordnung aufstellen, aufrichten, errichten, anlegen, aufschlagen, statuam, Quint. 7. pr. § 2: signum (lovis), Cic. Cat. 3, 21: tu (Libertam deam) domi meae conlocasti, Cic. de domo 102: aedificia, Hermog. dig. 1, 1, 5: moenia, Vitr. 1, 5, 1: sedes ac domicilium, Cic. Verr. 2, 6. – m. Adv. (wo?), illa pars litoris, ubi iste castra luxuriae collocarat, Cic. Verr. 5, 96. – m. in u. Abl., tabernaculum sibi in campo Martio, Cic. Pis. 61: in ipso aditu atque ore portus tabernacula carbaseis velis intenta, Cic. Verr. 5, 30 u. (im Bilde) in una philosophia quasi tabernaculum vitae suae, Cic. de or. 3, 77. – m. a. Praepp.,————oppidum ad eius regionem et partem castrorum collocatum (gelegen), Auct. b. Afr. 68, 1: tribunal suum iuxta C. Trebonii, praetoris urbani, sellam, Caes. b. c. 3, 20, 1. – m. bl. Abl., castella locis idoneis, Auct. b. Alex. 61, 5. – β) eine Kleidung zurechtlegen, ordnen, chlamydem, ut pendeat apte, Ov. met. 2, 734. – γ) ein Glied einrichten, coxam parum apte, Plin. ep. 2, 1, 5: maxillam in sedem suam, Cels. 8, 7. – b) leb. Wesen: α) eine Pers. irgendwo einsetzen, einlegen, unterbringen, einquartieren, ihren Sitz (Wohnsitz) nehmen lassen od. anweisen, ansiedeln, wohin verlegen, versetzen, stationieren, comites eius apud ceteros hospites, Cic. II. Verr. 1, 63: se Athenis, sich niederlassen, Cic. de fin. 5, 2, 4: regem Ptolemaide aut aliquo propinquo loco, Cic. ep. 1, 7, 4: in eius tetrarchia unum ex Graecis comitibus suis, Cic. Phil. 2, 94: Herculem in concilio caelestium, Cic. de off. 3, 5, 25: alqm inter astra, Schol. Bern. ad Verg. georg. 1, 33. p. 848: inter sidera, Hyg. astr. 2, 4 u. 2, 13. Serv. Verg. Aen. 1, 28: inter astra caprae figurā memoriae causā, Hyg. astr. 2, 13: scherzh., strumae ab ore improbo demigrarunt et aliis iam se locis collocarunt (haben sich einlogiert, festgesetzt), Cic. Vat. 39. – Boios ibi, Caes. b. G. 7, 9, 6: Boios in finibus suis, Caes. b. G. 1, 28, 5: gentem Allobrogum in vestigiis huius urbis atque in cinere deflagrati imperii, Cic. Cat. 4, 12: Suebos in proximis Rheno agris, Suet.————Aug. 21: colonias idoneis in locis, Cic. agr. 2, 73: multitudinem in agris, Nep. Milt. 2, 1: Ubios super ipsam Rheni ripam, Tac. Germ. 28 extr.: quo bello XL captivorum milia ex Germania transtulit et supra Rhenum in Gallia collocavit, Eutr. 7, 9: veteranos municipalibus agris, Suet. Aug. 13, 3: im Bilde, Socrates philosophiam devocavit e caelo et in urbibus collocavit, Cic. Tusc. 5, 10. – als milit. t. t., wo stationieren, hinlegen, einquartieren, Quartier nehmen lassen, ibi praesidium, Caes. b. G. 1, 38, 7: ibi legiones XIV et VI, Hirt. b. G. 8, 4, 3: exercitum in provinciam, quae proxima est Numidiae hiemandi causā, Sall. Iug. 61, 2: quattuor legiones in Belgio, Hirt. b. G. 8, 46, 4: exercitum in hibernis, Caes. b. G. 5, 24, 1: exercitum in (bei) Aulercis Lexoviisque in hibernis, Caes. b. G. 3, 29, 3: legionem non longe a finibus Aeduorum in finibus Biturigum, Hirt. b. G. 8, 2, 1: Gaium Fabium legatum et L. Minucium Basilum cum legionibus duabus in Remis, Caes. b. G. 7, 70, 5: singulas cohortes Puteolis et Ostiae, Suet. Claud. 25, 2: classem Miseni, Suet. Aug. 49, 1. – β) jmd. in ein Besitztum einsetzen, einweisen, alqm in aedibus suis, Cic. de dom. 100: alqm in patrimonio suo, Cic. Phil. 13, 12: familiam suam in possessione praediorum eius, seine F. von ihren Gütern Besitz ergreifen lassen, Cic. Flacc. 72: alqm in maiorum suorum regno, Cic. de or. 3, 126. – 2) übtr.: a) in irgend eine————Stellung einsetzen, setzen, unter eine Klasse u. dgl. versetzen, alqm in amplissimo statu, Cornif. rhet. 4, 23: alqm hoc in gradu (dignitatis), Cic. Acad. 2, 16: alqm in amplissimo consilio et in altissimo gradu dignitatis, Cic. post red. in sen. 2: alqm in sede ac domo atque in re publica, jmdm. Haus u. Hof u. eine Stellung im Staate geben, Cic. parad. 3, 25: in quibus tuas virtutes consecratas et in deorum numero collocatas vides, in denen du deine Verdienste ganz vergöttert siehst, Cic. ad Q. fr. 1, 1, 10. § 31: m. dopp. Acc., quos centuriones pugnaces et lacer tosos (als streitsüchtige u. handfeste Z.) inter militorum et mimarum greges collocavit, Cic. Phil. 8, 26. – b) ein Mädchen als Frau, in den Ehestand einsetzen, anbringen, verheiraten, alqam in matrimonium, Cic. de div. 1, 104. Marc. dig. 23, 2, 19: alqam alci in matrimonium, Gaius inst. 2. § 235 u. 238: alqam in matrimonio, Scaevol. dig. 26, 1, 77 (79). § 1: alqam in matrimonio stabili et certo, Cic. Phil. 2, 44: virgines in amplissimarum familiarum matrimoniis, Cic. de rep. 1, 12: alqam nuptui, Hyg. fab. 257: alqam in dignam se condicionem, Plaut. trin. 159: alqam sine dote nuptum, Plaut. trin. 735: alqam nuptum intra legitimum tempus, Ulp. dig. 3, 2, 11. § 1: alqam alci nuptum, Paul. dig. 23, 2, 59: sororem ex matre et propinquas suas nuptum in alias civitates, Caes. b. G. 1, 18, 7: filiam minorem nuptum (al. nuptui) in dimidia parte re-————liqui agri, Col. 4, 3, 6: u. bl. coll. alcis filio filiam suam, Cic. Brut. 98: alci virginem filiam, Nep. Att. 19, 4: alci filiam, Tac. Agr. 9: alci uxorem suam, Suet. Caes. 21: matrem in Biturigibus homini nobilissimo, Caes. b. G. 1, 18, 6: u. bl. coll. filiam, Tac. ann. 4, 39. Iustin. 