-
21 natalis
nātālis, e (natus, ūs), zur Geburt gehörig, I) adi.: A) Geburts-, dies, Cic., od. (poet.) lux, Ov.: diem natalem suum agere (feiern) quotannis, Cic.: alcis diem natalem celebrare, Tac.: mi hodie est natalis dies, heute ist mein Geburtstag, Plaut.: Ggstz. certumst mihi hunc emortualem (Sterbetag) facere ex natali die, Plaut. Pseud. 1237. – n. dies reditus mei, der Jahrestag meiner Rückkehr aus der Verbannung, Cic.: n. dies huius urbis, der Errettung von der katilinarischen Verschwörung, Cic.: n. dies coloniae, Stiftungstag, Cic.: u. n. dies collegii, Inscr. – n. hora, Hor.: tempus, Ov.: humus od. solum, Geburtsort, Vaterland, Heimat, Ov. u. Sen.: astrum, Hor.: Iuno, Vorsteherin der Geburt, Tibull. – B) angeboren, morbus, Manil.: sterilitas, Colum.: decus, Val. Flacc. – II) subst.: A) nātālis, is, m., 1) Sing.: a) der Geburtsort, Delos natalis Apollinis, Hor. – b) der Geburtsgott, Geburtsgenius, Tibull. u. Ov. – c) der Geburtstag, Cic. u.a.: natalem alcis celebrare, publice celebrare, Suet.: debemus natales tuos perinde ac nostros celebrare, Plin. ep.: poet. sex mihi natales (Jahre) ierant, Ov.: natalis Romae, das Fest Palilia, das jährlich zum Andenken an die Erbauung Roms gefeiert wurde, Ov.: Minervae, da sie zum ersten Male einen Tempel erhielt, Ov.: natalis adoptionis, Jahrestag, Spart.: natali urbis DCXXXIII, im Jahre 633 der Stadt, Plin. – d) die Entstehung, Geburt von Menschen, nat. praeposterus, die verkehrte Geburt (Fußgeburt), Plin. 7, 46: erepto natale, der Quelle des Daseins, Lucan. 7, 391: dies natalis sui, Geburtstag, ICt. u. Eccl. (s. Rönsch Itala 104, der fälschlich einen Nomin. natale annimmt): tantarum arborum, Keim, Plin. 17, 73. – 2) Plur. nātālēs, ium, m., a) die Geburt, natalium periti, Nativitätssteller, Sen.: übtr., die Geburt, Entstehung, adamantis, Plin. – b) die Geburt, der Stand der Geburt, die Familie, natalium splendor, Plin. ep.: mulier natalibus clara, Ov.: homo claris natalibus, Tac.: praeter aetatem atque natales (vornehme Familie), Suet.: natalibus suis restitui od. reddi, in die Geburtsrechte wieder eingesetzt werden, ICt.: so auch de agnoscendis liberis restituendisque natalibus, Plin. ep. – B) nātāle, is, n., a) die Entstehung, par et aequa vum natale naturae et temporis, Chalcid. Tim. 23. p. 89, 1 Wr. – b) der Geburtsort, Plin. 4, 25. – / Abl. gew. natali; selten natale, Lucan. 7, 391. Itala Matth. 14, 6. Corp. inscr. Lat. 9, 2226 u. 14, 2795 u.a. (vgl. Neue-Wagener Formenl.3 1, 346.
-
22 timens
timēns, entis, PAdi. (timeo), a) m. Genet., etw. fürchtend, sich vor etw. fürchtend, mortis, Lucr. 6, 1237. – b) absol., sich fürchtend, furchtsam, ängstlich, schüchtern, lepusculus, Varro fr.: hortatur timentem, Ov.: timentes omnium animos consolatione sanat, Hirt. b.G. – Plur. subst., die Furchtsamen, timentes confirmat, Caes. b.G. 7, 7, 4.