9, 6, 2; u. im Passiv, cum virgo amici nubilis propter paupertatem collocari non posset, Nep. Epam. 3, 5: ut filiae eius de communi aerario dotibus datis collocarentur, Nep. Arist. 3, 3. – c) lebl. Objj.: α) ( als t. t., der Geschäftsspr.) Geld usw. auf etw. (bes. auf Ländereien) anlegen, anbringen, unterbringen, in etw. stecken, dotem in eo fundo, Cic. Caecin. 11: duas patrimonii partes in solo, Suet. Tib. 48, 1: duas fenoris partes in agris per Italiam, Tac. ann. 6, 17: pecuniam in praediis c., Cic. Caecin. 16: pecunias levioribus usuris mutuatum graviore fenore c., Suet. Aug. 39: pecunias suas in emptiones praediorum, Gaius dig. 17, 1, 2. § 6: pecuniam idoneis nominibus, Marc. dig. 35, 2, 89: pecunias magnas collocatas habere in ea provincia (in dieser Pr.), Cic. de imp. Pomp. 18: nusquam posse eam (pecuniam) melius collocari, Cic. Caecin. 5, 15: u. bl. coll. pecuniam, Cic. de off. 2, 87: pecunias, Cic. de off. 2, 12, 42: pecunias publicas, Trai. in Plin. ep. 10, 55 (63). – dah. im weitern Sinne übh. auf etw. anlegen, verwenden, für etw. verbrauchen, miliens sestertium in munificentia (zu freigebigen Zwecken), Tac. ann. 6,————45: patrimonium in rei publicae salute, Cic. Phil. 3, 2, 3: bene apud alqm tam multa pretia ac munera, Cic. Verr. 5, 56: melius apud bonos quam apud fortunatos beneficium collocari puto, Cic. de off. 2, 70: male c. bonas horas, Mart. 1, 113, 3: in me recipio, te ea, quae fecisti Mescinii causā quaeque feceris, ita bene collocaturum, ut ipse iudices etc., Cic. ep. 13, 28, 3: aedilitas recte collocata, an den rechten Mann gebracht, Cic. Verr. 5, 37. – β) in die gehörige Stellung, Verbindung bringen, so u. so stellen, zusammenstellen, verbinden, anordnen, αα) als rhet. t. t. Worte, verba apte, Quint. 8. prooem. § 26: verba opportune proprieque aut secus, Quint. 10, 2, 13: fortius vero quî incompositum potest esse quam vinctum et bene collocatum? Quint. 9, 4, 6: male collocatum κακοσύνθετον vocant, Quint. 8, 3, 59: propria verba et ordine collocata, Quint. 9, 1, 7: verba diligenter collocata, Cic. or. 227: non modo ut sint ordine collocati (census), sed ut inter se iuncti etc., Quint. 7, 10, 16: est et in nominibus ex diverso collocatis sua gratia, Quint. 9, 3, 86: verba et eligendi et collocandi ratio, Quint. 10, 1, 4: ratio collocandi, Cic. part. or. 11: varii sunt ordines collocandi, Cic. part. or. 12: C. F. Quid sequitur igitur? CP. Cum inveneris, collocare, Cic. part. or. 9: verba collocata, die Worte in ihrer Verbindung zu Sätzen (Ggstz. verba singula), Cic. or. 81 u. 134. – ββ) bürgerl. u. polit. Zustände einrich-————ten, anordnen, Anordnungen treffen für usw., nuptias, Poëta com. bei Cic. de or. 3, 319: res, Caes. b. G. 3, 4, 1. Auct. b. Alex. 33, 6: rem militarem, Cic. ep. 2, 13, 3: civitatis statum, Cic. ep. ad Brut. 1, 15, 12. -
15 aptus
(adi.);apte (adv.) 1) пригодный, сообразный, rei apta argumenta (1. 21 § 3. D. 22, 5);
2) годный, usui, ad ministeria (1. 5. 37. D. 21, 1).parum apte, satis apte (1. 108 § 14. D. 30. 1. 246 pr. D. 50, 16).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > aptus
-
16 accommodatus
accommŏdātus, a, um - part. passé de accommodo. [st2]1 [-] ajusté à, attaché à. [st2]2 [-] propre à, approprié à, adapté à, fait pour, qui se prête à. - alicui rei ou ad aliquam rem accommodatus: approprié à qqch. - oratio ad persuadendum adcommodata, Cic. Ac. 1, 8: discours propre à persuader. - puppes ad magnitudinem fluctuum adcommodatae, Caes. BG. 3: vaisseaux adaptés à la violence des vagues. - minime sum ad te consolandum accommodatus, Cic. Fam. 5, 16, 1: je suis le moins propre du monde à t'adresser des consolations. - homines ad otium accommodati, Cic. Verr. 1, 63: gens faits pour une vie paisible. - avec dat. reliqua tempora demetendis fructibus et percipiendis accommodata sunt, Cic. CM 70: les autres saisons se prêtent à la moisson et à la récolte des fruits. - vir publicarum rerum administrationi accommodatus, Quint. 1, 9, 10: homme apte à l'administration des affaires publiques. --- cf. 6, 3, 110 ; 10, 1, 69, etc. - accommodatus naturae, Cic.: conforme à la nature. - nihil est naturae hominis accommodatius, Cic. Off. 1, 42: rien n'est mieux approprié à la nature humaine. - sibi accommodatissimas fabulas eligunt, Cic. Off. 1, 114: ils choisissent les pièces qui leur conviennent le mieux.* * *accommŏdātus, a, um - part. passé de accommodo. [st2]1 [-] ajusté à, attaché à. [st2]2 [-] propre à, approprié à, adapté à, fait pour, qui se prête à. - alicui rei ou ad aliquam rem accommodatus: approprié à qqch. - oratio ad persuadendum adcommodata, Cic. Ac. 1, 8: discours propre à persuader. - puppes ad magnitudinem fluctuum adcommodatae, Caes. BG. 3: vaisseaux adaptés à la violence des vagues. - minime sum ad te consolandum accommodatus, Cic. Fam. 5, 16, 1: je suis le moins propre du monde à t'adresser des consolations. - homines ad otium accommodati, Cic. Verr. 1, 63: gens faits pour une vie paisible. - avec dat. reliqua tempora demetendis fructibus et percipiendis accommodata sunt, Cic. CM 70: les autres saisons se prêtent à la moisson et à la récolte des fruits. - vir publicarum rerum administrationi accommodatus, Quint. 1, 9, 10: homme apte à l'administration des affaires publiques. --- cf. 6, 3, 110 ; 10, 1, 69, etc. - accommodatus naturae, Cic.: conforme à la nature. - nihil est naturae hominis accommodatius, Cic. Off. 1, 42: rien n'est mieux approprié à la nature humaine. - sibi accommodatissimas fabulas eligunt, Cic. Off. 1, 114: ils choisissent les pièces qui leur conviennent le mieux.* * *Accommodatus, Participium, siue nomen ex participio, vnde Accommodatior, accommodatissimus. Caesar. Approprié, Accommodé, Propre et convenable à quelque chose.\Ad summum otium accommodati. Cic. Addonnez à oisiveté.\Accommodatus ad flag itia. Cic. Duict à meschanceté.\Accommodata oratio ad consolandum. Cic. Propre, Convenable.\Accommodati tantum ad speciem. Quintil. Propres seulement à embellir, ou faire l'oraison plus belle.\Accommodatum ad naturam. Cic. Propre à nature et convenable.\Accommodatiores glandium generi castaneae. Plin. Plus approchantes, ou retirantes à la nature du gland, Les chastaignes resemblent plus au gland.\Accommodatus in hoc. Quint. Approprié et accommodé à cela. -
17 capax
capax, ācis [st2]1 [-] qui peut contenir, qui est susceptible de contenir, qui contient (beaucoup); spacieux, étendu, ample, large, grand. [st2]2 [-] capable de, susceptible de, propre à, en état de, apte à. - aures capaces, Cic. Or. 104: oreilles insatiables. - capax domus, Ov.: maison vaste. - flumen navium capax, Plin. 6, 23, 26, § 99: fleuve que peuvent remonter les bateaux. - capax imperii, Tac. H. 1, 49: fait pour gouverner. - capax secreti, Plin. Ep. 1, 12, 7: capable de garder un secret.* * *capax, ācis [st2]1 [-] qui peut contenir, qui est susceptible de contenir, qui contient (beaucoup); spacieux, étendu, ample, large, grand. [st2]2 [-] capable de, susceptible de, propre à, en état de, apte à. - aures capaces, Cic. Or. 104: oreilles insatiables. - capax domus, Ov.: maison vaste. - flumen navium capax, Plin. 6, 23, 26, § 99: fleuve que peuvent remonter les bateaux. - capax imperii, Tac. H. 1, 49: fait pour gouverner. - capax secreti, Plin. Ep. 1, 12, 7: capable de garder un secret.* * *Capax, capacis, pen. prod. om. gen. Plin. Qui contient, Capable, Ample.\Capax calix ad sextarios tres. Plin. Qui contient environ trois septiers.\Domus capax. Ouid. Grande et spatieuse.\Regnum capax. Seneca. Ample.\Capaces aures. Cic. Ouvertes et grandes.\Capax amicitiae. Plin. iunior. Capable de povoir entendre que c'est d'amitié, et comme il s'y fault maintenir.\Animae capax pulmo. Seneca. Qui contient l'haleine et le vent.\Inuidiae capax. Seneca. Qui peult soustenir l'envie de ses ennemis, et se defendre à l'encontre. -
18 cohaereo
cŏhaerĕo, ēre, haesi, haesum - intr. - [st2]1 [-] adhérer à, être attaché à, tenir à. [st2]2 [-] former un tout bien uni, avoir de la cohésion, avoir de la suite, être composé de, être lié. - margaritae in conchis cohaerentes, Plin.: perles qui adhèrent à leurs coquilles. - mundus ita apte cohaeret, ut... Cic. Univ. 5: le monde est un tout si bien lié que... - nec sine virtutibus vita beata cohaere potest, Cic. Tusc. 5: et la félicité ne peut subsister sans les vertus. - juga inter se cohaerentia, Curt.: chaîne de montagnes. - nobis cohaerent sanguine, Quint.: ils nous sont unis par les liens du sang. - illa cohaerent cum causa, Cic.: ces choses se rattachent à la cause. - cohaerere sibi, Cic.: être d'accord avec soi-même. - non inter se cohaerentia dicere, Cic.: dire des choses qui ne s'accordent pas, être en contradiction avec soi-même. - vix cohaerebat oratio, Cic. Cael, 15: c'est à peine si son son discours était cohérent. - qui ruunt nec cohaerere possunt propter magnitudinem aegritudinis, Cic. Tusc. 3: ceux qui à la suite d'un gros chagrin croulent et se désagrègent. - cum alia quibus cohaererent homines, Cic.: tandis que les autres éléments dont sont composés les hommes.