-
23 emortualis
ēmortuālis, e (emortuus), zum Dahinsterben gehörig, certumst mi hunc emortualem facere ex natali die, einen Sterbetag machen aus dem Geburtstage, Plaut. Pseud. 1237.Ausführliches Lateinisch-deutsches Handwörterbuch > emortualis
-
24 eo
1. eo, īvī od. iī, itum, īre ( statt *eio; vgl. altind.ti, er geht, griech. ειμι, ἰέναι), I) gehen, A) v. leb. Wesen, 1) im allg., gehen, reisen, auch einhergehen, Passiv unpers. itur, man geht (Ggstz. abire, venire, redire, regredi, remanere, consistere), a) zu Fuße: i prae (voran), Komik. (s. Spengel Ter. Andr. 171): i, mea avis, Ov.: i, pedes quo te rapiunt, Hor.: eatur, quo deorum ostenta et inimicorum iniquitas vocat, Suet.: ire tardius (Ggstz. maturare iter pergere), Sall.: vel quo festines ire vel unde, vide, Ov.: huc atque illuc euntes, Liv.: ire intro ac foras, Varro: ire, schlendern, viā sacrā, Hor.: quā viā itur Hennam, wo man nach H. geht, Cic.: ire apertā viā et rectā (bildl.), Sen.: ire eodem itinere, Liv.: ire a navibus, Ov.: e consilio, Verg.: sacris, weg von usw., Ov.: ire ad alqm, Komik., Nep. u. Liv.: ire ad deos, Sen.: ire ad forum, Plaut.: ire ad fores, Ter.: ire ad solitum opus, Ov.: effigies Augusti iens ad caelum, aufsteigend, Suet.: ire ad Campaniam, Eutr.: ire ad Graeciam, um zu studieren, Amm.: ad cenam, Nep.: ire in antiquam silvam, Verg.: in Pompeianum, Cic.: in provinciam, Vell.: in exsilium, Cic.: ire in somnum, schlafen gehen, zu Bett gehen, Plin.: ex curia in contionem itur, Liv.: bello (Dat.), in den Krieg, Verg.: viro (Dat.), zum Manne, Prop.: ire domum, Plaut. u. Hor.: domos, Curt.: per hanc (portam), Ov.: per suos
————fines, Caes.: sub terras, Verg.: post altaria, Ov.: super illos (equos), Iustin.: ire pedibus, zu Fuße, Plaut.: cum maximis itineribus isset, da er Eilmärsche gemacht hatte, Liv.: m. Prädik.-Subst., illi comes (als B.) ibat Achates, Verg.: m. Prädik.-Adj., illis Aesone natus obvius it, geht entgegen, Ov.: muli gravati sarcinis ibant duo, Phaedr.: se vivum sub terram iturum, Suet.: ire praecipitem de ponte, Catull., per gradus, Suet.: m. Infin., illa ilico it visere (um sie zu besuchen), Ter.: in Ephesum hinc abit aurum arcessere, Plaut.: m. 1. Supin., ire cubitum, Cic.: ire lavatum, Hor.: ire venatum in silvas, Verg.: ire exploratum, Liv.: Imper. i, ite od. in direkter Rede Konj., eat, eatis, eant, irent, teils um jmd. aufzufordern od. zur Eile anzutreiben, Liv., Verg. u.a. Dichter, teils um jmd. in höhnendem Tone aufzufordern, Curt., Verg. u.a. Dichter: m. homogen. Acc., ire novas vias, eine Reise in unbekannte Länder machen, Prop.: ire longam viam, einen weiten Gang machen, Verg.: itque reditque viam totiens, geht hin und her, Verg.: equus docilis ire viam, quā monstret eques, Hor. – b) zu Wasser gehen, fahren, schiffen, segeln, teils navibus, Verg., navibus nec mari, Suet.: puppibus, Ov.: puppi per undas, Tibull.: denis navibus subsidio Troiae (Tr. zu Hilfe), Verg.: teils absol., ire velle, Verg.: ire in Africam, Cic.: Stygios per amnes, Ov. – c) zu Pferde usw., reiten, equis Liv.: mulo, Hor.: u.————bl. ire contra hostem (v. d. Reiterei), Caes.: effuso cursu, Curt. – d) zu Wagen, fahren, curru, Liv.: plaustro, Iustin.: in raeda, Mart.: u. bl. medio tutissimus ibis (v. Phaëthon), Ov. – e) in od. durch die Luft, fliegen, fahren, auffahren, in od. per auras, Ov.: in od. ad caelum, Suet. u. Verg.: u. bl. ire, Vitr. – 2) insbes.: a) als milit. t. t., α) gehen, ad arma od. ad saga, zu den Waffen, zum Kriegsmantel greifen = sich zum Kampfe (zum Kriege) rüsten, Liv. u. Cic.: u. in aciem, Curt.: in ordinem, sich in Reih u. Glied stellen, Curt. – β) marschieren, ziehen, viā