* * *cŏhaerĕo, ēre, haesi, haesum - intr. - [st2]1 [-] adhérer à, être attaché à, tenir à. [st2]2 [-] former un tout bien uni, avoir de la cohésion, avoir de la suite, être composé de, être lié. - margaritae in conchis cohaerentes, Plin.: perles qui adhèrent à leurs coquilles. - mundus ita apte cohaeret, ut... Cic. Univ. 5: le monde est un tout si bien lié que... - nec sine virtutibus vita beata cohaere potest, Cic. Tusc. 5: et la félicité ne peut subsister sans les vertus. - juga inter se cohaerentia, Curt.: chaîne de montagnes. - nobis cohaerent sanguine, Quint.: ils nous sont unis par les liens du sang. - illa cohaerent cum causa, Cic.: ces choses se rattachent à la cause. - cohaerere sibi, Cic.: être d'accord avec soi-même. - non inter se cohaerentia dicere, Cic.: dire des choses qui ne s'accordent pas, être en contradiction avec soi-même. - vix cohaerebat oratio, Cic. Cael, 15: c'est à peine si son son discours était cohérent. - qui ruunt nec cohaerere possunt propter magnitudinem aegritudinis, Cic. Tusc. 3: ceux qui à la suite d'un gros chagrin croulent et se désagrègent. - cum alia quibus cohaererent homines, Cic.: tandis que les autres éléments dont sont composés les hommes.* * *Cohaereo, cohaeres, cohaesi, cohaesum, cohaerere. Cic. Tenir contre, et estre joinct ou attaché à quelque chose.\Cohaerens et continuata natura cum suis partibus. Cic. S'entretenant.\Non cohaerent. Terent. Ces choses ne s'entretiennent, ou ne s'accordent pas bien, Cela ne se peult joindre.\Vix cohaeret oratio. Cic. Ce propos ne s'entretient gueres.\Cohaerent dicta inter se. Cic. Les parolles se rapportent bien l'une à l'autre, S'accordent bien, S'entretiennent.\Cohaerentia inter se dicere. Cic. Dire choses qui s'entretiennent bien, Parler à propos, Parler pertinemment.\Cohaerere dicuntur aliqui. Plin. iunior. Quand ils sont fort familiers et amis ensemble. -
19 facilis
făcĭlis, e [st1]1 [-] qui se fait aisément, facile, aisé. - facilis + supin: facile à. - facile intellectu: chose facile à comprendre. - res factu facilis, Ter. Heaut. 4, 3, 26: chose facile à faire. - facile est + inf.: il est facile de. - facile est prohibere: il est facile d'empêcher. - ex facili: facilement. - iter facilius: meilleur chemin. - facilis ad credendum: facile à croire. [st1]2 [-] qui cède aisément, qui se meut facilement; qui se prête à; souple, mobile, docile. - facilis saevitia, Hor.: fureur aisément maîtrisée. - faciles aures, Ov.: oreilles dociles. - faciles oculi, Virg. En. 8, 310: yeux qui se meuvent rapidement. - facilis fagus, Plin.: hêtre facile à tailler. [st1]3 [-] qui s'obtient aisément, qui pousse facilement; abondant; qui coûte peu; sans importance. - fundit facilem victum justissima tellus,Virg. G. 2.460: la très juste terre produit une abondante nourriture. - facilis favor, Liv.: faveur banale. - faciles versus, Tac.: poésies légères. - facile remedium, Nep.: remède à la portée de tous. - Afrae volucres non sunt faciles, Petr.: on ne se procure pas facilement des poules de Numidie. - gens victu facilis, Virg.: nation qui vit dans l'abondance - facilis exiguo, Sil.: contennt de peu. - facilis jactura, Liv.: perte légère, perte réparable. [st1]4 [-] qui s'accomplit heureusement, prospère. - vestrae res faciliores erunt, Liv.: vos affaires prendront une meilleure tournure. - facilis cursus, Virg.: course heureuse. [st1]5 [-] qui a de la facilité pour; apte, disposé à, prêt, prompt. - mens facilis ad pejora, Quint. 1, 2, 4: intelligence prête au mal. - campus operi facilis: plaine qui convient aux ouvrages militaires. - facilis bello (facilis in bella), Tac.: belliqueux - facilis in causis recipiendis, Cic.: se chargeant volontiers de plaider une cause. - facilis ad dicendum, Cic.: qui parle avec une facilité naturelle. - facilis in excogitando, Quint.: d'une imagination prompte. - faciles irae, Lucr.: prompte colère. [st1]6 [-] facile à vivre, traitable, sociable; bon, doux, bienveillant; propice. - facilem esse alicui: être bon pour qqn. - terra facilis pecori: sol propice à l’élevage des troupeaux. - non faciles ad receptum angustiae, Liv. 32, 12, 3: des défilés qui n'étaient pas propices pour la retraite.* * *făcĭlis, e [st1]1 [-] qui se fait aisément, facile, aisé. - facilis + supin: facile à. - facile intellectu: chose facile à comprendre. - res factu facilis, Ter. Heaut. 4, 3, 26: chose facile à faire. - facile est + inf.: il est facile de. - facile est prohibere: il est facile d'empêcher. - ex facili: facilement. - iter facilius: meilleur chemin. - facilis ad credendum: facile à croire. [st1]2 [-] qui cède aisément, qui se meut facilement; qui se prête à; souple, mobile, docile. - facilis saevitia, Hor.: fureur aisément maîtrisée. - faciles aures, Ov.: oreilles dociles. - faciles oculi, Virg. En. 8, 310: yeux qui se meuvent rapidement. - facilis fagus, Plin.: hêtre facile à tailler. [st1]3 [-] qui s'obtient aisément, qui pousse facilement; abondant; qui coûte peu; sans importance. - fundit facilem victum justissima tellus,Virg. G. 2.460: la très juste terre produit une abondante nourriture. - facilis favor, Liv.: faveur banale. - faciles versus, Tac.: poésies légères. - facile remedium, Nep.: remède à la portée de tous. - Afrae volucres non sunt faciles, Petr.: on ne se procure pas facilement des poules de Numidie. - gens victu facilis, Virg.: nation qui vit dans l'abondance - facilis exiguo, Sil.: contennt de peu. - facilis jactura, Liv.: perte légère, perte réparable. [st1]4 [-] qui s'accomplit heureusement, prospère. - vestrae res faciliores erunt, Liv.: vos affaires prendront une meilleure tournure. - facilis cursus, Virg.: course heureuse. [st1]5 [-] qui a de la facilité pour; apte, disposé à, prêt, prompt. - mens facilis ad pejora, Quint. 1, 2, 4: intelligence prête au mal. - campus operi facilis: plaine qui convient aux ouvrages militaires. - facilis bello (facilis in bella), Tac.: belliqueux - facilis in causis recipiendis, Cic.: se chargeant volontiers de plaider une cause. - facilis ad dicendum, Cic.: qui parle avec une facilité naturelle. - facilis in excogitando, Quint.: d'une imagination prompte. - faciles irae, Lucr.: prompte colère. [st1]6 [-] facile à vivre, traitable, sociable; bon, doux, bienveillant; propice. - facilem esse alicui: être bon pour qqn. - terra facilis pecori: sol propice à l’élevage des troupeaux. - non faciles ad receptum angustiae, Liv. 32, 12, 3: des défilés qui n'étaient pas propices pour la retraite.* * *Facilis, et hoc facile, pen. corr. cuius contrarium est Difficilis. Facile, Aisé à faire.\Volens facilisque sequetur. Virgil. Sans resistence, Sans repugner, Voluntiers.\Facilis aduersarius. Cic. Partie adverse qui n'est pas fort opiniastre, ne difficile à gaigner, Traictable.\Faciles aquae. Martial. Aisees à nager.\Caera facilis. Ouid. Molle.\Facilis ceruix. Martial. Qui porte aiseement un fardeau.\Cibi faciles. Senec. Viandes aisees à recouvrer et apprester.\Da facilem cursum. Virgil. Sans empeschement.\Deos faciles habere. Ouid. Avoir Dieu propice et favorable.\Facilis dies. Plaut. Auquel nous impetrons facilement ce que nous demandons.\Iactura facilis. Virg. Perte aisee à porter et endurer.\Labor facilis. Virgil. Aisé, Qui n'est point grief ne penible, Qui ne grieve point.\Faciles oculi. Virgil. Aisez à tourner et regarder ca et là.\Facilis partus. Plin. Aisé, et sans grand travail.\Titulus facilis. Ouid. Gloire aisee à acquerir.\Facilis et plana via. Plaut. Chemin aisé.\Facilis vterus. Plin. Quand une femme accouche aiseement.\Facillimus et liberalissimus homo. Cic. Fort traictable.\Lenis et facilis homo. Cic. Doulx et gratieux.\Vir facilis mirari noua. Claud. Qui s'esmerveille facilement des choses nouvelles.\Facilis impetrandae veniae Claudius. Liu. Prompt à pardonner, Facile à donner pardon, De qui on impetre facilement pardon.\Ministri faciles. Ouid. Obeissants.\Facillimi mores. Cic. Paisibles.\Facilis pater, contrarium est Duro et inexorabili siue moroso. Terent. Qui n'est point rude, Gratieux.\Ad juga faciles populi. Lucan. Aisez à estre subjuguez, et à porter le joug.\Populum facilem habere. Cic. Obeissant.\Facile factu. Plaut. Facile à faire.\Faciles ad receptum angustiae. Liu. D'où on se peult aiseement retirer.\Ex facili, Aduerbialiter positum. Plin. Facilement.\Ad quas non facile inuentu qui descendat. Cic. On ne trouve pas aiseement qui, etc.\Est facile vincere non repugnantes. Cic. Il est aisé et facile. -
20 haereo