od. pedibus, auf dem Landwege, zu Lande, Liv.: comminus, Tac.: retro, Curt.: portis, Verg.: cum exercitu, in Hispaniam cum exercitu, Liv.: Sardes, Nep.: populabundum per omnem hostium agrum, Liv.: ire alci subsidio, Caes., od. suppetias, Auct. b. Afr. – γ) gegen jmd. rücken, marschieren, jmdm. entgegenrücken, auf jmd. od. etw. losgehen, losmarschieren, losrücken, alci obviam od. obvium, Liv. u. Curt.: ire contra, Tac.: ire ad od. adversus alqm, Liv.: contra alqm (hostem), Caes.: in alqm, Liv. u. Verg.: ad muros, Verg.: in Iovis ire domum (v. d. Giganten), Ov.: in Capitolium, Liv. – b) v. Behörden, ire in consilium, zur Beratung schreiten, Cic.: ire in sententiam, mit u. ohne pedibus, jmds. Meinung beipflichten, Sall. u. Liv.: in alia omnia ire, das Gegenteil votieren, Cic.: u. so itum est in voluntatem quorundam, es fand die Ansicht eini-————gen Einklang, Amm. 24, 7, 1. – c) gerichtl. t. t., ire in ius, Ter. u. Nep., ad iudicium, Liv., vor Gericht gehen. – d) zu Grabe geleiten, ecfertur; imus, Ter.: m. homogen. Akk., ire exsequias, zum Leichenbegängnis, Ter.: pompam funeris, Ov. – 3) übtr., gehen, schreiten, treten, kommen, geraten, a) in od. zu od. durch usw. einen Zustand, ire in malam rem od. in malam crucem, zum Henker gehen, sich zum Henker scheren, Plaut. u. Ter. (s. Brix Plaut. trin. 466. Bentley Ter. Phorm. 5, 8, 37): ire in corpus, fleischig werden, Quint.: ire in sudorem, Flor.: ire in lacrimas, in Tränen ausbrechen, Verg.: ire in duplum, noch einmal so viel Strafe erleiden, Cic.: in dubiam imperii servitiique aleam, das ungewisse Spiel um H. od. Skl. wagen, Liv.: in possessionem, Cic.: ire in eosdem pedes, einerlei Versglieder gebrauchen, Quint.: ierat in causam praeceps, er hatte sich kopfüber in die Sache gestürzt, Liv.: ire infitias, aufs Leugnen ausgehen, leugnen, Ter.: ire per has leges, die Bedingungen eingehen, Ov.: ire per medium, den Mittelweg nehmen, Quint.: per exempla cognata, dem B. ihrer Schwester folgen, Ov.: aber exemplis deorum, sich den Göttern vergleichen, Ov. – b) zu einer Tätigkeit, in alcis amplexus, Ov.: in poenas, zur Bestrafung schreiten, Ov.: ibatur in caedes, Tac.: in scelus, begehen, Ov.: ad solacia, Ov.: ad lucrum, Hor.: per laudes (rühmlichen Taten) alcis, Ov.: con-————tra dicta tyranni, erwidern, Verg. – zur Verstärkung des Futur., ito et modulabor, Verg. (vgl. franz. j'irai chanter). – übtr. α) auf etw. denken, verfallen, istuc ibam, ich dachte daran, Ter.: ad illud, seine Zuflucht nehmen, Ter. – β) m. 1. Supin. = darauf ausgehen, willens sein, geneigt sein, cur te is perditum, Ter.: cives, qui se remque publicam perditum irent, Liv.: dominationem raptum ire, Tac.: iniuriam od. scelera ultum, Tac. u. Quint. – B) v. lebl. Subj.: a) übh.: it tristis ad aethera clamor, Verg.: per oppida facti rumor it, Ov.: it circulus per orbem, Verg.: pugna it ad pedes, man ficht zu Fuße, Liv. – übtr., ire coepisse praecipites, dem Verfall unaufhaltsam entgegeneilen (v. Sitten), Liv. – b) v. Fuße, gehen, sich bewegen, nec pes ire potest, Ov.: ibat et expenso planta morata gradu, Prop.: non posse ire rivum, ubi caput aquae siccatur, Augustin. serm. 115: u. v. Versfuß usw., euntes melius (versus), Hor.: cum per omnes et personas et affectus eat comoedia, Quint. – c) v. Schiffen, gehen, fahren, segeln, dahinfahren, -segeln, Ov.: per aequora, Ov. – d) von Geschossen, gehen, fliegen, dringen, longius it (telum), Ov.: iit hasta Tago per tempus utrumque, Verg. – e) v. Winde, gehen, stürmen, Eurus et adverso desinit ire Noto, Prop.: quanta per Idaeos saevis effusa Mycenis tempestas ierit campos, Verg.: bildl., cum