haerĕo, ēre, haesi, haesum - intr. - - Lebaigue P. 559 et P. 560. [st1]1 [-] être attaché, fixé, accroché. - haerere in equo, Cic. Dej. 28; haerere equo, Hor. O 3, 24, 55: se tenir ferme à cheval. - terra quasi radicibus suis haeret, Cic. Ac. 2, 122: la terre se tient comme attachée par ses racines. - ad radices linguae haerens stomachus, Cic. Nat. 2, 135: l'oesophage fixé à la base de la langue. - scalarum gradus male haerentes, Cic. Fam. 6, 7, 3: degrés d'escalier mal assujettis. - haesit in corpore ferrum, Virg. En. 11, 864: le fer se trouva enfoncé dans son corps. - cum tergo haesere sagittae, Virg. En. 12, 415: quand une flèche s'est attachée à ses flancs. - corona haerens capiti, Hor. S. 1, 10, 49: couronne fixée à la tête. - haeret pede pes, Virg. En. 10, 361: le pied est rivé contre le pied (on combat pied contre pied). - in complexu alicujus haerere, Quint. 6, 1, 42 ; amplexibus, Ov. M. 7, 143: tenir embrassé qqn étroitement. - male laxus in pede calceus haeret, Hor. S. 1, 3, 31: sa large chaussure tient mal au pied. [st1]2 [-] être arrêté, immobilisé. - alii pugnantium globo illati haerebant, Liv. 22, 5, 5: les uns donnant sur un groupe de combattants étaient arrêtés. --- cf. Liv. 29, 33, 7. - gladius intra vaginam suam haerens, Quint. 8, pr. 15: épée qui reste accrochée à l'intérieur de son fourreau. - prov. aqua haeret, Cic. Off. 3, 117: l'eau de la clepsydre s'arrête, une difficulté se présente. [st1]3 [-] fig. être attaché, fixé. - improbis semper aliqui scrupus in animis haeret, Cic. Rep. 3, 26: les méchants ont toujours qq remords attaché dans l'âme. - haerere in memoria, Cic. Ac. 2, 2: être fixé dans la mémoire. - [cf. Traj. d. Plin. Ep. 10, 95 (96) quam parce haec beneficia tribuam, haeret tibi: tu sais (tu te souviens) combien je suis ménager de ces sortes de grâces]. - haerere in omnium gentium sermonibus, Cic. Cat. 4, 22: rester l'objet des propos de tous les peuples. - mihi haeres in medullis, Cic. Fam. 15, 16, 2: je te porte attaché au fond de mon coeur. - peccatum haeret in eo qui... Cic. Div. 1, 30: la faute reste attachée à celui qui... - potest hoc homini huic haerere peccatum? Cic. Rosc. Com. 6, 17: cette faute peut-elle rester attachée à cet homme? - in te omnis haeret culpa, Ter. Hec. 2, 1, 32: toute la faute retombe sur toi. - hi in oculis haerebunt, Cic. Phil. 13, 6: ces gens seront accrochés à vos regards (seront constamment sous vos yeux). --- [avec dat.] Cic. Com. 17 ; Sest. 69. - haesit in iis poenis, quas, Cic. Mil. 57: il resta accroché [comme aux mailles d'un filet] au châtiment que..., il ne put échapper au châtiment que... - repetundarum criminibus haerebant, Tac. An. 4, 19: ils ne pouvaient se dégager des accusations de concussion. - fama paulum haesit ad metas, Cic. Cael. 75: sa réputation resta un peu accrochée au contour de la borne. - proposito apte haerere, Hor. P. 195: être étroitement attaché au sujet. - in scribendo haereo, Cic. Att. 13, 39, 2: je suis lié à mon travail de composition, je suis rivé à mon ouvrage. [st1]4 [-] tenir bon (à qqch); s'attacher (à qqn), s'arrêter obstinément. - hoc teneo, hic haereo, Cic. Verr. 5, 166: c'est à ce point que je m'en tiens, sur ce point que je reste solidement fixé. --- cf. Cic. de Or. 2, 292. - haerere in sua sententia, Cic. Or. 40, 137: persister dans son opinion. - in eo crimen non haerebat, Cic. Cael. 15: l'accusation ne tenait pas contre lui. - haerere alicui: s'attacher comme une ombre aux pas de qqn. --- Plin. Ep. 7, 27, 2 ; Quint. 1, 2, 10. - missus ab Argis, haeserat Evandro, Virg. En. 10, 780: envoyé d'Argos, il s'était attaché à Evandre. - haerere apud aliquem: être implanté chez qqn. --- Plaut. Ep. 192 - ut haeream tandem apud Thaidem, Ter. Eun. 1055: (fais en sorte) que je sois enfin lié à Thaïs. - haerere in tergis, tergis, in tergo: être attaché aux trousses de l'ennemi. --- Curt. 4, 15, 32 ; Tac. H. 4, 19 ; Liv. 1, 14, 11. - haerere in obsidione castelli, Curt. 5, 3, 4: s'arrêter obstinément au siège d'un fortin. - circa muros unius urbis haerebat, Curt. 4, 4: il s'arrêtait sous les murs d'une seule ville. [st1]5 [-] être arrêté, être en suspens, être embarrassé. - haerere in multis nominibus, Cic. Nat. 3, 62: être à court pour de nombreux noms [n'en pas trouver l'étymologie]. --- cf. Cic. Fin. 1, 20 ; Pis. 74, etc. - haerebat nebulo, Cic. Phil. 2, 74: le drôle était embarrassé. --- cf. Cic. Fin. 3, 16. - Hectoris Aeneaeque manu victoria Graium haesit, Virg. En. 11, 290: c'est le bras d'Hector et celui d'Enée qui ont arrêté la victoire des Grecs.* * *haerĕo, ēre, haesi, haesum - intr. - - Lebaigue P. 559 et P. 560. [st1]1 [-] être attaché, fixé, accroché. - haerere in equo, Cic. Dej. 28; haerere equo, Hor. O 3, 24, 55: se tenir ferme à cheval. - terra quasi radicibus suis haeret, Cic. Ac. 2, 122: la terre se tient comme attachée par ses racines. - ad radices linguae haerens stomachus, Cic. Nat. 2, 135: l'oesophage fixé à la base de la langue. - scalarum gradus male haerentes, Cic. Fam. 6, 7, 3: degrés d'escalier mal assujettis. - haesit in corpore ferrum, Virg. En. 11, 864: le fer se trouva enfoncé dans son corps. - cum tergo haesere sagittae, Virg. En. 12, 415: quand une flèche s'est attachée à ses flancs. - corona haerens capiti, Hor. S. 1, 10, 49: couronne fixée à la tête. - haeret pede pes, Virg. En. 10, 361: le pied est rivé contre le pied (on combat pied contre pied). - in complexu alicujus haerere, Quint. 