a Theodosii partibus in adversarios vehemens ventus iret, Augu-————stin. de civ. dei 5, 26, 1. p. 239, 18 D.2 – f) v. Flüssigkeiten, gehen, fließen, strömen, vacuas it fumus in auras, Verg.: salsusque in artus sudor iit, Verg.: it naribus ater sanguis, Verg.: si ex multo cibo alvus non it, Cato. – v. Flüssen, aliā ripā, Ov.: quā utrimque amnes eunt, Mela: quo minus eae aquae in urbem Romam ire possint, Frontin. aqu.: unde per ora novem it mare praeruptum (wie ein entfesseltes Meer), Verg.: Nilus it per omnem Aegyptum vagus atque dispersus, Mela. g) v. Gestirnen, gehen, laufen, wandeln, obtunsis per caelum cornibus ibat (luna), Verg.: alternis e partibus ire stellas, Lucr. – h) v. Örtl., gehen, laufen, sich ziehen, Taurus it in occidentem rectus et perpetuo iugo, Mela: hic iam terrae magis in altum eunt (erheben sich), Mela. – i) übh. v. Konkr., α) gehen, laufen, kommen, it bello tessera signum, Verg.: ne currente retro funis eat rotā, Hor. – β) übergehen, it sanguis in sucos, Ov.: in melius, Tac. – γ) fortgehen, sich trennen, ne supinus eat (ponticulus), Catull. – II) prägn.: 1) kommen, unde is? Ter.: eodem, unde ierat, se recepit, Nep. – 2) vergehen, dahinschwinden, homo it, Lucr.: dies it, Plaut.: eunt anni, Ov.: unum isse diem sine sole ferunt, Ov.: u. so sic eat quaecumque Romana lugebit hostem, so fahre jede Römerin hin, die usw., Liv. 1, 26, 4-3) gehen = vonstatten gehen, incipit res melius ire, Cic.; prorsus ibat res, Cic. – 4) verkauft werden,————weggehen für einen gewissen Preis, iustum est singulas vehes fimi denario ire, Plin. 18, 193 zw. (Detl. definire): tot Galatae, tot Pontus eat, tot Lydia nummis, Claud. in Eutr. 1, 203. – 5) fortgehen, dauern, si non tanta quies iret (herrschte), Verg. georg. 2, 344. – 6) it in saecula, die Kunde gelangt bis zu späten Jahrhunderten mit folg. Acc. u. Infin., Plin. pan. 55, 1. – ⇒ synk. Präs. in = isne, Plaut. Bacch. 1185. Ter. Eun. 651; Phorm. 930. – vulg. Konj. Präs. iamus, Corp. inscr. Lat. 8, 2005. – vulg. Indik. Imperf. eibat, Corp. inscr. Lat. 4, 1237. – Imper. ei, Plaut. Cas. 212 u. Men. 435. – zsgz. Perf.-Formen isti, it, istis, issem usw., s. Georges Lexik. d. lat. Wortf. S. 245. – parag. Inf. Präs. irier, Plaut. rud. 1242.————————2. eō, Adv., I) der alte Dat. von is, ea, id, a) dahin, dazu, eo pervenire, Cic.: accessit eo, ut etc., Cic. – b) so weit, bis zu dem Punkte, bis zu dem Grade, eo rem adducam, ut etc., Cic.: eo irā processit, ut etc., Liv.: m. folg. Genet. (vgl. Otto Tac. ann. 1, 18. p. 126), quoniam eo miseriarum venturus eram, Sall.: eo magnitudinis procederent, ubi (wo) etc., Sall.: ubi iam eo consuetudinis adducta res est, ut etc., Liv. – eo usque, so weit = so lange, bis zu der Zeit, Cic., od. eo usque, ut etc. = bis zu dem Grade, Tac.: usque eo quod arguas non habes, so wenig, Cic. – II) Abl. neutr., a) deswegen, Plaut., Cic. u.a.: eo quod (weil), Cic. u.a.: eo, quia, Komik., Cic. u.a.: eo, ut etc., Cic.: eo, quo, Cic.: non eo, dico, quo, Cic.: non eo haec dico, quin etc., Plaut. – b) desto, beim Compar., Cic.: so auch eo magis, quod (weil) etc., Liv. – c) daselbst, Cic.: eo loci, Cic. -
25 gumia
gumia, ae, f. (γέμω), ein Leckermaul, Fresser, Schlemmer, Lucil. 1066 u. 1237 (wo Müller gomiae). Apul. apol. 57; vgl. Paul. ex Fest. 112, 2. -
26 natalis
nātālis, e (natus, ūs), zur Geburt gehörig, I) adi.: A) Geburts-, dies, Cic., od. (poet.) lux, Ov.: diem natalem suum agere (feiern) quotannis, Cic.: alcis diem natalem celebrare, Tac.: mi hodie est natalis dies, heute ist mein Geburtstag, Plaut.: Ggstz. certumst mihi hunc emortualem (Sterbetag) facere ex natali die, Plaut. Pseud. 1237. – n. dies reditus mei, der Jahrestag meiner Rückkehr aus der Verbannung, Cic.: n. dies huius urbis, der Errettung von der katilinarischen Verschwörung, Cic.: n. dies coloniae, Stiftungstag, Cic.: u. n. dies collegii, Inscr. – n. hora, Hor.: tempus, Ov.: humus od. solum, Geburtsort, Vaterland, Heimat, Ov. u. Sen.: astrum, Hor.: Iuno, Vorsteherin der Geburt, Tibull. – B) angeboren, morbus, Manil.: sterilitas, Colum.: decus, Val. Flacc. – II) subst.: A) nātālis, is, m., 1) Sing.: a) der Geburtsort, Delos natalis Apollinis, Hor. – b) der Geburtsgott, Geburtsgenius, Tibull. u. Ov. – c) der Geburtstag, Cic. u.a.: natalem alcis celebrare, publice celebrare, Suet.: debemus natales tuos perinde ac nostros celebrare, Plin. ep.: poet. sex mihi natales (Jahre) ierant, Ov.: natalis Romae, das Fest Palilia, das jährlich zum Andenken an die Erbauung Roms gefeiert wurde, Ov.: Minervae, da sie zum ersten Male einen Tempel erhielt, Ov.: natalis adoptionis, Jahrestag, Spart.: natali urbis DCXXXIII, im Jahre————633 der Stadt, Plin. – d) die Entstehung, Geburt von Menschen, nat. praeposterus, die verkehrte Geburt (Fußgeburt), Plin. 7, 46: erepto natale, der Quelle des Daseins, Lucan. 7, 391: dies natalis sui, Geburtstag, ICt. u. Eccl. (s. Rönsch Itala 104, der fälschlich einen Nomin. natale annimmt): tantarum arborum, Keim, Plin. 17, 73. – 2) Plur. nātālēs, ium, m., a) die Geburt, natalium periti, Nativitätssteller, Sen.: übtr., die Geburt, Entstehung, adamantis, Plin. – b) die Geburt, der Stand der Geburt, die Familie, natalium splendor, Plin. ep.: mulier natalibus clara, Ov.: homo claris natalibus, Tac.: praeter aetatem atque natales (vornehme Familie), Suet.: natalibus suis restitui od. reddi, in die Geburtsrechte wieder eingesetzt werden, ICt.: so auch de agnoscendis liberis restituendisque natalibus, Plin. ep. – B) nātāle, is, n., a) die Entstehung, par et aequa vum natale naturae et temporis, Chalcid. Tim. 23. p. 89, 1 Wr. – b) der Geburtsort, Plin. 4, 25. – ⇒ Abl. gew. natali; selten natale, Lucan. 7, 391. Itala Matth. 14, 6. Corp. inscr. Lat. 9, 2226 u. 14, 2795 u.a. (vgl. Neue-Wagener Formenl.3 1, 346. -
27 timens
timēns, entis, PAdi. (timeo), a) m. Genet., etw. fürchtend, sich vor etw. fürchtend, mortis, Lucr. 6, 1237. – b) absol., sich fürchtend, furchtsam, ängstlich, schüchtern, lepusculus, Varro fr.: hortatur timentem, Ov.: timentes omnium animos consolatione sanat, Hirt. b.G. – Plur. subst., die Furchtsamen, timentes confirmat, Caes. b.G. 7, 7, 4. -
28 altaria
altārĭa, jum, n. (ante-class and class. only in plur.; later in sing., in three forms: altāre, is, n., Fest. s. v. adulescit, p. 5; Isid. Orig. 15, 4: altar, āris, n., Prud. steph.; Vincent. 2, 515, and 9, 212; and altārĭum, ii, n., Inscr. Orell. 2519; Hier. Ep. 69.— Abl. altari, Petr. 135, Vulg. Gen. 33, 20, ib. Matt. 23, 20 al.) [cf. adoleo, adolesco, as sacrificial terms, Paul. ex Fest. p. 5 Müll., or altus [p. 97] from its height, id. ib. p. 29; Serv. ad Verg. E. 5, 66].I.That which was placed upon the altar proper (ara) for the burning of the victim (altaria sunt, in quibus igne adoletur, Paul. ex Fest. p. 5 Müll.; cf. id. ib. p. 29):II.celeres urunt altaria flammae,
Tib. 4, 6, 17:structae diris altaribus arae,
Luc. 3, 404:aris altaria imponere,
Quint. Decl. 12, 26; Sol. 9.—Hence,Poet. (pars pro toto), a high altar (built and ornamented with more splendor than the ara; cf. Voss ad Verg. E. 5, 66;Hab. Syn. 129): Conspergunt aras adolentque altaria donis,
Lucr. 4, 1237: en quattuor aras;Ecce duas tibi, Daphni, duas altaria Phoebo,
two high altars to Phœbus, Verg. E. 5, 66 (ubi v. Wagn. and Voss):inter aras et altaria, i. e. in Capitolio,