6, 1, 42 ; amplexibus, Ov. M. 7, 143: tenir embrassé qqn étroitement. - male laxus in pede calceus haeret, Hor. S. 1, 3, 31: sa large chaussure tient mal au pied. [st1]2 [-] être arrêté, immobilisé. - alii pugnantium globo illati haerebant, Liv. 22, 5, 5: les uns donnant sur un groupe de combattants étaient arrêtés. --- cf. Liv. 29, 33, 7. - gladius intra vaginam suam haerens, Quint. 8, pr. 15: épée qui reste accrochée à l'intérieur de son fourreau. - prov. aqua haeret, Cic. Off. 3, 117: l'eau de la clepsydre s'arrête, une difficulté se présente. [st1]3 [-] fig. être attaché, fixé. - improbis semper aliqui scrupus in animis haeret, Cic. Rep. 3, 26: les méchants ont toujours qq remords attaché dans l'âme. - haerere in memoria, Cic. Ac. 2, 2: être fixé dans la mémoire. - [cf. Traj. d. Plin. Ep. 10, 95 (96) quam parce haec beneficia tribuam, haeret tibi: tu sais (tu te souviens) combien je suis ménager de ces sortes de grâces]. - haerere in omnium gentium sermonibus, Cic. Cat. 4, 22: rester l'objet des propos de tous les peuples. - mihi haeres in medullis, Cic. Fam. 15, 16, 2: je te porte attaché au fond de mon coeur. - peccatum haeret in eo qui... Cic. Div. 1, 30: la faute reste attachée à celui qui... - potest hoc homini huic haerere peccatum? Cic. Rosc. Com. 6, 17: cette faute peut-elle rester attachée à cet homme? - in te omnis haeret culpa, Ter. Hec. 2, 1, 32: toute la faute retombe sur toi. - hi in oculis haerebunt, Cic. Phil. 13, 6: ces gens seront accrochés à vos regards (seront constamment sous vos yeux). --- [avec dat.] Cic. Com. 17 ; Sest. 69. - haesit in iis poenis, quas, Cic. Mil. 57: il resta accroché [comme aux mailles d'un filet] au châtiment que..., il ne put échapper au châtiment que... - repetundarum criminibus haerebant, Tac. An. 4, 19: ils ne pouvaient se dégager des accusations de concussion. - fama paulum haesit ad metas, Cic. Cael. 75: sa réputation resta un peu accrochée au contour de la borne. - proposito apte haerere, Hor. P. 195: être étroitement attaché au sujet. - in scribendo haereo, Cic. Att. 13, 39, 2: je suis lié à mon travail de composition, je suis rivé à mon ouvrage. [st1]4 [-] tenir bon (à qqch); s'attacher (à qqn), s'arrêter obstinément. - hoc teneo, hic haereo, Cic. Verr. 5, 166: c'est à ce point que je m'en tiens, sur ce point que je reste solidement fixé. --- cf. Cic. de Or. 2, 292. - haerere in sua sententia, Cic. Or. 40, 137: persister dans son opinion. - in eo crimen non haerebat, Cic. Cael. 15: l'accusation ne tenait pas contre lui. - haerere alicui: s'attacher comme une ombre aux pas de qqn. --- Plin. Ep. 7, 27, 2 ; Quint. 1, 2, 10. - missus ab Argis, haeserat Evandro, Virg. En. 10, 780: envoyé d'Argos, il s'était attaché à Evandre. - haerere apud aliquem: être implanté chez qqn. --- Plaut. Ep. 192 - ut haeream tandem apud Thaidem, Ter. Eun. 1055: (fais en sorte) que je sois enfin lié à Thaïs. - haerere in tergis, tergis, in tergo: être attaché aux trousses de l'ennemi. --- Curt. 4, 15, 32 ; Tac. H. 4, 19 ; Liv. 1, 14, 11. - haerere in obsidione castelli, Curt. 5, 3, 4: s'arrêter obstinément au siège d'un fortin. - circa muros unius urbis haerebat, Curt. 4, 4: il s'arrêtait sous les murs d'une seule ville. [st1]5 [-] être arrêté, être en suspens, être embarrassé. - haerere in multis nominibus, Cic. Nat. 3, 62: être à court pour de nombreux noms [n'en pas trouver l'étymologie]. --- cf. Cic. Fin. 1, 20 ; Pis. 74, etc. - haerebat nebulo, Cic. Phil. 2, 74: le drôle était embarrassé. --- cf. Cic. Fin. 3, 16. - Hectoris Aeneaeque manu victoria Graium haesit, Virg. En. 11, 290: c'est le bras d'Hector et celui d'Enée qui ont arrêté la victoire des Grecs.* * *Haereo, haeres, haesi, haesum, haerere. Virgil. Tenir contre, et estre joinct à quelque chose, Estre attaché.\Aspectus conterritus haesit. Virgil. Il demoura tout picqué, Il s'arresta tout court.\Haeret amor. Ouid. Demeure, Persevere.\Ferrum haesit in corpore. Virgil. Une fleiche luy fut attachee et fichee dedens le corps.\Fides illa haesit animis. Ouid. On a tousjours adjousté ferme foy et creance à cela, On la creu fermement.\Lingua haeret metu. Terent. J'ay si grand paour, que je ne puis parler.\Vox faucibus haesit. Virgil. La parolle me faillit.\Non obstant hae disciplinae per eas euntibus, sed circa illas haerentibus. Quint. A ceulx qui s'y arrestent trop, et ne passent point oultre.