Plin. Pan. 1, 5:altaria thymiamatis,
Vulg. Exod. 30, 27; ib. Rom. 11, 3 al.— Sing. (eccl. Lat.):aedificabit ibi altare Domino,
Vulg. Gen. 12, 7; ib. Psa. 25, 6; ib. Matt. 5, 23:altare de terrā facere,
ib. Exod. 20, 24:altare lapideum,
ib. ib. 20, 25:altare aureum,
ib. Num. 4, 11; ib. Apoc. 8, 3 al. persaepe.—Also plur. of a single altar:a cujus altaribus,
Cic. Cat. 1, 9 fin.:ab altaribus fugatus,
id. Har. Resp. 5:amoveri ab altaribus juvenem jussisset,
Liv. 2, 12:Hannibalem altaribus admotum,
id. 21, 1:altaria et aram complexa,
Tac. A. 16, 31:sumptis in manus altaribus,
Just. 24, 2; Suet. Aug. 94. -
29 ara
āra, ae, f. (Osc. form aasa; Umbr. asa: PELLEX. ASAM. IVNONIS. NE. TAGITO., Lex Numae ap. Gell. 4, 3, 3; cf. Serv. ad Verg. A. 4, 219; Macr. S. 3, 2) [perh. Sanscr. ās, Gr. hêmai, Dor. hêsmai = to sit, as the seat or resting-place of the victim or offering; v. Curt. p. 381 sq.], an altar.I.Lit.: Jovis aram sanguine turpari, Enn. ap. Cic. Tusc. 1, 35, 85 (Trag. v. 125 Vahl.):II.Inde ignem in aram, ut Ephesiae Dianae laeta laudes,
Plaut. Mil. 2, 5, 1:omnīs accedere ad aras... aras sanguine multo Spargere,
Lucr. 5, 1199 sq.; so id. 1, 84:turicremas aras,
id. 2, 353 (adopted by Verg. A. 4, 453);2, 417: multo sanguine maesti Conspergunt aras adolentque altaria donis,
id. 4, 1237 al.:ara Aio Loquenti consecrata,
Cic. Div. 1, 45, 101:ara condita atque dicata,
Liv. 1, 7; cf. Suet. Claud. 2:ara sacrata,
Liv. 40, 22; cf. Suet. Tib. 14:exstruere,
id. Aug. 15; so Vulg. 4 Reg. 21, 4:construere,
ib. 2 Par. 33, 3:facere,
ib. ib. 33, 15:erigere,
ib. Num. 23, 4:aedificare,
ib. 3 Reg. 14, 23:ponere,
ib. ib. 16, 32:destruere,
ib. Exod. 34, 13, and ib. Jud. 6, 25:subvertere,
ib. Deut. 7, 5:dissipare,
ib. ib. 12, 3:suffodere,
ib. Jud. 31, 32:demolire,
ib. Ezech. 6, 4:depopulari, ib. Osee, 10, 2: interibunt arae vestrae,
ib. Ezech. 6, 6 et saep.—Altars were erected not only in the temples, but also in the streets and highways, in the open air, Plaut. Aul. 4, 1, 20.—Esp. were altars erected in the courts of houses (impluvia), for the family gods (Penates), while the household gods (Lares) received offerings upon a small hearth (focus) in the family hall (atrium); hence, arae et foci, meton. for home, or hearth and home, and pro aris et focis pugnare, to fight for altars and fires, for one's dearest possessions:urbem, agrum, aras, focos seque dedere,
Plaut. Am. 1, 1, 71:te amicum Deiotari regis arae focique viderunt,
Cic. Deiot. 3:de vestris conjugibus ac liberis, de aris ac focis, decernite,
id. Cat. 4, 11, 24; id. Sest. 42:nos domicilia, sedesque populi Romani, Penates, aras, focos, sepulcra majorum defendimus,
id. Phil. 8, 3:patriae, parentibus, aris atque focis bellum parare,
Sall. C. 52, 3:pro patriā, pro liberis, pro aris atque focis suis cernere,
id. ib. 59, 5:sibi pro aris focisque et deūm templis ac solo, in quo nati essent, dimicandum fore,
Liv. 5, 30 et saep.—Criminals fled to the altars for protection, Don. ad Ter. Heaut. 5, 2, 22:interim hanc aram occupabo,
Plaut. Most. 5, 1, 45:Priamum cum in aram confugisset, hostilis manus interemit,
Cic. Tusc. 1, 35, 85:eo ille confugit in arāque consedit,
Nep. Paus. 4, 4:Veneris sanctae considam vinctus ad aras: haec supplicibus favet,
Tib. 4, 13, 23.—Hence, trop., protection, refuge, shelter:tamquam in aram confugitis ad deum,
Cic. N. D. 3, 10, 25:ad aram legum confugere,
id. Verr. 2, 2, 3:hic portus, haec ara sociorum,
id. ib. 2, 5, 48; Ov. Tr. 4, 5, 2; 5, 6, 14; id. H. 1, 110; id. P. 2, 8, 68.—One who took an oath was accustomed to lay hold of the altar, in confirmation of it, Plaut. Rud. 5, 2, 46:qui si aram tenens juraret, crederet nemo,
Cic. Fl. 36, 90; Nep. Hann. 2, 4 (cf. Liv. 21, 1):tango aras, medios ignes et numina testor,
Verg. A. 12, 201; 4, 219: ara sepulcri, a funeral pile, regarded as an altar, Verg. A. 6, 177; Sil. 15, 388.—Meton.A.The Altar, a constellation in the southern sky, Gr. Thutêrion (Arat. 403 al.): Aram, quam flatu permulcet spiritus austri, poët. ap. Cic. N. D. 2, 44, 114; so Cic. Arat. 202; 213 Orell.; Hyg. Astr. 2, 39, and id. ib. 3, 38:B.pressa,
i. e. low in the south, Ov. M. 2, 139. —Arae, The Altars.a.Rocky cliffs in the Mediterranean Sea, between Sicily Sardinia and Africa, so called from their shape, Varr. ap. Serv. ad Verg. A. 1, 108;b.Quadrig. Ann. ib.: saxa vocant Itali, mediis quae in fluctibus, Aras,
Verg. A. 1, 109.—Arae Philaenorum, v. Philaeni.—III.Transf., in gen., a monument of stone:ara virtutis,
Cic. Phil. 14, 13:Lunensis ara,
of Lunensian marble, Suet. Ner. 50 fin. —Also [p. 150] a tombstone:ARAM D. S. P. R. (de suā pecuniā restituit),
Inscr. Orell. 4521; so ib. 4522; 4826. -
30 cumulo
I.In gen.A.Prop. (mostly post-Aug.;B.esp. in Curt. and Tac.): materiem,
Lucr. 1, 989:nubila,
id. 6, 191; 6, 518:stipites,
Curt. 6, 6:harenas,
id. 5, 1, 30:nivem,
id. 5, 4, 88:arma in ingentem acervum,
Liv. 45, 33, 1:pyram truncis nemorumque ruinā,
Stat. Th. 6, 85.—Trop.:II.benefacta,
Plaut. Capt. 2, 3, 64:omnia principatūs vocabula,
Tac. H. 2, 80:honores in eam,
id. A. 13, 2:tantum honorum atque opum in me cumulasti,
id. ib. 14, 53;1, 21: propemodum saeculi res in illum unum diem fortuna cumulavit,
Curt. 4, 16, 10.—With special access. ideas (class.).A.To augment by heaping up, to increase, heap, amass, accumulate.1.With abl.:2.funus funere,
Lucr. 6, 1237 (cf. Liv. 26, 41, 8):aes alienum usuris,
id. 2, 23, 6:haec aliis nefariis cumulant atque adaugent,
Cic. Rosc. Am. 11, 30; cf.:alio scelere hoc scelus,
id. Cat. 1, 6, 14:bellicam gloriam eloquentiā,
id. Off. 1, 32, 116.—Without abl.:B.invidiam,
Liv. 3, 12, 8:injurias,
id. 3, 37, 3:vitia,
Tac. Or. 28:accesserunt quae cumularent religiones animis,
Liv. 42, 20, 5.—To make full by heaping up, to fill full, fill, overload, etc.1.Lit.(α).With abl.:(β).locum strage semiruti muri,
Liv. 32, 17, 10:fossas corporibus,
Tac. H. 4, 20:viscera Thyesteis mensis,
Ov. M. 15, 462:cumulatae flore ministrae,
id. F. 4, 451:altaria donis,
Verg. A. 11, 50; cf.:aras honore, donis,
Liv. 8, 33, 21; Curt. 5, 1, 20; Val. Fl. 1, 204.—Without abl.:2.altos lacus fervida musta,
Ov. Tr. 3, 10, 72; cf.:cumulata ligula salis cocti,
a full spoon, spoonful, Col. 2, 21, 2.—Trop.(α).With abl.:* (β).non possum non confiteri cumulari me maximo gaudio, quod, etc.,
Cic. Fam. 9, 14, 1; cf.:ponebas cumulatum aliquem plurimis voluptatibus,
id. Fin. 2, 19, 63: nunc meum cor cumulatur irā, Caecil. ap. Cic. Cael. 16, 37:duplici dedecore cumulata domus,
Cic. Att. 12, 5, 1; cf.:orator omni laude cumulatus,
id. de Or. 1, 26, 118:tot honoribus cumulatus,
Tac. H. 3, 37:hoc vitio cumulata est Graecorum natio,
Cic. de Or. 2, 4, 18:neque tot adversis cumulant,
overwhelm, Ov. Tr. 4, 1, 55.—With ex: (summum bonum) cumulatur ex integritate corporis et ex mentis ratione perfecta, is made complete, perfect, = completus, absolvitur, Cic. Fin. 5, 14, 40. —(γ).Absol.:A.ad cumulandum gaudium (meum) conspectum mihi tuum defuisse,
in order to make my joy full, complete, Cic. Att. 4, 1, 2; cf. under P. a., B. a.—Hence, cŭmŭlātus, a, um, P. a.(Acc. to II. A.) Increased, augmented:B.eādem mensurā reddere quā acceperis aut etiam cumulatiore,
Cic. Brut. 4, 15:gloria cumulatior,