\In complexu alicuius haerere. Quintil. L'embrasser.\In amplexu haesit. Ouid. Il m'a embrassé bien serré.\Haesit in armo. Ouid. Le chien s'attacha à l'espaule du cerf, Il ficha les dens dedens l'espaule.\Quod haerere in equo senex posset, admirari solebamus. Cic. Qu'il se povoit tenir à cheval.\Pugnus continuo in mala haereat. Terent. Baille luy si grand coup, que le poing tienne à sa joue, Attache luy un grand coup de poing sur la joue.\Haerent in scuto tela. Liu. Sont fichez.\Haerebant in memoria quaecunque audierat aut viderat. Cic. Il luy souvenoit de tout, etc.\Haerere in iure ac Praetorum tribunalibus. Cic. N'en bouger.\Memoria quae in omnium gentium sermonibus ac mentibus semper haerebit. Cic. De laquelle chose toutes gens parleront, et en auront memoire à jamais, La memoire demourera fichee, etc.\Hi in oculis haerebunt, et quum licebit, in faucibus. Cic. Nous les voirons touts les jours devant nous, Nous ne voirons autre chose que ceulx ci.\Haerere in iniquitatibus. Cic. Demeurer et perseverer.\In te omnis haeret culpa sola. Terent. Tout le blasme en demeure sur toy, Il n'y a que toy qui en ait le blasme.\In eo culpae crimen haerebit. Cice. Le blasme en demeurera sur luy.\Potest hoc homini huic haerere peccatum? Cic. Seroit il possible qu'un tel malefice peust prendre sur luy? Peust choir sur luy?\Vt peccatum haereat non in eo qui monuerit, sed in eo qui non obtemperarit. Cic. Que le peché demeure en celuy qui, etc.\Haeret Cn. Pompeio. Sueton. Il s'applique à Pompee, et ne bouge d'avec luy.\Haereat nobis illud. Traianus ad Plinium. Tenons cela ferme en nostre memoire, Souvienne nous tousjours de cela, Retenons cela.\Magis pertinaciter haerent, quae deteriora sunt. Quintil. Demeurent fichez és esprits, On retient mieulx.\Haerere in salebra. Cic. Demeurer et estre arresté.\Stomachus ad radices linguae haerens. Cic. Touchant et tenant.\- illum ego audiui Haerere iuniorem apud nescio quam fidicinam. Plaut. Qu'il a fiché fort son amour en une je ne scay quelle, etc.\Haerere in parte aliqua apud aliquam. Terent. Demeurer, ou estre aucunement en sa grace.\Haerere, aliquando ponitur pro Dubitare. Cic. Estre en doubte et suspend.\Haeret haec res. Plaut. Ceci est fort doubteux.\Si hic terminus haeret. Virgil. Si ceci est fiché et arresté, Est immuable.
См. также в других словарях:
apte — apte … Dictionnaire des rimes
apte — [ apt ] adj. • XIVe, repris XVIIIe; lat. aptus 1 ♦ Dr., sc. Qui est naturellement ou juridiquement capable de qqch. Apte à hériter, à tester. « Être apte et idoine à posséder des bénéfices » (d Alembert). 2 ♦ (mil. XIXe) Cour. Qui a des… … Encyclopédie Universelle
Apte — may refer to:*Arvind Apte (born 1934), Indian cricketer *Balavant Apte (born 1939), Indian politician *Devdas Apte (born 1934), Indian politician *Hari Narayan Apte (1864 1919), Marathi writer *Madhav Apte (born 1932), Indian cricketer *Narayan… … Wikipedia
Apte — ist ein marathischer Nachname. Bekannte Personen dieses Namens sind: Hari Narayan Apte (1864 1919), Schriftsteller Narayan Apte (1911 1949), Attentäter Narayan Hari Apte (1889 1971), Schriftsteller und Drehbuchautor (Sohn von Hari Narayan Apte)… … Deutsch Wikipedia
apte — APTE. adj. des 2 g. Terme de Palais. Propre à quelque chose. Il n est d usage que dans ces phrases: Apte et idoine. Apte à posséder … Dictionnaire de l'Académie Française 1798
apte — APTE. adj. vieux mot qui ne se dit plus. Il signifie qui est propre à quelque chose. Ses derivez sont en usage … Dictionnaire de l'Académie française
APTE — Méthode APTE Tirée des principes de la Value Analysis de Larry Miles, la Méthode APTE® est une méthode spécifique d’analyse fonctionnelle et d’analyse de la valeur pour la conduite de projets d’innovation et d’optimisation. Le but de cette… … Wikipédia en Français
apte — (a pt ) adj. 1° Terme de jurisprudence. Qui a les qualités requises. Apte et idoine. Apte à succéder, à posséder. 2° Qui a de l aptitude, de la disposition à. Il est apte à tout. HISTORIQUE XIIIe s. • La main ke l en use plus ate l avum… … Dictionnaire de la Langue Française d'Émile Littré
APTE — adj. des deux genres Qui est propre à quelque chose. Il est apte à tous les emplois. En termes de Palais, il signifie Qui a les qualités requises. Apte et idoine. Apte à posséder … Dictionnaire de l'Academie Francaise, 8eme edition (1935)
APTE — adj. des deux genres Propre à quelque chose. Il n est guère usité que dans ces locutions de Palais, dont la première a vieilli : Apte et idoine. Apte à posséder … Dictionnaire de l'Academie Francaise, 7eme edition (1835)
apte — a, apte, o adj. apte. voir capable … Diccionari Personau e Evolutiu