Liv. 2, 47, 11; cf. id. 4, 60, 2.—(Acc. to II. B.) Filled full, full, complete, perfect.(α).Absol.:(β).tantum accessit ad amorem, ut mirarer locum fuisse augendi in eo, quod mihi jam pridem cumulatum etiam videbatur,
Cic. Fam. 9, 14, 5:hoc sentire et facere perfectae cumulataeque virtutis (est),
id. Sest. 40, 86.— Poet.:veniam... cumulatam morte remittam, i. e. cumulate referam,
shall abundantly reward, Verg. A. 4, 436.—With gen.: ineptitudinis cumulatus, Caecil. ap. Non. p. 128, 15:scelerum cumulatissime,
Plaut. Aul. 5, 16.— Adv.: cŭmŭ-lātē, in rich abundance, abundantly, copiously (freq. in Cic.;elsewh. very rare),
Cic. Fin. 2, 13, 42; id. Div. 2, 1, 3; id. Att. 6, 3, 3 al.— Comp., Cic. Or. 17, 54.— Sup., Cic. Fam. 5, 11, 1; 10, 29 init. -
31 donum
I.In gen., Plaut. Am. prol. 138 sq.; id. Most. 1, 3, 27 sq.; id. Mil. 4, 2, 26; Cic. Clu. 9 fin.; id. Tusc. 5, 7, 20; id. Lael. 15, 55 et saep.:II.dona mittunt et munera,
Plaut. Mil. 3, 1, 121; so with munus (usu. dona muneraque, = bribery), id. Cist. 1, 1, 95; Cic. Clu. 24, 66; id. Arch. 8, 18; id. de Or. 2, 71; id. de Sen. 12, 40; Dig. 38, 1, 7 al.—In partic.A.A present brought to a deity, a votive offering, sacrifice, Plaut. Rud. prol. 23; Lucr. 4, 1237; 6, 752; Cic. Rep. 2, 24 fin.; Liv. 2, 23; 5, 25; Verg. A. 3, 439 et saep.; cf.B.turea,
offerings of incense, Verg. A. 6, 225.—Ultima or suprema dona, the last honors, funeral rites, obsequies, Ov. H. 7, 192; Val. Fl. 2, 471; Sen. Hippol. 1273. -
32 obliquitas
oblīquĭtas, ātis, f. [obliquus], a sidelong or slanting direction, obliqueness, obliquity (post-Aug.), Plin. 3, 5, 6, § 40: sigui [p. 1237] feri, id. 2, 19, 17, § 81.—II.Transf., ambiguity:oraculi,
Prisc. 1137 P.
- 1
- 2
См. также в других словарях:
1237 — Années : 1234 1235 1236 1237 1238 1239 1240 Décennies : 1200 1210 1220 1230 1240 1250 1260 Siècles : XIIe siècle XIIIe … Wikipédia en Français
1237 — Portal Geschichte | Portal Biografien | Aktuelle Ereignisse | Jahreskalender ◄ | 12. Jahrhundert | 13. Jahrhundert | 14. Jahrhundert | ► ◄ | 1200er | 1210er | 1220er | 1230er | 1240er | 1250er | 1260er | ► ◄◄ | ◄ | 1233 | 1234 | 1235 | 12 … Deutsch Wikipedia
1237 — Años: 1234 1235 1236 – 1237 – 1238 1239 1240 Décadas: Años 1200 Años 1210 Años 1220 – Años 1230 – Años 1240 Años 1250 Años 1260 Siglos: Siglo XII – … Wikipedia Español
1237 год — Годы 1233 · 1234 · 1235 · 1236 1237 1238 · 1239 · 1240 · 1241 Десятилетия 1210 е · 1220 е 1230 е 1240 е · … Википедия
1237-й пушечный артиллерийский полк — Награды … Википедия
1237 dans les croisades — Chronologie synoptique des Croisades 1234 1235 1236 1237 1238 1239 1240 Francs … Wikipédia en Français
(1237) Geneviève — Asteroid (1237) Geneviève Eigenschaften des Orbits (Animation) Orbittyp Hauptgürtelasteroid Große Halbachse 2,6124 AE … Deutsch Wikipedia
1237 in poetry — yearbox2 in?=in poetry in2?=in literature cp=12th century c=13th century cf=14th century yp1=1234 yp2=1235 yp3=1236 year=1237 ya1=1238 ya2=1239 ya3=1240 dp3=1200s dp2=1210s dp1=1220s d=1230s da=0 dn1=1240s dn2=1250s dn3=1260s|BirthsDeaths*… … Wikipedia
1237 Geneviève — BASEPAGENAME is a main belt asteroid with an orbital period of 1542.7152131 days (4.22 years).cite web | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1237 | title = JPL Small Body Database Browser | accessdate = 2008 04 25 | publisher = NASA] The… … Wikipedia
1237 — Events* Thomas II of Savoy becomes count of Flanders. * Elbląg, Poland is founded. * Representatives of all 4 khanates lead 150,000 Mongol, Turkish and Persian troops into Europe. * The Mongols invade Russia. * Gualdo Tadino, Italy, is destroyed… … Wikipedia
1237 — … Википедия